ይቡሳውያን

ኢያቡሳውያን እግዚአብሔር ንእስራኤላውያን ዝኣተወሎም ምድሪ ዚነብሩ ዝነበሩ ሓደ ኻብቶም ከነኣናውያን ዓሌታት ነበሩ። ንሳቶም ድማ ካብ ዘርኢ ኖህ ወዲ ወዱ ዝኾነ ከነኣን ተባሂሎም ንመጀመርታ ግዜ እተጠቕሱ ብዘፍ 10:16ከምኡውን ብዘፍ 15:21እዮም። እስራኤላውያን ንግብጺ ሓዲጎም ምስ ወጹ፡ እግዚአብሔር ንኢያቡሳውያንን ንኻልኦት ከነኣናውያን ዓሌታትን ካብ ምድሪ ኸውጽኦም ቃል ኣተወ (Exo.3.8, 17; 13.5; 23.23; 33.2; 34.11)። ከነኣን ብመሪነት እያሱ ኣብ እተወረረትሉ እዋን፡ ኢያቡሳውያን እስራኤላውያን ምሉእ ብምሉእ ኬጥፍእዎም ካብ እተኣዘዙ ዓሌታት ሓደ ነበሩ (Deu.7.1; 20.17)። ይኹን እምበር፡ ኢያቡሳውያን ሓያላት ተቓወምቲ ስለ ዝነበሩ፡ እስራኤላውያን ካብ ኢየሩሳሌም ምሉእ ብምሉእ ኬውጽእዎም ኣይከኣሉን (ኢያ 15:63፤መሣ 1:21)። ኢያቡሳውያን ብዘመን መሳፍንቲ ኣብ መንጎ እስራኤላውያን ምንባሮም ቀጸሉ (Jdg.3.5; 19.11)። ኢያቡሳውያን ብመወዳእታ እተሳዕሩ፡ ኢየሩሳሌም ድማ ተታሒዛ ርእሰ ከተማ እስራኤል ዝኾነት ብዘመን ንጉስ ዳዊት እዩ ነይሩ (2ኛ ሳሙ 5:6-8፤1ኛ ዜና 11:4-6)። ድሕሪ ምምሳዖም፡ ገሊኦም ኢያቡሳውያን ኣብታ ምድሪ ተሪፎም ብሰሎሞን ግዱድ ስራሕ ኪሰርሑ ተገበሩ (1ኛ ነገ 9:20፤2ኛ ዜና 8:7)። እቲ ቤተ መቕደስ እተሰርሓሉ ቦታ፡ ደብረ ሞርያ፡ ብዳዊት ካብ ኢያቡሳዊ ኣራውና እተዓደገ እዩ ነይሩ (2ኛ ሳሙ 24:16-18፤1ኛ ዜና 21:15-28፤2ኛ ዜና 3:1)። ኢያቡሳውያን እግዚአብሔር ካዘዞ ብተጻራሪ፡ እስራኤላውያን ዝተመርዓውዎም ካብቶም ወጻእተኛታት ህዝብታት ሓደ ተባሂሎም ተጠቒሶም ኣለዉ (ዕዝ 9:1)። ኣብዘካ 9:7፡ ኢያቡሳውያን ናብ ህዝቢ እግዚአብሔር ከም ዚጽንበሩ ዚገልጽ ትንቢታዊ ተስፋ ኣሎ፤ እዚ ድማ ኣብ መጻኢ መንግስቲ ኣምላኽ ምእታው ኣህዛብ የርኢ።