ኬጥ

ኬጥ፣ ኬጢያውያን ተባሂሉ እውን ዝፍለጥ፣ ብመሰረት እቲ ኣብ ዘፍጥረት 10 ዘሎ ዝርዝር ህዝብታት ወዲ ካም ዝነበረ ወለዶ ከነኣን እዩ ነይሩ (ዘፍ 10:15;1ኛ ዜና 1:13)። ኬጢያውያን ኣብ ጥንታዊት ቀረባ ምብራቕ ፍሉጣት ህዝብታት ነበሩ፣ ከምኡ'ውን ኣብ ምሉእ ብሉይ ኪዳን ደጋጊሞም ተጠቒሶም ኣለዉ። ኣብርሃም ንሰበይቱ ሳራ መቓብር ክትከውን ዋሻ መክፔላ ምስ ገዝአ፣ ምስ ኬጢያውያን ዝምድና ነበሮ (ዘፍ.23)። እዛ ዋሻ እዚኣ ድሕሪ ግዜ ንኣብርሃም፣ ንይስሃቅ፣ ንርብቃ፣ ንልያ ከምኡ'ውን ንእስራኤል (ወይ 'ያዕቆብ') መቓብር ኮይና (ዘፍ 25:9-10; 49.29-32; 50.13)። ወዲ ይስሃቅ ዝነበረ ኤሳው ክልተ ኬጢያውያን ኣንስቲ ኣእተወ፣ እዚ ድማ ንወለዱ ሓዘን ኣምጺኡ ነይሩ (ዘፍ 26:34-35; 27.46)። ኬጢያውያን ኣምላኽ ካብ ቅድሚ እስራኤላውያን ዘባርሮም ኣብ ዝርዝር ነበርቲ ምድሪ ተስፋ ተኻቲቶም ኣለዉ (ዘጸ 3:8,17; 13.5; 23.23,28; 33.2; 34.11;ዘዳ 7:1; 20.17;ኢያ 1:4; 3.10; 9.1; 11.3; 12.8; 24.11;መሣ 3:5;1ኛ ነገ 9:20;2ኛ ዜና 8:7;ዕዝ 9:1;ነህ 9:8)። ኣብ ዘመን እቲ ዝተዋሃደ መንግስቲ፣ ኬጢያውያን ምስ ግዝኣት ዳዊት ብዝተኣሳሰረ ተጠቒሶም ኣለዉ፣ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ታሪኽ ኬጢያዊ ኦርዮ፣ ካብቶም ሓያላት ሰባት ዳዊት ሓደ ዝነበረ (2ሳሙ.11; 23.39;1ኛ ዜና 11:41)። ሰሎሞን ምስ ኬጢያውያን ንግዲ ዝምድና ነበሮ ክሳብ ክንድዚ ድማ ኬጢያውያን ኣንስቲ ኣእተወ (1ኛ ነገ 10:29; 11.1;2ኛ ዜና 1:17)። ኬጢያውያን ኣብ ትንቢታዊ መጽሓፍቲ እውን ከም መወዳደሪ ነጥቢ ወይ ከም ኣካል ዝርዝር ህዝብታት ተጠቒሶም ኣለዉ (ኢሳ 1:1;ሕዝ 16:3,45)።