መጽሓፍ እያሱ 13

13:1-6 ኣብዛ ምዕራፍ እዚኣ፡ ምድሪ ከነዓን ብዕጫ ኣብ መንጎ ነገዳት እስራኤል ዝተመቕለሉ ዛንታ ይጅምር። እዚ ድማ እታ ነቦታት ብዛዕባ እዛ ምድሪ እዚኣ ንዘርኢ ያእቆብ ከም እትውሃብ ዝተዋህበቶም መብጽዓ ምፍጻማ ዘርኢ ታሪኽ እዩ። ነዘን ብዙሓት ስማት ዝሓዛ ምዕራፋት ከም ዘየድልያ ጌርና ኽንሓልፈን የብልናን። ኣምላኽ ኣፍ ንምዝራብን ኢድ ንምጽሓፍን ኣብ ዝህልዎ፡ ንሕና ድማ እዝኒ ንምስማዕን ዓይኒ ንምንባብን ክህልወና ይግባእ። ኣምላኽ ከኣ ንኽንጥቀም ልቢ ይሃበና! እያሱ በዚ ግዜ እዚ ኣስታት ሓደ ሚእቲ ዓመት ከም ዝነበሮ ይግመት። ንኣረገውትን ብዕድመ ዝደኸሙን ከምኡ ምዃኖም ምዝካር ጽቡቕ እዩ። ኣምላኽ ንኣካላዊ ድኻም ህዝቡ የርእዮ እዩ፡ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ብስራሕ ከኣ ኪጽዕኑ ኣይደልዮምን። ኩሎም ሰባት፡ ብፍላይ ድማ ኣረገውቲ፡ ቅድሚ ሞት እንገብሮ ብቕልጡፍ ክንገብሮ ይግባእ፡ ምእንቲ ሞት ከይቀድሞም፡ መክብብ 9:10። ኣምላኽ ንእስራኤላውያን ገና ዘይተዓወትሉ ኩሎም ሃገራት ከም ዘሕዝቦም ኣተስፈዎም። እያሱ ግና ኣረጊት እኳ እንተ ነበረ፡ ክገብሮ ኣይከኣለን። ኣረጊት ብምዃኑ ድማ ተፈጺሙ ኺርእዮ ከም ዘይሓስብ እዩ። ንሕና እንታይ እኳ እንተ ኾንና፡ ከም እተዋረዱ ዝተሰበሩ ኣቕሑ እኳ እንተ ተደርበና፡ ኣምላኽ ንባዕሉ ስርሑ ብግዜኡ ኪገብሮ እዩ። ንድሕነትና ተባዕተወ ክንገብሮ ይግባእ፡ ሽዑ ኣምላኽ ኣብ ውሽጥናን ምሳናን ኪሰርሕ እዩ። ንመንፈሳውያን ጸላእትና ኽንጻረሮም ይግባእ፡ ሽዑ ኣምላኽ ትሕቲ ኣእጋርና ኺረግጾም እዩ። ንክርስቲያናዊ ዕዮናን ውግእናን ክንወጽእ ይግባእ፡ ሽዑ ኣምላኽ ቅድሜና ኺመላለስ እዩ።

ምዕራፍ 13 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ ምድሪ ከነኣን ብዕጫ ንነገድታት እስራኤል ምምቃል ይጅምር። እዚ ዛንታ እዚ፡ ከምቲ ናይ ምድሪ ምውራስ ዝነበረ ኣዝዩ ኣዛናጋዒን መሃርን እንተዘይኮነ እውን፡ ነቲ ንኣቦታት እተዋህበ፡ እዛ ምድሪ እዚኣ ንዘርኢ ያእቆብ እምበር ንኻልእ ከምዘይትወሃብ ዝብል መብጽዓ ንምግላጽ፡ ኣብ ቅዱስ ታሪኽ ክእቶ ተገቢኡ ተባሂሉ ይሕሰብ። እዚ ምምቃል እዚ ምሕላው፡ ንኣይሁድ ዓብዪ ረብሓ ነይርዎም እዩ። ብሕጊ ድማ ነዚ ቀዳማይ ምምቃል እዚ ሒዞም ክቕጽሉን፡ ውርሻታት ካብ ነገድ ናብ ነገድ ከየሰጋግሩን ግዴታ ነይርዎም እዩ (ዘሁ. 36:9)። ንዓና እውን ንኻልኦት ቅዱሳት ጽሑፋት ንምብራህ ይጠቅመና እዩ። ምሁራት፡ ጂኦግራፍያዊ መግለጺ ናይ ሓንቲ ሃገር ንታሪኻ ክንደይ ብርሃን ከምዝህብ ይፈልጡ እዮም። ስለዚ፡ ነዘን ብጽቡቕ ዘይፍለጣ ስማት ዘለወን ምዕራፋት ከም ዘይጠቕማን ዘይድለያን ጌርና ክንሓልፈን የብልናን። ኣምላኽ ንምዝራብ ኣፍ፡ ንምጽሓፍ ድማ ኢድ ኣብ ዝህልዎ፡ ንሕና ንምስማዕ እዝኒ፡ ንምንባብ ድማ ዓይኒ ክህልወና ይግባእ። ኣምላኽ ድማ ንጥቕሚ ዝኸውን ልቢ ይሃበና!

ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡

I. ኣምላኽ ንእያሱ ንእስራኤል ክወሃብ ዝተሓሰበ፡ ገና ዘይተወረረን ዘይተታሕዘን ክፋል ምድሪ እንታይ ምዃኑ ይነግሮ (ቁ. 1-6)።

II. እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ፡ ነቲ ዝተወረረ ምድሪ ከምዝመቕል ይእዝዞ (ቁ. 7)።

III. ነዚ ጸብጻብ እዚ ንምምላእ፡ ሙሴ ኣብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ዝመቐሎ ምድሪ ምድግጋም ኣሎ፤ ብሓፈሻ (ቁ. 8–14)፡ ብፍላይ ድማ ዕጫ ሮቤል (ቁ. 15–23)፡ ናይ ጋድ (ቁ. 24–28)፡ ከምኡ እውን ናይ ፍርቂ ነገድ ምናሴ (ቁ. 29–33)።

ቁጽሪ 1-6 ኣብዚ፡

I. ኣምላኽ ንእያሱ ብዛዕባ እርግናኡ የዘኻኽሮ (ቁ. 1)።

1. እያሱ ኣሪጉን ብዕድመ ደፊኡን ከም ዝነበረ ተነጊሩ ኣሎ። ንሱ ምስ ካሌብ ድማ በቲ ግዜ እቲ ካብ ኣሽሓት እስራኤላውያን እቶም ብእርግና ዝደፍኡ ክልተ ጥራይ ነበሩ። ካብቶም ኣብ ደብረ ሲና ዝተቖጽሩ ዝነበሩ፡ ካብኣቶም ወጻኢ ዝነበረ ህያው የልቦን። ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ሰብ ኲናት ነይሩ እዩ (ዘጸ. 17:10)፤ ሕጂ ግን ንድኻም እርግና ተገዚኡ። እቲ ዝበርትዐ እውን ምስኡ ክወዳደር ምሕሳብ ከንቱ እዩ። እያሱ ኣብ እርግናኡ ከም ሙሴ ሓይሊን ንጥፈትን ዘይነበሮ ይመስል። ኩሎም እቶም ናብ እርግና ዝበጽሑ ሓደ ዓይነት ጽቡቕ ኣይረኽቡን። ብሓፈሻ፡ መዓልታት እርግና ሕማቕ መዓልታት እየን፡ ብዘይ ደስታን ብዘይ ኣገልግሎት ተስፋን ዝመልኣ እየን።

2. ኣምላኽ ነዚ ይርእየሉ፡ ኣምላኽ ከኣ፡ «ኣሪግካ ኢኻ» በሎ። ማስታወሻ፡ እቶም ኣሪጎም ብዕድመ ዝደፍኡ፡ ከምኡ ምዃኖም ምዝካር ጽቡቕ እዩ። ገሊኦም ኣብዚን ኣብቲን ጸጉሮም ጻዕዳ ኮይኑ ይርከብ እሞ ኣይፈልጥዎን (ሆሴ. 7:9)፤ ብዛዕባኡ ክሓስቡ ኣይደልዩን፡ ስለዚ ድማ ክነግሩዎም የድሊ፡ ንህይወት ስራሕ ንምስራዕን ንሞት ንምድላውን ምእንቲ ክነጥፉ። ሞት ድማ ብቕልጡፍ ናብኦም ይመጽእ ኣሎ። ኣምላኽ ግን ንእርግና እያሱን ንዝወሰኸ ድኻማቱን ዝጠቐሰሉ ምኽንያት፡

(1.) ሕጂ ብዛዕባ ምቕጻል ኲናት ምሕሳብ ከም ዘቋርጽ እዩ፤ ንሱ ብቕልጡፍ መወዳእታኡ ክርኢ ኣይትጽበን እዩ፡ ምኽንያቱ ብዙሕ ምድሪ፡ ምናልባት ካብ ዝሓሰቦ ንላዕሊ፡ ገና ክትውረስ ዝተረፈት ነይራ፡ ኣብ ዝተፈላለዩን ንሓድሕዶም ርሑቓትን ቦታታት። በቲ ዕድመኡ ድማ ንኲናት ንምሕዳስን ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ርሑቕ ቦታታት ንምውሳድን ክድክም ኣይግባእን ነይሩ። ኣይፋል፡ ንሱ ነቲ ማእከላይ ክፋል ሃገር ምውራሩ ጥራይ ይኣኽሎ ነይሩ። «ብኽብሪን ብምስጋና ህዝቡን ንዝገበሮ ጽቡቕ ኣገልግሎት ይዕረፍ፡ ምውራስ እቲ ወሰናስን ሃገር ድማ ንዝመጹ ይተረፍ።» ከምቲ ንሱ ናብ ዕዮ ሙሴ ዝኣተወ፡ ከምኡ ድማ ካልኦት ናብ ዕዮኡ ይእተዉ፡ ነቲ ዝለዓለ እምኒ ድማ የውጽኡ፡ እዚ ድማ ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ንዳዊት ተሓዚኡ ነይሩ። ኣስተብህል፡ ኣምላኽ ንፍጥረት ህዝቡ ይሓስብ፡ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ብዕዮ ክጽዕኑ ኣይደልን እዩ። ኣረገውቲ ሰባት ከምቲ ንኣምላኽን ንሃገሮምን ዝገበሩዎ ክገብሩ ኣይትጽበን።

(2.) ነቲ ዝወረሮ ምድሪ ብቕልጡፍ ንምምቃል ከም ዝሰርዕ ምኽንያት እዩ። እቲ ዕዮ ክስራሕ ኣለዎ፡ ብቕልጡፍ ድማ ክስራሕ ኣለዎ። ንሱ ኣብ ምግባሩ ክመርሕ ኣድላዪ ነይሩ፡ ስለዚ ድማ፡ ንሱ ኣሪጉን ብዕድመ ደፊኡን ስለዝነበረ፡ ንነዊሕ ግዜ ክቕጽል ዘይከኣል ስለዝነበረ፡ ነዚ ንኣምላኽን ንእስራኤልን ዝገብሮ ናይ መወዳእታ ኣገልግሎት ይግበሮ። ኩሎም ሰባት፡ ብፍላይ ድማ ኣረገውቲ ሰባት፡ ቅድሚ ሞቶም ክስራሕ ዘለዎ ነገር ብቕልጡፍ ክሰርሑ ርእሶም ከዳልዉ ይግባእ፡ ሞት ከይቅድሞም (መክ. 9:10)።

II. ገና ዘይተወረረ፡ ንእስራኤል ዝተሓሰበ፡ ብግዜኡ ድማ ንሳቶም ባዕሎም ዕንቅፋት እንተዘይገበሩሉ፡ ክወርስዎ ዝነበሮም ምድሪ ብዝርዝር ይነግሮ። ኣብዚ ዝተፈላለዩ ቦታታት ተጠቒሶም ኣለዉ፡ ገሊኦም ኣብ ደቡብ፡ ከም ምድሪ ፍልስጥኤማውያን፡ ብሓሙሽተ ገዛእቲ ዝመሓደር፡ ከምኡ እውን ናብ ግብጺ ዝቐርብ ምድሪ (ቁ. 2, 3)፡ ገሊኦም ኣብ ምዕራብ፡ ከምቲ ናብ ሲዶናውያን ዝቐርብ (ቁ. 4)፡ ገሊኦም ኣብ ምብራቕ፡ ከም ኩሉ ሊባኖስ (ቁ. 5)፡ ገሊኦም ድማ ናብ ሰሜን፡ ከምቲ ናብ መእተዊ ሓማት ዝርከብ (ቁ. 5)። እያሱ ነዚ ተነጊርዎ፡ ንህዝቢ ድማ ኣፍሊጥዎም፡

1. ኣምላኽ ነዛ ጽብቕቲ ምድሪ እዚኣ ብምሃቡ ዝገበረሎም ሕያውነት ብዝያዳ ምእንቲ ክስምዖም፡ በዚ ድማ ንኣምላኽ ንምፍቃርን ንምግልጋልን ክነጥፉ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዝነበሮም ውሑድ እንተነበረ፡ ኣምላኽ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገራት ክህቦም እዩ (2 ሳሙ. 12:8)።

2. ምስዞም ጎረባብቶም ኪዳን ከይገብሩ ወይ ሓደገኛ ምሕዝነት ከይፈጥሩ፡ ብእኦም ከይተፈተኑ፡ መንገዶም ከይመሃሩ፡ የግዳስ ከምቶም ካብ መሰሎም ዝኸልእዎም ህዝቢ፡ ንምብኣስ ቅኑዕ ምኽንያት ዘለዎም ጌሮም ክቕንኡሎም ምእንቲ።

3. ንኲናት ድሉዋት ኴኖም ክጸንሑ፡ ገና ክትውረስ ዝተረፈት ምድሪ ዘላቶም ክሳዕ ዝኾነ ግዜ፡ ኣጽዋሮም ከውርዱ ከይሓስቡ። ንሕና እውን መንፈሳዊ ኣጽዋርና ከነወግድ የብልናን፡ ወይ ድማ ኣብ መንግስቲ ክብሪ ዓወትና ክሳዕ ዝፍጸም ካብ ምጥንቃቕ ክንሕለፍ የብልናን።

III. እያሱ ኣሪጉን ክገብሮ ዘይከኣልን፡ ኣሪጉን ክሳዕ ዝፍጸም ክርኢ ዘይከኣልን እንተኾነ እውን፡ ነቶም ገና ዘይተወረሩ ኩሎም ሃገራት ንእስራኤላውያን ከም ዘውርሶም ይምብጽዕ። እንታይ ይኹነና፡ ወይ ከም ዝተናዕቁ ዝተሰብሩ ኣቕሑ እንተተደርበና እውን፡ ኣምላኽ ስራሑ ብግዜኡ ክገብር እዩ (ቁ. 6)፡ «ኣነ ክሰጎጎም እየ።» እቲ ኦሪጅናል ቃል ኣጽኒዑ ይገልጽ፡ «ኣነ እየ ዝገብሮ፡ ንስኻ ምስ ሞትካን ምስ ሓለፍካን ክገብሮ ዝኽእል ኣነ እየ፡ እስራኤል ንርእሶም እንተዘይጎደሉ ድማ ክገብሮ እየ።» «ብቓለይ ክገብሮ እየ»፡ ከምኡ ድማ እቲ ኻልዳዊ ትርጉም ኣብዚ፡ ከም ኣብ ብዙሓት ካልኦት ቦታታት፡ «ብዘለኣለማዊ ቃል፡ ሓለቓ ሰራዊት እግዚአብሔር።» እዚ ንኣቶም ካብ ቅድሚ ደቅታት እስራኤል ከም ዝሰጎጎም ዝገልጽ መብጽዓ፡ እቶም ደቅታት እስራኤል ባዕሎም ንምጥፋኦም ክፍትኑ ከም ዘለዎም፡ ናብኦም ክድይቡ ከም ዘለዎም፡ እንተዘይኮይኑ ድማ ካብ ቅድሚኦም ከም ዝተሰጎጉ ክበሃል ኣይከኣልን እዩ ዝብል ቅድመ-ኩነት ብንጹር ይሕብር። ድሕሪኡ እስራኤል ብስንፍና ወይ ብፍርሂ ወይ ድማ ንኣምለኽቲ ጣኦት ብምፍቃር እንተተቐመጡን እንተሓደግዎምን፡ እንተዘይተሰጎጉ ንርእሶም እምበር ንኣምላኽ ክወቅሱ ኣለዎም። ንሕና ምድሓንና ክንሰርሕ ኣለና፡ ሽዑ ኣምላኽ ኣባና ክሰርሕን ምሳና ክሰርሕን እዩ። ንመንፈሳውያን ጸላእትና ክንቃወም ኣለና፡ ሽዑ ኣምላኽ ኣብ ትሕቲ እግርና ክረግጾም እዩ።