ነባዮት

ነባዮት ናይ ኣብርሃም ከምኡ'ውን ናይ ሃጋር ወዲ ዝነበረ ናይ እስማኤል በዅሪ ወዲ ነበረ (ዘፍ 25:13;1ኛ ዜና 1:29)። ነባዮት ብዘርኢ ኣብርሃም ብእስማኤል ኣቢሉ ከም ዝመጸ፡ ስሙ ዝሓዘ ዘላኒ ዓሌት ኣቦሓጎ ኮነ። ዓሌት ነባዮት ንጸምርን ንጸጕሮምን ኣዝዮም ዝድለዩ ዝነበሩ ብዓበይቲ ኣባጊዕን ኣጣልን መጓሰኦም ይፍለጡ ነበሩ። ኣብኢሳ 60:7ነብዪ ንእስራኤል ግዜ ናይ መጻኢ በረኸትን ምምላስን ይንበይ፤ መጓሰ ነባዮት ናብ ኢየሩሳሌም ተኣኪቦም ኣብ መሰውኢ ከም ዝቐርቡን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተቐባልነት ከም ዝረኽቡን ይጥቅስ። ነባዮት ምስ ወዲ ይስሃቅን ምስ መንትኣዊ ሓው እስራኤል (ወይ 'ያዕቆብ') ዝኾነ ኤሳው ተኣሳሲሩ'ውን ተጠቒሱ ኣሎ። ከምዘፍ 28:9ከምኡ'ውንዘፍ 36:3ከም ዝብል፡ ኤሳው ካብ ካልኦት ኣንስቱ ብተወሳኺ ጓል እስማኤልን ሓብቲ ነባዮት ዝነበረት ማህለትን ኣእተወ። እዚ መርዓዊ ምትእስሳር እዚ ኣብ መንጎ ኤዶማውያን (ዘርኢ ኤሳው) ከምኡ'ውን ኣብ መንጎ ዓሌታት እስማኤላውያን ዘሎ ርክብ ኣደልዲሉ ክኸውን ይኽእል እዩ። ዘርኢ ነባዮት ከም ዘላኒ ዓሌት ንኸባቢታት ሰሜናዊ ዓረብን ንበረኻ ነጌብን ይነብሩ ነበሩ። ኣብ ጥንታዊ ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ንግድን ምልውዋጥ ንግድን ዓብዪ ግደ ካብ ዝነበሮም ካብ ዓበይቲ ጉጅለታት ዓሌታት እስማኤላውያን ሓደ ነበሩ። ብዛዕባ ነባዮት ከም ውልቀሰብ ብዙሕ ዝፍለጥ ነገር እንተዘይብሉ'ኳ፡ ኣቦሓጎ ናይ ዝፍለጥ ዓሌት ምዃኑ ብእስማኤል ኣቢሎም ዘለዉ ዘርኡ'ውን ዓበይቲ ህዝብታት ከም ዝኾኑ ንኣምላኽ ንኣብርሃም ዝኣተዎ ቃል ኪዳን ምፍጻም የርኢ (ዘፍ 17:20)። ዓሌት ነባዮት ኣብ ትንቢት ኢሳይያስ ምእታዉ ኣብ መጻኢ ትልምታት ኣምላኽ ንእስራኤልን ንኣህዛብን ቦታ ከም ዝህልዎም የርኢ።