መጽሓፍ እያሱ 9

9:1,2 እስከ ሕጂ ከነኣናውያን ርእሶም ይከላኸሉ ነበሩ፣ ግናኸ ኣብዚ ንእስራኤል ንምጥቃዕ ተማኸሩ። ኣእምሮኦም ጸልሚቱ፣ ልቦም ከኣ ንምጥፍኦም ጸኒዑ ነበረ። ብዙሕ ግዜ ንሓድሕዶም ጸላእቲ እኳ እንተነበሩ፣ ግናኸ ንእስራኤል ምእንቲ ኪቃወሙ ሓበሩ። እሞ እስራኤል ካብ ከነኣናውያን እንተ ምተማህረ፣ ውልቃዊ ረብሓታቱ ንህዝባዊ ጥቕሚ ኪብል ኪስውእ፣ ኩሉ ምትሕልላይ ኣብ መንጎኦም ኸኣ ኬርሕቕ፣ ኣንጻር ጸላእቲ መንግስቲ ኣምላኽ ምእንቲ ኺሓብር!

ምዕራፍ 9

ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡

I. እቶም ነገስታት ከነኣን ንእስራኤል ብዘይስነ-ምግባር ዝገበርዎ ምሕዝነት (ቁ. 1, 2)።

II. እቶም ኣብ ገባኦን ዝነበሩ ሰባት ምስ እስራኤል ብስነ-ምግባር ዝገበርዎ ምሕዝነት፡

1. እቶም ገባኦናውያን ካብ ርሑቕ ሃገር ከም ዝመጹ እናመሰሉ ብብልሓት ከመይ ገይሮም ከም ዝሓተትዎ (ቁ. 3–13)።

2. እቲ ምትላል ምስ ተጋህደ፡ እያሱን እስራኤላውያንን ብዘይጥንቃቐ ከመይ ገይሮም ከም ዝሰማምዑሉ፡ እዚ ድማ ንጉባኤ ኣጕሂዎም (ቁ. 14–18)።

3. እቲ ጉዳይ ንኹሎም ወገናት ብኸመይ ከም እተሰማምዓ፡ ንእቶም ገባኦናውያን ህይወቶም ብምሃብ፡ ምኽንያቱ ምስኦም ኪዳን ስለ ዝኣተዉ፡ ግናኸ እቲ ኪዳን ብቕንዕና ስለ ዘይተገብረ፡ ነጻነቶም ብምግሃድ (ቁ. 19–27)።

ቁጽሪ 1-2

ክሳዕ ሕጂ እቶም ከነኣናውያን ንርእሶም ይከላኸሉ ነበሩ፤ እስራኤላውያን ድማ ንኤሪሆን ንዓይን ወረርቲ ነበሩ። ግናኸ ኣብዚ እቶም ነገስታት ከነኣን ንእስራኤል ንምጥቃዕ ይመኻኸሩ ኣለዉ፡ ነቲ ዓወት ዝመልኦ ሰራዊቶም ንምዕጋት ድማ ብሓባር ብሓይሊ ንምጥቃዕ ይዳለዉ ኣለዉ።

ሕጂ ድማ፡

1. እዚ ቅድሚ ሕጂ ዘይምግባሮም ዘገርም እዩ። ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዞም ምምጽኦም ይፈልጡ ነበሩ፤ እቲ እስራኤል ንከነኣን ንምውራስ ዝነበሮም ዕላማ ምስጢር ኣይነበረን፤ ሓደ ሰብ ንሓባራዊ ድሕነቶም ብጥንቃቐ ምሕሳብ ንዮርዳኖስ ከይሰግሩ ንምክልኻል፡ ወይ ድማ ምስ ሰገሩ ብቕጽበት ብሓይሊ ንምቕባል ዝሕግዝ ስጉምቲ ኪወስዱ ምተጸበየ። ንኤሪኮ ዝተገብረ ከበባ ንምፍራስ፡ ወይ ድማ ንሰባት ዓይ ምስ ሰዓርዎም እኳ እንተኾነ፡ ምስኦም ንምሕባር ዘይምፍታኖም ዘገርም እዩ። ግናኸ ብትዕቢት ይኹን ብተስፋ ምቑራጽ፡ ብዘገርም መገዲ ዓሽዮም፡ እንታይ ከም ዝገብሩ ኣይፈለጡን። ብዙሓት ሰባት ንሰላሞም ዝኸውን ነገር ካብ ኣዒንቶም ክሳዕ ዝሕባእ ኣይፈልጡን።

2. ሕጂ ምግባሮም ድማ ዝበለጸ ዘገርም እዩ። ሕጂ ድማ፡ እቲ ኤሪኮ ምውራስ ንሓይሊ ኣምላኽ፡ እቲ ዓይ ምውራስ ድማ ንብልሓት እስራኤል ግሁድ መርትዖ ዝሃበሉ እዋን ስለ ዝነበረ፡ እቲ ምኽሮም ምስ እስራኤል ምውጋእ ዘይኮነስ፡ ምስኦም ሰላም ምግባርን ንርእሶም ዝበለጸ ምድላዋት ምግባርን ኪኸውን ምተጸበየ። እዚ ጥበቦም ምኾነ (ሉቃስ 14:32)፡ ግናኸ ኣእምሮኦም ጸዊሩ፡ ልቦም ድማ ንጥፍኣቶም ደሪቑ ነበረ።

ኣስተብህል፡ (1.) ሕጂ ኣብ መወዳእታ እዚ ምኽሪ ንምግባር እንታይ ከም ዝደረኾም። እዚ ምስ ሰምዑ (ቁ. 1)፡ ንኤሪኮን ንዓይን ምውራስ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ብዛዕባ ኣኼባ ሃገራት ደብረ ኤባል ዝገልጽ ጸብጻብ እውን ምስ ሰምዑ፡— እያሱ ነቲ ሃገር ብምሉኡ ከም ዝወረሶ ጌሩ፡ ንኹሎም ህዝቡ ኣኪቡ፡ እቲ ዝምርሑሉ ሕግታት ኣንቢቡሎም፡ ነቲ ሕግታት ንምእዛዝ ድማ መብጽዓኦም ምስ ወሰደ፡— ሽዑ እስራኤላውያን ብሓቂ ከም ዝሓሰቡ ተረዲኦም፡ ንርእሶም ንምድላው ግዜኡ ከም ዝበጽሐ ሓሲቦም። እቲ ናይ ህዝቢ ኣምላኽ ቅዱስ ምፍቃር ንጸላእቶም ካብ ካልእ ዝበለጸ የቖጥዖምን የሕርቖምን። (2.) ኣብ ውሳነኦም ክንደይ ሓድነት ከም ዝነበሮም። ብዙሓት ነገስታት ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት፡ ኬጢያውያን፡ ኣሞራውያን፡ ፌሬዛውያን፡ ወዘተ.፡ ብርግጽ ዝተፈላለዩ ረብሓታት ዝነበሮም፡ ብዙሕ ግዜ ድማ ንሓድሕዶም ዝጣበሱ እኳ እንተነበሩ፡ ግናኸ ብዘይተቓውሞ—ብሓድነት—ንእስራኤል ንምውጋእ ወሰኑ። ኦህ፡ እስራኤል ካብ ከነኣናውያን እዚ ምምሃር እንተኾነ፡ ንውልቃዊ ረብሓታት ንሓባራዊ ድሕነት ምውፋይ፡ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ኩሉ ጽልኢ ምእላይ፡ ንሓባራዊ ጸላእቲ መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ መንጎ ሰባት ብሓድነት ንምውጋእ!

ቁጽሪ 3-14

ኣብዚ፣ I. ገበኦናውያን ብዛዕባ ምጥፋእ ኤሪኮ ዝሰምዕዎ ወረ ስለ ዘስግኦም፣ ምስ እስራኤል ሰላም ክገብሩ ደለዩ፣ ቁ. 3። ካልኦት ህዝብታት እዚ ወረ እዚ ሰሚዖም ምስ እስራኤል ክዋግኡ ተቖጢዖም ነበሩ፤ ግናኸ ገበኦናውያን ሰሚዖም ምስኦም ሰላም ክገብሩ ተደፋፍኡ። ከምኡ ድማ ምግላጽ ክብሪን ጸጋን ኣምላኽ ብወንጌል ንገሊኦም ናብ ህይወት ዚመርሕ ሽታ ህይወት፣ ንገሊኦም ከኣ ናብ ሞት ዚመርሕ ሽታ ሞት ኢና፣ 2 ቈረ. 2:16። ሓደ ጸሓይ ንሰም የልስልስ ንጭቃ ድማ የደልድል። ንጉስ ገበኦን ከም ዝነበረ ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ከም ዘንበብና ኣይዝክርን። ኣብዚ ግዜ እዚ መንግስቶም ብሓደ ሰብ ጥራይ እንተ ዝኸውን ነይሩ፣ ምናልባት ልቡ ንእስራኤል ክግዛእ ኣዝዩ ልዑል ምኾነ፣ ምስቶም ካልኦት ነገስታት ድማ ንእስራኤል ምተጸንበረ። ግናኸ እዘን ኣርባዕተ ዝተዋሃሃዳ ከተማታት (ኣብ ቁ. 17 ተጠቒሰን ዘለዋ) ብሽማግለታት ወይ ብሰናቶራት (ኣብ ቁ. 11) ዝመሓደራ ይመስላ፣ እወን ንውልቃዊ ክብረን ንላዕሊ ንሓባራዊ ድሕነተን ዝምኽራ። ተቐማጦ ገበኦን ንርእሶም ጽቡቕ ገበሩ። ኣሎና ድማ፣

II. ንዕኡ ንምፍጻም ዝወሰድዎ ኣገባብ። ኵሎም ተቐማጦ ምድሪ ከነኣን ክጠፍኡ ምዃኖም ይፈልጡ ነበሩ፤ ምናልባት ሕጊ ኣብ ዝንበበሉ ዝነበረ ግዜ ኣብ ጉባኤ ኤባል ገለ ሰለይቲ ነይሮምዎም ይኾኑ፣ እወን ንእስራኤል ዝተዋህበ ትእዛዝ (ዘዳ. 7:1-3) ተዓዚቦም ኣፍሊጦምዎም፣ ንሳቶም ድማ ንከነኣናውያን ምሕረት ከይገብሩ፣ ኣብ ውግእ ምሕረት ከይገብሩሎም፣ እዚ ድማ ንሳቶም ክዋግእዎም ኣፍርሖም፣ ከምኡ ድማ ምስኦም ኪዳን ከይገብሩ፣ እዚ ድማ ብምዝርራብ ዝኾነ ይኹን ረብሓ ንምርካብ ተስፋ ከም ዝቖርጹ ገበሮም። ስለዚ ድማ ካብ ሰይፊ እስራኤል ህይወቶም ንምድሓን ዝኾነ ይኹን መገዲ ኣይነበረን፣ እንተ ዘይኮይኑ ብምምሳል ንእያሱ ካብ ርሑቕ ሃገር ከም ዝመጹ ከእምኑ እንተ ዘይክኢሎም፣ እወን እስራኤላውያን ክዋግእዎም ዘይተኣዘዙሉ ወይ ሰላም ከይገብሩሎም ዘይተኸልከሉሉ፣ ግናኸ ብፍላይ ሰላም ከቕርቡሉ ዝተመደቡሉ ሃገር፣ ዘዳ. 20:10, 15። በዚ ኣምር እዚ ክቕበሉ እንተ ዘይክኢሎም፣ ሓደ መገዲ ጥራይ ከም ዘሎኦም ረኣዩ፡ ንዕድል ኤሪኮን ዓይን ክግዝኡ ነበሮም። እቶም ጎረባብቲ መሳፍንቲ ኵሎም ሰባት እቲ ቦታ ሓያላት ከም ዝነበሩ (ምዕ. 10:2) ይፈልጡ እኳ እንተ ነበሩ፣ ንሳቶም እውን ይፈልጥዎ እኳ እንተ ነበሩ፣ ግናኸ ምስ እስራኤል ክዋግኡ ኣይደፈሩን፣ እወን ኵሉ ዝኽእል ኣምላኽ ምስኦም ነበሮ። እዚ ስለዚ እዩ እቲ ዝጻወትዎ ዝነበረ ጸወታ፣ ኣስተብህሉ ድማ፣

1. ብኣዝዩ ብልሓተኛን ብዓወት ዝመልአን መገዲ ተጻወትዎ። ከምዚ ዝበለ ነገር ብዝያዳ ብልሓት ተመሓዲሩ ኣይፈልጥን።

(1.) ካብ ጓና ሃገር ዝመጹ ልኡኻት ኮይኖም ቀረቡ፣ እዚ ድማ ንመሳፍንቲ እስራኤል ከሐጕሶም፣ ካብ ርሑቕ ሃገራት ብምሕታት ክብሪ ከም ዝስምዖም ክገብር እዩ ኢሎም ሓሰቡ፡ ንሕዝቅያስ ካብ ርሑቕ ሃገር ዝመጽዎ ኣዝዩ ከም ዝፈትዎ ንረክብ (ኢሳ. 39:3)፤ ከምዚ ገይሮም ክሕተቱ ልሙድ ኣይነበሩን።

(2.) ናይ ኣዝዩ ነዊሕ ጉዕዞ ድኻም ከም ዝጸገቡ ተመሲሎም፣ ንዕኡ ድማ ብዓይኒ ዝረአ መርትዖ ኣቕረቡ። ኣብቲ ግዜ እቲ ነዊሕ ጉዕዞ ዝገብሩ ዝነበሩ ሰባት፣ ከምቲ ሕጂ ንነዊሕ ባሕራዊ ጉዕዞ እንገብሮ፣ ኩሉ ዓይነት ስንቂ ምሳኦም ምውሳድ ልሙድ ይመስል፣ እታ ሃገር ከምቲ ሕጂ ዘሎና መዕረፊ ኣባይቲ ስለ ዘይነበራ፣ ንጥቕሚ እዚኦም ድማ፣ ክንጥቀመሎም ከሎና፣ ኣዝዩ ክንመስግን ምኽንያት ኣሎና። ሕጂ ድማ እቲ ስንቆም ካብ ገዛኦም ምስ ኣምጽእዎ ሓድሽን ጽቡቕን ከም ዝነበረ ተመሲሎም፣ ሕጂ ግና ኣረጊትን ደረቕን ኮይኑ ተረኽበ፣ እዚ ድማ ከም ዝዘንገዩ ዘይኮነስ፣ ብዝሓሸ መገዲ ከም ዝመጹ ክግመት ይከኣል እዩ፤ ስለዚ ድማ ከምቲ ዝበልዎ ካብ ኣዝዩ ርሑቕ ሃገር ከም ዝመጹ ክግመት ኣለዎ፡ ኣቑሑቶም ወይ ሻንጣኦም ኣረጊት ነበረ፤ ወይኒ ኵሉ ተሰቲዩ፣ እቲ ዝነበረሉ ብልቃጥ ድማ ተሰቢሩ ነበረ፤ ኣሳእንኦምን ክዳውንቶምን ካብቶም እስራኤላውያን ኣብ ኣርባዓ ዓመት ዝነበሮም ዝገደደ ነበረ፣ እንጌራኦም ድማ ሻጋራ ነበረ፣ ቁ. 4, 5፣ ከምኡ ድማ ቁ. 12, 13። ከምዚ ድማ ህዝቢ ኣምላኽ እስራኤል ብምምሳል ጥንታዊነት ብዙሕ ግዜ ተታሊሎምን ተታሊሎምን እዮም። ግናኸ (ከምቲ ጳጳስ ሃል ዝገለጾ) ስሕተታት ብምጽጋን ኣይዕረጉን፣ ስለዚ ድማ ኣረጊት ይመስሉ፤ ግናኸ በዚ ብልሓት ገበኦን ዝተታለሉ ምስ ኣምላኽ ከም ዘይተማኸሩ የርእዩ። ከምኡ ድማ ገሊኦም ሃብታማት ኰይኖም ይምሰሉ እሞ ሓንቲ እኳ የብሎምን፣ ገሊኦም ድኻታት ኰይኖም ይምሰሉ እሞ ብዙሕ ሃብቲ ኣለዎም፣ ምሳ. 13:7፣ ወይ ድማ ሓገዝ ዘየድልዮም ኣለዉ፣ በዚ ምትላል ድማ ምጽዋት ካብቶም ናይ ሓቂ ተረከብቲ ይቕየርን ይርሕቕን።

(3.) ምስ ተጠርጠሩን ካብ ኣበይ ከም ዝመጹ ብዝያዳ ብጥብቂ ምስ ተመርመሩን፣ እቲ ስምምዕ ክሳብ ዝረጋገጽ ስም ሃገሮም ምግላጽ ብትግሃት ኣበዩ። [1.] ሰባት እስራኤል ምትላል ከም ዘሎ ጠርጠሩ (ቁ. 7)፡ "ምናልባት ኣብ ማእከልና ትነብሩ ትኾኑ፣ ሽዑ ድማ ምስኹም ኪዳን ክንገብር ኣይንኽእልን፣ የብልናን።" እዚ ድማ ንገበኦናውያን እቲ ጉዳይ ብዝያዳ ከየተሓባብሩ ምገበሮም ነይሩ፣ እቲ ሰላም እንተ ተገይሩ እስራኤላውያን ክሕልውዎ ግዴታ ከም ዘይብሎም ብምድምዳም፣ ኣብ ማእከሎም እንተ ዝነብሩ ከምዚ ገይሮም ብወግዒ ስለ ዝተቓወምዎ፤ ግናኸ እንተ ተቓዊሞም ዝኾነ ይኹን ተስፋ ከም ዘይብሎም ስለ ዝፈልጡ፣ ብትብዓት ንምግዛእ ደፈሩ። "ህዝቢ እስራኤል ህይወትና ከድሕኑና ከም ዝኽእሉ መን ይፈልጥ፣ ከምዚ ገይሮም ናብ መብጽዓ እኳ እንተ ተታለሉ፤ ኣብ መወዳእታ እንተ ነጊርናዮም ድማ ክንመውት ጥራይ ኢና።" [2.] እያሱ ሕቶታት ኣቕረበሎም፡ መን ኢኹም? ካብ ኣበይከ መጺእኩም? ንሱ ድማ ካብ ስውር ምትላል ከምኡ ድማ ካብ ግሉጽ ሓይሊ ርእሱ ክከላኸል ከም ዘድልዮ ረኸበ። ንሕና ኣብ መንፈሳዊ ውግእና ንተንኮላት ድያብሎስ ክንቃወም ኣሎና፣ ንሱ ሓያል ተመን ከምኡ ድማ ዝጓዝም ኣንበሳ ምዃኑ እናዘከርና። ኣብ ኩሉ ምትእስሳር ዝምድናን ዕርክነትን ቅድሚ ምእማንና ክንምርምር ኣሎና፣ ምናልባት ብህጹጽ ዝተገብሩ ስምምዓት ብድሕሪኡ ከይነጸግና። [3.] ካብ ኣበይ ከም ዝመጹ ኣይነገሩን፤ ግናኸ ነቲ ሓደ ነገር ደጋጊሞም ተዛረቡ፡ ካብ ኣዝዩ ርሑቕ ሃገር መጺእና፣ ቁ. 9። እያሱ ዝፈልጦ ወይ ሰሚዕዎ ዘይፈልጥ ሃገር ከም ዝኾነ ክሕሰብ ይደልዩ፣ ስለዚ ድማ ስሙ እንተ ነገሩዎ ኣይፈልጥን።

(4.) ንኣምላኽ እስራኤል ኣኽብሮት ከም ዘለዎም ገለጹ፣ ንእያሱ ብዝያዳ ንምሕጓስ፣ ንሕና ድማ በዚ ምግላጽ እዚ ቅንዕና ከም ዝነበሮም ብምሕረት ንኣምን፡ "ብሰንኪ ስም እግዚኣብሔር ኣምላኽካ መጺእና (ቁ.