ኦሪት ዘዳግም 5

5:1-5 ሙሴ ኣቓልቦ ይሓትት። ቃል ኣምላኽ ክንሰምዕ ከለና ክንመሃሮ ይግባእ፤ እቲ ዝመሃርናዮ ድማ ናብ ግብሪ ከነውዕሎ ኣሎና። ምኽንያቱ እዚ እዩ ዕላማ ምስማዕን ምምሃርን፣ ርእስና ብሓሳባት ንምምላእ ወይ ኣፍና ብዘረባ ንምምላእ ዘይኮነስ፣ እንታይ ደኣ ግና ንፍቓድ ልብናን ንተግባርናን ንኽመርሕ እዩ።

ምዕራፍ 5 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ ካልኣይ ሕታም ዓሰርተ ትእዛዛት ንረክብ።

I. እቲ ሓፈሻዊ ዕላማኦም፤ ኣብ መንጎ ኣምላኽን እስራኤልን ኪዳን ዝመስል ነበረ (ቁ. 1-5)።

II. እቶም ፍሉያት ትእዛዛት ይድገሙ (ቁ. 6–21)፡ ብቓልን ብጽሑፍን ብኽልተ መገዲ ተዋሂቦም (ቁ. 22)።

III. ካብ ሽዑ ንነጀው ኣብ መንጎ ኣምላኽን እስራኤልን ብምውሳጥን ኣገልግሎትን ሙሴ ዝተገብረ ምትእስሳር ምትካል እዩ።

1. ከምኡ ኪኸውን ትሕትና ዝመልኦ ልማኖ እስራኤል ነበረ (ቁ. 23–27)።

2. ከምኡ ኪኸውን ድማ ጸጋ ዝመልኦ ፍቓድ ኣምላኽ ነበረ (ቁ. 28–31)።

ስለዚ ድማ፡ ንእኦም ዝነበሮም ግዴታ ምእዛዝ ይገልጽ (ቁ. 32, 33)።

ቁጽሪ 1-5 ኣብዚ፡

1. ሙሴ ንጉባኤ ጸውዐ። ንኹሉ እስራኤል ጸውዖ፤ ሽማግሌታት ጥራይ ዘይኮኑስ፡ ክሰምዑ ዝኽእሉ ብዙሓት ህዝቢ እውን ከም ዝነበሩ ይገመት፡ ቁ. 1። እቶም ዓበይቲ ካብ ትእዛዝ ኣምላኽ ልዕል ኣይነበሩን፡ እቶም ንኣሽቱ ድማ ካብ ፍልጠቱ ንታሕቲ ኣይነበሩን፤ ኩላቶም ግና ኪገብሩ ግዴታ ነበሮም።

2. ኣቓልቦ ይሓትት፡ “እስራኤል፡ ስማዕ፤ ስማዕ እሞ ኣቕልብ፡ ስማዕ እሞ ዘክር፡ ስማዕ እሞ ተምሃር፡ ሓሉ እሞ ግበር፤ እንተዘይኮነስ፡ ምስማዕካ ብኸንቱ እዩ።” ቃል ኣምላኽ ክንሰምዕ ከለና፡ ንኹሉ እዋን ድሉው ኪኸውን ምእንቲ፡ ክንምሃሮ ኣለና፡ እቲ ዝተምሃርናዮ ድማ ክንትግብሮ ኣለና፡ ምኽንያቱ እዚ እዩ ዕላማ ምስማዕን ምምሃርን፤ ርእስና ብሓሳባት ወይ ኣፍና ብዘረባ ንምምላእ ዘይኮነስ፡ ንስምዒታትናን ንኣካይዳናን ንምእራምን ንምምራሕን እዩ።

3. ኣብ ሖሬብ ምስኦም ዝተገብረ ኪዳን፡ ንሳቶም ርእሶም ኪመርሑሉ ዝግብኦም ምዃኑ ይገልጽ። ትእዛዝ ናብ ኪዳን ምቕያር ዘርኣዮ ግሩም ትሕትና መለኮታዊ ጸጋ ተመልከት፡ እዚ ድማ ብፍቓድና ንምእዛዝ ዝያዳ ሓያል ምትእስሳር ኪፈጥረልናን ብመለኮታዊ ተስፋ ድማ ዝያዳ ኪተባብዓናን እዩ፡ ክልቲኡ ድማ ኣብቲ ኪዳን ዝርከብ እዩ። ምስ ገለ ትእዛዛት፡ ከምቲ ካልኣይን ሳልሳይን ሓምሳይን፡ ዝተሓሓዙ ተስፋታትን መፈራርሕታትን ናብ ኪዳን ይቕይርዎም። ኣስተብህል፡ (1.) እቶም ኣብዚ ኪዳን ዝተሳተፉ። ኣምላኽ ምስ ኣቦታትና፡ ምስ ኣብርሃም፡ ይስሃቅን ያእቆብን ኣይገበሮን፤ ንሳቶም ኪዳን ግዝረት ሃቦም (ግብሪ ሃዋርያት 7:8)፡ ግናኸ ናይ ዓሰርተ ትእዛዛት ኣይሃቦምን። ብርሃን መለኮታዊ ምግላጽ ብቕጽበት ኣብርሀ፡ ደቅን ድማ ካብ ኣቦታቶም ንላዕሊ ፍቓድ ኣምላኽ ኪፈልጡ ተገብሩ። “እቲ ኪዳን ምስና ወይ ምስቶም ንዓና ዝውክሉ ቀዳሞት ወለድና፡ ቅድሚ ደብረ ሲና ተገብረ፡ ንዓና ድማ ተፈጸመ።” (2.) ምግላጽ እዚ ኪዳን። ኣምላኽ ባዕሉ፡ ከምኡ ኪበሃል እንተኾይኑ፡ ነቶም ሕግታት ኣንበበሎም (ቁ. 4)፡ ገጽ ንገጽ ተዛረበኩም፤ ቃል ንቃል፡ ከምቲ ኻልዴ። ከምቲ ኣቐዲሙ ንኣቦታት ዝተዛረቦ ብጸልማት ራእይ ዘይኮነስ (እዮብ 4:12, 13)፡ ብግልጽን ብንጹርን፡ ኩሎም ኣሽሓት እስራኤል ክሰምዑን ክርድኡን ዝኽእሉሉ መገዲ እዩ። ተዛረቦም፡ ድሕሪኡ ድማ እቲ ዝመለሱሉ መልሲ ተቐበለ፡ ከምኡ ገጽ ንገጽ ተፈጸመ። (3.) ኣማላዲ እቲ ኪዳን፡ ሙሴ ኣብ እግሪ እቲ ከረን ኣብ መንጎ ኣምላኽን ንሳቶምን ደው በለ (ቁ. 5)፡ ንመጀመርታ ምድላዋት ንምውዳእ (ዘጸ. 19) ከምኡ እውን ንምቕያር ምጽዳቕ (ዘጸ. 24) መልእኽቲ ኣመሓላለፈ። ኣብዚ ሙሴ ንክርስቶስ ምሳሌ ነበረ፡ ንሱ ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብን ደው ይብል፡ ቃል እግዚአብሔር ኬርእየና፡ ብሩኽ መዓልታዊ ሰብ፡ ኢዱ ኣብ ልዕሌና ኣብ ክልቲኡ ዘንበረ፡ ከምኡ ድማ ካብ ኣምላኽ ክንሰምዕን ብዘይፍርሃት ክንዛረቦን ንኽእል ኢና።

5:6-22 እዚ ኻብ ዘፀኣት 20 ገለ ፍልልይ ኣለዎ፣ ልክዕ ከምቲ ጸሎት ጎይታ ኣብ ማቴዎስ 6ን ሉቃስ 11ን ዘሎ። ካብቲ ቃላት ብዘይ ምልዋጥ ምትእስሳርና፣ ምስቲ ትሕዝቶ (ነገራት) ምትእስሳርና እዩ ኣዝዩ ዝያዳ ኣድላይ። እቲ ንሰንበት ምቕዳስ ዝምልከት፣ ካብቲ ኣምላኽ ካብ ዕዮ ምፍጣር ኣብ መበል ሾብዓይ መዓልቲ ምዕራፉ እተወስደ ቀዳማይ ምኽንያት፣ ኣብዚ ኣይተጠቕሰን። እዚ ኩሉሳዕ ብሓይሉ ይነብር እኳ እንተኾነ፣ እንኮ ምኽንያት ግን ኣይኮነን። ኣብዚ ኸኣ ካብ ምድሓን እስራኤል ካብ ግብጺ እተወስደ እዩ፤ ምኽንያቱ እዚ ብየሱስ ክርስቶስ ንዝኾነ ቤዛነትና ምሳሌ ነይሩ እዩ፣ ነዚ ንምዝካር ድማ እዩ ክርስትያናዊ ሰንበት ክኽበር ዝነበሮ። ብትንሳኤ ክርስቶስ ድማ፣ ብሓያል ኢድን ብዝተዘርግሐት ቅንጣብን ናብቲ ኽቡር ሓርነት ውሉድ ኣምላኽ ኣቶና። ነፍሲ ብሽበራ እተሰበረ ሕጊ ኣዝያ ክትጭነቕ ከላ፣ ነቲ ልሙዕን ንነፍሲ ዘሕየውን ቃል ወንጌል ምስማዕ ክንደይ ጥዑም ይኸውን!

ቁጽሪ 6-22 እዚ ኣብዚ ዘሎ ትምህርቲ፡ ምድግጋም እተን ዓሰርተ ትእዛዛት እዩ። ኣብዚ እዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ክንርኢ ኢና፡

1. እዘን ትእዛዛት እዚኤን ቅድሚ ሕጂ ተነጊረንን ተጻሒፈንን እኳ እንተነበራ፡ እንደገና ተደጊመን ተነጊረን እየን። ምኽንያቱ፡ ቃል ኣምላኽ ኣብ ኣእምሮና ንኽቕመጥን ንዝገበሮ ጽልዋ ንምዕቃብን ንምሕዳስን፡ ትእዛዝ ኣብ ልዕሊ ትእዛዝ፡ መስመር ኣብ ልዕሊ መስመር ክኸውን ኣለዎ። ሓደ ነገር ደጋጊምካ ምምሃር የድልየና እዩ። ፊል. 3:1 ተመልከት።

2. ኣብዚ ምስቲ ኣብ ዘጸ 20 ዘሎ ጸብጻብ ፍልልይ ኣሎ፡ ከምቲ ጸሎት ጎይታ ኣብ ማቴ 6ን ኣብ ሉቃ 11ን ዘሎ ፍልልይ ማለት እዩ። ኣብ ክልቲኡ እቲ ዘይቅየር ቃል ዘይኮነስ፡ እቲ ትሕዝቶ እዩ ዝያዳ ኣገዳሲ።

3. እቲ ዝዓበየ ፍልልይ ኣብታ ራብዐይቲ ትእዛዝ እዩ።