2ይ ሳሙኤል 23

23:1-7 እዚ ቃላት ዳዊት ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። እቶም ንነዊሕ እዋን ሰናይነት ኣምላኽ ዝተመከሩን ጥዑምነት ሰማያዊ ጥበብ ዝረኣዩን፣ ጉያኦም ኪዛዝሙ ከለዉ፣ ንሓቂ ናይቲ ተስፋኦም ምስክርነቶም የቕርቡ። ዳዊት መንፈስ ኣምላኽ ብእኡ ከም ዝተዛረበ፣ ሰማያዊ ምልዕዓሉ ይምስክር። ንሱን ካልኦት ቅዱሳን ሰባትን ብመንፈስ ቅዱስ ከም እተንቀሳቐሱ ኮይኖም ተዛረቡን ጸሓፉን።

ኣብ ብዙሓት ነገራት ንገዛእ ርእሱ ብዛዕባ ዘይሓልዮቱን ግጉይ ተግባራቱን ኪወቅስ ዝግባእ ነይሩ። ዳዊት ግና እግዚኣብሔር ምሳኡ ዘለኣለማዊ ኪዳን ከም ዝኣተወ ኣጸናኒዑ። ብእዚ ድማ ብቐንዱ እግዚኣብሔር ከም ሓጥእ ምሳኡ ዝኣተዎ ኪዳን ምሕረትን ሰላምን፣ እቲ ብዝተስፈወ ኣድሓኒ ዝኣመነ፣ ነቲ ዝተስፈወ በረኸት ዝተቐበለ፣ ንርእሱ ንእግዚኣብሔር ዝሃበ፣ ቤዛዊ ባርያኡ ኪኸውን፣ ዝብል እዩ። ምእመናን ንዘለኣለም በረኸታት ኪዳን ኪጥዕሙ እዮም፤ ኣምላኽ ኣቦ፣ ወልድን መንፈስ ቅዱስን ድማ ብምድሓኖም ንዘለኣለም ኪኸብሩ እዮም። በዚ ኸኣ ይቕረታ፣ ጽድቂ፣ ጸጋ፣ ከምኡ'ውን ዘለኣለማዊ ህይወት፣ ብኢየሱስ ክርስቶስ ገይሮም ከም ውህበት ኣምላኽ ተረጋጊጾም እዮም። ኣብ ክርስቶስ ዘይጽንቅ ምልኣት ጸጋን ኩሉ በረኸታትን ንኣድሕኖኡ ንዝደልዩ ተሓዚኡ ኣሎ።

እዚ ኪዳን እዚ ምሉእ ምድሓን ዳዊት ነበረ፤ ንሱ ንቅዱስ ሕጊ ኣምላኽን ንስፍሓት ሓጥእነቱን ኣዝዩ ስለ ዝፈልጦ፣ ኣብዚ ምድሓን እዚ ንርእሱ እንታይ ከም ዝድልዮ ኣስተውዒሉ ነበረ። ስለዚ ድማ ምሉእ ትምኒቱ ነበረ። ብምትእስሳር ምስኡ፣ ኩሎም ምድራውያን ነገራት መስሓቢነቶም ሰኣኑ፤ ንሳቶም ኪገድፎም፣ ወይ ከኣ ኪመውት እሞ ኺሓድጎም ፍቓደኛ ነበረ፣ ምሉእ ሓጎስ ኪጥዕም (መዝ 73:24-28)። ይኹን እምበር፣ ሓይሊ እከይን ድኻም እምነቱ፣ ተስፋኡን ፍቕሩን ጓሂኡን ጾሩን ነበሩ። ብዘይ ጥርጥር፣ ገዛእ ርእሱ ዘርኣዮ ድንጉርናን ዘይሓልዮትን ምኽንያት ከም ዝኾኑ ርእሱ ምፈቐደ ነይሩ፤ ግናኸ ኣብ ክብሪ ብቕጽበት ፍጹም ኪኸውን ከም ዝኾነ ዝነበሮ ተስፋ፣ ኣብ እዋን ሞቱ ኣበረታትዖ።

ምዕራፍ 23 ታሪኽ ጸሓፊ ሕጂ ናብ መወዳእታ ግዝኣት ዳዊት ይቐርብ ኣሎ፣ ስለዚ ድማ ኣብዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ይህበና። I. ብመንፈስ ዝተዛረቦም ገለ ናይ መወዳእታ ቃላቱ፣ እዚ ድማ ኣብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ መወዳእታ (ቁ. 1-7) ተጠቒሱ ዘሎ ንዘለኣለም ዝኸውን ዘርኡ ዝምልከት ይመስል። II. ኣብ ትሕቲኡ ዝነበሩ ዓበይቲ ሰባት፣ ብፍላይ ድማ ወተሃደራት፣ እቶም ቀዳሞት ሰለስተ (ቁ. 8–17)፣ ካብቶም ዝቕጽሉ ሰለስተ ክልተ (ቁ. 18–23)፣ ድሕሪኡ ድማ እቶም ሰላሳ (ቁ. 24–39)።

ቁጽሪ 1-7 ኣብዚ ናይ ንጉስ ዳዊት ናይ መወዳእታ ኑዛዜ ወይ ድማ ምስኡ ዝተሓሓዘ ተወሳኺ ጽሑፍ ኣሎና፣ ንሱ ድማ ንሰሎሞን ዘውዲኡን ንዝስራሕ ቤተ መቕደስ ድማ መዝገቡን ድሕሪ ምምዳቡ እዩ። ናይ ዓበይትን ጽቡቕን ሰባት ናይ መወዳእታ ቃላት ብፍሉይ ክዝከሩን ክምዝገቡን ብቑዓት እዮም ተባሂሉ ይሕሰብ። ዳዊት እዞም ቃላት እዚኦም ክዝከሩን ወይ ናብ መዝሙራቱ (ከምቲ ኣብዚ ኣብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ዘሎ) ወይ ድማ ናብ ታሪኽ ግዝኣቱ ክውሰኹ ይደሊ ነይሩ። ብፍላይ ኣብ ቁጽሪ 5 ዘለዉ ቃላት፣ ቅድሚ ሕጂ እኳ እንተተመዝገቡ፣ ንርእሱ ንምጽንናዕ ክሳብ ናይ መወዳእታ እስትንፋሱ ደጋጊሙ ይዛረቦም ከም ዝነበረ ክንገምት ንኽእል ኢና፣ ስለዚ ድማ ናይ መወዳእታ ቃላቱ ተባሂሎም ይጽውዑ። ሞት ክቐርበና ከሎ፣ ንኣምላኽ ከነኽብርን ነቶም ኣብ ከባቢና ዘለዉ ድማ ብናይ መወዳእታ ቃላትና ክንሃንጽን ክንጽዕር ይግባእ። እቶም ንነዊሕ እዋን ንጽቡቕነት ኣምላኽን ንጥዑምነት ጥበብን ዝረኣዩ፣ ጉዕዞኦም ክውድኡ ከለዉ፣ ናይቲ ተመክሮኦም መዝገብ ይግደፉን ንሓቂ ናይቲ ተስፋ ድማ ምስክርነቶም ይሃቡ። ናይ ያእቆብን ሙሴን ናይ መወዳእታ ቃላት ተመዝጊቡ ኣሎና፣ ኣብዚ ድማ ናይ ዳዊት፣ ከምኡ ድማ ነቶም ዝተረፉ ውርሻ ኾይኑ እዩ። ኣብዚ ድማ ተነጊሩና፣

I. ናይ መን ናይ መወዳእታ ኑዛዜ እዩ። እዚ ብወራሲኡ ባዕሉ ወይ ድማ፣ ከምቲ ልሙድ፣ ብታሪኽ ጸሓፊ፣ ቁ. 1 ተገሊጹ ኣሎ። ንሱ ተገሊጹ ኣሎ፣

1. ብትሕትና መበቆሉ፡ ወዲ እሰይ ነይሩ። እቶም ናብ ኣዕኑድን ርእሲ እምኒን ዝዓበዩ ሰባት፣ ካብ ዝተፈልፈሉ እምኒ ክዝክሩን ንርእሶም ከዘኻኽሩን ጽቡቕ እዩ።

2. ብልዕልና ክብረቱ፡ ከምቲ ብኣምላኽ ዝተፈቕረን ንዓብዪ ነገር ዝተሓስበን፣ ከም ንጉስ ካብ ጎረባብቱ ልዕል ኢሉ ክቕመጥ፣ ከም ነብዪ ድማ ንበለጽ ክርኢ፣ ልዕል ኢሉ ተቐሚጡ ነይሩ። ምኽንያቱ፣ (1.) ንሱ ቅቡእ ኣምላኽ ያእቆብ ነይሩ፣ ስለዚ ድማ ንህዝቢ ኣምላኽ ኣብ ሲቪላዊ ረብሓኦም፣ ምሕላው ሃገሮምን ምምሕዳር ፍትሒ ኣብ መንጎኦምን ኣገልጊሉ እዩ። (2.) ንሱ ጣዕሚ መዝሙራት እስራኤል ነይሩ፣ ስለዚ ድማ ኣብ ሃይማኖታዊ ተግባራቶም ኣገልጊሉ እዩ። መዝሙራት ጸሓፈ፣ ዜማታት ኣቐመጠ፣ ነቶም ዘመርትን መሳርሒ ሙዚቃን ወሰነ፣ በዚ ድማ ናይ ጽቡቕ ሰባት ኣምልኾ ብጣዕሚ ተለዓዒሉን ተሰፍሑን። ማስታወሻ፡ ምዝማር መዝሙራት ጣዕሚ ዘለዎ ስርዓት እዩ፣ ንኣምላኽ ንምምስጋን ንዝሕጎሱ ድማ ብጣዕሚ ዝሰማማዕ እዩ። ዳዊት መዝሙራዊ ምዃኑ ካብቶም ዝዓበየሎም ክብሪታት ሓደ ተባሂሉ ይቑጸር፡ በዚ ድማ ከምቲ ቅቡእ ኣምላኽ ያእቆብ ብሓቂ ዓብዪ ነይሩ። ማስታወሻ፡ ኣብ ተግባራት ኣምልኾ ንቤተ ክርስቲያን ምግልጋልን ንቕዱስ ስራሕ ጸሎትን ምስጋናን ንምዕባይ መሳርሒ ምዃንን ሓቀኛ ዕቤት እዩ። ኣስተብህል፡ ዳዊት ንጉስ ነይሩ ድዩ፧ ንያእቆብ ከምኡ ነይሩ። መዝሙራዊ ነይሩ ድዩ፧ ንእስራኤል ከምኡ ነይሩ። ማስታወሻ፡ ምሃብ መንፈስ ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ንጥቕሚ ተዋሂቡ እዩ፣ ስለዚ ድማ፣ ከምቲ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ውህበት ዝተቐበለ፣ ከምኡ ድማ የገልግል።

II. ትሕዝቶኡ እንታይ እዩ። ንሱ ምስ ኣምላኽ ዝነበሮ ርክብ መግለጺ እዩ። ኣስተብህል፡

1. ኣምላኽ ንዳዊት ከም ንጉስ ንምምራሕን ንምብርትታዕን፣ ከምኡ ድማ ንወረስቱ ክኸውን ዝበሎ። እቶም ሃይማኖተኛታት ሰባት ካብ ኣምላኽ ዝሰምዕዎ ዘኪሮም፣ ቃሉ እናሓሰቡን ኣብ ኣእምሮኦም እናደጋገሙን ይሕጎሱ። በዚ ድማ ኣምላኽ ሓንሳብ ዝተዛረቦ ዳዊት ክልተ ሳዕ፣ እወ ብዙሕ ሳዕ ሰሚዑዎ። ኣብዚ እንርእዮ፣

(1.) መን ተዛረበ፡ መንፈስ እግዚኣብሔር፣ ኣምላኽ እስራኤል፣ ከምኡ ድማ እምኒ እስራኤል፣ እዚ ድማ ገሊኦም ኣብ ኣምላኽነት ሰለስተ ኣካላት ከም ዘለዉ ዝሕብር እዩ ይብሉ—ኣብ ኣምላኽ እስራኤል፣ ወዲ እምኒ እስራኤል፣ ከምኡ ድማ ካብ ኣቦን ወድን ዝወጽእ መንፈስ፣ እዚ ድማ ብነብያት፣ ብፍላይ ድማ ብዳዊት ዝተዛረበ፣ ቃሉ ድማ ኣብ ልቡ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንጥቕሚ ካልኦት ኣብ ልሳኑ እውን ነይሩ። ዳዊት ኣብዚ ንመለኮታዊ ምልዕዓሉ ይእመን፣ ማለት ኣብ መዝሙራቱን ኣብዚ ቅንብርን፣ መንፈስ ኣምላኽ ብእኡ ተዛሪቡ። ንሱን ካልኦት ቅዱሳን ሰባትን ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኾም ተዛሪቦምን ጸሓፉን። እዚ ድማ ንመጽሓፍ መዝሙራት ክብሪ ይህቦ፣ ኣብ ኣምልኾና ድማ ንጥቕሚና የቕርቦ፣ ምኽንያቱ እዚኦም መንፈስ ቅዱስ ዝምህሮም ቃላት እዮም።

(2.) እንታይ ተዛረበ። ኣብዚ መንፈስ ኣምላኽ ብዳዊት ዝተዛረቦ፣ እዚ ድማ ኩሉ መዝሙራቱ ዘጠቓልል፣ ከምኡ ድማ እምኒ እስራኤል ንዳዊት ዝተዛረቦ፣ እዚ ድማ ንርእሱን ንቤተሰቡን ዝምልከት፣ ፍልልይ ዝገበረ ይመስል። ኣገልገልቲ እቶም ኣምላኽ ብኣኦም ገይሩ ንኻልኦት ዝዛረበሎም፣ ንርእሶም ዝዛረቦም ክሰምዑን ከስተብህሉን ከም ዝግባእ የስተብህሉ። እቶም ንኻልኦት ግቡኦም ከምህሩ ዝተመደቡ፣ ንርእሶም ክመሃሩን ክገብሩን ክርግጸኛታት ክኾኑ ኣለዎም። ሕጂ ኣብዚ ዝተባህለ (ቁ. 3, 4) ክርአ ይኽእል፣ [1.] ንዳዊትን ንንጉሳዊ ቤተሰቡን ብምምልካት። ስለዚ ድማ ኣብዚ ዘሎ፣ ቀዳማይ፣ ግቡእ ገዛእቲ ተኣዚዙሎም። ንንጉስ ካብ ኣምላኽ ክዛረብ ከሎ፣ ብልዕልና ክብረቱን ስፍሓት ስልጣኑን ኣይተመስገነን፣ ግናኸ ግቡኡ ተነጊሩዎ። "ክኸውን ኣለዎ" ንንጉስ እዩ ንብል። ኣብዚ ንንጉስ "ክኸውን ኣለዎ" ዝብል ኣሎ፡ ንሱ ቅኑዕ ክኸውን ኣለዎ፣ ብፍርሃት ኣምላኽ ክገዝእ ኣለዎ። ከምኡ ድማ ኩሎም ትሕተ-ገዛእቲ ኣብ ቦታኦም ክገብሩ ኣለዎም። ገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ሰባት ከም ዝገዝኡ ይዘክሩ—ኣብ ልዕሊ እንስሳታት ኣይኮኑን፣ ንሳቶም ብድሌቶም ክግዝኡን ክበድሉን ዝኽእሉ፣ ግናኸ ኣብ ልዕሊ ምኽንያታዊ ፍጡራትን ምስኦም ማዕረ ዝኾኑን። ኣብ ልዕሊ ሰባት ይገዝኡ፣ ንሳቶም ድማ ድኻማቶምን ጉድለቶምን ኣለዎም፣ ስለዚ ድማ ክዕገሱ ኣለዎም። ኣብ ልዕሊ ሰባት ይገዝኡ፣ ግናኸ ኣብ ትሕቲ ኣምላኽን ንእኡን፤ ስለዚ ድማ፣ 1. ቅኑዓት ክኾኑ ኣለዎም፣ ንኣብ ልዕሊኦም ዝገዝኡዎም፣ መሰሎምን ንብረቶምን ብምፍቃድ፣ ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ እቶም ኣብ ልዕሊኦም ዝገዝኡዎም፣ ስልጣኖም ተጠቒሞም ንዝተበደሉ ኣብ ልዕሊ በዳሊ ፍትሒ ንምግባር፤ ዘዳግም 1:16, 17 ርአ። ግጉይ ነገር ከይገብሩ ጥራይ ኣይኮነን፣ ግናኸ ግጉይ ነገር ክግበር ኣይፍቀደሎምን። 2. ብፍርሃት ኣምላኽ ክገዝኡ ኣለዎም፣ ማለት፣ ንሳቶም ባዕሎም ብፍርሃት ኣምላኽ ክሕዙ ኣለዎም፣ በዚ ድማ ካብ ኩሉ ግፍዕን ምዝመዛን ብብቕዓት ክዕገቱ እዮም። ነህምያ ከምኡ ነይሩ (ነህ. 5:15፣ ኣነ ከምኡ ኣይገበርኩን፣ ምኽንያቱ ፍርሃት ኣምላኽ ስለ ዝነበረኒ)፣ ከምኡ ድማ ዮሴፍ፣ ዘፍ. 43:18። ንሳቶም ድማ ፍርሃት ኣምላኽ (ማለት፣ ተግባር ሃይማኖት) ኣብ መንጎ እቶም ኣብ ልዕሊኦም ዝገዝኡዎም ከዕብዩ ክጽዕሩ ኣለዎም። ገዛኢ ናይ ክልቲኡ ጽላታት ሓላዊ ክኸውን ኣለዎ፣ ከምኡ ድማ ንሃይማኖትን ንቕንዕናን ክከላኸል። ካልኣይ፣ እዚ ግቡእ እንተገበሩ ብልጽግና ተስፋ ተዋሂቡሎም። ብፍርሃት ኣምላኽ ዝገዝእ ከም ብርሃን ንግሆ ክኸውን እዩ፣ ቁ. 4። ብርሃን ጥዑምን ባህ ዘብልን እዩ፣ ግቡኡ ዝገብር ድማ ምጽንናዕ ክረክብ እዩ፤ ሓጎሱ ምስክርነት ሕልናኡ ክኸውን እዩ። ብርሃን ብሩህ እዩ፣ ጽቡቕ ንጉስ ድማ ብሩህ እዩ፤ ፍትሑን ሃይማኖቱ ክብሩ ክኸውን እዩ። ብርሃን በረኸት እዩ፣ ካብቶም ብፍርሃት ኣምላኽ ዝገዝኡ ነገስታት ዝዓበዩን ዝሰፍሑን በረኸታት ንህዝቢ የልቦን። ከም ብርሃን ንግሆ፣ እዚ ድማ ድሕሪ ጸልማት ለይቲ ብጣዕሚ ዝድለ እዩ (ከምኡ ድማ ግዝኣት ዳዊት ድሕሪ ሳኦል ነይሩ፣ መዝ. 75:3)፣ እዚ ድማ እናዓበየ ዝኸይድ፣ ክሳብ ፍጹም መዓልቲ እናበራህ ብርሃን ዝህብ፣ ከምኡ ድማ ዝዓብይ ብርሃን ጽቡቕ መንግስቲ እዩ። ከምኡ ድማ ምስ ለስላሳ ሳዕሪ ተመሳሲሉ ኣሎ፣ እዚ ድማ ምድሪ ንኣገልግሎት ሰብ እተፍርዮ፤ ምስኡ ድማ ፍረ በረኸት የምጽእ። መዝ. 72:6, 16 ርአ፣ እዚኦም ድማ ገለ ካብ ናይ መወዳእታ ቃላት ዳዊት ነይሮም፣ ኣብዚ ተመዝጊቦም ዘለዉ ድማ ዝምልከቱ ይመስሉ። [2.] ንክርስቶስ፣ ወዲ ዳዊት፣ ብምምልካት፣ ሽዑ ኩሉ ከም ትንቢት ክውሰድ ኣለዎ፣ እቲ ኦሪጅናል ድማ ክጸውሮ እዩ፡ ኣብ መንጎ ሰባት፣ ወይ ኣብ ልዕሊ ሰባት፣ ቅኑዕ ዝኸውንን ብፍርሃት ኣምላኽ ዝገዝእን ግዝኣት ክኸውን እዩ፣ ማለት፣ ጉዳያት ሃይማኖትን መለኮታዊ ኣምልኾን ብፍቓድ ኣቦኡ ክሰርዕ እዩ፤ ንሱ ድማ ከም ብርሃን ንግሆ ክኸውን እዩ፣ ወዘተ.