1ይ ሳሙኤል 25

25:1 ኩሉ እስራኤል ንሳሙኤል ሓዘንዎ፡ ግቡእ ምኽንያት ድማ ነይርዎም። ንሱ ዕለት ዕለት ምእንትኦም ይጽሊ ነበረ። እቶም ብዘይ ጓሂ ንእሙናት ኣገልገልቲ ቐቢሮም፡ ምእንትኦም ዝጸለዩን መገዲ እግዚአብሔር ዘምሃርዎምን ምስኣኖም ዘይስምዖም ሰባት፡ ልቦም ደረቕ እዩ።

ምዕራፍ 25 ኣብዚ ዳዊት ካብቲ ብሳኦል ዝበጽሖ ዝነበረ ጸገማት ገለ ዕረፍቲ ረኺቡ ኣሎ። ኣምላኽ ንዕኡ ናይ ትንፋስ ግዜ ሂብዎ፣ ገና እዚ ምዕራፍ እዚ ግና ንዳዊት ዝበጽሖ ጸገማት የርእየና። ሓደ ጸገም ዝወደአ እንተ መሰለና፣ ክንተኣማመን የብልናን፤ ከምቲ ኣብዚ ንዳዊት ዝበጽሖ፣ ካብ ካልእ ኣንፈት ማዕበል ክለዓል ይኽእል እዩ።

I. ዜና ሞት ሳሙኤል ከየጨነቖ ኣይተረፈን (ቁ. 1)።

II. ካብ ናባል ዝበጽሖ በደል ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ብዝርዝር ተመዝጊቡ ኣሎ። 1. ባህርይ ናባል (ቁ. 2, 3)። 2. ናብኡ ዝተላእከ ትሕትና ዝመልኦ ሕቶ (ቁ. 4-9)። 3. እቲ ንሱ ዝሃቦ ሕሱም መልሲ (ቁ. 10–12)። 4. ዳዊት በዚ ዝተሰምዖ ሕርቃን (ቁ. 13, 21, 22)። 5. ኣቢጋይል ኣብ ስድራቤታ ከምጽኦ ዝኽእል ዝነበረ መከራ ንምክልኻል ዝገበረቶ ጥንቁቕ ሓልዮት (ቁ. 14–20)። 6. ንዳዊት ንምህዳእ ዝገበረቶ ምሕጽንታ (ቁ. 23–31)። 7. ዳዊት ንኣቢጋይል ብጽቡቕ ምቕባሉ (ቁ. 32–35)። 8. ሞት ናባል (ቁ. 36–38)። 9. ኣቢጋይል ምስ ዳዊት ምሕጻና (ቁ. 39–44)።

ቁጽሪ 1 ኣብዚ ብዛዕባ ሞትን ምቕባርን ሳሙኤል ሓጺር ጸብጻብ ኣሎና። 1. ንሱ ዓብዪ ሰብን ንህዝባዊ ኣገልግሎት ብግሩም ዝበቕዐን እኳ እንተ ነበረ፣ ግናኸ ናይ ህይወቱ መወዳእታ ግዜ ብብሕትናን ብስውርን ኣሕሊፍዎ፣ እዚ ድማ ብዕድመ ስለ ዝደኸመ ኣይነበረን (ንሱ ኣብ ቤት ትምህርቲ ነብያት ከመሓድር ይፈልጥ ነይሩ እዩ፣ 1ሳሙ 19:20)፣ የግዳስ እስራኤል ስለ ዝነጸግዎ እዩ፣ በዚ ድማ ኣምላኽ ብቕንዕና ገሲጽዎም፣ ከምኡ’ውን ድሌቱ ኣብዚ ዝደፍአ ዕድመኡ ህዱእ ኮይኑ ንርእሱን ንኣምላኹን ብኣምልኾ ንምጥቃም ስለ ዝነበረ እዩ፣ ኣምላኽ ድማ ነዚ ድሌቱ ብጸጋ ፈቒድሉ እዩ። ኣረገውቲ ሰባት ንርእሶም ከዕርፉ ድሉዋት ይኹኑ፣ እዚ ኸኣ ንርእሶም ብህይወት ከም ምቕባር እኳ እንተ መሰለ።

2. ንሱ ንዳዊት ጽኑዕ ዓርኪ እኳ እንተ ነበረ፣ በዚ ድማ ሳኦል ጸሊእዎ፣ ከምኡ’ውን ብግልጺ ስለ ዝተዛረቦ፣ ግናኸ ኣብቲ ዝኸፍአ ናይ ሳኦል ግፍዒ ግዜ ብሰላም ሞይቱ፣ ሳኦል ከኣ ንሳሙኤል ክቐትሎ ይፈርህ ነይሩ እዩ፣ 1ሳሙ 16:2። ሳኦል ንሳሙኤል ዘፍቅሮ እኳ እንተ ዘይነበረ፣ ግናኸ ከምቲ ሄሮድስ ንዮሃንስ ዝፈርሆ፣ ንሳሙኤል ይፈርሆ ነይሩ እዩ፣ ንህዝቢ’ውን ይፈርህ ነይሩ እዩ፣ ምኽንያቱ ኩሎም ነብዪ ምዃኑ ይፈልጡ ነይሮም እዮም። በዚ ድማ ሳኦል ንሳሙኤል ካብ ምጕዳእ ተኸልኪሉ እዩ።

3. ኩሉ እስራኤል ሓዘነሉ፤ ምኽንያቱ ኩሎም ብእኡ ዝረኸብዎ ጥቕሚ ስለ ዝነበሮም እዩ። ብሕታዊ ብቕዓቱ ኣብ ሞቱ እዚ ክብሪ እዚ ክግበረሉ ኣዘዘ። ቅድሚ ሕጂ ንህዝቢ ኣብ ዝገበሮ ኣገልግሎት፣ ንእስራኤል ኣብ ዝፈረደሉ ግዜ፣ እዚ ንስሙን ንዝኽሩን ዝግበር ኣኽብሮት ቅኑዕ ዕዳ ገበሮ፤ ነዚ ምሕራም ድማ ኣዝዩ ዘየማስል ምኾነ። ደቅነብያት መስራትን ሓላፍን ቤት ትምህርቶም ስኢኖም ነይሮም፣ ዝኾነ ይኹን ዘዳኽሞም ነገር ድማ ህዝባዊ ክሳራ ነበረ። ግናኸ እዚ ጥራይ ኣይነበረን፦ ሳሙኤል ንእስራኤል ኩሉ ግዜ ዝምሕር፣ ንዕኦም ድማ ኩሉ ግዜ ዝጽሊ ነበረ፣ 1ሳሙ 12:23። ንሱ እንተ ኸደ፣ ንዝሓሸ ዓርኮም ይስእኑ። እቲ ክሳራ ኣብዚ እዋን እዚ ዝኸፍአ እዩ፣ ሳኦል ኣዝዩ ጨካን ኮይኑ ዳዊት ድማ ካብ ሃገሩ ተባሪሩ ኣሎ፤ ካብ ሕጂ ንላዕሊ ንሳሙኤል ዝበለጸ ዝሕተተሉ ግዜ ኣይነበረን፣ ገና ሕጂ ግና ተኣልዩ ኣሎ። እስራኤላውያን ንሞት ሳሙኤል ብዝያዳ መሪር ሓዘን ከም ዝሓዘኑ ክንተስፎ ንኽእል ኢና፣ ምኽንያቱ ንዕኡ ብምርሓሞምን ንጉስ ብምድላዮምን ዝገበርዎ ሓጢኣትን ዕሽነትን ኣብ ልዕሊኦም ስለ ዝዘከሩ እዩ። ማስታወሻ፦ (1.) እቶም ንእሙናት ኣገልገልቶም ብንቑጽ ዓይኒ ዝቐብሩ፣ እቶም ንዕኦም ዝጸለዩሎምን መገዲ እግዚኣብሔር ዝመሃርዎምን ሰባት ብምስኣኖም ዘይስምዖም፣ ልቡ ዝደነነ እዩ። (2.) ኣምላኽ ብምሕረቱ ንዝምድናናን ንኣዕሩኽናን ካባና ከርሕቖም ከሎ፣ ንዕኦም ኣብ ጥቕና ከለዉ ብዝገበርናዮ ግጉይ ተግባር ክንትሕት ኢና።

4. ንሳሙኤል ኣብ ቤት ትምህርቲ ነብያት ኣብ ናዮት ዘይኮነስ፣ ኣብ ገዛኡ (ወይ ምናልባት ኣብቲ ናይ ገዛኡ ኣታኽልቲ) ኣብ ራማ፣ ኣብቲ ዝተወልደሉ ቦታ ቐበሩዎ።

5. ዳዊት ድማ፣ በዚ ምኽንያት ናብ በረኻ ፋራን ወረደ፣ ምናልባት ንሞት ሳሙኤል ብዝያዳ ብኽብሪ ንምሕዛን ተገሊሉ እዩ። ወይ ድማ፣ ሕጂ እቲ ጽቡቕ ዓርኩ ዝነበረ (ንሱ ድማ ዓብዪ ደገፍ ክኸውን እዩ ኢሉ ዝተስፈዎ) ስለ ዝሰኣኖ፣ ሓደጋኡ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ዝዓበየ ከም ዝኾነ ስለ ዝተረድአ፣ ስለዚ ናብ በረኻ፣ ካብ ወሰን ምድሪ እስራኤል ወጻኢ ተሰዊሩ፣ ሕጂ ድማ ኣብ ድንኳናት ቄዳር ተቐመጠ፣ መዝ 120:5። ኣብ ገለ ክፋል ናይዚ በረኻ ፋራን እስራኤል ካብ ግብጺ ምስ ወጹ ተንከራቲቶም ነይሮም። እቲ ቦታ ንሓልዮት ኣምላኽ ብዛዕባኦም ከዘኻኽር እዩ፣ ዳዊት ድማ ኣብዚ ናይ በረኻ ኩነታቱ ንርእሱ ንምብርትታዕ ነዚ ክጥቀመሉ ይኽእል እዩ።

25:2-11 ኣብ መንጎ ናባልን ዳዊትን ገለ እንተዘይተረኺቡ ነይሩ፣ ብዛዕባ ናባል ኣይምሰማዕናን ነይርና። ሽሙ ኣስተብህሉሉ፣ ናባል፣ ማለት ድማ ዓሻ እዩ። ሃብቲ ንሰብ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ዓለም ዓቢ ክመስል የኽእሎ፤ ንሓቀኛ ኣረኣእያ ዘለዎ ሰብ ግና፣ ናባል ኣዝዩ ሕሱር ይመስል ነይሩ። ክብሪ ወይ ሓቀኛነት ኣይነበሮን፤ ሕሱም፣ ቅርጥፍጥፍ ዝበለ፣ መርዛምን ነበረ፤ ብግብሩ ሕሱም፣ ጥብቅን ጨቓንን፤ ንገንዘብ ኣብ ምእካብን ምዕቃብን እንታይ ዓይነት ምትላልን ግፍዕን ከም ዝጥቀም ግድስ ዘይብሉ ሰብ ነበረ። ከም ናባል ዝኣመሰለ ሕሱም ሰብ ብሃብቲ ክመልእ፣ ከም ዳዊት ዝኣመሰለ ጽቡቕ ሰብ ከኣ ጥራሓን ስእነትን ክረክብ ከሎ፣ ንሃብቲ እዛ ዓለም እዚኣ ክንጥምቶ እንታይ ሕሱር ምኽንያት ኣሎና! ዳዊት ንለውሃት እቶም ሓለውቲ ናባል ዝረኸብዎ ጠቒሱ ተማሕጺኑ። ሰባት ዳዊት ኣብ ጭንቂን ዕዳን፣ ከምኡ’ውን ዘይሓጎስቲ ዝነበሩ ምዃኖም፣ ከምኡ’ውን ስንቂ ዝሽሕትት ምንባሩ ኣብ ግምት ምስ ኣእተወ፣ ካብ ምዝማት ዝተዓገቡ ብጽቡቕ ኣመሓድራ እዮም ነይሮም። ናባል ኣዝዩ ተቖጥዐ፣ ልክዕ ከምቶም ንገሊኡ ነገር ምስ ዝሓትውዎም ልሙድ ናይ ስሱዓት ሰባት ቁጥዐ፣ ከምኡ ድማ ሓደ ሓጢኣት ብኻልእ ክሽፍኑዎ፣ ንብቑርን ንስኡንን ብምብዳል ካብ ምሕጋዞም ክሕመሙ ኢሎም ገይሩ። ግን ኣምላኽ ከምዚ ኮይኑ ኣይፍንፍንን እዩ። እዚ ሓሳብ እዚ ንናይ ውርደትን ሓሰረትን ቃላት ብትዕግስትን ብሕጉስን ክንጸውር ይሕግዘና፣ ኣብ ትሕቲኡ ድማ ንነብስና ህድእቲ ክትከውን የኽእለና፤ እዚ ብዙሕ ግዜ ንብሉጻት ሰባት ምድሪ ዝረኸቦም ዕድል እዩ ነይሩ። ናባል ነቲ ናይ ማዕዱኡ ምግቢ ንብረቱ ምዃኑ ኣጽኒዑ ተዛሪቡ። ኣብ ናይ ባዕሉ ዝደለዮ ክገብር ኣይክእልን ድዩ? ንሕና ናይ ዘሎና ንብረት ፍጹም ጎይቶትና ኢና፣ ንዝደለናዮ ድማ ክንገብር ንኽእል ኢና ኢልና እንተሓሲብና፣ ንጋገ ኢና። ኣይፋልን፤ ንሕና ሓለውቲ ጥራይ ኢና፣ ከምቲ ዝተመሓደርናዮ ክንጥቀመሉ ይግባእ፣ ምኽንያቱ ናትና ዘይኮነ ናይቲ ዝኣመነና ምዃኑ እናዘከርና።

ቁጽሪ 2-11 ኣብዚ ታሪኽ ናባል ይጅምር።

I. ንሱ መን ከም ዝነበረን እንታይ ከም ዝነበረን ሓጺር መግለጺ (ቁ. 2, 3)፣ ብመካከልኡን ብመካከል ዳዊትን ዝኾነ ርክብ እንተዘይተፈጢሩ ነይሩ፣ ብዛዕባኡ ፈጺምና ኣይምሰማዕናን። እሞ ኸኣ፣

1. ስሙ፡ ናባል—ዓሻ፤ ከምኡ ማለት እዩ። ወለዱ ነዚ ስም እዚ ምሃቦም ዘገርም እዩ ነይሩ፣ ንዝኾኖ ባህርይኡ ኸኣ ሕማቕ ምልክት እዩ ነይሩ። እንተኾነ ግን፣ ኩላትና ናብ ዓለም ክንመጽእ ከለና ከምኡ ክንብሃል ይግብኣና እዩ፣ ምኽንያቱ ሰብ ከም ዕያሉ ኣድጊ እዩ ዝውለድ፣ ዕሽነት ከኣ ኣብ ልብና ተኣሲሩ ኣሎ።

2. ስድራቤቱ፡ ካብ ቤት ካሌብ እዩ ነይሩ፣ ግናኸ ብሓቂ ካልእ መንፈስ ነበሮ። ንብረት ካሌብ ወረሰ፤ ምኽንያቱ ማኦንን ካርሜልን ኣብ ጥቓ ሄብሮን ነይረን፣ እዚኣተን ከኣ ንካሌብ ዝተዋህባ እየን (እያሱ 15:54, 55፤ 14:14)፣ ንጽቡቕ ባህርያቱ ግና ኣይወረሰን። ንቤተሰቡ ውርደት ነበረ፣ ሽዑ ኸኣ ንዕኡ ክብሪ ኣይነበረን። Degeneranti genus opprobrium—ጽቡቕ ዘርኢ ካብኡ ንዝወርድ ውርደት እዩ። ሰፕቱጀንትን ገለ ካልኦት ጥንታዊ ትርጉማትን ከም ስም ዘይኮነስ ከም መጸውዒ እዮም ዘንብብዎ፣ ንሱ ካሌባዊ ኣይነበረን፣ የግዳስ ንሱ ከም ከልቢ ዝኾነ ሰብ፣ ጽሉእ ባህርይ ዘለዎ፣ ጸያፍን ሓርፋፍን፣ ኩሉ ግዜ ኸኣ ዝነቕንቕ ነበረ። ንሱ anthroµpos kynikos—ሓደ ሲኒክ ሰብ ነበረ።

3. ሃብቱ፡ ኣዝዩ ዓብዪ ነበረ፣ ማለት ኣዝዩ ሃብታም ነበረ (ምኽንያቱ ሃብቲ ንሰብ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ዓለም ዓብዪ ከም ዝመስል ይገብሮ)፣ ብኻልእ መገዲ እንተኾይኑ ግና፣ ንሓደ ብግቡእ ዝመዝን ሰብ፣ ብሓቂ ኣዝዩ ንኡስ ይመስል ነበረ። ሃብቲ ንቡር በረኸት እዩ፣ እግዚአብሔር ንናባላት ብዙሕ ግዜ ይህቦም፣ ንሳቶም ግና ጥበብን ጸጋን ኣይህቦምን።

4. ሰበይቱ—ኣቢጋይል፣ ኣዝያ ልቦና ዝነበራ ሰበይቲ። ስማ ትርጉሙ ሓጎስ ኣቦኣ ማለት እዩ፤ እንተኾነ ግን፣ ንሳ ምስ ከምዚ ዝበለ ሰብኣይ ምስ ኣእተዋ፣ ብዛዕባ ሃብቱ ካብ ጥበቡ ንላዕሊ እናሓተተ፣ ብዛዕባኣ ብዙሕ ሓጎስ ክረክብ ኣይከኣለን። ብዙሓት ውሉዳት ኣብ ብዙሕ ሓመድ ዓለማዊ ሃብቲ ይድርበዩ፣ ምስኡ እዮም ዝምርዓዉ፣ ምስ ካልእ ዝምነ ዘይኮነስ። ጥበብ ምስ ውርሻ ጽቡቕ እዩ፣ ውርሻ ግና ብዘይ ጥበብ ንኣሽቱ እዩ። ብዙሓት ኣቢጋይላት ምስ ናባል እዮም ዝተኣስሩ፤ ከምኡ እንተኾይኑ ኸኣ፣ ልቦናኣ ከም ልቦና ኣቢጋይል ዓብዪ እንተኾነ እውን፣ ንተግባራታ እኹል ኣይከውንን እዩ።

5. ባህርይኡ። ንኽብሪ ይኹን ንቕንዕና ስምዒት ኣይነበሮን፤ ንኽብሪ ኣይነበሮን፣ ምኽንያቱ ንሱ ጸያፍ፣ ሓርፋፍን ሕማቕ ባህርይ ዘለዎ ነበረ፤ ንቕንዕና ኣይነበሮን፣ ምኽንያቱ ግብሩ ሕማቕ፣ ጭካነኛን ጨቋንን ነበረ፣ ንምርካብን ንምዕቃብን እንታይ ዓይነት ምትላልን ዓመጽን ከም ዝጥቀም ግድስ ዘይብሉ ሰብ ነበረ፣ ክረክብን ከዕቅብን ጥራይ እዩ ዝሓስብ ነይሩ። እዚ ንናባል ብዝፈልጥ ኩሉ ሰብ ዝተዋህበ ባህርይ እዩ።

II. ዳዊት ንዕኡ ንገዛእ ርእሱን ንሰቡን ዝኾነ መግቢ ክሰድደሉ ዝገበሮ ትሕትና ዝመልኦ ሕቶ።

1. ዳዊት፣ ከም ዝመስል፣ ኣብ ከምዚ ዝበለ ጭንቀት ነበረ እሞ ንዕኡ ክምርኮስ ባህ ይብሎ ነበረ፣ ብሓቂ ኸኣ ናብ ደገኡ ለሚኑ መጸ። ከም ናባል ዝበለ ዓብዪ ጸያፍ ሰብ ሃብቲ ክበዝሖ ከሎን ከም ዳዊት ዝበለ ዓብዪ ቅዱስ ሰብ ድኻም ክስምዖ ከሎን፣ ንሃብቲ እዛ ዓለም እዚኣ ክንመዝን እንታይ ዝተረፈና ምኽንያት ኣሎና! ሓደ ግዜ ቅድሚ ሕጂ ዳዊት እንጌራኡ ለሚኑ ነይሩ፣ ሽዑ ግና ካብ ኣቢሜሌኽ ሊቀ ኻህናት ነበረ፣ ንዕኡ ምትሓት ዘይብድል ሰብ።