1ይ ሳሙኤል 24

24:1-7 ኣምላኽ ንሳኦል ኣብ ኢድ ዳዊት ኣሕሊፉ ሃቦ። ንዳዊት እምነትን ትዕግስትን ኪምልምል ዝተዋህቦ ዕድል ነበረ። ንሱ ብዛዕባ መንግስቲ ተስፋ ተዋሂብዎ ነበረ፡ ግና ንንጉስ ኪቐትል ትእዛዝ ኣይነበሮን። ምስ ነፍሱን ምስ ሰቡን ኰይኑ፡ ንሳኦል ገለ እኳ ኺጐድእ ከም ዘይግባእ ብጽኑዕ ተኣምሚኑ። ሓጢኣት ንሕና ኽንደሃልሉን ንፈተናታቱ ድማ ኽንጻረሮምን ዚግባእ ነገር እዩ። ንሱ ባዕሉ ነዚ ሕማቕ ነገር እዚ ኸይገበሮ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቶም ብርእሱ ዘለዉ እውን ኪገብርዎ ኣይፈቐደን። ከምዚ ኸኣ ካብቲ ንሰናይ ክፉእ ዝረኸበሉ፡ ንክፉእ ሰናይ መሊሱ። በዚ ኸኣ፡ ብኽፉእ ከይትስዓሩ፡ ግናኸ ንኽፉእ ብሰናይ ከተስዕሩ ንዝጽውዑ ክርስትያናት ኵሎም ምሳሌ ኮይኑ።

24:8-15 ዳዊት ንሳኦል ክጐድኦ ይደሊ ከም ዝነበረ ብሓሶት ተኸሲሱ ነበረ፤ ኣምላኽዊ ምድላው ክገብሮ ዕድል ከም ዝሃቦ ድማ ንሳኦል ኣርኣዮ። ንሱ ድማ ብሰናይ መሰረት እዩ ነዚ ንምግባር ዝኣበየ። ንርእሱ ፈዳይ ከይከውን ርግጽ ውሳነኡ ኣወጀ። ሰባት እንተበዲሎሙና፣ ኣምላኽ ርትዒ ክገብረልና እዩ፣ ብመወዳእታ ድማ ኣብ ፍርዲ እታ ዓባይ መዓልቲ።

ቁጽሪ 9-15 ኣብዚ ዳዊት ንሳኦል ብፍሽኽታን ብስምዒትን ዝመልአ መደረኡ ንረክብ። በዚ ድማ ንሳኦል ከምዚ ገይሩ ብምስጓጉ ብዙሕ በደል ከም ዝገበረሉ ከእምኖን ስለዚ ድማ ክዕረቕ ከም ዝግባእ ከእምንን ይፍትን።

I. ንሳኦል ኣቦይ ኢሉ ጸዊዕዎ (ቁ. 11)። ንጉስ ብምዃኑ ኣቦ ሃገሩ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብፍላይ ድማ ሓሙኡ ነበረ። ካብ ኣቦ ምሕረትን ጽቡቕ ርእይቶን ይጽበ። ንሓደ ንጉስ ንሓደ ካብ ጽቡቓት ተገዛእቱ ምጥፋእ ከምቲ ሓደ ኣቦ ንውሉዱ ምጥፋእ ዘይተፈጥሮኣዊ ዝኸውን፡ ንሱ እውን ከምኡ እዩ።

II. ንሱ ዝነበሮ ንዳዊት ዝምልከት ቍጥዓ ኣብቶም እኩያት መማኸርቱ ኣውዲቕዎም፡ “ስለምንታይከ ቓል ሰብ ትሰምዕ?” ቁ. 9። ንዝተቐብኡ ነገስታት፡ ጌጋ እንተ ገበሩ፡ ነቶም ዝመኸርዎም ወይ ከኣ ክመኽርዎም ዝነበሮም ሰባት ምውቃስ፡ ክብርን ኣኽብሮትን ዝግባእ እዩ። ዳዊት ሳኦል ብምቕናእን ብኽፍኣትን ጥራይ ከም ዝሰጎጎ ክሓስብ እኹል ምኽንያት ነበሮ። እንተኾነ ግን፡ ካልኦት ከም ዝገበርዎ፡ ዳዊት ጸላኢኡ ምዃኑን ክጎድኦ ከም ዝደሊ ከም ዘእመኑዎ ብኣኽብሮት ገሚቱ። ሰይጣን፡ እቲ ዓብዪ ከሳሲ ኣሕዋት፡ ኣብ ኩሉ ቦታታት ወኪላቱ ኣለዉዎ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ኣደባባይ እቶም ዘተባብዕዎምን ዝሰምዕዎምን ነገስታት። እዞም ወኪላት እዚኦም ንህዝቢ ኣምላኽ ከም ጸላእቲ ቄሳርን ንነገስታትን ኣውራጃታትን ከም ዝጎድኡን ገይሮም ምቕራብ ዕዮኦም እዩ፡ በዚ ድማ ከም “ዝተሳዕሩ” ክኾኑ ይገብሩ።

III. ንሱ ንጽህናኡ ብጽኑዕ ይምሕል፡ ንሳኦል ድማ ገለ እኳ ክጎድኦ ወይ ክብድሎ ከም ዘይሓስብ ይገልጽ፡ “ኣብ ኢደይ ክፉእ ወይ በደል የልቦን” ቁ. 11። ብዝኾነ ገበን ኣይሕተትን፡ ብዝኾነ በደል እውን ኣይፈልጥን። ኣብ ልበይ መስኮት እንተ ዝህልወኒ፡ በዚ ምምሓለይ ቅንዕና ልበይ ክትርኢ ምኸኣልካ። “ኣነ ንኣኻ ኣይበደልኩኻን (ንኣምላኽ እንተ በደልኩ እኳ)፡ ንስኻ ግና ንነፍሰይ” ማለት “ንህይወተይ” ትሰጉ። ምናልባት ዳዊት እዚ ምዕራፍ እዚ ዝተጻሕፈሉ እዋን፡ ብዛዕባ ጉዳይ ኩሽ እቲ ብንያማዊ (ሳኦል ከም ዝብሉ ገለ ሰባት)፡ እቲ ሻውዓይ መዝሙር ዝደረሰሉ እዋን ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብኡ ድማ ከምዚ ኢሉ ንኣምላኽ ይምሕል (ቁ. 3-5)፡ “ዎ እግዚኣብሄር ኣምላኸይ፡ እቲ ዝገበርክዎ እንተ ዀይኑ፡ ኣብ ኣእዳወይ እከይ እንተ ኣልዩ፡ ንሰላማዊ ሰብ እከይ እንተ ፈጸምኩ፡ ንጸላእየይ ብዘይ ምኽንያት እንተ ኣድሓንክዎ፡ ጸላኢ ንነፍሰይ የስድዳ እሞ ይውሰዳ፡ ንህይወተይ ኣብ ምድሪ ይረግጻ፡ ክብረይ ከኣ ኣብ ሓመድ የውድቖ።” (እዚ ድማ ነዚ ምዕራፍ እዚ ብምጥቃስ፡ “እወ፡ ንብዘይ ምኽንያት ጸላኢ ዝኾነኒ ኣድሒነዮ ኣለኹ” ዝብል ሓሳብ ኣብ ቅንፍ ኣእትዩ)።

IV. እቲ ንሳኦል ንዳዊት ክጸልኦ ዝገበሮ ምኽንያት ሓሶት ምዃኑ ዘረጋግጽ ዘይከሓድ መርትዖ ኣቕረበ። ዳዊት ንሳኦል ክጎድኦ ይፈትን ከም ዝነበረ ተኸሲሱ ነበረ። “እንሆ” በለ፡ “እወ፡ ንመሓረብ ክዳውንትኻ ርአ” ቁ. 11። “እዚ ንዓይ ምስክር ይኹነኒ፡ ዘይከሓድ ምስክር እዩ። እቲ ዝተኸሰስኩሉ ሓቂ እንተ ዝኸውን ነይሩ፡ ሕጂ ርእስኻ ኣብ ኢደይ ምነበረት እምበር፡ መሓረብ ክዳውንትኻ ኣይኮነን፡ ከመይሲ ነዚ ኸም ዝቖረጽኩዎ፡ ነቲ እውን ብቐሊሉ ክቖርጾ ምኸኣልኩ።” ነዚ መርትዖ እዚ ንምድጋፍ ድማ፡ 1. ኣምላኽ ክገብሮ ዕድል ከም ዝሃቦ ኣርኣዮ፡ “እግዚኣብሄር ሎሚ ብዘገርም ኩነታት ኣብ ኢደይ ኣሕሊፉ ሃበካ”፡ ካብዚ ብዙሓት ሰባት፡ ኣምላኽ ንሳኦል ክቐትሎ ከም ዝደሊ ምልክት ክረኽቡ ምኸኣሉ ነይሮም። ሳኦል ንዳዊት ንእሽቶ ዕድል ምስ ረኸበ፡ “ኣምላኽ ኣብ ኢደይ ኣሕሊፉ ሃቦ” (ምዕ. 23:7) ኢሉ ጨደረ፡ ነቲ ዕድል ድማ ብዝግባእ ክጥቀመሉ ወሰነ። ዳዊት ግና ከምኡ ኣይገበረን። 2. መማኸርቱን እቶም ኣብ ከባቢኡ ዝነበሩን ክቐትሎ ብጽኑዕ ከም ዝለመንዎ፡ “ገሊኦም ክቐትለካ መኸሩኒ”። ንሳኦል ቃል ሰብ ስለ ዝሰምዐ ብቕንዕና ወቒስዎ ነበረ። “ከመይሲ” በለ፡ “ከምኡ እንተ ዝገብር ነይረ፡ ሕጂ ህያው ኣይምኾንካን ነይርካ።” 3. እቲ ዘይገበሮ ብጽቡቕ መርገጺ ከም ዝነበረ፡ እዚ ድማ ሰባት ሳኦል ኣብ ከባቢኡ ስለ ዝነበሩን ሞቱ ክበቕሉ ስለ ዝኽእሉን ኣይኮነን። ኣይፋሉን፡ ብፍርሂኦም ዘይኮነስ፡ ብፍርሂ ኣምላኽ እዩ ካብኡ ዝተኸልከለ። “ንሱ ጐይታይ እዩ፡ ቅቡእ እግዚኣብሄር እዩ፡ ክሕልዎ ዝግባኣኒ፡ እምነትን ታማንነትን ዘለኒ ድማ እዩ፡ ስለዚ ድማ፡ ጸጉሪ ርእሱ ኣይትንክፍን እየ በልኩ።” ከምዚ ዝበለ ጽቡቕ ምቁጽጻር ነፍሱ ነበሮ፡ ተፈጥሮኡ ኣብ ዝዓበየ ምትፍናን እኳ እንተ ነበረ፡ ንመርገጺታቱ ክዕመጽ ኣይተፈቕደሉን።

V. ንሱ ባዕሉ ተበቓሊ ከይከውን ጽኑዕ ውሳነኡ ገለጸ፡ “እግዚኣብሄር ንዓይ ካብኣኻ ይበቕለኒ” ማለት፡ “ካብ ኢድካ የድሕነኒ። እንተኾነ ግን፡ ዝኾነ ይኹን እንተኾነ፡ ኢደይ ኣብ ልዕሌኻ ኣይትኸውንን እያ” (ቁ. 12)፡ ከምኡ እውን እንደገና (ቁ. 13)፡ ከመይሲ ምሳሌ ጥንታውያን ከም ዝብል፡ “ክፍኣት ካብ ክፉኣት ይወጽእ።” ጥበብ ጥንታውያን ብምሳሌያቶም ንወለዶ ይተሓላለፍ። ከምዚ ዝበሉ ብዙሓት ካብ ኣቦታትና ብልምዲ ንቕበል። ምኽሪ ልሙዳት ሰባት ድማ ብዚ፡ “ከምቲ ጥንታዊ ዝባሃል” ብብዙሕ ይምራሕ። ኣብ ዘመን ዳዊት ዝነበረ ሓደ ምሳሌ እዚ እዩ፡ “ክፍኣት ካብ ክፉኣት ይወጽእ” ማለት፡ 1. ገለ ሰባት ከም ዝርድእዎ፡ በደል ሰባት ባዕሎም ኣብ መወዳእታ የጥፍኦም። ንቕድሚት ዝጓየዩ ቍጡዓት ሰባት ባዕሎም ብገዛእ ቢላኦም ርእሶም ይቖርጹ። እኹል ገመድ ሃቦም፡ ባዕሎም ይስቀሉ። በዚ ትርጉም እዚ፡ ኢዱ ኣብ ልዕሊኡ ዘይትኸውንሉ ምኽንያት ብግቡእ ይኸውን። 2. ሕማቕ ሰባት ሕማቕ ነገራት ይገብሩ። ከምቲ መርገጺታትን ባህርያትን ሰባት ዝኾኑ፡ ተግባራቶም እውን ከምኡ ይኸውን። እዚ እውን ምስቲ ምትእስሳር ብጽቡቕ ይሰማማዕ።