መጽሓፍ ምሳሌ 7

7:1-5 ትእዛዛት ኣምላኽ ብጥንቃቐ ከነጽንሖም ኣሎና። በቲ: “ሕሉዎም እሞ ህያው ክትከውን ኢኻ” ዝብል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ከምቶም ብዘይኣታቶም ክነብሩ ዘይክእሉ ጌርና ክንሕልዎም ኣሎና። እቶም ጽንኩርን ጥንቁቕን ኣካይዳ ኸም ዘየድልን ኣዝዩ ዝበዝሐ ትኽክልን ገይሮም ዝነቅፉ፡ ሕጊ ከም ቅጽር ዓይኒ ጌርካ ክሕሎ ምዃኑ ኣይሓስቡን እዮም። በሓቂ ድማ እቲ ኣብ ልቢ ዘሎ ሕጊ፡ ዓይኒ ነፍሲ እዩ። ቓል ኣምላኽ ኣብና ይሕደር፡ እሞ ድማ ንምንባብ ኩሉ ግዜ ኣብ ኢድና ክርከብ ኣብ ዝኽእል ቦታ ይጸሓፍ። በዚ ኸምዚ ድማ ካብቲ ንሞት ዚበቅዕ ውጽኢት ናይ ገዛእ ስምዒታትናን ካብ መጻወድያታት ሰይጣንን ክንሕሎ ኢና። ቓል ኣምላኽ ፍርሃትና ንሓጢኣት ከምኡውን ነቲ ንሓጢኣት ዝቃወም መብጽዓታትና የጽንዓልና።

ምዕራፍ 7

እዚ ምዕራፍ እዚ፡ ከምቲ ቅድሚኡ ዝነበሩ ገለ ምዕራፋት፡ ንመንእሰያት ካብ ፍትወት ስጋ ንምጥንቃቕ ዝዓለመ እዩ። ሰሎሞን ንኣቦኡ ዘምጽኦ ሕማቕ ሳዕቤን ዘከረ፡ ምናልባት ንርእሱ እውን ከምኡ ኾይኑ ረኺቡ፡ ወይ ድማ ወዱ ናብኡ ዝተዋስአ ምዃኑ ተረዲኡ፡ ወይ ድማ ኣብ መንጎ ተገዛእቱ ብዙሓት ተስፋ ዝነበሮም መንእሰያት በዚ ፍትወት እዚ ከም ዝጠፍኡ ተዓዚቡ ነይሩ። ስለዚ ድማ፡ “ነፍሲ ወከፍ ሰብ ንሰብነቱ ብቕድስናን ብኽብረትን ኪሕዝ እምበር፡ ብፍትወት ርኽሰት ከይኮነ” ኢሉ ንሰባት ካብኡ ንምምካር እኹል ክዛረብ ከም ዘይክእል ሓሲቡ። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡

I. ብዛዕባ እዚ ሓጢኣት እዚ ልዑል መከላኸሊ ቃል ኣምላኽ ንሓሳባትና ኸም ዝመርሖን ከም ዝገዝኦን ዝምዕድ ሓፈሻዊ ምዕዶ (ቁ. 1-5)።

II. ዘይጥንቁቓት መንእሰያት ናብዚ መፈንጠራ እዚ ንምእታው ዘለዎም ዓብዪ ሓደጋ ዝገልጽ ፍሉይ መግለጺ (ቁ. 6–23)።

III. ካብኡ ተበጊሱ፡ ናብዚ ሓጢኣት እዚ ንምቕራብ ካብ ዝኾነ ይኹን ነገር ንምጥንቃቕ ኣብ መወዳእታ ዝቐርብ ከቢድ መጠንቀቕታ (ቁ. 24–27)። ኩላትና “ጐይታየ፡ ናብ ፈተና ኣይተእትወና” ኢልና ኽንጽሊ ይግባእ።

ቁጽሪ 1-5

እዞም ፍቕድታት እዚኦም፡ ንፍትወት ስጋ ዝምልከት መጠንቀቕታኡ መእተዊ እዮም፡ ከምቲ ኣብ ምዕ. 6:20, ወዘተ. ዝርከብ፡ ከምኡ እውን (ቁ. 5) ከምቲ ኣብኡ ዝነበረ (ቁ. 24)፡ ካብ ጓና ሰበይቲ ንምክልኻል ዝዓለመ እዩ። እዚ እዩ እቲ ዕላማኡ። ኣብኡ “ትእዛዝ ኣቦኻ ሓሉ” ኢሉ ነይሩ፡ ኣብዚ ኸኣ (ሓደ ዝኾነ) “ትእዛዛተይ ሓሉ” ይብል፡ ከመይሲ ከም ደቂ ጌሩ እዩ ዝዛረበና። ብስም ኣምላኽ እዩ ዝዛረብ፡ ከመይሲ ትእዛዛት ኣምላኽ፡ ቃላቱ፡ ሕጉ እዩ ኽንሕልዎ ዘሎና። ቃል ኣምላኽ ንዓና ኽኸውን ዝግባእ፡

1. ከምቲ ኣዝዩ እንጥንቀቐሉ ነገር። ከም መዝገብና ጌርና ኽንሕልዎ ኣሎና። ትእዛዛት ኣምላኽ ምሳና ኸነቐምጥ፡ ብጥንቃቐ ኸነቐምጦም ኣሎና፡ በቲ እኩይ ከይተሰረቑና፡ ቁ. 1። ከም ህይወትና ጌርና ኽንሕልዎ ኣሎና፡ ትእዛዛተይ ሓሉ እሞ ህያው ኩን (ቁ. 2)፡ ብዘይካ “ሓልዎም እሞ ህያው ክትከውን ኢኻ” ዝብል ጥራይ ዘይኮነ፡ “ከም ህይወትካ ጌርካ ሓልዎም፡ ከምቶም ብዘይኦም ክትነብር ዘይትኽእል” ማለት እዩ። ንጽቡቕ ሰብ ካብ ቃል ኣምላኽ ምፍላይ ሞት እዩ፡ ከመይሲ ብእኡ እዩ ዝነብር እምበር፡ ብእንጀራ ጥራይ ኣይኮነን።

2. ከምቲ ኣዝዩ እንከናኸኖ ነገር። ሕገይ ከምቲ ዒንትኻ ሓልዎ። ንዒንቲ ንእሽቶ ነገር እውን የሕምማ እዩ፡ ስለዚ ድማ ተፈጥሮ ብጽቡቕ ሓልይዋ ኣሎ። ምስ ዳዊት ኴንና፡ ኣምላኽ ከምቲ ዒንቱ ጌሩ ኸም ዝሕልወና ንልምን (መዝ. 17:8)፡ ህይወትናን ምጽንናዕናን ኣብ ቅድሚኡ ክቡር ምእንቲ ክኸውን። ንሕጉ ብተመሳሳሊ እንከናኸኖን ካብ ዝኾነ ይኹን ንእሽቶ ምጥሓስ እንፈርህን እንተኾይንና ኸኣ ከምኡ ክኸውን እዩ (ዘካ. 2:8)። ነቲ ጥብቕን ጥንቁቕን ኣካይዳ፡ ከም ዘየድሊ ጥንቃቐ ጌሮም ዝነቕፉ ሰባት፡ ሕጊ ከምቲ ዒንቲ ኽሕሎ ከም ዘለዎ ኣይሓስቡን፡ ከመይሲ ንሱ ብሓቂ ዒንትና እዩ። ሕጊ ብርሃን እዩ፡ ሕጊ ኣብ ልቢ ኸኣ ዒንቲ ነፍሲ እዩ።

3. ከምቲ እንሕበነሉን ወትሩ እንዝክሮን ነገር (ቁ. 3)። “ኣብ ኣጻብዕትኻ እሰሮም። ክቡራት ይኹኑኻ። ከም ስልማት፡ ከም ቀለቤት ኣልማዝ፡ ከም ማሕተም ኣብ የማናይ ኢድካ ጌርካ ርኣዮም። ከም መርዓዊት ቀለቤትካ፡ ምልክት ምሕጽናኻ ምስ ኣምላኽ ጌርካ ወትሩ ግበሮም። ቃል ኣምላኽ ክብሪ ዝህበካ፡ ምልክት ክብርኻ ጌርካ ርኣዮ። ኣብ ኣጻብዕትኻ እሰሮም፡ ግዴታትካ ወትሩ ንምዝካር፡ ወትሩ ኣብ ቅድሜኻ ምእንቲ ክህልዉኻ፡ ከምቲ ኣብ መዳፍ ኢድካ ዝተቐርጸ ነገር ጌርካ።”

4. ከምቲ እንፈትዎን ወትሩ እንሓስቦን ነገር። ኣብ ጽላት ልብኻ ጽሓፎም። ከምቲ ኣዝዩ እንፈትዎም ኣዕሩኽ ስሞም ኣብ ልብና ተጻሒፉ ኣሎ እንብሎ። ቃል ኣምላኽ ብብዝሒ ኣብ ውሽጥና ይንበር፡ ወትሩ ንምንባብ ኣብ ኢድና ኸም ዝርከብ ጌርና ኣብኡ ይጸሓፍ። ሓጢኣት ኣብ ዝተጻሕፈሉ (ኤር. 17:1)፡ ቃል ኣምላኽ ይጸሓፍ። ንሱ ናይ ቃልኪዳን ነገር እዩ (እብ. 8:10፡ ሕገይ ኣብ ልቦም ክጽሕፍ እየ)፡ እዚ ኸኣ ነቲ ትእዛዝ ተግባራዊን ቀሊልን ይገብሮ።

5. ከምቲ ብዕምቆት እንፈልጦን እንዛረበሉን ነገር (ቁ. 4)። “ንጥበብ፡ ኣሓተይ ኢልካ ንገራ፡ ንሳ እያ እቲ ኣዝየ ዝፈትዋን ዝሕጎሰላን። ንምስትውዓል ከኣ፡ ኣዝማድካ በላ፡ ምስኣ ብዕምቆት ዝተኣሳሰርካላን ንሳ ንጽህቲ ፍቕሪ ዘላትካላን፡ እትምርዖያ ዓርክኻ በላ።”

6. ከምቲ ንምክልኻልናን ኣጽዋርናን እንጥቀመሉ ነገር። ካብ ጓና ሰበይቲ፡ ካብ ሓጢኣት፡ ካብቲ ዘታልል ግን ከኣ ዘጥፍእ ነገር፡ ካብታ ምንዝርቲ ንምክልኻል፡ ብፍላይ ካብ ሓጢኣት ርኽሰት፡ ቁ. 5። ቃል ኣምላኽ ነቲ ንሓጢኣት ዘለና ፍርሂን ነቲ ንዕኡ ዘሎና ምጽራርን የጽንዓልና። ተንኮላቱ ይግለጸልና፡ ንኹሉ ምትላልታ ኸኣ መልሲ ይሃበና።

7:6-27 እዚ ሓደጋ ናይ መንእሰያት ፍትወት ዘርኢ ልብስብሳዊ ኣብነት እዩ። እዚ ሓደ ኣዝዩ መምህራዊ ታሪኽ ወይ ምሳሌ እዩ። ሰሎሞን ሓደጋ ናብ ርኽሰት ዝመርሕ ፈተናታት ምቕራብ ጥራይ እኳ፣ ብህርፋንን ግልጽን መገዲ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ምስ ኣቐመጠ፣ ሓደ ሰብ ደኣ ከመይ ገይሩ ናብ እዞም ፈተናታት እዚኦም ክቕረብ ይደፍር? ሽዑ ኸምቲ ሓደ ካልእ ካብቲ ማዕሙቕ ቦታ ብርእሱ ወዲቑ እናረኣየ፣ ኣብ ወሰን ማዕሙቕ በራኸ ዝድስኩዕ ሰብ እዩ። መከራ ናይ ገዛእ ርእሶም ዘጥፍኡ ሓጥኣን ትእዛዛት ኣምላኽ ብምጥላም ጀመረ። ኩሉ ግዜ ካብ ፈተና ከይንኣቱ ምእንቲ ክንሕሎ ንጸሊ ይግባኣና፣ እንተዘይኮይኑ ንጸላእቲ ነፍስና መፈንጠራ ንምዝርጋሕ ንዕድም። ኩሉ ግዜ ካብ ከባቢ ርኹስ ግብሪ ራሓቑ። ካብቶም ጥዑማት ሓጢኣታት ተባሂሎም ዝፍለጡ ሓጢኣታት ተጠንቀቑ። ምኽንያቱ ንልቢ ብቐሊሉ ስለ ዝሕዝዎ፣ ንንስሓ ድማ ስለ ዝዓጽውዎ፣ እዞም ዝበለጹ ሓደገኛታት እዮም። ሳዕቤኑ ብጽቡቕ ክሳዕ ዘስተንተንካሉ፣ ገለ ኣይትግበር። ሓደ ሰብ ልክዕ ከም ማቱሳላ ንነዊሕ ዓመታት እንተዝነብር፣ ንኹሉ ዕድሚኡ ድማ ኣብቲ ሓጢኣት ክህቦ ዝኽእል ዝበለጸ ተድላ እንተዘሕልፍ፣ ሓንቲ ሰዓት ናይቲ ድሕሪኡ ዝስዕብ ጭንቀትን መከራን ግና ካብኡ ንላዕሊ ብዙሕ ይመዝን።

ቁጽሪ 6-23 ሰሎሞን ኣብዚ፡ ንዝሃቦ መጠንቀቕታ ብዛዕባ ሓጢኣት ምንዝርና ንምድልዳል፡ ብምስሓብ ሓንቲ ምንዝርቲ ሰበይቲ ብኹሉ መገዲ ዝጠፍአ መንእሰይ ዛንታ ይነግረና። ከምዚ ዝኣመሰለ ዛንታ፡ ንብልሹዋት ገፋዕቲ ገጣሞት ዘመናና ንትያትር ምግባር ዝኸውን እዩ፡ እታ ምንዝርቲ ድማ ጅግና ምኾነት። ንተዓዘብቲ ኸኣ ካብቲ ንእሽቶ ሰብኣይ ብምስሓብን ንገጠርያዊ ሰብኣይ ብምስሓብን እትጥቀመሉ ጥበባት ዝበለጸ መዘናግዒ ወይ ባህታ ዝህቦም ኣይነበረን። ዓወታታ ኸኣ ከም ዓወት ጥበብን ፍቕርን ተባሂሉ ምተዘመረሉ፡ እቲ ኮሜዲ ድማ ብጣዕሚ ብጥዑም መልክዑ ምተዛዘመ፡ ነፍሲ ወከፍ እቲ ትያትር ዝረኣየ መንእሰይ ድማ ከምኡ ክሕረም ምተመነየ። ከምዚ ድማ እዩ ዓያሹ ንሓጢኣት ዝሳለቑሉ።

ግናኸ ሰሎሞን ኣብዚ ኸም ሓደ ኣዝዩ ዘሕዝን ዛንታ ገይሩ ይገልጾ፡ ኩሎም ጥበበኛታትን ጽቡቓትን ሰባት ድማ ከምኡ ገይሮም የንብብዎ። እቲ ንዝሙት እትዕድም ሰበይቲ ዘለዋ ዕብዳን፡ ኩሎም ፍረ ነገር ዘለዎም ሰባት ብዝለዓለ ንዕቀት ይርእይዎ፡ እቲ ንእሽቶ ሰብኣይ ዘርኣዮ ድኻም ድማ ብዝለዓለ ምሕረት ይርአ። እቲ ዛንታ ድማ ንኹሎም ዘንብብዎን ዝሰምዕዎን ሰባት ካብ መፈንጠራ ስጋዊ ትምኒት ንኽፈርሑን ካብኡ ብዝለዓለ ርሕቀት ንኽርሕቑን ዝገብር ዘሕዝን ምሕላፍ ይርከቦ። እዚ ምሳሌ ወይ ዝተሓስበ ጉዳይ እዩ ተባሂሉ ይሕሰብ፡ ግናኸ እዚ ሓቂ እዩ ዝመስለኒ፡ ካብኡ ዝኸፍአ ድማ፡ እዚ ንኸምዚ ዝኣመሰለ እኩይ ተግባራት ዘስዕቦ ዘስካሕክሕ ሳዕቤናት መጠንቀቕታ ዝህብ እኳ እንተኾነ፡ ሕጂ እውን ብዙሕ ግዜ ሓቂ እዩ፡ ወኪላት ሲኦል ድማ ነዚ ተመሳሳሊ ጸወታ ይጻወቱ ኣለዉ፡ ብተመሳሳሊ ዓወት ድማ ይቕጽሉ። ሰሎሞን ዳኛ ነበረ፡ ከምኡ ድማ ንኣገባብ ተገዛእቱ ይምርምር ነበረ፡ ብዓይኑ ንኽርኢ ብዙሕ ግዜ ብመስኮቱ ይጥምት ነበረ፡ ዓይኑ ኣብኦም ከም ዘሎ ዘይሓሰቡ ሰባት ድማ ይዕዘብ ነበረ፡ እቲ ዝሓዞ ሰይፊ ንገበርቲ እከይ ፍርሃት ንምግባር ብዝበለጸ መገዲ ንኽፈልጥ።

ግናኸ ኣብዚ ኸም ኣገልጋሊ፡ ከም ነብዪ፡ ብስራሑ ሓላዊ ኮይኑ፡ ንምጽእራብ ጸላእቲ መጠንቀቕታ ንምሃብ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ዝሓብኡሉ ቦታ፡ ንሕና ድማ ንተንኮላት ሰይጣን ከይንፈልጥ፡ ኣበይ ከም እንጥንቀቕ ንኽንፈልጥ ይጽሕፍ ኣሎ። ሰሎሞን ኣብዚ ኸምዚ ይገብር፡ ኣብዚ ድማ ነቲ ዝህቦ መግለጺ ክንርኢ ንኽእል፡

I. ብዛዕባ እቲ ዝተፈተነ ሰብ፡ ከመይ ገይሩ ድማ ንርእሱ ንፈተና ኣቃልዐ፡ ስለዚ ድማ እቲ ፍጻሜኡ ጥፍኣት እንተኾይኑ ንርእሱ የመስግን።

1. ንእሽቶ ሰብኣይ ነበረ፡ ቁ. 7። ስጋዊ ትምኒት መንእሰያዊ ትምኒት ተባሂሉ ይጽዋዕ (2 ጢሞቴዎስ 2:22)፡ ከም ንእሽቶ ዕድመ ስሕተት ኮይኑ ንምሕናቕን ስለዚ ድማ ይቕረ ንምባልን ዘይኮነስ፡ ብኣንጻሩ ንምድልዳል፡ ንኣምላኽ ካብቲ ናይ መጀመርታን ዝበለጸን ግዜና ብምስራቕ፡ ንኣእምሮ ድማ ኣብ ዝለስለሰሉ እዋን ብምብልሻው፡ ንዘለኣለማዊ ሕይወት መሰረት ብምግባር፡ መንእሰያት ድማ ብፍሉይ መገዲ ንሓጢኣት ንምቅዋም ቈራጽነቶም ከደልድሉ ከም ዘለዎም ንምሕባር እዩ።

2. ንእሽቶ ሰብኣይ ዘይብሉ ምስትውዓል ነበረ፡ ናብ ዓለም ዝወጸ፡ ብጥበብን ፍርሃት ኣምላኽን ከምቲ ዝግባእ ዘይተማህረ፡ ከምኡ ድማ ብዘይ ሚዛን፡ ብዘይ መራሒ፡ ብዘይ ገመድ፡ ወይ ብዘይ ኮምፓስ ናብ ባሕሪ ዝወጸ ነበረ። ካብ እከይ ከመይ ገይሩ ከም ዝርሕቕ ኣይፈልጥን ነበረ፡ እዚ ድማ ዝበለጸ ምስትውዓል እዩ፡ እዮብ 28:28። እቶም ናብ ዕድመ ሰብ ዝበጽሑ፡ ግናኸ ናይ ህጻናት ምስትውዓል ዘይብሎም፡ ንሰይጣን ቀሊል ምግቢ ይኾኑ።

3. ሕማቕ ዕርክነት ነበሮ። ኣብ መንጎ መንእሰያት ዝነበረ ንእሽቶ ሰብኣይ፡ ኣብ መንጎ ዓያሹ ዝነበረ ዓሻ ንእሽቶ ሰብኣይ ነበረ። ንርእሱ ድኻሙ እንተዝፈልጥ፡ ምስቶም ካብኡ ዝዓበዩን ዝጥበቡን ሰባት እንተዝሓብር፡ ተስፋ ምሃለዎ። ክርስቶስ ኣብ ዕድመ 12 ዓመት ምስ መምህራን ይዛረብ ነበረ፡ ንመንእሰያት ከምዚ ዝኣመሰለ ኣብነት ንምሃብ።