ኦሪት ዘፍጥረት 37

ምዕራፍ 37 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ታሪኽ ዮሴፍ ይጅምር። ንሱ ድማ ኣብ ኩሉ እቲ ዝቕጽል ምዕራፋት፡ ሓደ ምዕራፍ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ክሳዕ መወዳእታ እዚ መጽሓፍ እዚ ዝዓበየ ቦታ ዝሓዘ እዩ። ንሱ ብፍቕርቲ ሰበይቱ ራሄል በዅሪ ወዲ ያዕቆብ ነበረ፡ ከም ብዙሓት ፍሉጣት ሰባት ድማ ካብ ነዊሕ እዋን መኻን ዝነበረት ኣደ እዩ ተወሊዱ። ታሪኹ ብመዋረዱን ብልዕልናኡን ብኸምዚ ዝበለ ኣገራሚ መገዲ ስለዝተኸፍለ፡ ኣብኡ ገለ ካብ ክርስቶስ ክንርኢ ኣይንኽእልን ኢና፡ ንሱ ድማ ቅድም ተዋሪዱ ድሕሪኡ ልዑል ኮይኑ፡ ብብዙሕ መገዲ ድማ ምስቲ ናይ ዮሴፍ ምሳሌ ዝሰማማዕ እዩ። እዚ ድማ ዕድል ክርስትያናት የርኢ፡ ንሳቶም ድማ ብብዙሕ መከራ ኣቢሎም ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ኪኣትዉ ይግባእ። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ንርኢ፡

I. ኣሕዋቱ ዝነበሮም ክፉእ ሓሳብ። ንዕኡ ጸልእዎ፡

1. ንኣቦኦም ብዛዕባ እከይ ተግባራቶም ስለ ዝነገሮም (ቁ. 1, 2)።

2. ኣቦኡ ስለ ዝፈተዎ (ቁ. 3, 4)።

3. ብዛዕባ ምግዛኡ ኣብ ልዕሊኦም ስለ ዝሓለመ (ቁ. 5–11)።

II. ኣሕዋቱ ዝሓሰቡሉን ዝገበሩሉን ክፉእ ተግባራት።

1. ዝገበረሎም ሕያው ምብጻሕ ዕድል ሃቦም (ቁ. 12–17)።

2. ክቐትልዎ ሓሲቦም ነበሩ፡ ግናኸ ብጥሜት ክቐትልዎ ወሰኑ (ቁ. 18–24)።

3. ሓሳቦም ቀየሩ፡ ከም ባርያ ድማ ሸጥዎ (ቁ. 25–28)።

4. ንኣቦኦም ብኣራዊት ከም ዝተበታተኸ ኣእመኑዎ (ቁ. 29–35)።

5. ናብ ግብጺ ንጶጢፋር ተሸጠ (ቁ. 36)። እዚ ኹሉ ድማ ንጽቡቕ ይዓዪ ነበረ።

ቁጥር 1-4 ሙሴ ብዛዕባ ኤዶማውያን ዝብሎ የብሉን፡ እንተዘይኮይኑ ምስ እስራኤል ክራኸቡ ከለዉ ጥራይ። ሕጂ ግና ብቐጥታ ናብ ታሪኽ ስድራቤት ያዕቆብ ይቕጽል፡ እዚኣቶም ወለዶ ያዕቆብ እዮም። እዚ ከምቲ ናይ ኤሳው (ምዕ. 36:1) ጥራይ ዘይተረብሓ ወለዶ ዘይኮነስ፡ ኣገዳሲን ጠቓሚን ታሪኽ እዩ። ኣብዚ ንርኢ፡

1. ያዕቆብ ምስ ኣቦኡ ይስሃቅ፡ ንሱ ድማ ገና ህያው ነበረ፡ ቁ. 1። ናብ ሰማይ ክሳዕ እንመጽእ፡ ገዛና ኣይንኸውንን ኢና።

2. ዮሴፍ፡ ጓሳ፡ ምስ ኣሕዋቱ መጓሰ ይጓሲ ነበረ፡ ቁ. 2። ንሱ ፍቑር ኣቦኡ እኳ እንተነበረ፡ ብስንፍና ወይ ብምቾት ኣይዓበየን። ንደቆም ናብ ስራሕን ዕዮን ምሕራም ስጋን ዘየላምዱ፡ ብሓቂ ኣይፈትውዎምን እዮም። ምፍናን ደቅና ብግቡእ ምኽንያት ምብላዖም ተባሂሉ ይጽዋዕ። ምንም ከይገብሩ ዝዓበዩ፡ ንምንም ዘይጠቕሙ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።

3. ዮሴፍ ብኣቦኡ ፍቑር ነበረ (ቁ. 3)፡ ገለ ብሰንኪ ዝሞተት ፍቕርቲ ኣዲኡ፡ ገለ ድማ ብሰንኪ ባዕሉ፡ ምኽንያቱ ንሱ ዝዓበየ መጸናንዒ ንእርጋኑ ነበረ። ንሱ ወዲ እቲ ኣረጊት ነበረ ይብሉ ገሊኦም፡ ማለት፡ ንሱ ቈልዓ ከሎ፡ ከም ሽማግለ ከቢድን ለባምን ነበረ፡ ቈልዓ እዩ፡ ግናኸ ቈልዓዊ ኣይነበረን። ያዕቆብ ንፍቕሩ ብምልባስ ካብቶም ካልኦት ደቁ ዝበለጸ ኣርኣየ፡ ንሱ ቐሚሽ ብዙሕ ሕብሪ ገበረሉ፡ እዚ ድማ ንዝመጽእ ክብሪ ምልክት ክኸውን ይኽእል እዩ። ማስታወሻ፡ እቶም ብሓቂ ንፍሉይ ፍቕሪ ወለዶም ዘብቅዖም ባህርያት ዘለዎም ደቅና ሕጉሳት እኳ እንተኾኑ፡ ወለዲ ግና ኣብ መንጎ ሓደ ወድን ካልእ ወድን ፍልልይ ከይገብሩ ጥበብ እዩ፡ እንተዘይኮይኑ ብሰንኪ ምእዙዝነት ወይ ዘይምእዙዝነት ደቆም ዓቢን ግሉጽን ምኽንያት እንተዘይሃለወ። ኣቦኣዊ ምሕደራ ዘይኣድላዊ ክኸውን ኣለዎ፡ ብጽኑዕ ኢድ ድማ ክምራሕ ኣለዎ።

4. ዮሴፍ ብኣሕዋቱ ጽሉእ ነበረ፡ (1.) ኣቦኡ ስለ ዝፈተዎ፡ ወለዲ ፍልልይ ክገብሩ ከለዉ፡ ደቅና ብቕልጡፍ ይፈልጥዎ፡ እዚ ድማ ኣብ ስድራቤታት ንጽልእን ባእስን ምኽንያት ይኸውን። (2.) ንኣቦኡ ብዛዕባ እከይ ተግባራቶም ስለ ዝነገሮ። ደቂ ያዕቆብ ካብ ዓይኒ ኣቦኦም ርሒቖም ከለዉ፡ ኣብ ገዛ ምስኡ እንተዝኾኑ ዘይገብርዎ ነገር ገበሩ። ዮሴፍ ግና ንኣቦኡ ብዛዕባ እከይ ተግባራቶም ነገሮ፡ ምእንቲ ኺገንሖምን ኪዓግቶምን። ከም ክፉእ ሓሜተኛ፡ ንጽልኢ ንምዝራእ ዘይኮነስ፡ ከም እሙን ሓው፡ ባዕሉ ክገንሖም ዘይደፈረሉ እዋን፡ ንጌጋታቶም ናብቲ ኺገንሖም ስልጣን ዘለዎ ሰብ ኣቕረቦ። ማስታወሻ፡ [1.] ሕያዎት መገንሕቲ ከም ጸላእቲ ጌርካ ምጥማት ልሙድ እዩ። እቶም ክእረሙ ዘይፈትዉ፡ ነቶም ከእርምዎም ዝደልዩ ይጸልእዎም፡ ምሳ. 9:8። [2.] ብእግዚአብሔር ፍቑራት ዝኾኑ ብዓለም ምጽላእ ልሙድ እዩ። ሰማይ ንዝባርኾም፡ ሲኦል ይረግሞም። እግዚአብሔር ንዝዛረቦም ሰላም ዘለዎም ቃላት፡ እኩያት ሰባት ብሰላም ኣይዛረብዎምን። ኣብዚ ብዛዕባ ዮሴፍ ከምዚ ተባሂሉ ኣሎ፡ እቲ ቈልዓ ምስ ደቂ ቢልሃ ነበረ። ገሊኦም ድማ፡ ንሱ ባርያኦም ነበረ፡ ኣገልጋሊኦም ገበርዎ ይብሉ።

ኣብ ታሪኽ ዮሴፍ፡ ቀድም ተዋሪዱ ድሕሪኡ ድማ ዝተለዓዓለ ክርስቶስ ገለ ምሳሌ ንርኢ። ከምኡውን ዕጫ ክርስትያናት የርኢ፡ እቶም ብብዙሕ መከራ ኣትዮም መንግስቲ ኣምላኽ ዚኣትዉ። እዚ ታሪኽ እዚ ብዘይተመሰለ እዩ፡ ንዝተፈላለዩ ተግባራት ልቢ ወዲ ሰብ፡ ጽቡቕ ይኹን ሕማቕ፡ ንምንጽብራቕ ከምኡውን ነቲ ፍሉይ ምድላው ኣምላኽ፡ ንዕኦም ተጠቒሙ ዕላማታቱ ንምፍጻም። ዮሴፍ ናይ ኣቦኡ ፍቑር እኳ እንተ ነበረ፡ እንተኾነ ግና ብዕሽሽነት ኣይዓበየን። እቶም ንውሉዳቶም ንስራሕን ንጽዕርን ንጸበባን ዘየለማምዱ፡ ብሓቂ ዘየፍቅርዎም እዮም። ምፍናን ውሉዳት ብጽቡቕ ምኽንያት ምምላኽ ይብሃል። እቶም ዋላ ሓንቲ ንዘይምግባር ተለማሚዶም ዝዓበዩ፡ ንሓንቲ እኳ ዝጠቕሙ ከይኮኑ ዕድሎም ዓብዪ እዩ። ያእቆብ ግና ፍቕሩ ንዮሴፍ ካብ ካልኦት ውሉዳቱ ብዝበለጸ ክዳን ብምልባስ ገለጸ። ወለዲ ኣብ መንጎ ሓደ ወድን ካልእ ወድን ፍልልይ ምግባሮም ቅኑዕ ኣይኮነን፡ ደቂ ብግቡእ ምግባር ወይ ዘይምግባር ዓብዪ ምኽንያት እንተዘይሃለዎም ግና። ወለዲ ፍልልይ ክገብሩ ከለዉ፡ ህጻናት ቀልጢፎም ይፈልጥዎ፡ እዚ ድማ ኣብ ስድራቤታት ናብ ባእሲ ይመርሕ። ደቂ ያእቆብ፡ ካብ ዓይኒ ኣቦኦም ምስ ርሑቑ፡ ኣብ ገዛ ምስኡ ኮይኖም ክገብርዎ ዘይደፈሩዎ፡ ገበሩ። ዮሴፍ ግና ነቲ ሕማቕ ምግባሮም ንኣቦኡ ነገሮ፡ ምእንቲ ከዐግቶም። ከም ወረኛ ወይ ፈላላይ ኾይኑ ኣይኮነን፡ የግዳስ ከም እሙን ሓው።

37:5-11 ኣምላኽ ንዮሴፍ ኣቐዲሙ ተስፋ ምምራሑ ሃቦ፡ እዚ ድማ ኣብ ትሕቲ ነዊሕን መሪርን ጸገማቱ ክድግፎን ከጸናንዖን እዩ። ኣስተውዕሉ፡ ዮሴፍ ብዛዕባ ምምራሑ ሓለመ እምበር፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰሩ ግን ኣይሓለመን። ከምዚ ድማ ብዙሓት መንእሰያት ኣብዛ ዓለም እዚኣ ሓድሽ ህይወት ክጅምሩ ከለዉ፡ ብዘይካ ብልጽግናን ባህታን ካልእ ኣይሓስቡን፡ ብዛዕባ ጸገም ድማ ፈጺሞም ኣይሓልሙን። ኣሕዋቱ ነቲ ሕልሚ ቅኑዕ ትርጉም ሃብዎ፡ እኳ ደኣ እቲ ትርጉሙ ይጸልእዎ እምበር። ንሕልሚ ንምብዳህ ገበናት እንተፈጸሙ እኳ፡ ንሳቶም ባዕሎም ንምፍጻሙ መሳርሒ ኾኑ። ከምዚ ድማ ኣይሁድ፡ ክርስቶስ ብዛዕባ መንግስቱ ዝበሎ ተረድእዎ። ንሱ ኣብ ልዕሊኦም ከይነግስ ብምውሳን ድማ፡ ንሞቱ ተማኸሩ። ብመስቀሉ ድማ፡ ነቲ ንምክልኻል ዝሓስብዎ ዝነበሩ ዕብየት መገዲ ከፈቱ።

ቁጥር 5-11 ኣብዚ፣

I. ዮሴፍ ዝረኣዮም ትንቢታዊ ሕልምታት ይነግር፣ ቁ. 6, 7, 9, 10። ምስ’ዚ ገና ንእሽቶ (ወዲ ዓሰርተ ሸውዓተ ዓመት) እኳ እንተ ነበረ፣ ንሱ ግን ሃይማኖታዊ፣ ፍርሃት ኣምላኽ ዘለዎ፣ ጽቡቕ ዝምባሌ ዘለዎ እዩ ነበረ፣ እዚ ድማ ንኣምላኽ ብጸጋኡ ንርእሱ ንኽገልጸሉ ኣሰናድእዎ። ዮሴፍ ብዙሕ ሽግር ኣብ ቅድሚኡ ነበሮ፣ ስለዚ ድማ ኣምላኽ ነቲ ንነዊሕን ከቢድን ሽግራት ንኽጻወሮን ንኽጸናንዖን፣ ብእዋኑ ነዚ ናይ ምዕባይ ተስፋ ሃቦ። ከምኡ ድማ ክርስቶስ ሓጎስ ተነቢሩሉ ነበረ፣ ክርስትያናት እውን ከምኡ። እሞኸ፣ ኣምላኽ ንህዝቡ ንኽርእይዎ ዘይክእሉ ፈተናታት፣ ንሱ ግን ብዝህቦም ምጽንናዕ ዝርእዮም፣ ቅድሚ እዋኑ ንኸሰናድኦም መገድታት ኣለዎ። ሕልምታቱ ድማ፣

1. ኩሎም ኣውድቕቲ ኣሕዋቱ ንኣውድቑኡ ምድናኖም ነበረ፣ እዚ ድማ ንእኡ ንኽሰግዱሉ ዘምጽኦም ምኽንያት፣ ማለት ንእኡ ንእኽሊ ምሕታቶም ከም ዝኸውን የመልክት ነበረ፤ ባዶ ኣውድቕቶም ንምሉእ ኣውድቑኡ ክድንን ነበሮ።

2. ጸሓይን ወርሕን ዓሰርተ ሓደ ከዋኽብትን ንእኡ ምድናኖም፣ ቁ. 9። ዮሴፍ ካብ ፖለቲከኛ ንላዕሊ ነብዪ ነበረ፣ እንተዘይኮይኑ ኣሕዋቱ ኸም ዝጸልእዎ፣ እዚ ድማ ንሳቶም ዝያዳ ከም ዝቖጥዑዎ እናፈለጥዎ፣ ነዚ ንርእሱ ምሓዞ ነበረ። ግን፣ ብቕንዕናኡ እንተነጊርዎ፣ ኣምላኽ ግን ንኣሕዋቱ ንምሕናቕ መርሖ። እሞኸ፣ ዮሴፍ ብዛዕባ ምዕባዩ ሕልሚ ረኣየ፣ ብዛዕባ ምእሳሩ ግን ሕልሚ ኣይረኣየን። ከምኡ ድማ ብዙሓት መንእሰያት፣ ኣብ ዓለም ክጅምሩ ከለዉ፣ ብዛዕባ ብልጽግናን ሓጎስን ጥራይ እዮም ዝሓስቡ፣ ብዛዕባ ሽግር ግን ሕልሚ ኣይርእዩን።

II. ኣሕዋቱ እዚ ብጣዕሚ ይሓምሞም፣ ንእኡ ድማ ዝያዳ ይቖጥዑ (ቁ. 8)፡ “ንስኻዶ ብሓቂ ክትገዝኣና ኢኻ፧” ኣብዚ እንርእዮ፣

1. ንሕልሙ ብኸመይ ብሓቂ ከም ዝተረጐምዎ፣ ንሱ ድማ ንሳቶም ከም ዝገዝኦም። እቶም ንፍጻሜኡ ጸላእቲ ዝነበሩ፣ ተርጐምቲ ሕልሙ ኮኑ፣ ከምቲ ኣብ ታሪኽ ጌዴዎን (መሳፍንቲ 7:13, 14)፤ ንሳቶም ብዛዕባኦም ከም ዝዛረብ ፈለጡ፣ ማቴዎስ 21:45። እቲ ፍጻሜ ነዚ ትርጓሜ እዚ ብልክዕ መለሰሉ፣ ምዕ. 42:6, ወዘተ።

2. ብኸመይ ብንዕቀት ከም ዝተቐበልዎ፡ “ንስኻ፣ ሓደ ጥራይ ዝኾንካ፣ ንብዙሓት ዝኾናስ ክትገዝኣና ኢኻ፧ ንስኻ፣ እቲ ዝነኣስካ፣ ንዓና ንዝዓበናስ ክትገዝኣና ኢኻ፧” እሞኸ፣ ግዝኣትን ስልጣንን የሱስ ክርስቶስ፣ እቲ ዮሴፍና፣ ብስጋዊን ዘይኣማኒ ዓለምን ተጸሊኡን ተቓዊሙን እዩ፣ እዚ ሰብኣይ እዚ ክገዝኦም ከም ዘለዎ ክሓስቡ ዘይክእሉ። ግዝኣት ቅኑዓት እውን፣ ኣብ ንግሆ ትንሳኤ፣ ብዓብዪ ንዕቀት እዩ ዝሕሰብ።

III. ኣቦኡ ብዛዕባ እዚ ብህዱእ ገሰጾ፣ ግን ነቲ ቃል ይዕዘቦ ነበረ፣ ቁ. 10, 11። ምናልባት ኣሕዋቱ ክቕበልዎ ዝኽእሉ ንዕቀት ንምውሓድ ኢሉ ገሲጽዎ ይኸውን፤ ግን ካብ ዝመስል ንላዕሊ ኣስተብሂሉሉ ነበረ። እቲ ሕልሚ ባዶ ሕልሚ ምዃኑ ኣመላኸተ፣ ምኽንያቱ ኣዲኡ ተጠቒሳ ስለ ዝነበረት፣ ንሳ ድማ ቅድሚ እዋኑ ሞይታ ነበረት፤ ጸሓይን ወርሕን ዓሰርተ ሓደ ከዋኽብትን ግን ካብቲ ብእኡ ክምርኮስን ብእኡ ክሕጎስን ዝነበሮ ኩሉ ስድራቤት ንላዕሊ ኣየመልክቱን። እሞኸ፣ እምነት ህዝቢ ኣምላኽ ኣብ ተስፋታት ኣምላኽ፣ ነቲ ተስፋታት ብምግጋዮምን ድሕሪኡ ድማ ነቲ ፍጻሜ ዝሰዓብ ዘይከኣልነት ብምሕሳቦምን ብዙሕ ግዜ ብኸቢድ ይናወጽ፤ ግን ኣምላኽ ስራሑ ይገብር ኣሎ፣ ንሕና ብልክዕ ንርድኦ እንተኾና ወይ ዘይኮና፣ ንሱ ክገብሮ እዩ። ያቆብ፣ ከም ማርያም (ሉቃስ 2:51)፣ ነዚ ነገራት እዚ ኣብ ልቡ ሓዝዎ፣ እቲ ፍጻሜ ምስ ትንቢት ምስ ተሰማምዐ ድማ፣ ድሕሪ ነዊሕ እዋን ከም ዝዘከሮ ጥርጥር የብሉን።

37:12-22 ዮሴፍ ንትእዛዝ ኣቦኡ ክንደይ ብቕልጡፍ ይጽበ! እቶም ኣዝዮም ብወለዶም ዝፍቀሩ ውሉዳት፡ ንኦም ንኽእዘዝዎም ዝበለጸ ድሉዋት ክኾኑ ይግባእ። ኣሕዋት ዮሴፍ ክንደይ ብዕምቆት ከም ዝሓሰቡሉ እሞ ርአ። ብቅድሚት ብዝሓሰብዎ ክፉእ ሓሳብን ብዘይርሕራሐን ክቐትልዎ ሓሲቦም ነበሩ። ንሓዉ ዚጸልእ ኵሉ ቀታሊ እዩ። 1ዮሃ 3:15።