ኦሪት ዘጸአት 17

17:1-7 ደቂ እስራኤል ብትእዛዝ እግዚአብሔር ብዓንዲ ደመናን ሓውን ተመሪሖም ገዓዙ እሞ፡ ክሰትዩሉ ዝኽእሉ ማይ ናብ ዘይብሉ ቦታ በጽሑ። ንሕና ብመገዲ ግቡእ ክንከውን ንኽእል ኢና፤ ይኹን እምበር፡ ንእምነትና ንምፍታን፡ ኣምላኽ ከኣ ብምድሓንና ክኽበርሲ፡ ጥበበኛ ምምዳር ኣምላኽ ናብኡ ዘእትወና ጸገማት ክንረክብ ንኽእል ኢና። ኣምላኽ ምሳታቶም እንተኾይኑ ወይስ ኣይኮነን ኢሎም ክፍትሹ ጀመሩ። እዚ ድሕሪ ምቕባሎም እቲ ሓይሉን ሰናይነቱን ዘርእዩ መርትዖታት፡ ንእኡ ዘይእምንኦም ዘመልክት፡ ንኣምላኽ ምፍታን ተባሂሉ ይጽዋዕ። ሙሴ ብሃዋሁ መለሰሎም። ንቕትለት ብቕትለት ምምላስ ዕሽነት እዩ፤ እዚ ድማ ንሕማቕ ዘንብሶ እዩ። ኣምላኽ ንምሕጋዞም ብጸጋኡ ተገሊጹ። እቲ ናይ ኣምላኽ ንዘቕትሉ ሓጥኣን ዘለዎ ትዕግስትን ምጽዋርን ክንደይ ዘደንቕ ኰን እዩ! ሓይሉ ከምኡ እውን ምሕረቱ ንምርኣይ፡ ከምኡ እውን ናይ ምሕረት ተኣምራት ንምግባር፡ ማይ ካብ ከውሒ ሃቦም። ኣምላኽ ኣብቶም ውሑድ እንጽበዮም ቦታታት ምንጪ ማይ ክኽፍተልና ይኽእል እዩ። ኣብዛ በረኻ እዚኣ ብመገዲ ኣምላኽ ዝኸዱ፡ ንዕኦም ንምምጋብ ክእምኑዎ ይኽእሉ እዮም።

ከምኡ እውን፡ እዚ ኣብ ጸጋ ክርስቶስ ክንውከል ይምረሓና። ሃዋርያ እቲ ከውሒ ክርስቶስ እዩ ይብል፡ 1ቆሮ 10:4፤ ንዕኡ ዘመልክት ትርኢት እዩ ነይሩ። መርገም ኣምላኽ ብፍትሒ ኣብ ሓጥኣን ነፍሳትና ክፍጸም ከሎ፡ እንሆ ወልደ ኣምላኽ ምእንታና ተወቕዐ። ንለምን እሞ ንቕበል። ናይዚ ማይ ቀጻሊ ብዙሕ ምምጋብ ነበረ። እሙናት ክንደይ እኳ ብዙሓት እንተኾኑ፡ ምምጋብ መንፈስ ክርስቶስ ንኹሉ ይኣክል እዩ። እቲ ማይ ካብቲ ከውሒ ብውሓዝ ንበረኻ ንምሕዳስ ፈሰሰ፡ ኣብ መገዶም ናብ ከነኣን ከኣ ምሳታቶም ነበረ፤ እዚ ማይ ድማ ካብ ክርስቶስ ብስርዓታት፡ ኣብዛ ንብሕትራ ብድሕነት እተመስከረት በረኻ ዓለም፡ ንነፍሳትና ንምሕዳስ፡ ክሳብ ናብ ክብሪ እንበጽሕ ይፈስስ። ሓድሽ ስም ነቲ ቦታ፡ ንምሕረት ምምጋቦም ዘይኮነስ፡ ንሓጢኣት ምጕርምራሞም ንምዝካር ተዋህበ፡ መሳህ፡ ፈተና፡ ንኣምላኽ ስለ ዝፈተንዎ፤ መሪባ፡ ባእሲ፡ ምስ ሙሴ ስለ እተኻትዑ። ሓጢኣት ኣብ ስም ነውሪ ይሓድግ።

ምዕራፍ 17 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ክልተ ታሪኻት ተመዝጊቦም ኣለዉ፣

I. ንህዝቢ እስራኤል ማይ ምሃብ። 1. ኣብ ምድረበዳ ማይ ደለዩ (ቁ. 1)። 2. ኣብ ጥሜቶም ንሙሴ ነቐፍዎ (ቁ. 2, 3)። 3. ሙሴ ናብ እግዚአብሔር ኣእወየ (ቁ. 4)። 4. እግዚአብሔር ንእምኒ ክወቅዕን ካብኡ ማይ ከውጽእን ኣዘዞ፤ ሙሴ ድማ ከምኡ ገበረ (ቁ. 5, 6)። 5. እቲ ቦታ ብስም እዚ ተሰየመ (ቁ. 7)።

II. ንሰራዊት ኣማሌቅ ምብዳህ። 1. ብጸሎት ሙሴ ዝተረኽበ ዓወት (ቁ. 8–12)። 2. ብሰይፊ እያሱ (ቁ. 13)። 3. መዝገብ ተሓልዩሉ (ቁ. 14, 16)።

እዞም ንኣኦም ዝበጽሑ ነገራት ድማ ንመንፈሳዊ ጉዕዞናን ውግእናን መምርሒ ኾይኖም ተጻሒፎም ኣለዉ።

ቁጥር 1-7 እዚኣቶም ኣለዉ፣

I. ደቂ እስራኤል ብጥሜት ማይ ዝነበሩሉ ጸበባ፤ ቅድሚ ሕጂ ሓንሳብ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ጸበባ ነበሩ፣ ሕጂ ድማ ንኻልኣይ ግዜ (ቁ. 1)። ብትእዛዝ እግዚአብሔር፣ ብዓምዲ ደበናን ሓውን እናተመርሑ ተጓዕዙ፣ እንተኾነ ግን ዝሰትይዎ ማይ ዘይብሉ ቦታ በጽሑ። ማስታወሻ፡ ንግቡእና እናፈጸምና ከለና እውን፣ እግዚአብሔር ንእምነትና ንምፍታን ዘምጽኣልናን ብምድሓንና ድማ ክብሩ ንምግላጽን ዝኾኑ ጸገማት ክንረክብ ንኽእል ኢና።

II. ኣብዚ ጸበባ እዚ ዘርኣይዎ ዘይምርጋእን ዘይምእማንን። ኣብ ቁጽሪ 3 ከም ዝተገልጸ፣ ኣብኡ ማይ ጸምኡ። ዝሰትይዎ ማይ እንተዘይብሎም፣ ክጸምኡ ግድን እዩ፤ እዚ ግን ማይ ከም ዝደለዩን ናይቲ ጥሜት ምሽግግር ከም ዝተሰምዖምን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ስምዒቶም ንምኞቶም ከም ዘሕረሮን ብትምኒቶም ድማ ዓመጽቲን ዘይተዓገስትን ከም ዝነበሩን የመልክት፤ ጥሜቶም ኣረመኔታት ገበሮም። ተፈጥሮኣዊ ድሌታት፣ ብፍላይ ድማ እቶም ዝበዝሑ ድሌታት፣ ብሃይማኖትን ብምኽንያትን ክገትኡን ክቆጻጸሩን የድልዮም። እቲ ናይዚ ዘይተገደበ ድሌት ቋንቋ እንታይ ከም ዝነበረ ንርአ። 1. ንሙሴ ማይ ክህቦም ተገዳደርዎ (ቁ. 2)፡ ክንሰቲ ማይ ሃቡና፣ ከም ዕዳ እናሓተቱ፣ ንሱ ድማ ክኸፍሎ ዘይክእል ምዃኑ ብጽኑዕ እናጠራጠሩ። እንጀራ ስለ ዝረኸቡ፣ ማይ እውን ክረኽቡ ከም ዘለዎም ኣትሪሮም ተዛረቡ፤ ብሓቂ ድማ፣ ብእምነትን ጸሎትን ኣብ እግዚአብሔር ተመኪሎም ንዝነብሩ፣ ሓደ ውህበት ናይ ካልእ መርኣያ እዩ፣ ብትሕትና እውን ክልመን ይኽእል እዩ፤ እቶም ዘየመስግኑን ዘይኣምኑን ግን፣ ምብዛሕ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝተዋህበ ውህበት፣ ንዝመጽእ ውህበት ከም ዘጥፍእዎ ክሓስቡ ምኽንያት ኣለዎም፡ ገለ ነገር ክቕበሉ ኣይሕሰቡ (ያዕቆብ 1:7)፣ ገና ግን ኩሉ ነገር ክሓቱ ድሉዋት እዮም።

2. ካብ ግብጺ ስለ ዘውጽኦም ተኻራኸርዎ፣ ከምኡ ድማ ካብ ምድሓን ንላዕሊ ክቐትሎም ከም ዝሓሰበ፣ ካብዚ ንላዕሊ ድማ ዝኸፍአን ዘይተደልየን ነገር የልቦን (ቁ. 3)። ብዙሓት ሰባት ንወለዶኦም ጽቡቕ ዝሓሰቡ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ጽቡቕ እውን ዝገበሩ፣ ዝበለጸ ኣገልግሎቶም ብኸምዚ ተጋጊዩ ተተርጒሙ፣ ትዕግስቶም ድማ ብዘይሓስቡን ዘየመስግኑን ሰባት ተፈቲኑ። ጽልኦም ንሙሴ ክሳብ ክንድዚ ስለ ዝዓበየ፣ ክቐትልዎ ቀሪቦም ነበሩ (ቁ. 4)። ብዙሓት ጽቡቕ ግብራት ኣርእይዎም ነይሩ፤ ካብዚኣቶምከ ንኣየናይ እዮም ክቐትልዎ ዝደለዩ? ዮሃንስ 10:32። ዘይተገደበ ስምዒታት፣ ብዘይተገደበ ድሌታት ዝተለዓዓሉ፣ ሓድሓደ ግዜ ንሰብ ዝዓበየ ስንፍናታት ከም ዝገብርን ከም እብድታት ድማ ከም ዝሰርሕን ይገብሩ፣ እቶም ኣብ መንጎ ዝበለጹ ኣዕሩኾም ሓዊ፣ ፍላጻታት፣ ሞትን ዝድርብዩ።

3. እግዚአብሔር ምሳኦም እንተኾነ ወይስ ኣይኮነን ኢሎም ክሓቱ ጀመሩ፡ ንእግዚአብሔር ፈተንዎ፣ "እግዚአብሔር ኣብ ማእከልና ኣሎዶ የለን? ቁ. 7። እቲ ኣብ ግብጺ ንርእሱ ዝገለጸልና የሆዋ ኣብ ማእከልና ኣሎዶ?" እናበሉ። ናይ ንቡር ምህላዉ – ኣምላኽ እንተሃለወ ወይስ ኣይሃለወን፤ ናይ ንቡር ምድላዉ – እቲ ኣምላኽ ንዓለም እንተገዝአ፤ ከምኡ ድማ ናይ ፍሉይ ተስፋኡ – ንኣኦም ከም ቃሉ እንተኾነ ኢሎም ሓተቱ። እዚ ንኣምላኽ ምፍታን ተባሂሉ ይጽዋዕ፣ እዚ ድማ ብሓፈሻ ንእግዚአብሔር ዘይምእማን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንተስፋኡ ንምርግጋጽ ናይ ሓይሉን ሰናይነቱን ከምዚ ዝኣመሰለ መርትዖታት ድሕሪ ምቕባሎም ንእኡ ዘይምእማን የመልክት። ብሓቂ፣ ሙሴ ሓሳዊ፣ ኣሮን ኣታላሊ፣ ዓምዲ ደበናን ሓውን ድማ ንስምዒቶም ዘታልል ባዶ ምትላልን ቅብጸትን ከም ዝነበረ፣ እቲ ንኣኦም ዘድሓኖም፣ ዘገልገሎምን ዝመገቦምን ነዊሕ ተኸታታሊ ተኣምራት ድማ ሰንሰለት ምትላል፣ ተስፋ ከነኣን ድማ ምዝባዕ ከም ዝነበረ ገመቱ፤ እግዚአብሔር ኣብ ማእከልኦም እንተዘይነበረ፣ ኩሉ ከምኡ እዩ ነይሩ። ማስታወሻ፡ ንእግዚአብሔር ምህላዉ፣ ምድላዉ ወይ ተስፋኡ ምጥርጣር ዓቢ ምትፍናን እዩ፣ ብፍላይ ድማ እቶም ብፍሉይ ንእኡ ክእመኑ ዝግበኦም እስራኤላውያን ከምኡ ምግባሮም።

III. ሙሴ ብኸምዚ ምስ ተወጥረን ምስ ተጸረፈን ዝወሰዶ ስጉምቲ። 1. ንእቶም ዝጉረምሩሙ ዝነበሩ ገሰጾም (ቁ. 2)፡ ስለምንታይ ኢኹም ምሳይ እትካራኸሩ? ብኸመይ ብህድኣት ከም ዝመለሰሎም ኣስተብህሉ፤ ንሱ ፍሉይ ትሕትና ዝነበሮ ሰብ ምዃኑ ጽቡቕ እዩ ነይሩ፣ እንተዘይኮነስ እቲ ናይኦም ህውከት ዝመልኦ ባህሪ ንርእሱ ከም ዝስእን ምገበሮ ነይሩ፡ ንስምዒት ብስምዒት ምምላስ ዕሽነት እዩ፣ ከመይሲ ንሕማቕ ዝኸፍአ ይገብሮ፤ ግናኸ ልኡም መልሲ ንቍጥዓ የርሕቕ። ጉርምርምታቶም ንመን ከም ዝምልከት፣ ከምኡ ድማ እቲ ኣብኡ ዝደርበይዎ ነቐፌታ ኣብ እግዚአብሔር ባዕሉ ከም ዝወድቕ ኣርኣዮም፡ ንእግዚአብሔር ትፍትኑ ኣለኹም፤ ማለት፣ "ንሓይሉ ብዘይምእማንኩም፣ ንትዕግስቱ ትፍትኑ፣ በዚ ድማ ንቍጥዓኡ ተለዓዕልዎ።"

2. ንእግዚአብሔር ኣማረረ (ቁ. 4)፡ ሙሴ ናብ እግዚአብሔር ኣእወየ። እዚ ባርያ መጺኡ ንጐይታኡ እዚ ኩሉ ነገር ኣርኣዮ (ሉቃስ 14:21)። ሰባት ብዘይፍትሓዊ መገዲ ምስ ዝነቕፉናን ምስ ዝካራኸሩናን፣ ናብ እግዚአብሔር ምኻድን ብጸሎት ድማ ጉዳይና ኣብ ቅድሚኡ ምቕራብን ምስኡ ምግዳፍን ዓቢ ምጽንናዕ ይኸውን እዩ፡ ሰባት እንተዘይሰምዑና፣ እግዚአብሔር ክሰምዓና እዩ፤ እቲ ናይኦም ሕማቕ ባህሪ ንመንፈስና እንተኣናወጾ፣ ምጽንናዕ እግዚአብሔር ከረጋግኦ እዩ። ሙሴ እንታይ ክገብር ከም ዘለዎ ንእግዚአብሔር መርኣዪ ለመኖ፣ ከመይሲ ብፍጹም ተስፋ ቆሪጹ ነይሩ፤ ንሱ ባዕሉ ንጥሜቶም ክመልእ ወይ ንህውከቶም ከህድእ ኣይከኣለን፤ እግዚአብሔር ጥራይ እዩ ክገብሮ ዝኽእል ነይሩ። ንሓደጋኡ ተማሕጸነ፡ "ክቐትልዎኒ ቀሪቦም ኣለዉ፤ ጐይታይ፣ ንህይወት እዚ ድኻ ባርያኻ ዝኾነ ግድስ እንተሃለወካ፣ ሕጂ ተዋሳእ።"

IV. እግዚአብሔር ንምድሓኖም ብጸጋ ዝተገለጠሉ፣ ቁ. 5, 6። ንሙሴ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ክኸይድን፣ ክቐትልዎ እኳ እንተተዛረቡ፣ ኣብ ቦታኡ ንርእሱ ከም ዝወጥርን ኣዘዞ። በትሩ ምስኡ ክወስድ ነይርዎ፣ (እግዚአብሔር ብፍትሓዊ መገዲ ከም ዝኣዘዘ) ንዘይምእማኖምን ንጉርምርምታቶምን ንምቕጻዕ ገለ መዓት ንምጽዋዕ ዘይኮነስ፣ ንጥሜቶም ማይ ንምምጻእ እዩ። ኦ! እቲ ንእግዚአብሔር ንዘለዓዕሉ ሓጥኣን ዘርእዮ ዘደንቕ ትዕግስትን ምሕረትን! ንእኡ ብሓጢኣቶም ዘገልግልዎ ብበረኸት ይጽዕኖም፣ ምስኡ ንዝዋግኡ ይድግፎም፣ ከምኡ ድማ ንእኡ ንዝጻረርዎ ኢድ ልግሱ ይዝርግሓሎም። በዚ ድማ፣ ጸላኢና እንተጸምአ፣ ከም እስራኤል ሕጂ ከም ዝገበሩ፣ ክንመግቦን ክንሰትዮን ይምህረና (ሮሜ 12:20፤ ማቴዎስ 5:44, 45)። ንእኡ ንዝፈተንዎ እኳ ክሳብ ክንድዚ ለጋስ እንተነበረ፣ ንእኡ ንዝእመኑዶ ክሓድጎም እዩ? እግዚአብሔር ንሙሴ ኣብ ምድረበዳ ምንጪ ማይ ጥራይ እንተዘርኣዮ ነይሩ፣ ከምቲ ንሃጋር ኣብ ቀረባ ቦታ ዝገበሮ (ዘፍጥረት 21:19)፣ እዚ ዓቢ ውህበት ምኾነ ነይሩ፤ ግናኸ ሓይሉን ምሕረቱን ንምርኣይ፣ ከምኡ ድማ ናይ ምሕረት ተኣምር ንምግባር፣ ካብ እምኒ ማይ ሃቦም። ሙሴ ናበይ ከም ዝኸይድ መርሖ፣ ገለ ሽማግለታት እስራኤል ድማ ምስኡ ክወስድ ኣዘዞ፣ እቲ ዝተገብረ ነገር መሰኻኽር ክኾኑ፣ ንሳቶም ባዕሎም ክዕገቡን፣ ንኻልኦት ድማ ናይ እግዚአብሔር ምህላው ምሳኦም ክርግግጹን። ኣብኡ ብደበና ክብሪ ክረኽቦ ተስፋ ሃቦ (ንእኡ ንምብርትዖ)፣ ንእምኒ ድማ ክወቅዕ ኣዘዞ፤ ሙሴ ታኣዘዘ፣ ብኡ ንብኡ ድማ ካብ እምኒ ብብዝሒ ማይ ወጸ፣ እዚ ድማ ኣብ መላእ ሰፈር ብውሕጅን ኣፍላግን ይውሕዝ ነይሩ (መዝሙር 78:15, 16)፣ ኣብቲ ምድረበዳ ናበይ እውን እንተኸዱ ይስዕቦም ነይሩ፡ ምንጪ ማያት ተባሂሉ ይጽዋዕ (መዝሙር 114:8)።