ኦሪት ዘጸአት 1

1:1-7 ንልዕሊ 200 ዓመታት፡ ኣብርሃም፡ ይስሃቅን ያእቆብን ብናጽነት ይነብሩ ከለዉ፡ እቶም እብራውያን ብቑጽሪ ብቐስ በቐስ ይውስኹ ነበሩ። ናብ ግብጺ ዝወረዱ ኸኣ ኣስታት ሸውዓተን ሰባት ጥራይ ነበሩ። ኣብኡ ኸኣ፡ ኣብ ኣስታት እቲ ዝተመሳሰለ ቍጽሪ ዓመታት፡ ብርቱዕ ባርነት እንተሃለዎም እኳ፡ ዓብዪ ህዝቢ ኾኑ። እዚ ዘደንቕ ዕብየት እዚ ኸኣ፡ ከምቲ ነቶም ኣቦታት ቀደም ዝተዋህቦም ተስፋ ነበረ። ኣፈጻጽማ ተስፋታት ኣምላኽ ገለ ግዜ ደንጓዪ እንተኾነ እኳ፡ ኵሉ ግዜ ግና ርግጽ እዩ።

ግብጺ ንእስራኤል ቤት ባርነት ኰነት። እቲ ዝሓጎስናሉ ቦታ፡ ቀልጢፉ ቦታ መከራና ኪኸውን ይኽእል፤ እዚ ንዓና ዘጸናንዓና እዩ ዝበልናዮ’ውን፡ ዓብዪ መስቀል ኪኸውን ይኽእለና። ካብ ሰብ ምውካል ደው በሉ፡ እዚ ዕረፍተይ እዩ ኢልኩም ድማ ብዛዕባ ዝኾነ ይኹን ኣብዚ ወገን ሰማይ ዘሎ ቦታ ኣይትበሉ። ዝፈልጥዎ ዝነበሩ ኩላቶም ንዮሴፍ ይፈትውዎ ነበሩ፡ ምእንቲኡ ኸኣ ንኣሕዋቱ ብሕያውነት ይርእይዎም ነበሩ፤ ግናኸ እቲ ሓደ ሰብ ንኻልኦት ዝገብሮ ዝበለጸን ዝጠቅምን ኣገልግሎታት፡ ድሕሪ ሞቱ ብኡብኡ ይርስዖ። ዓብዪ ሓልዮትና፡ ንኣምላኽ ምግልጋልን፡ ዝኾነ ይኹን ሰብ እንተረሰዖ እኳ፡ ንዕዮናን ንጻዕሪ ፍቕርናን ከም ዘይርስዕ፡ ንዘይገፋዒ ዝኾነ ባህ ምባልን ክኸውን ኣለዎ። መናውራ እስራኤል ዝኾነሉ ምብራኹ እዩ። ካብ ብልጽግና ናይ ጻድቃን ንሓጥእ ሰብ ዝኸፍእ ነገር የልቦን። ግብጻውያን፡ ደቂ እስራኤል ምስ ጸላእቶም ተጠርኒፎም ካብ ምድሪ ከይወጹ ይፈርሁ ነበሩ። ክፍኣት ኩሉ ሳዕ ፈራሕን ዓመጽን እዩ፤ ሰብ ፍርሂ ኣብ ዘይብሉ ከፍርሕን፡ ሓደ እኳ ኣብ ዘይሰጎጎሉ ኸኣ ከናእእን ይገብሮ። ናይ ሰብ ጥበብ ከምዝበዝሐ ዓሽነትን፡ ኣዝዩ ሓጥኣትን እዩ። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣምላኽ፡ ጾር ንምጽዓኖም ጥራይ ዘይኮነስ፡ በቲ ጾሮም ንምድካሞም ተቖጻጸርቲ ስራሕ ተመደቡ። ንጥቕሚ ፈርዖን ከገልግሉ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ህይወቶም ክሳዕ ዝመርሮም ገበርዎም። እስራኤላውያን ብድንቂ ወሰኹ። ክርስትና ዝበዝሐ ዝሰፍሐ ዝነበረ ምስተሰጎገ እዩ፡ ደም ሰማእታት ከኣ ዘርኢ ቤተ ክርስትያን እዩ ነይሩ። ኣንጻር እግዚኣብሔርን ህዝቡ እስራኤልን ዝመኸሩ፡ ከንቱ ነገር እዮም ዝሓስቡ፡ ንነብሶም ድማ ዝዓብየ ጸገም ይፈጥሩ።

ቁጽሪ 8-14 ግብጺ ኣብዚ፡ ንእስራኤል መወዳእታኡ ናይ ባርነት ቤት ኰነትሉ፡ ክሳዕ ሕጂ ግን ሓጐስ ዝመልኦ መዕቆቢን መዕረፊን ነይርዎም። ኣስተብህል። እቲ ንዕረፍቲ ዝመረጽናዮ ቦታ፡ ቀልጢፉ ናይ መከራ ቦታ ኪኸውን ከም ዚኽእል፡ እቲ ዜጸናንዓና ኢልናዮ ዝነበርና ድማ ዝዓበየ መስቀል ኪኸውን ከም ዚኽእል ኣስተብህል። ወለዶም እሙናት ኣዕሩኽና ዝነበሩ ሰባት፡ ንኣና ጸላእትና ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። እኳ ደኣስ፡ እቶም ዝፈተውና ሰባት እውን ኪጸልኡና ይኽእሉ እዮም። ስለዚ፡ ካብ ሰብ ተወገዱ፡ ካብ ሰማይ ወጻኢ ንዘሎ ዝዀነ ይኹን ቦታ ድማ፡ እዚ ንዘለኣለም ዕረፍተይ እዩ ኣይትበሉ።

I. እቲ ብሰንኪ ዮሴፍ ንእስራኤል ዝነበሮም ግዴታ ተረስዐ። ድሕሪ ብዙሕ ምትክኻእ ነገስታት ኣብ ግዜ ዮሴፍ፡ ንዮሴፍ ዘይፈልጥ ሓድሽ ንጉስ ተንስአ። (ዘጸ. 8) እቶም ዝፈልጥዎ ዅሎም ይፈትውዎ ነበሩ፡ ብሰንኩ ድማ ንቤተሰቡ ይሕግዝዎ ነበሩ። እንተዀነ ግን፡ ምስ ሞተ፡ ብቕልጡፍ ተረስዐ፡ እቲ ዝገበሮ ጽቡቕ ተግባራት ድማ ኣይተዘከረን ወይ ኣይተገደሰሉን፡ ኣብ ምኽሮም እውን ዝዀነ ይኹን ጽልዋ ኣይነበሮን። ኣስተብህል። እቲ ንሰብ ዝግበር ዝበለጸን ዝጠቅምን ቅቡልን ኣገልግሎት፡ ድሕሪ ሞቶም ንዝገበርዎ ሰባት ወይ ንዘርኦም ብምዝካር፡ ብቐሊሉ ኣይዝከርን እዩ። (መክ. 9:5, 15) ስለዚ፡ ዓብዪ ሓልዮትና ንኣምላኽ ምግልጋልን ምሕጓስን ኪኸውን ይግባእ። ንሱ ኸም ሰባት ዘይፍትሓዊ ኣይኰነን፡ ንግብርናን ንፍቕራዊ ጻዕርናን ኣይርስዖን እዩ። (እብ. 6:10) ንሰብ ጥራይ እንተደኣ ሰሪሕና፡ ግብርና ምስናና ኪመውት እዩ። ንኣምላኽ እንተደኣ ሰሪሕና ግን፡ ኪስዕበና እዩ። (ራእ. 14:13) እዚ ንጉስ ግብጺ ንዮሴፍ ኣይፈልጦን ነበረ። ድሕሪኡ ድማ፡ "ንእግዚኣብሔር ኣይፈልጦን" ኪብል ዝደፈረ ንጉስ ተንስአ። (ዘጸ. 5:2) ኣስተብህል። ንኻልኦት በረኸት ዝገበሩሎም ዘይዝክሩ ሰባት፡ ንልዑል በረኸት ዝገብር ኣምላኽ እውን ኪርስዑ እዮም ዚብል ስግኣት ኣሎ። (1 ዮሃ. 4:20)

II. ንእስራኤል ብጭካኔ ንምምሕዳር ዝኸውን ምኽንያታት ተዋህበ። (ዘጸ. 9, 10)

1. ካብ ግብጻውያን ዝበዝሑን ዝብርትዑን ኰይኖም ተገሊጾም። ብርግጽ ከምኡ ኣይነበሩን፡ ንጉስ ግብጺ ግን ኪጭቁኖም ምስ ወሰነ፡ ከምኡ ኪሕሰቡን ከም ዘፍርህ ጕጅለ ኪርኣዩን ደለየ።

2. ስለዚ፡ እንተዘይተጠንቂቖም እንተደኣ ተዓፊኖም፡ ንመንግስቲ ሓደገኛታት ኪዀኑ፡ ኣብ ግዜ ውግእ ድማ ምስ ጸላእቶም ኪወግኑን ካብ ንግስነት ግብጺ ኪዓልዉን እዮም ዚብል መደምደምታ ተገብረ። ኣስተብህል። ንእስራኤል ኣምላኽ ከም ሓደገኛ ህዝቢ፡ ንነገስታትን ንኣውራጃታትን ጐዳኢ፡ ዘይእመን፡ እኳ ደኣስ ዘይተዓገስቲ ጌርካ ምግላጽ፡ ንዝሓሰብዎ ጭካኔ ዝኸውን ምኽንያት ንምርካብ፡ ፖሊሲ ስደት ዝገብሩ ጸላእቲ ኰይኑ ጸኒሑ እዩ። (ዕዝራ 4:12, ወዘተ.፤ ኣስቴር 3:8) ኣስተብህል። እቲ ዝፈርህዎ ዝነበሩ፡ ካብ ምድሪ ኪወጹ ምዃኖም እዩ፡ ምናልባት ድማ ንኣቦታቶም ኣብ ከነኣን ኪቕመጡ ዝተገብረሎም ተስፋ ኺዛረቡ ሰሚዖም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ኣስተብህል። ፖሊሲታት ጸላእቲ ቤተ ክርስቲያን፡ ንተስፋታት ኣምላኽ ቤተ ክርስቲያን ንምፍራስ እዩ ዝዓለመ፡ ግናኸ ብኸንቱ እዩ። ምኽሪ ኣምላኽ ኪጸንዕ እዩ።

3. ስለዚ፡ ምብዝሖም ንምክልኻል ስጕምቲ ኪውሰድ ሓሳብ ቀረበ። ንዑ፡ ምእንቲ ከይበዝሑ፡ ብጥበብ ንግበረሎም። ኣስተብህል። (1.) ዕቤት እስራኤል ንግብጺ ሓዘን እዩ፡ እዚ ድማ እዩ ስልጣንን ፖሊሲታትን ሲኦል ዝዓመሉ ዘሎ። (2.) ሰባት ብኽፉእ ኪገብሩ ኸለዉ፡ ብጥበብ ከም ዝገብሩ ጌርካ ምሕሳብ ልሙድ እዩ። ግናኸ፡ ዕሽነት ሓጢኣት፡ ኣብ መወዳእታኡ ኣብ ቅድሚ ዅሉ ሰብ ኪግለጽ እዩ።

III. ንምዕባዮም ንምዕጋትን ንምጭቋንን ዝወሰድዎ ኣገባብ። (ዘጸ. 11, 13, 14) እስራኤላውያን ብሰላምን ብዘይበደልን ስለ ዝነበሩ፡ ኪዋግእዎምን ብኡ ኣቢሎም ኪዳኽምዎምን ዝኸውን ምኽንያት ኪረኽቡ ኣይከኣሉን። ስለዚ፡

1. ብኸቢድ ግብሪ ብምጽዓን ድኻታት ኪኾኑ ገበሩ። ገሊኦም ከም ዝሓስብዎ፡ እዚ ድማ ኣብቲ ዘሳቐይዎም ጾር ዝርከብ እዩ።

2. ብእዚ ኣቢሎም ድማ ባሮት ኪኾኑ ዝገብር ጽቡቕ ኣገባብ ወሰዱ። እስራኤላውያን ካብ ግብጻውያን ዝበዝሑ ጻዕረኛታት ህዝቢ ዝነበሩ ይመስሉ።