ኦሪት ዘዳግም 34

፴፬:፩-፬ ሙሴ ካብ ዕዮኡ ክሓድግ ቅሩብነት ዘይነበሮ ይመስል ነይሩ፤ ግናኸ እቲ ዕዮኡ ምስ ተዛዘመ፡ ክመውት ምንም ሕርቃን ኣየርኣየን። ኣምላኽ ናብ ከነዓን ከይኣቱ ኣንጊሁ ገሊጹሉ ነበረ። ግናኸ እግዚኣብሄር ሙሴ ርእዩ ከም ዝኸይድ እውን ተስፋ ሂብዎ ነበረ፡ ንኹላ እታ ጽብቕቲ ምድሪ ድማ ኣርኣዮ። ከምዚ ዝበለ ራእይ እቶም ምእመናን ሕጂ ኣለዎም፡ ብጸጋ ናይቲ ናይ መጻኢኦም በረኸትን ክብረትን ኩነታት። ኣምላኽ ከምኡ እውን ገለ ግዜ፡ ዝበራህን ዝዓበየን ምግላጽ ጸጋኡ ንህዝቡ ኣብ እዋን ሞቶም ከጸናንዖም ይዕቅብ። እቶም ብእምነት ክርስቶስ ዝሞቱ፡ ብተስፋ ሰማይ ድማ ንዚ ዓለም ብሓጎስ ክሓድግዋ ይኽእሉ።

ምዕራፍ 34 ሙሴ ምስክርነቱ ከም ዝወደአ ምስ ኣንበብና፡ ብኡ ንብኡ ህይወቱ ከም ዝወደአ ኣብዚ ተነጊሩና ኣሎ። እዚ ምዕራፍ እዚ ብሙሴ ባዕሉ ክጽሕፍ ኣይከኣለን፡ የግዳስ ብእያሱ ወይ ብኣልኣዛር፡ ወይ ከምቲ ጳጳስ ፓትሪክ ዝግምትዎ፡ ብነብዪ ዝነበረ ሳሙኤል፡ ኣብ መዝገባት እያሱን ድሕሪኡ ዝመጹ ፈራዶን ዝረኸቦ ብመለኮታዊ ስልጣን ጽሒፍዎ እዩ። ብዛዕባ ናይ ሞቱ ቃላት ርኢና ኢና፡ ኣብዚ ድማ ብዛዕባ ናይ ሞቱ ስራሕ ንርኢ ኣሎና፡ እዚ ድማ ኩላትና ብቕጽበት ክንሰርሖ ዘሎና ስራሕ እዩ፡ ጽቡቕ ገይርና ክንሰርሖ ድማ የድሊ። ኣብዚ ድማ፡ I. ሙሴ ቅድሚ ምሟቱ ንምድሪ ከነኣን ዝረኣያ (ቁ. 1-4)። II. ሞቱን ምቕባሩን (ቁ. 5, 6)። III. ዕድሚኡ (ቁ. 7)። IV. እስራኤል ንእኡ ዝገበሩሉ ሓዘን (ቁ. 8)። V. ወራሲኡ (ቁ. 9)። VI. ባህርዩ (ቁ. 10, ወዘተ.) ይርከብ።

ቁጽሪ 1-4 ኣብዚ ድማ፡

I. ሙሴ ናብ ሰማይ ናብ ርእሲ ጲስጋ ዝደየበሉ፡ ኣብኡ ክመውት፡ እቲ እተመደበሉ ቦታ እቲ ስለ ዝነበረ፡ ዘዳ. 32:49, 50። እስራኤል ኣብ ምድሪ ሞኣብ ኣብ ጸፍሒ ቦታታት ሰፊሮም ነበሩ፡ ካብኡ ድማ፡ ከም ትእዛዝ፡ ናብ ከረን ነቦ፡ ናብቲ ዝለዓለ ነጥቢ ወይ ጫፍ ናይቲ ጲስጋ ዝበሃል ከረን ደየበ፡ ቁ. 1። ጲስጋ ንኹሎም ከምዚኦም ዝበሉ ልዑል ቦታታት ዝውክል ስም እዩ። ሙሴ በይኑ ናብ ርእሲ ጲስጋ ዝደየበ ይመስል፡ ብዘይ ሓገዝ በይኑ—እዚ ድማ ኣብ መጨረሽታ መዓልቲ ህይወቱ፡ ኣእዳዉ ከቢዶምዎ ከለዉ (ዘጸ. 17:12) ከምቲ ዝነበሮ ደገፍቲ ከይሓገዝዎ ናብ ርእሲ ልዑል ከረን ክድይብ ምኽኣሉ፡ ተፈጥሮኣዊ ሓይሉ ከም ዘይደኸመ ምልክት እዩ፡ ብዘይ መሓዛ በይኑ። ንእስራኤል ባሪኹ ምስ ወድአ፡ ንእያሱን ንኣልኣዛርን ንኻልኦት ኣዕሩኹን፡ ንሳቶም ድማ ናብ እግሪ እቲ ከረን ኣምጺኦምዎ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም፡ ብኽብሪ ተሰናበቶ፡ ሽዑ ግን ኣብርሃም ንገላዉኡ ኣብ እግሪ ሓደ ካልእ ከረን ከም ዝሃቦም ዝኣመሰለ ትእዛዝ ሃቦም፡ ኣነ ናብኡ ኸይደ ክመውት ከለኹ ኣብዚ ጽንሑ፡ ንሳቶም ክመውት ክርእይዎ የብሎምን፡ ምኽንያቱ ንመቓብሩ ክፈልጥዎ የብሎምን። ግናኸ፡ እዚ ከምኡ ይኹን ኣይኹን፡ ናብ ርእሲ ጲስጋ ደየበ፡

1. ክመውት ድልዊ ምዃኑ ንምርኣይ። ናይ ሞቱ ቦታ ምስ ፈለጠ፡ ካብኡ ምምላስ ኣይደለየን፡ የግዳስ ብሓጎስ ናብኡ ንምብጻሕ ንጽኑዕ ከረን ደየበ። ማስታወሻ፡ ብጸጋ ምስ ካልእ ዓለም ጽቡቕ ገይሮም ዝተፋለጡን ብዙሕ ዝተዘራረቡን፡ ነዚ ዓለም ክሓድጉ ኣይፈርሁን።

2. ንሞት ከም ምድያቡ ገይሩ ከም ዝርእዮ ንምርኣይ። ነፍሲ ሰብ፡ ናይ ጽቡቕ ሰብ፡ ንስጋ ምስ ሓደገት ናብ ላዕሊ ትድይብ (መክ. 3:21)፡ ከምዚ ንነፍሲ ዝኸውን ምንቅስቓስ፡ ስጋ ሙሴ ድማ ምድሩ ክሳብ ዝኽእል ናብ ላዕሊ ምስኣ ክኸይድ እዩ። ኣገልገልቲ ኣምላኽ ካብ ዓለም ክጽውዑ ከለዉ፡ እቲ ጽውዓ ከምዚ ይኸውን፡ ደይብ እሞ ሙት።

II. ሙሴ ድማ ናብዛ ምድሪ እዚኣ ናብ ታሕቲ እናጠመተ፡ ናብታ ክኣትዋ ዘይብሉ ምድራዊት ከነኣን ክርኢ፡ ግናኸ ብእምነት ናብታ ሕጂ ብቕጽበት ክኣትዋ ዘለዎ ሰማያዊት ከነኣን እናጠመተ። ኣምላኽ ናብ ከነኣን ከም ዘይኣቱ ኣፈራሪሕዎ ነበረ፡ እቲ ምፍርራሕ ድማ ተፈጺሙ። ግናኸ ክርእያ ምዃኑ እውን ተስፋ ሂብዎ ነበረ፡ እቲ ተስፋ ድማ ኣብዚ ተፈጺሙ ኣሎ፡ እግዚኣብሔር ንኹላ እታ ጽብቕቲ ምድሪ ኣርኣዮ፡ ቁ. 1።

1. በይኑ ናብ ርእሲ ጲስጋ እንተ ደየበ እኳ፡ በይኑ ኣይነበረን፡ ምኽንያቱ ኣቦ ምስኡ ነበረ፡ ዮሃ. 16:32። ሓደ ሰብ ኣዕሩኽ እንተ ኣለዉዎ፡ ክመውት ከሎ ኣብ ከባቢኡ ክህልዉዎ እዮም። ግናኸ፡ ብምኽንያት ኣምላኻዊ ምድላው ይኹን ወይ ብምኽንያት ዘይሕሩምነቶም፡ በይንና ክንኸውን እንተ ተረኺብና፡ እቲ ዓብይን ጽቡቕን ጓሳ ምስናና እንተ ሃለወ፡ ክንፈርህ ኣየድልየናን፡ መዝ. 23:4።

2. ርእይቶኡ ኣዝዩ ጽቡቕ እኳ እንተ ነበረ፡ ንምርኣይ ድማ ዝደልዮ ኩሉ ረብሓ ናይ ልዑል ቦታ እኳ እንተ ነበሮ፡ ርእይቶኡ ብተኣምር እንተ ዘይተሓጊዙን እንተ ዘይሰፍሐን፡ ሕጂ ዝረኣዮ፡ ንኹላ ከነኣን ካብ ሓደ ወገን ናብ ካልእ ወገን (ኣስታት ሓምሳ ወይ ስሳ ማይልስ ዝግመት) ክርእያ ኣይከኣለን ነይሩ፡ ስለዚ ድማ፡ እግዚኣብሔር ኣርኣዮ ይብል። ማስታወሻ፡ ንዝሓሸት ሃገር ዘሎና ኩሉ ባህ ዘብል ርእይቶታት፡ ንጸጋ ኣምላኽ ኢና ዘመስግን። ንሱ እዩ መንፈስ ጥበብ ከምኡ እውን መንፈስ ምግላጽ ዝህብ፡ ንዓይንን ንርእስን። እዚ ኣምላኽ ኣብዚ ንሙሴ ዝሃቦ ርእይቶ ከነኣን፡ ምናልባት፡ ሰይጣን ክመስሎን ክበልጾን ደልዩ ነይሩ፡ ንሱ ድማ ንመድሓኒና፡ ከም ሙሴ ኣብ ኣዝዩ ልዑል ከረን ኣቐሚጥዎ፡ ንኹሎም መንግስታት ዓለምን ክብሮምን፡ ከምዚ ኣብዚ ብቕደም ተኸተል፡ ፈለማ ሓንቲ ሃገር ድሕሪኡ ሓንቲ ካልእ ዘይኮነስ፡ ኩሉ ብሓንሳብ ብቕጽበት ግዜ ኣርኣዮ።

3. ካብ ርሑቕ ረኣዮ። ከምዚ ዝኣመሰለ ርእይቶ ቅዱሳን ብሉይ ኪዳን ንመንግስቲ መሲሕ ነበሮም፡ ካብ ርሑቕ ረኣይዋ። ከምዚ ድማ ኣብርሃም፡ ቅድሚ እዚ ነዊሕ ግዜ፡ ንመዓልቲ ክርስቶስ ረኣያ፡ ብእኡ ድማ ምሉእ ብምሉእ ስለ ዝተረጋገጸ፡ ብተስፋ ተቐበላ፡ ንኻልኦት ድማ ብፍጻሜ ክቕበልዋ ሓደገ፡ እብ. 11:13። ከምዚ ዝኣመሰለ ርእይቶ ድማ ሕጂ ምእመናን፡ ብጸጋ፡ ናይ ናይ መጻኢ ህይወቶም በረኸትን ክብረትን ኣለዎም። ቃልን ስርዓታትን ንሳቶም ንሙሴ ከረን ጲስጋ ዝነበሮ እዮም፡ ካብኣቶም ድማ ናይቲ ክግለጽ ዘለዎ ክብሪ ምቹእ ርእይቶታት ኣለዎም፡ ብተስፋኡ ድማ ይሕጎሱ።

4. ረኣዮ፡ ግናኸ ክጥቀመሉ ኣይከኣለን። ኣምላኽ ከምቲ ሓድሓደ ግዜ ንህዝቡ ካብቲ ዝመጽእ ክፉእ ዝወስዶም፡ ከምኡ ድማ ኣብ ካልእ ግዜያት ካብቲ ዝመጽእ ጽቡቕ ይወስዶም፡ ማለት ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ዓለም ብቤተ ክርስቲያን ዝጥቀመሉ ጽቡቕ። ብዛዕባ መንግስቲ ክርስቶስ ኣብ መጨረሽታ መዓልታት ክብሪ ዝመልኦ ነገራት ተነጊሩ ኣሎ፡ ምዕባለኣ፡ ምፍላሕኣ፡ ምብልጽግናኣ፡ ንሕና ንርእዮ ኢና፡ ግናኸ ክንርእዮ ክንነብር ኣይመስለናን። ድሕሪና ዝመጹ፡ ንሳቶም ናብታ እተተስፈወት ምድሪ ክኣትዉ ተስፋ ንገብር፡ እዚ ድማ ኣብዚ በረኻ ስጋና ክወድቕ ከሎ ንዓና ምጽንናዕ እዩ። 2 ነገ. 7:2 ርአ።

5. እዚ ኩሉ ቅድሚ ሞቱ ረኣዮ። ሓድሓደ ግዜ ኣምላኽ ንዝበለጸ ምግላጽ ጸጋኡ ንህዝቡ ንናይ ሞቶም ግዜ ደገፍ ክኸውን ይዕቅበሉ። ከነኣን ምድሪ እማኑኤል ነበረት (ኢሳ. 8:8)፡ ስለዚ ንኣኣ ብምርኣይ፡ ብክርስቶስ እንረኽቦም በረኸታት ረኣየ። ንሳ ንሰማይ ምሳሌ ነበረት (እብ. 11:16)፡ እምነት ድማ መሰረትን መርትዖን እያ። ማስታወሻ፡ ብእምነት ክርስቶስን ብተስፋ ሰማይን፡ ከነኣን ኣብ ዓይኖም ከላ ዝመውቱ፡ ነዚ ዓለም ብብዙሕ ሓጎስ ክሓድጉ ይኽእሉ። ከምዚ ገይርና ድማ ምድሓን ኣምላኽ ስለ ዝረኣና፡ ጐይታይ፡ ሕጂ ንባርያኻ ብሰላም ክትሰዶ ይግባእ።

34:5-8 ሙሴ እዚ ናይ ኣምላኽ ትእዛዝ እዚ፡ እኳ ደኣ ዝኸበደ ዝመስል እንተነበረ፡ ከም ካልእ ኩሉ ብድሌት ልቡ እዩ ተኣዚዙ። በዚ ኸኣ ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ ይመስል ነበረ። ግናኸ፡ ብኽብሪ፡ ብሰላም፡ ብቐሊል ኣገባብ ከኣ ሞተ። እቲ መድሓኒ ግና ኣብቲ ነውሪ ዝመልኦን ስቓይ ዝመልኦን መስቀል ሞተ። ሙሴ ብቐሊሉ ሞተ። ብኣፍ እግዚኣብሔር፡ ብፍቓድ ኣምላኽ ከኣ ሞተ። ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር፡ ኩሉ ካልእ ዕዮኦም ምስ ወድኡ፡ ኣብ መወዳእታ ክመውቱ እዮም። ጐይታኦም ክጽውዖም ከሎ ኸኣ፡ ናብ ቤቶም ክኸዱ ፍቑዳት ክኾኑ ይግባእ። ግ.ሃ. 21:13። ቦታ ቀብሩ ኣይተፈልጠን። ነፍሲ ምስ ኣምላኽ ዕረፍቲ እንተረኺባ፡ ስጋ ኣበይ ከም ዝዓርፍ ብዙሕ ኣድላይነት የብሉን። ሓይሊ ስጋኡ ኣይደኸመን። ቅልጣፈን ንጥፈትን ኣእምሮኡ እውን ኣይጎደለን። ምስትውዓሉ ግሉጽ፡ ዝኽሩ ኸኣ ከምቲ ንቡር ብርቱዕ ነበረ። እዚ ንኣገልግሎቱ ዝተዋህበ ሽልማት እዩ ነይሩ። ውጽኢት እቲ ፍሉይ ትሕትናኡ እውን እዩ። ሓያል ሓዘን ተገይሩሉ ነበረ። ግናኸ፡ ክሳራታትና ምንም ክንዲ ዝዓበየ፡ ንሓዘን ክንህብ ኣይግባእን። ብሓጎስ ናብ ሰማይ ክንከይድ ተስፋ እንተገበርና፡ ስለምንታይኸ ብሓዘን ናብ መቓብር ክንከይድ ኣሎና?

ቁጥር 5-8 እዚኣ፡

I. ሞት ሙሴ (ቁ. 5) እያ። ሙሴ ግብሪ እግዚአብሔር ሞተ። ኣምላኽ ናብ ዮርዳኖስ ከይሰግር ከም ዝነገሮ፡ መጀመርታ እቲ ፍርዲ ንኽልወጥ ብትግሃት እኳ እንተ ለመነ፡ መልሲ ኣምላኽ ንጸሎቱ ግን ኣርኪብዎ፡ ሕጂ ድማ ብዛዕባ እቲ ነገር ኣይተዛረበን። ዘዳግም 3:26። ከምኡ ድማ እቲ ብሩኽ መድሓኒና እቲ ጽዋእ ካብኡ ኺሓልፍ ለሚኑ፡ ግናኸ ኪኸውን ስለ ዘይከኣለ፡ "ኣቦይ፡ ፍቓድካ ይኹን" ኢሉ ተሰማምዐ። ሙሴ ኣብ ዓለም ንተወሰነ እዋን ክነብር ዝደለየሉ ምኽንያት ነበሮ። ንሱ ኣረጊት እዩ ነይሩ፡ እወ፡ ግናኸ ናብ ዕድመ ኣቦታቱ ኣይበጽሐን ነይሩ። ኣቡኡ ኣምራም 137 ዓመት፡ ኣቦሓጎኡ ቆሃት 133 ዓመት፡ ዓቢ ኣቦሓጎኡ ሌዊ 137 ዓመት ከም ዝነበሩ ተጠቒሱ ኣሎ። ዘጸኣት 6:16-20። እሞኸ ሙሴ፡ ህይወቱ ካብ ናይ ኩሎም ዝበለጸ ኣገልግሎት ዝነበራ፡ ብፍላይ ድማ ምልክታት እርግና ስለ ዘይተሰምዖ፡ ከም ቀደሙ ንኣገልግሎት ድሉው እኳ እንተ ነበረ፡ ስለምንታይ ኣብ 120 ዓመቱ ክመውት ኣለዎ፧ እስራኤል ኣብዚ እዋን እዚ ንዕኡ ክስእንዎ ኣይደልዩን ነበሩ። ምምራሑን ምስ ኣምላኽ ዝነበሮ ርክብን ኣብ ምውራር ከነዓን ከም ትብዓት እያሱ ዓቢ በረኸት ምኾነሎም። ሙሴ ንኹሉ ጻዕሪ ምድረበዳ ምስ ወድአ፡ ካብ ምጥዓም ሓጐስ ከነዓን ምኽልካሉ፡ ከምኡውን ጾርን ትኩስነትን መዓልቲ ምስ ጸወረ፡ ክብሪ ምውዳእ ዕዮ ንኻልእ፡ ንወዱ ዘይኮነስ ንገብሩ፡ ንዕዮኡ ዝቕጽል ክህብ ምዃኑ ንዕኡ ኣጸጋሚ ነይሩ። እዚ ንስጋን ደምን ባህ ዘብል ከም ዘይነበረ ክንገምት ንኽእል ኢና። ግናኸ እቲ ሰብኣይ ሙሴ ኣዝዩ ህዱእ ነበረ። ኣምላኽ ከምኡ ክኸውን ስለ ዝደለየ፡ ንሱ ድማ ብሓጐስ ተገዝአ።

1. ኣብዚ ግብሪ እግዚአብሔር ተባሂሉ ተጸዊዑ ኣሎ፡ ከም ጽቡቕ ሰብኣይ ጥራይ ዘይኮነስ (ኩሎም ቅዱሳን ግብሪ ኣምላኽ እዮም)፡ የግዳስ ከም ኣዝዩ ጠቓሚ ሰብኣይ፡ ንምኽሪ ኣምላኽ ኣብ ምውጻእ እስራኤል ካብ ግብጺ፡ ከምኡውን ኣብ ምምራሖም ብምድረበዳ ዘገልገለ።