ኦሪት ዘዳግም 2

2:1-7 ኣብ በረኻ ንዘቕነዮ ነዊሕ ግዜ እስራኤል ሓጺር ጸብጻብ ጥራይ ተዋሂቡ። ኣምላኽ ንኣኦም ብምርማሮምን ብዘይምእማኖምን ጥራይ ኣይገንሖምን፣ የግዳስ ብሓጢኣቶም ኣሕፊሩ፣ ንፍርያቶም ንኸጥፍኡ እናመሃሮም፣ ንኣምላኽ ንኽስዕቡን ኣብኡ ድማ ንርእሶም ንኽጸናንዑን ንከነዓን ኣዳልይዎም እዩ። እስራኤል ንነዊሕ እዋን ንምድሓንን ንምስፍሕፋሕን ክጽበ እኳ እንተኾነ፣ ብመወዳእታ ግን ክመጽእ እዩ። ኣምላኽ ንእስራኤል ናብ ከነዓን ኣምጺኡ ንጸላእቶም ከጥፍኡ ከይገበረ፣ ንጸላእቶም ኣብ ኤዶም ይቕረ ንኽብሉ መሃሮም እዩ። ብሽም ኪዳንን መሪሕነትን ኣምላኽ፣ ዝረኸብዎ ኩሉ ክምንጥሉ ኣይግብኦምን። ግዝኣት ኣብ ጸጋ ኣይተመስረተን። እስራኤል ኣምላኽ ብጽቡቕ ክቐውም እዩ፣ ግን ኣብ ማእከል ምድሪ በይኑ ንኽቐውም ኣይጠብቕ። ሃይማኖት ንምስዋር ዓመጽ መናግሑ ክኸውን የብሉን። ኩሉ ዝኸኣል ኣምላኽ ክትምርኮሉ ከሎካ፣ ብኤዶማውያን ንኽትምርኮም ንዒቕ። ዘሎካ ተጠቐመሉ፣ ብሓጎስ ድማ ተጠቐመሉ። ንሓልዮት መለኮታዊ ምድላው (ፕሮቪደንስ) ረኺብካ ኢኻ፣ ስለዚ ንመንግድኻ ሓደ'ኳ ዝተሓላለኸ ወይ ጠማው ኣገባብ ኣይትጥቀም። እዚ ኩሉ ብማዕረ ኣብ ተመክሮ ናይ ዝኣመነ ክትግበር ይግብኦ።

ምዕራፍ 2 ሙሴ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ እስራኤል ናብ ከነዓን ኣብ ዝኸዱሉ ዝነበሩ እዋን፡ ብዛዕባ ኣምላኽ ዝገበሮም ምድላዋት ምድግጋሙ ይቕጽል እዩ። ይኹን እምበር፡ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ዝተመልሱሉ ዝነበሩ ጽንኩር ጉዕዞኦም፡ እንተላይ ን38 ዓመት ዝኣክል ዝጸንሑሉ እዋን ዝተፈጸመ ነገር ኣይተመዝገበን። እዚ ጸልማት እዋን ብህድኣት ተሓሊፉ፡ ናብ ከነዓን ኣብ ዝተመልሱሉ እዋን (ቁ. 1-3)፡ ናብ ዝነበሩ ሃገራት ኣብ ዝቐረቡሉ እዋን ድማ፡ ትረኻኡ እንደገና ይጅምር። ኣምላኽ ኣብዚ ብዛዕባ እዘን ሃገራት መምርሒ ይህቦም፡

I. ንዝኾነ ህዝቢ ከየናውጹ።

1. ንኤዶማውያን ኣይኮነን (ቁ. 4-8)።

2. ንሞኣባውያን ኣይኮነን (ቁ. 9)፡ ብዛዕባ ጥንታዊ ታሪኽ ሃገሮም፡ ምስ ኤዶማውያን ሓዊሱ፡ ገለ ሓበሬታ ይህብ (ቁ. 10-12)። ኣብዚ ድማ ብዛዕባ ምሕላፎም ሩባ ጸረድ ይገልጽ (ቁ. 13-16)።

3. ንኣሞናውያን ኣይኮነን፡ ብዛዕባ ሃገሮም ገለ ሓበሬታ ተዋሂቡ ኣሎ (ቁ. 17-23)።

II. ንዝኾነ ህዝቢ ኸጥቅዑን ኪስዕሩን። ንሲሆን ንጉስ ኣሞራውያን ኪጅምሩ ኣለዎም (ቁ. 24, 25)። በዚ መሰረት ድማ፡

1. ምስኡ ንምውጋእ ጽቡቕ ዕድል ረኸቡ (ቁ. 26-32)።

2. ኣምላኽ ድማ ምሉእ ዓወት ሃቦም (ቁ. 33, ወዘተ)።

ቁጥር 1-7 ኣብዚ፡

I. እስራኤል ኣብ ምድረ በዳ ንነዊሕ እዋን ብዛዕባ ምጽንሖም ሓጺር ጸብጻብ ኣሎ፡ ንብዙሕ መዓልትታት ከረን ሰዒር ከበብናዮ። ቁ. 1። ን38 ዓመት ዝኣክል ኣብ ምድረ በዳ ሰዒር ተንከራተቱ። ምናልባት ኣብ ገለ ዕረፍቶም ንብዙሕ ዓመታት ጸኒሖም ከይተንቀሳቐሱ ይኾኑ። ኣምላኽ በዚ ንምርምራኦምን ንዘይምእማኖምን ብምቕጻዕ ጥራይ ዘይኮነስ፡

1. ንሓጢኣቶም ብምሕናኽ፡ ንፍትወቶም ኪቐትሉ፡ ንኣምላኽ ኪስዕቡ፡ ኣብኡ ድማ ርእሶም ኬጸናንዑ ብምምሃር፡ ንከነዓን ኣዳልዎም። ንነፍሳት ንሰማይ ዘበቅዕ ምግባር ግዜ ዝወስድ ዕዮ እዩ፡ ብነዊሕ ተኸታታሊ ልምምዳት ድማ ኪኸውን ኣለዎ።

2. ንከነዓናውያን ንጥፍኣት ኣዳልዎም። ኣብዚ ኹሉ እዋን፡ መለክዒ እከይኦም ይመልእ ነበረ። እዚ ኸኣ ንንስሓ ዝኸውን ግዜ ኪጥቀሙሉ እንተ ዝኽእሉ እኳ፡ ንልቦም ንምጽናዕ ተጠቕሙሉ። ሕጂ ሰራዊት እስራኤል ሓንሳብ ምስ ተመሊሱ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ምድረ በዳ ንነዊሕ እዋን ተሓባቢሱ ዝጠፍአ ይመስል ስለ ዝነበረ፡ ንሳቶም ድማ ተኣሚኖም፡ እቲ ሓደጋ ካብኡ ሓሊፉ ኸም ዝነበረ ገመቱ። እዚ ኸኣ እቲ እስራኤል ዝገበሮ ቀጻሊ ፈተነ ዝያዳ ዘስካሕክሕ ኪኸውን እዩ።

II. ናብ ከነዓን ኪምለሱ ዝተዋህቦም ትእዛዛት። ኣምላኽ ንነዊሕ እዋን እንተ ተዋጊኡ እኳ፡ ንዘለኣለም ኣይዋጋእን እዩ። እስራኤል ንምድሓን ወይ ንምስፋሕ ንነዊሕ እዋን ኪጽበዩ እንተ ይጸንሑ እኳ፡ ኣብ መወዳእታ ኪመጽእ እዩ። እቲ ራእይ ንፍሉይ ግዜ እዩ እተዋህበ፡ ንመወዳእታ ኸኣ ይዛረብ፡ ኣይሐስውን።

III. ንኤዶማውያን ከየናውጹ ዝተዋህቦም ትእዛዝ።

1. ከም ጸላእቲ ኾይኖም ዝኾነ ጽልኢ ኬርእይዎም የብሎምን፡ ምስኦም ኣይትዋግኡ። ቁ. 4, 5።

(1.) እስራኤል ኣብ ዝቐረቡሉ እዋን ብዝፍጠረሎም ፍርሒ፡ ዝነበሮም ዕድል ኪጥቀሙሉ የብሎምን፡ “ንሓይልኹምን ንብዝሒኹምን፡ ንሓይሊ ኣምላኽ ምሳኹም ምዃኑን ስለ ዝፈልጡ፡ ኪፈርሁኹም እዮም። ይኹን እምበር፡ ፍርሖም ቀሊል ምግቢ ስለ ዝገብሮም፡ ክትበልዕዎም ትኽእሉ ኢኹም ኢልኩም ኣይትሕሰቡ። ኣይፋልን፡ ንርእስኹም ተጠንቀቑ።” ንሓድሕድና ንምጕዳእ ዘሎና ዕድል ንምክልኻል፡ ዓቢ ጥንቃቐን ንመንፈስና ምግዛእን የድሊ። ወይ እዚ መጠንቀቕታ ንመኳንንቲ ተዋሂቡ እዩ። ንሳቶም ንኤዶማውያን ባዕሎም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንዝኾነ ወተሃደር እውን ምስኦም ኪዋጋእ ኪፈቕዱ የብሎምን።

(2.) ኤዶማውያን ብሃገሮም ኪሓልፉ ብምእባዮም ዝገበሩሎም ነውሪ ኪበቕልዎም የብሎምን። ዘኍ. 20:21። በዚ ኸምዚ፡ ኣምላኽ ንእስራኤል ኣብ ከነዓን ንዝነበሩ ጸላእቶም ከጥፍእ ከም ዝመጸ፡ ኣብ ኤዶም ንዝነበሩ ጸላእቶም ኪቕርቡ ምሂርዎም።

(3.) ካብ ምድሮም ዝኾነ ክፋል ንርስትነት ኪወሃቦም ኪጽበዩ የብሎምን። ከረን ሰዒር ንኤዶማውያን ቀደም ተዋሂቡ ነበረ፡ ብሽም ኪዳን ኣምላኽን መሪሕነቱን ድማ፡ ዝረኸብዎ ኹሉ ንርእሶም ኪሕዙ ኪሓስቡ የብሎምን። ግዝኣት ብጸጋ ኣይተመስረተን። እስራኤል ኣምላኽ ብጽቡቕ ቦታ ኪቕመጡ እዮም፡ ግናኸ ኣብ ማእከል ምድሪ በይኖም ኪቕመጡ ኪጽበዩ የብሎምን። ኢሳ. 5:8።

2. ከም ጎረባብቲ ኾይኖም ምስኦም ኪነግዱ፡ ስጋን ማይን ኪዕድጉ፡ ንዝዓደግዎ ድማ ኪኸፍሉ ኣለዎም። ቁ. 6። ሃይማኖት ንዘይፍትሓዊ ተግባር መጐልበቢ ኪኸውን የብሉን። እቲ ዝተዋህበ ምኽንያት (ቁ. 7)፡ “ኣምላኽ ባሪኹካ እዩ፡ ክሳዕ ሕጂ ድማ ሓንቲ እኳ ኣይጐደለካን። ስለዚ፡”

(1.) “ክትልምን ኣየድልየካን እዩ። ንኤዶማውያን ክትምርኮም ኣይትደሊ፡ ምሉእ ዝኾነ ኣምላኽ ክትምርኮም ከለኻ። ንዝደለኻዮ ኽትከፍል ዝኸውን ኣሎካ (ብምሕረት ኣምላኽ!)። ስለዚ ዘሎካ ተጠቐመሉ፡ ብሓጐስ ተጠቐመሉ፡ ንኤዶማውያን ድማ ኣይትምርኮም።”

(2.) “ስለዚ ኽትሰርቕ የብልካን። ብዛዕባኻ ዘሎ ኣጠባብቓ መለኮታዊ ምድላው ኣጋጢሙካ እዩ፡ ንመጻኢ ብእኡ ብምእማን፡ ብምሉእ እምነት ድማ፡ ንምምላእካ ዝኾነ ዘይቀጥታዊ ኣገባብ ኣይትጥቀም። ብእምነት እምበር ብሰይፍኻ ኣይትነብር።”

2:8-23 መበቆል ሞኣባውያን፡ ኤዶማውያን ከምኡ’ውን ኣሞናውያን ኣሎና። ሙሴ ድማ ካብዞም ኩሎም ዝቀደመ ኣብነት ይህብ፡ ከፍቶራውያን ንኣዊም ካብ ሃገሮም ሰጕጎም። እዚኣተን ለውጥታት እዞም ዓለማውያን ጥረ-ነገራት ክንዲ ዝኣመቱ ዘይተረጋገጹ ምዃኖም የርእያ። እዚ ጥንቲ ከምኡ እዩ ነይሩ፡ ንሓዋሩ’ውን ከምኡ ክኸውን እዩ። ስድራቤታት ይዳኸማ፣ ርስቲ ድማ ካባታተን ንዝዓብያ ስድራቤታት ይረጋገፍ፤ ስለዚ ኣብዚኣተን ነገራት ሒደት ዘላቒነት እዩ ዘሎ። እዚ ንደቂ እስራኤል ንኸተባብዕ ተመዝጊቡ ኣሎ። እቲ ምድላው ኣምላኽ ንሞኣባውያንን ንኣሞናውያንን እዚ ገይርዎ እንተኾይኑ፡ ብዝያዳ ድማ ተስፋኡ ንእስራኤል፡ ንፍሉይ ህዝቡ፡ ተባዕትዩ ክገብሮ እዩ። ምስ ሞኣባውያን ከምኡ’ውን ምስ ኣሞናውያን ከይትንክፉ ጥንቃቐታት ተዋሂቡ ኣሎ። ሓጥኣን ሰባት እኳ ክበድሉ የብሎምን። ኣምላኽ ንሓጥኣን ሰባት ዓለማዊ በረኸታት ይህብን ይሕልውንን፤ እዚኣተን ዝበለጻ ነገራት ኣይኮናን፡ ንደቁ ድማ ዝበለጸ ሰናይ ኣዳሊዩ ኣሎ።

ቁጽሪ 8-23

ኣብዚ ዝረአ ነገር እዩ፡ ሙሴ ብዛዕባ ኤዶማውያን (ቁ. 8) ክዛረብ ከሎ፡ “ኣሕዋትና፡ ደቅታት ኤሳው” ኢሉ ይጽውዖም።