ኦሪት ዘዳግም 27

ዘዳግም 27:1-10

ናብ ከነኣን ምስ ኣተዉ፣ ሓወልቲ ኪተኽሉ ነበሮም፣ ኣብኡ ድማ ቃል እዚ ሕጊ እዚ ኺጽሕፍዎ ነበሮም። መሰውኢ ድማ ኪሰርዑ ነበሮም። ቃልን ጸሎትን ብሓንሳብ ኪኸዱ ኣለዎም። ብውሳኔኦም፣ ካብቲ ኣብ ድንኳን ምርኻብ ዘሎ መሰውኢ ወጻኢ፣ ካልእ መሰውኢ ኺሰርዑ እኳ እንተዘይተፈቕደሎም ነበረ፤ እንተኾነ ግና፣ ብትእዛዝ ኣምላኽ፣ ንፍሉይ ኣጋጣሚ ኪሰርዑ ይኽእሉ ነበሩ። እዚ መሰውኢ እዚ ኻብ ዘይተቖርጹ እምኒታት፣ ማለት ኣብ መሮር ካብ ዝረኸብዎ እምኒታት፣ ኪስራሕ ነበሮ። ክርስቶስ፣ መሰውኢና፣ ብዘይ ኢድ ሰብ ካብ ከረን እተቖርጸ እምኒ እዩ፣ ብኸተፍቲ እኳ እንተተነጸገ፣ ንመልክዕ ወይስ ንውቃበ ከም ዘይብሉ መጠን፣ ግናኸ ብእግዚአብሔር ኣቦ ተቐባልነት ረኺቡ፣ ርእሲ ኩርናዕ ድማ ኮይኑ። ኣብ ብሉይ ኪዳን፣ ቃላት ሕጊ ምስ መርገም እተኣስሩ ኮይኖም ተጻሒፎም ኣለዉ፤ ኣብ ሓዲስ ኪዳን፣ ኣብ ጥቓኡ እተሰርዐ፣ ምጽንናዕ ዝህበና መሰውኢ እንተዘይነበረናስ፣ ንዓና ብፍርሃት ዘስንብደና። እግዚአብሔር ይመስገን፣ ኣባና ዘሎ ናይ ቅዱሳት ጽሑፋት ሕትማት፣ ነቶም ንእስራኤል እተዋህቡ ስልትታት ኣየድልዩናን እዮም። ዕላማ ኣገልግሎት ወንጌል፣ ከምኡ’ውን ዕላማ ሰበኽቲ፣ ቃል ኣምላኽ ክሳብ ዝከኣል ርዱእ ምግባር እዩ። እንተኾነ ግና፣ መንፈስ ኣምላኽ ነዞም ጻዕርታት እዚኦም ብመለኮታዊ ሓይሉ ተባዕተወ እንተዘይኣፍርዮም፣ በዚ መንገድታት እዚ እኳ እንተኾነ፣ ንምድሓን ጥበበኛታት ኣይንኸውንን ኢና፤ ስለዚ፣ ምእንቲ እዚ በረኸት እዚ፣ መዓልታዊ ብትግሃት ክንጽሊ ይግብኣና።

ምዕራፍ 27 ሙሴ ንህዝቢ ብዛዕባ ግቡኦም፡ ብዛዕባ ኣምላኽን ንሓድሕዶምን፡ ብሓፈሻን ብፍሉይ ኣጋጣሚታትን ብሰፊሑን ብምሉእን ድሕሪ ምግላጹ፡ ጽቡቕ ነገር እንታይ ምዃኑን ሕጊ ካብኦም እንታይ ከም ዝሓትት ብንጹር ድሕሪ ምግላጹ፡ ኣብ መወዳእታ ናይቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ከኣ ብትእዛዝን ብኪዳንን ሓላፍነት ድሕሪ ምግባሩ፡ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ንዝኽሮም ዝሕግዝ፡

I. ነቲ ሕጊ ከም ዘይፈልጥዎ ነገር ከይርስዕዎ። ንኹሉ ቓላት እዚ ሕጊ እዚ ኣብ ኣእማን ኪጽሕፍዎ ኣለዎም (ቁ. 1-10)።

II. ንስምዒቶም ንምትንቓቕ፡ ነቲ ሕጊ ከም ቀሊል ነገር ከይርእይዎ። ናብ ከነኣን ምስ ኣተዉ፡ እቲ በረኸትን መርገምን፡ እቲ ናይ ሕጊ መትከል ዝነበረ፡ ኣብ ቅድሚ ኵሉ እስራኤል ብዓብዪ ስርዓት ኪንገር ነበሮ፡ ንሳቶም ከኣ ኣሜን ኪብሉ ነበሮም (ቁ. 11-26)። ከምዚ ዝበለ ስርዓት ኣብኦም ዓሚቕ ጽልዋ እንተ ዘይገበረን ብዓበይቲ ነገራት ናይ ሕጊ ኣምላኽ እንተ ዘይተተንከፉን፡ ካልእ ዝገብር የልቦን።

ቁጥር 1-10 ኣብዚ ዘሎ፡

I. ንህዝቢ ንትእዛዛት ኣምላኽ ኪሕልዉዎም ዝምልከት ሓፈሻዊ ትእዛዝ እዩ፤ ከመይሲ እንተ ዘይገበርዎም፡ ምፍላጦም ጥራይ ከንቱ እዩ። እዚ ድማ ብዝተፈላለየ መገዲ ይግበር፡

1. ብምሉእ ስልጣን። ሙሴ ምስ ዓበይቲ እስራኤል፡ መራሕቲ ነፍሲ ወከፍ ነገድ (ቁ. 1)፡ ከምኡውን ሙሴን ካህናት ሌዋውያንን (ቁ. 9)፤ ስለዚ እቲ ትእዛዝ ብሙሴ፡ ንሱ ኣብ የሹሩን ንጉስ ዝነበረ፡ ከምኡውን ብገዛእቶም፡ መንፈሳውያንን ስጋውያንን፡ ብሓባር ተዋሂቡ። እዚ ብዛዕባ ሃይማኖት ዝበዝሐ ጻዕሪ ዝገብር ዘሎ ሙሴ ጥራይ፡ ኣረጊትን ዝመውትን ሰብ፡ ወይ ከኣ ካህናትን ሌዋውያንን ጥራይ፡ ስርሖም ንሃይማኖት ምግልጋልን ካብኡ ምምጋብን እዩ ኢሎም ከይሓስቡ፡ እቶም ኣምላኽ ብኽብርን ስልጣንን ኣብ ልዕሊኦም ዘንበሮም ዓበይቲ እስራኤል፡ ኣብ ዓለም ሰብ ስራሕ ዝነበሩን ሙሴ ምስ ከደ እውን ንነዊሕ እዋን ከምኡ ኪኾኑ ዝኽእሉን፡ ንህዝቦም ሕጊ ኣምላኽ ኪሕልዉዎ ኣዘዝዎም። ሙሴ ገለ ኽብሩ ኣብኦም ድሕሪ ምግባሩ፡ ከምቲ ጳውሎስ ኣብ መልእኽታቱ ሲልዋኖስን ቲሞቴዎስን ምስኡ ዜሓብር፡ ንሳቶም እውን ኣብዚ ትእዛዝ እዚ ምስኡ ሓበሮም። ማስታወሻ፡ ኣብ ካልኦት ዝኾነ ይኹን ረብሓ ዘለዎም ወይ ስልጣን ዘለዎም ኵሎም፡ ንሃይማኖት ኣብ መንጎኦም ንምድጋፍን ንምዕባይን ኪጥቀሙሉ ይግባእ። እቲ ልዑል ስልጣን ናይ ሓደ ሃገር ንዚ ዓላማ እዚ ዝኾነ ይኹን ጽቡቕ ሕግታት እንተ ኣውጺኡ፡ እቶም ትሕተ-መራሕቲ ኣብ ቦታኦም፡ እቶም ኣገልገልቲ ኣብ ቦታኦም፡ እቶም ሓላቑ ስድራቤት ኣብ ቦታኦም፡ ግቡኦም እንተ ዘይፈጸሙ፡ ኵሉ ውጽኢቱ ውሑድ ኪኸውን እዩ።

2. ብምሉእ ምሕጽንታ። ብዝለዓለ ቕንኣት ይሕጽንዎም (ቁ. 9, 10)፡ “ኦ እስራኤል፡ ኣቕሊብኩም ስምዑ።” እዚ ዝለዓለ ጥንቃቐን ኣቓልቦን ዝሓትት እዩ። ብዛዕባ መሰሎምን ክብሮምን ይነግሩዎም፡ “ሎሚ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ህዝቢ ዄንካዮ።” እግዚኣብሄር ንዓኻ ናቱ ምዃንካ ድሕሪ ምምስካሩ፡ ሕጂ ድማ ናብ ከነኣን፡ ንሱ ንነዊሕ እዋን ከም ኣምላኽካ ኪህበካ ዝተስፈዎ (ዘፍጥረት 17:7, 8)፡ እንተ ዘይገበረ ድማ፡ ኣምላኽካ ተባሂሉ ኪጽዋዕ ሓፊሩ ኪኸውን ነይሩ (እብራውያን 11:16)፡ ኪእትወካ እዩ። ሕጂ ካብ ቅድሚ ሕጂ ንላዕሊ ህዝቡ ኢኻ፡ ስለዚ ድምጹ ስማዕ።” መሰላት ንግቡእ ምፍጻም ከም መተባብዒ ኪጥቀሙሉ ይግባእ። ህዝቢ ብኣምላኾም ኪመሓደሩዶ ኣይግባእን እዩ፧

II. ንቓላት እዚ ሕጊ እዚ፡ ናብ ከነኣን ምስ ኣተዉ፡ ብዓብዪ ስርዓት ኪምዝግቡዎም ዝምልከት ፍሉይ መምርሒ። እዚ ሓንሳእ ጥራይ፡ ናብ ምድሪ ተስፋ ምስ ኣተዉ፡ ነቲ ኣብዚ ሕጊ እዚ ዝርከብ ዝተፈላለየ ቅድመ-ቊነናን ምኽንያታትን ተጠቒሞም ምውራስ ምድሪ ተስፋ ንምምልካት ኪግበር ነበሮ። ኣብ ደብረ ሲና ኣብ መንጎ ኣምላኽን እስራኤልን ኪዳን ብዓብዪ ስርዓት ተደጊፉ ነይሩ፡ ሽዑ መሰውኢ ተተኺሉ፡ ዓሰርተ ኽልተ ኣዕኑድ ተተኺሉ፡ መጽሓፍ ኪዳን ድማ ወጺኡ (ዘጸኣት 24:4)። እዚ ኣብዚ ተመዚዙ ዘሎ ድማ ከምኡ ዝበለ ስርዓት እዩ።

1. ኣብኡ ቓላት እዚ ሕጊ እዚ ኪጽሕፍሉ ዝኽእሉ ሓወልቲ ኪተኽሉ ነበሮም። (1.) እቲ ሓወልቲ ባዕሉ ኣዝዩ ድኹም ኪኸውን ነበሮ፡ ጥራይ ዘይተቐርጸ እምኒ ብፕላስተር ዝተለበጠ፤ ዘይተጸበቐ ርምራም ወይ ኣላባስተር፡ ወይ ኣስራዚ ናስ፡ የግዳስ ኣብ እምኒ ዝተገብረ ንቡር ፕላስተር፡ ቁ. 2። እቲ ትእዛዝ ይድገም (ቁ. 4)፡ ከምኡውን ብጥንቃቐ ንዝርኢ ኪደንቕ ዝኽእል ብጽቡቕ ኣገባብ ዘይኮነስ፡ እቲ ዝጎዪ ኸንብቦ ዝኽእል ብንጹር ኪጽሓፍ ትእዛዝ ተዋሂቡ (እምባቆም 2:2)። ቃል ኣምላኽ ብፍልጠት ሰብ ኪሰልፍ ወይ ብመላኺ ቓላት ሰብ ኪስልም የብሉን። ግናኸ፡ (2.) እቲ ጽሕፈት ኣዝዩ ዓብዪ ኪኸውን ነበሮ፡ ኵሉ ቓላት እዚ ሕጊ እዚ፡ ቁ. 3፡ ከምኡውን እንደገና፡ ቁ. 8። ገሊኦም ንእኡ ጥራይ ናይቲ ኣብ ምዕ. 26:17, 18 ተጠቒሱ ዘሎ ኪዳን ኣብ መንጎ ኣምላኽን እስራኤልን ይርድእዎ። እዚ ሓገዝ እዚ ከም ምስክር ኪተኸል ይግባእ፡ ከምቲ ናይቲ ኣብ መንጎ ላባንን ያእቆብን ዝነበረ ኪዳን መዘክር፡ እሱ ድማ ብቕልጡፍ ዝተኣከበ ሓደ ቊጽሪ ኣእማን ጥራይ ነበረ፡ ኣብኡ ድማ ንሓድሕዶም ምልክት ዕርክነት ኪኾኖም በልዑ (ዘፍጥረት 31:46, 47)፡ ከምኡውን እቲ እያሱ ዝተኸሎ እምኒ (እያሱ 24:26)። ካልኦት ከኣ እቲ መርገም ናይቲ ኪዳን ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ኣብዚ ሓወልቲ እዚ ተጻሒፉ ነይሩ ይብሉ፡ ምኽንያቱ ኣብ ደብረ ኤባል ስለ ዝተተኽለ፡ ቁ. 4። ካልኦት ከኣ ምሉእ መጽሓፍ ዘዳግም ኣብዚ ሓወልቲ እዚ ተጻሒፉ ነይሩ ይብሉ፡ ወይ ከኣ እቲ ስርዓታትን ፍርድታትን ካብ ምዕ. 12 ክሳብ ምዕ. 26 መወዳእታ። እቲ ቊጽሪ ድማ ብኹሉ ሸነኹ እንተ ተወሲዱ፡ ከምዚ ዝበለ ብዙሕ ጽሕፈት ኪሕዝ ዝኽእል ዓብዪ ኪኸውን ከም ዝኽእል ዘይከኣል ኣይኮነን፡ እንተ ዘይኮነስ (ከምቲ ገሊኦም ዝገብርዎ) እቲ ዓሰርተ ትእዛዛት ጥራይ ኣብዚ ተጻሒፉ ነይሩ፡ ከም ናይቲ ኣብ ታቦት ዝተቐመጠ ጽሑፍ ቅዳሕ። እዚ ናብ ከነኣን ምስ ኣተዉ ኪጽሕፍዎ ነበሮም፡ ገና ሙሴ ግን ይብል (ቁ. 3)፡ “ምእንቲ ኸይትኣቱ ጽሓፎ”፡ ማለት፡ “ብምጽንናዕን ብርግጽነት ዓወት ምምስራትን ምእንቲ ኸይትኣቱ፡ እንተ ዘይኮነስ፡ ፈጺምካ ዘይምእታው ይሓይሽ።” ከም ቅድመ-ቊነና ምእታውካ ጽሓፎ፡ ኣብዚ ቅድመ-ቊነና እዚ ጥራይ ከም ዝኣተኻ ድማ ኣፍልጥ፡ ከነኣን ብተስፋ ስለ ዝተዋህበ፡ ብምእዛዝ ኪሕዝ ይግባእ።

2. መሰውኢ እውን ኪተኽሉ ነበሮም። ብቓላት እቲ ኣብቲ ፕላስተር ዝተጻሕፈ ሕጊ፡ ኣምላኽ ምስኦም ተዛረበ፤ ብመሰውእን ኣብኡ ዝቐረበ መስዋእትን ድማ፡ ንሳቶም ምስ ኣምላኽ ተዛረቡ፤ ከምኡ ድማ ርክብ ኣብ መንጎኦምን ኣምላኽን ተሓልዩ። ቃልን ጸሎትን ብሓባር ኪኸዱ ኣለዎም። ብገዛእ ርእሶም ካብቲ ኣብ ድንኳን ዝነበረ ወጻኢ ዝኾነ መሰውኢ ኪተኽሉ እኳ እንተ ዘይተፈቕደሎም፡ ብትእዛዝ ኣምላኽ ግን ብፍሉይ ኣጋጣሚ ኪገብሩ ይኽእሉ ነበሩ። ኤልያስ ከምዚ ዝበለ ግዝያዊ መሰውኢ ካብ ዓሰርተ ኽልተ ዘይተቐርጸ ኣእማን ሰርሐ፡ ንእስራኤል ናብቲ ሕጂ ዝተገብረ ኪዳን ምስ መለሶም (1 ነገስት 18:31, 32)። ሕጂ፡ (1.) እዚ መሰውኢ እዚ ኣብ መሮር ዝረኸብዎ እምኒ ኪኸውን ነበሮ፡ ሓድሽ ካብ ከውሒ ዝተቐርጸ ዘይኮነስ፡ ብፍላይ ድማ ብጥበብ ዝተቐርጸ ዘይኮነስ፡ “ብእኡ ሓጺን ኣቕሓ ኣይተልዕለሉ”፡ ቁ. 5። ክርስቶስ፡ መሰውኢና፡ ብዘይ ኢድ ካብ ከረን ዝተቐርጸ እምኒ እዩ (ዳንኤል 2:34, 35)፡ ስለዚ ድማ ብገበዝቲ ተነጺጉ፡ ቅርጽን ውሽጣዊ ውበትን ስለ ዘይብሉ፡ ግናኸ ብኣምላኽ ኣቦ ተቐቢሉ፡ ርእሲ ምዕዘር ተገይሩ። (2.) ኣብዚ መሰውኢ እዚ ምሕራር መስዋእትን መስዋእቲ ሰላምን ኪቐርብ ነበሮ (ቁ. 6, 7)፡ ብእኡ ድማ ንኣምላኽ ክብሪ ኪህቡን ሞገስ ኪረኽቡን። ሕጊ ኣብ ዝተጻሕፈሉ ቦታ፡ መሰውኢ ኣብ ጥቓኡ ተተኺሉ ነይሩ፡ እቲ ሕጊ ብምጥሓስና ንርእስና ስለ እንፈልጥ፡ ብዘይካ እቲ ንሓጢኣት ምትዕርራይ ዝግበረሉ ዓብዪ መስዋእቲ እንተ ዘይኮይኑ፡ ነቲ ሕጊ ብዝኾነ ምጽንናዕ ክንርእዮ ከም ዘይንኽእል ንምምልካት፤ እቲ መሰውኢ ድማ ኣብ ደብረ ኤባል ተተኺሉ ነይሩ፡ እቲ ነቶም ንመርገም ኣሜን ዝበሉ ነገዳት ዝቖሙሉ ደብሪ፡ ብክርስቶስ ካብ መርገም ሕጊ ከም ዝደሓንና ንምምልካት።