ኦሪት ዘዳግም 26

ኣምላኽ ተስፋታቱ ምስ ፈጸመልና፡ ንኽብሪ እምነቱ ክንኣምነሉ ይጽበየና። ፍጥረት ዝኾነ ምጽንናዕና ድማ፡ ካብ ምንጪ ተስፋ ክፈስሱ ምስ እንርእዮም፡ ዕጽፊ ጥዑም ይኸውን። እቲ በዅሪ ፍሪኡ ዘቕረበ ሰብ፡ ኣባል ዝነበረላ ሃገር ትሑት መበቆላ ክዝክርን ክኣምንን ይግባእ። “ሲርያዊ ኪጠፍእ ዝቐረበ ኣቦይ ነይሩ።” ያቆብ ኣብዚ ሲርያዊ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ሃገሮም ገና ኣብ ሕጻንነታ፡ ከም ኣጋይሽ ኣብ ግብጺ ተቐሚጦም ነበሩ፡ ከም ባሮት ድማ ኣብኡ ኣገልጊሎም። ኣብ ግብጺ ድኻታት፡ ንቑርታት፡ ተጨቛኒ ህዝቢ ነበሩ፡ ሃብታማትን ዓባይን እንተኾኑ እኳ ኸኣ፡ ክሕበኑ፡ ርእሶም ክእምኑ፡ ወይ ንኣምላኽ ክርስዕዎ ምኽንያት ኣይነበሮምን። ንዓቢ ጸጋ ኣምላኽ ንእስራኤል ብምስጋና ክምስክር ይግባእ። ኣብ ግላዊ ምጥቃምና እንረኽቦ ምጽንናዕ፡ ኣብ ህዝባዊ ሰላምን ብዝሕን ንዘለና ግደ ክንስግን ክመርሓና ይግባእ። ብዘለና ምሕረት ድማ፡ ንዝሓለፈ ዝዝክሮ ምሕረትናን ንዝመጽእ እንጽበዮን እንተስፎ ንገብሮን ምሕረትና ንእግዚኣብሔር ከነመስግን ይግባእ። ስንጣቑ ሙሉእ በዅሪ ፍሪኡ ከቕርብ ይግባእ። ኣምላኽ ዝሃበና ዝኾነ ይኹን ሰናይ ነገር፡ ነቲ ምንጭታት ናብ እቲ ምንጪ ኩሉ ምጽንናዕ እናደለልና፡ ብዝግባእ ከነጽናናዓሉ ዝከኣለና ኣገባብ ክንጥቀመሉ ፍቓዱ እዩ።

ምዕራፍ 26 ሙሴ ነቶም ምስኦም ክፋለየ ከሎ ንእስራኤል ክህቦም ዝደለዮ ፍሉያት ሕግታት በዚ ምዕራፍ እዚ ይዛዝሞም፤ እቲ ዝቕጽል ድማ ንምጽዳቕን ንምጽናዕን እዩ። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡

I. ሙሴ ነቲ ቐዳማይ ፍረኡ ብቅርጫት ዘቕርብ ሰብ ዚገብሮ ናይ ስግደት ቅጥዒ ይህቦም (ቁ. 1–11)።

II. ድሕሪ ምውጻእ ናይ ሳልሳይ ዓመት ዓስረይቲ ዚግበር ምምሕላን ጸሎትን (ቁ. 12–15)።

III. ንኹሉ እቲ ዝሃቦም ትእዛዛት የጽንዖ፡

1. ብመለኮታዊ ስልጣን፡ “እዞም ሕግታት እዚኦም ክትገብር ዘዘዝካካ ኣነ ኣይኮንኩን፡ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ እዩ” (ቁ. 16)።

2. ብመዋእለይቲ ኪዳን ኣብ መንጎ ኣምላኽን ንሳቶምን (ቁ. 17 ወዘተ)።

ቁጽሪ 1-11 እዚ ኸኣ እዩ፡

I. ጽቡቕ ስራሕ ክስራሕ ተኣዚዙ ኣሎ፡ ንሱ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ቅርጫት ናይ ቀዳማይ ፍረኦም ንኣምላኽ ምቕራብ እዩ (ቁ. 1, 2)። ነቲ ድሕሪ ፋስጋ ብዝቕጽል መዓልቲ ንብዘላ ምድሪ ዚቐርብ ዝነበረ ሓጺር ቀዳማይ ፍረ (ዘሌ. 23:10) ብተወሳኺ፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ በዓል ሓምሳ፡ እቲ ምህርቲ ምስ ተዛዘመ፡ ንርእሱ ቅርጫት ቀዳማይ ፍረ ከምጽእ ነበሮ። ስለዚ እዩ እቲ በዓል፡ በዓል ቀዳማይ ፍረ ተባሂሉ ዚጽዋዕ (ዘጸ. 34:22)፡ ከምኡውን ብናይ ፍቓድ መስዋእቲ ዚኽበር ተባሂሉ ተገሊጹ ዘሎ (ዘዳ. 16:10)። ይኹን እምበር፡ ኣይሁድ ከምዚ ይብሉ፡ “እቲ ቀዳማይ ፍረ ኣብቲ ግዜ እቲ እንተ ዘይተምጽአ፡ ድሕሪኡ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ክረምትን ኣብ ዝኾነ ግዜ ክመጽእ ይኽእል እዩ።” ሓደ ሰብ ናብ ግራት ወይ ናብ ኣታኽልቲ ወይኒ፡ ፍረታት ዚበስለሉ ግዜ ምስ ከደ፡ እቲ ዝበለጸ ዝቐደመ ፍረ ምልክት ገይሩ፡ ንቀዳማይ ፍረ ኸኣ ሓንጺጹ ኬንብሮ ነበሮ። ስርናይ፡ ስገም፡ ወይኒ፡ በለስ፡ ሮማን፡ ዘይቲ፡ ተምሪ፡ ካብ ነፍሲ ወከፍ ዓይነት ገለ ገለ ኣብ ሓደ ቅርጫት፡ ኣብ መንጎኦም ድማ ቈጽሊ ገይሩ፡ ኣብቲ ኣምላኽ ዚመርጾ ቦታ ንኣምላኽ ኬቕርቦ ነበሮ። ሕጂ ኸኣ ካብዚ ሕጊ እዚ ዚስዕብ ክንመሃር ንኽእል፡

1. ንኣምላኽ፡ ንጥበቓን ንጽንዓትን ናይ ተፈጥሮኣዊ ህይወትና ዚኸውን ጽቡቕ ነገራት ዘበለ ኹሉ ወሃቢ ምዃኑ ኽንእምኖ፡ ስለዚ ድማ ብእኡ ኸነገልግልን ከነኽብሮን ይግባእ።

2. ንርእስና ኽንክሕድ። እቲ ዝቐደመ ዝበሰለ ፍረ እዩ ዝበለጸ እንፈትዎ፤ እቶም ጥንቁቓትን ፈተውትን ድማ ነፍሲ ወከፍ ፍረ ኣብ ፈለማ ምብጻሑ ኽቐርበሎም ይጽበዩ። “ነቲ ዝቐደመ ዝበሰለ ፍረ ነፍሰይ ተመነየቶ” (ሚክያስ 7:1)። ስለዚ ኣምላኽ ነዚ ንእኡ ኸንጽውዎ ምስ ኣዘዘ፡ ንስሙ ምምስጋን ቅድሚ ምምላእ ናይ ገዛእ ፍቓዶምን ትምኒቶምን ከም ዚቐድም መሃሮም።

3. ነቲ ዘሎና ቀዳማይን ዝበለጸን ንኣምላኽ ክንህብ፡ ንሱ ኸምቲ ቀዳማይን ዝበለጸን ፍጡር ምዃኑ ኸም እንኣምን። እቶም ንመዓልታት ንእስነቶምን ንዝበለጸ ግዜኦምን ንኣገልግሎትን ንኽብሪ ኣምላኽን ዚውፍዩ፡ ቀዳማይ ፍረኦም የቕርቡሉ፡ ኣምላኽ ድማ በዚ መስዋእቲ እዚ ባህ ይብሎ። “ንፍቕሪ ንእስነትኪ እዝክር”።

II. ኣብ ምግባር እዚ ጽቡቕ ስራሕ እዚ ዚበሃል ጽቡቕ ቃላት ኣብ ኣፎም ተነቢሩሎም ኣሎ፡ እዚ ኸኣ ንትርጉም እዚ ስርዓት እዚ መግለጺ ኾይኑ፡ ንሱ ድማ ቅቡል ኣገልግሎት ምእንቲ ኪኸውን። እቲ ኣቕራቢ፡ ቅርጫቱ ንኻህን ቅድሚ ምሃቡ ምእማኑ ኺጅምር ነበሮ፡ ድሕሪኡ ድማ እቲ ኻህን ነቲ ቅርጫት ኣብ ቅድሚ መሰውኢ፡ ንኣምላኽ ዓብዪ በዓል ቤት ምዃኑ መግለጺ ጌሩ ምስ ኣንበሮ፡ ኪቕጽል ነበሮ (ቁ. 3, 4)።

1. ብምሉእ ደረሰኝ ናይቲ ኣምላኽ ዝሃቦም ጽቡቕ ምድሪ ኺጅምር ነበሮ (ቁ. 3)፡ “ሕጂ ድሕሪ ኣርባዓ ዓመት ምጥፋእ፡ እግዚኣብሔር ክህበና ዝመሓለላ ምድሪ በጺሐ ኣሎኹ ኢለ እእምን።” እዚ ኣብ ከነኣን ፈለማ ምስ ኣተዉ ኺበሃል ዝበለጸ ዝነበረ እዩ፤ ምናልባት ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ኣብኡ ምስ ተቐመጡ፡ ካብዚ ቅጥዒ እዚ ተለዊጦም ይኸውን። ማስታወሻ፡ ኣምላኽ ንተስፋታቱ ምስ ፈጸመልና፡ ንእምነቱ ንምኽባር ክንእምኖ ይጽበየና እዩ፤ እዚ ኸምቲ ሰሎሞን ዝገበሮ፡ “ካብ ኵሉ እቲ ጽቡቕ ተስፋኡ ሓንቲ ቓል እኳ ኣይተረፈትን” (1 ነገ. 8:56)፡ ንውዕል ምሃብ እዩ። ፍጡራዊ ምቾታትና ድማ ካብ ምንጪ ተስፋ ኸም ዚፈልቁ ምስ እንርኢ፡ ንዓና ብዕጽፊ ጥዑማት ይኾኑ።

2. ነቲ ናይቲ ህዝቢ ዝነበሮም ትሑት መበቆል ኪዝክርን ኪእምንን ነበሮ። ሕጂ ብዝኾነ ይኹን ዓብዪ ይኹኑ፡ ንሱ እውን ምስኦም፡ መጀመርታኦም ኣዝዩ ንእሽቶ ነበረ፡ እዚ ድማ በዚ ህዝባዊ ስግደት እዚ ብዘመናት ቤተ ክርስቲያኖም ኪዝከር ነበሮ፡ ምእንቲ ብፍሉያት መሰሎምን ብጥቕሞምን ከይዕበዩ፡ ንዘለኣለም ድማ ነቲ ኣብ ትሑት ኩነታት ከለዉ ዝመረጾምን ናብ ልዑል ደረጃ ዘዕበዮምን ኣምላኽ ኬመስግኑ። ንዚ ዓላማ እዚ ኽልተ ነገራት ኪእምኑ ነበሮም፡—

(1.) ትሕትና ናይቲ ሓባራዊ ኣቦኦም፡ “ኣቦይ ሓደ ኺጠፍእ ዝቐረበ ሶርያዊ ነበረ” (ቁ. 5)። ያእቆብ ኣብዚ ኣራማዊ ወይ ሶርያዊ ተባሂሉ ተጸዊዑ ኣሎ፡ ምኽንያቱ ኣብ ፓዳን-ኣራም ዕስራ ዓመት ስለ ዝነበረ፤ ኣንስቱ ኻብታ ሃገር እቲኣ ነበራ፡ ደቁ ድማ ኹሎም ኣብኡ ተወሊዶም፡ በንያም ጥራይ እዩ ዝተረፈ፤ ምናልባት እቲ ኣቕራቢ ንያእቆብ ባዕሉ ዘይኮነስ፡ ነቲ ኣቦ ናይ ነገድ ዝነበረ ወዲ ያእቆብ እዩ ዚሓስብ ዘሎ። ብዝኾነ ይኹን፡ ኣቦን ደቁን ብግዜ ላባን ጭካነ፡ ብግዜ ኤሳው ጭካነ፡ ከምኡውን ብጥሜት ኣብ ምድሪ፡ እዚ ድማ ናብ ግብጺ ንምውራድ ምኽንያት ዝኾነ፡ ካብ ሓደ ግዜ ንላዕሊ ኺጠፍኡ ቀሪቦም ነበሩ። “ላባን እቲ ሶርያዊ ንኣቦይ ኬጥፍእ ደለየ” (ከምቲ ኻልዳዊ ዝበሎ)፡ “ከምዚ ኺጠፍእ ቀሪቡ ነበረ” (ከምቲ ዓረባዊ ዝበሎ)።

(2.) እቲ ህዝቢ ኣብ ንእስነቱ ዝነበሮ ዘሕዝን ኩነታት። ኣብ ግብጺ ከም ጋሻታት ተቐመጡ፡ ኣብኡ ኸም ባሮት ኣገልገሉ (ቁ. 6)፡ እዚ ድማ ንነዊሕ ግዜ ነበረ፤ ከምቲ ኣቦኦም ሶርያዊ ተባሂሉ ዝተጸውዐ፡ ንሳቶም ድማ ግብጻውያን ኪበሃሉ ይኽእሉ ነበሩ፤ ስለዚ ንከነኣን ምውራሶም ንነዊሕ ግዜ ስለ ዝተቋረጸ፡ ንሳቶም ናይ ገዛእ ርእሶም መሰል ክጠልቡ ኣይከኣሉን። ኣብ ግብጺ ድኻ፡ ንዑቕ፡ ጭቁን ህዝቢ ነበሩ፡ ስለዚ ድማ፡ ሕጂ ሃብታማትን ዓበይትን እኳ እንተኾኑ፡ ኪዕበዩ ወይ ኪተኣማመኑ ወይ ንኣምላኽ ኪርስዑ ምኽንያት ኣይነበሮምን።

3. ንዓብዪ ሕያውነት ኣምላኽ፡ ንርእሱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንእስራኤል ብሓፈሻ ኸኣ ብምስጋና ኺእምን ነበሮ።

(1.) ካብ ግብጺ ብምውጻኦም (ቁ. 7, 8)። ኣብዚ ኸም ተግባር ምሕረት ተገሊጹ ኣሎ—“ንጭንቀትና ረኣየ”፤ ከምኡውን ተግባር ሓይሊ—“ብብርቱዕ ኢድ ኣውጸኣና።” እዚ ዓብዪ ምድሓን ነበረ፡ ኣብ ኵሉ ኣጋጣሚታት፡ ብፍላይ ድማ ኣብዚ ኺዝከር ዚግባእ፤ ንኣምላኽ ቅርጫት ቀዳማይ ፍረ ኸቕርቡ ኣይተጸገሙን፡ ምኽንያቱ ሕጂ ንጨካናት ገዛእቶም ቍጽሪ ኣጡብ ኬቕርቡ ዘይብሎም፡ ንእኡ እዮም ዘመስግኑ።

(2.