ኦሪት ዘዳግም 18

18:1-8 ካህናት ብናይዛ ህይወት ጕዳያት ከይተጠላለፉ፡ ወይ ከኣ ብናይዛ ዓለም ሃብቲ ርእሶም ከየዕበዩ፡ ክንክን ይግበር። ክሓስብዎም ዝግባእ ዝሓሹ ነገራት ኣለዎም እሞ። ከምኡ’ውን ናይዛ ህይወት ምቾትን ኣድለይቲ ነገራትን ከይጕድሎም ክንክን ይግበር። ህዝቢ ድማ ንሳቶም ከተግብርሎም ኣለዎም። ካብ ክብሪ ሃይማኖታዊ ኣኼባታት ዝጥቀም፡ ነቶም ኣብ ከምኡ ዝኣመሰሉ ኣኼባታት ዘገልግሉ ዝምችእ ደገፍ ንምሃብ ክሕግዝ ይግባእ።

ምዕራፍ 18 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፣

I. መሰላትን ኣታዊታትን ቤተ ክርስቲያን ይቕመጥ፣ ብዛዕባ ኣገልግሎትን ምግቢ ሌዋውያንን ሕግታት ይወሃብ (ቁ. 1-8)።

II. ብዛዕባ ጣኦታዊ ርኹስ ልምድታት ኣህዛብ ዝምልከት መጠንቀቕታ ይድገም (ቁ. 9–14)።

III. መንፈስ ትንቢት ኣብ መንጎኦም ንኽቕጽልን ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ክርስቶስ እቲ ዓቢ ነብዪ ንኽሰርዕን ተስፋ ይወሃቦም (ቁ. 15–18)።

IV. ነቶም ትንቢት ዝንዕቁ (ቁ. 19) ወይ ዝመስሉ (ቁ. 20) መቕጻዕቲ ይዝረብ፣ ንምምርማሩ ድማ ሕጊ ይወሃብ (ቁ. 21, 22)።

ቁጽሪ 1-8 ምሕደራን ኣገልግሎትን ንመንግስቲ ኣምላኽ ኣብ መንጎ ሰባት ንምድጋፍን ንምዕባይን ዘደንቕ ኣገልግሎት ዘለዎም ክልተ መለኮታዊ ትካላት እዮም። ብዛዕባ እቲ ቀዳማይ ሕግታት ኣብ መወዳእታ እቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ረኺብና፣ ብዛዕባ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብዚ መምርሒታት ተዋሂቡ ኣሎ። ኣብዚ ድማ ኣብ መንጎ ንብረት ካህናትን ንብረት ህዝብን መሬታዊ ምልክታት ተነቢሩ ኣሎ።

I. ካህናት ብናይዚ ዓለም ጉዳያት ከይተሓላለኹን ብሃብቲ ናይዚ ዓለም ከይሃብተሙን ክጥንቀቑ ይግበር፤ ንሳቶም ዝሓሸ ነገር ኣለዎም። ምስ እስራኤል ግደ ወይ ውርሻ ኣይህልዎምን፣ ማለት፣ ብውግእ ዝተረኽበ ምርኮ ይኹን ብዕጫ ዝምቀል መሬት ኣይህልዎምን፣ ቁ. 1። ውግኦምን ሕርሻኦምን ክልቲኡ መንፈሳዊ እዩ፣ ንኢዶም ብስራሕን ብጥቕምን ንምምላእ እኹል እዩ፣ ንምርዋዮም ድማ እኹል እዩ። እግዚአብሔር ውርሻኦም እዩ፣ ቁ. 2። ማስታወሻ፦ ነቲ ሓድሽ ኪዳን ብምስዓብ ንኣምላኽ ውርሻኦም ዝገበሩ፣ ኣብ ዓለም ንዓበይቲ ነገራት ክስስዑ የብሎምን፣ ዘለዎም ክሕዙ ወይ ዝበዝሕ ክደልዩ የብሎምን፣ የግዳስ ንኹሉ ዘሎ ነገር ኣምላኽ ኩሉ ዝኽእል ምዃኑ ንዝኣምኑ ዝግባእ ብዘይምድላይ ክርእይዎ ይግባእ።

II. ብተመሳሳሊ ድማ ካብ ምቾትን ምቹእነትን ናይዚ ህይወት ከይጎድሎም ይግበር። ኣምላኽ፣ መንፈስ ዝኾነ፣ ውርሻኦም እኳ እንተኾነ፣ ስለዚ ኣብ ኣየር ክነብሩ ኣለዎም ማለት ኣይኮነን፤ ኣይፋል፣

1. ህዝቢ ክምግቦም ኣለዎ። ካብ ህዝቢ ዝግብኦም ክረኽቡ ኣለዎም፣ ቁ. 3። ምግቦም ኣብ ልግሲ ህዝቢ ክምርኮስ የብሉን፣ የግዳስ ብሕጊ መሰል ክህልዎም ኣለዎ። ብቓል ዝተማህረ፣ ንዘምህሮ ብፍትሒ ክካፍሎ ይግባእ፤ ብዓበይቲ ሃይማኖታዊ ኣኼባታት ዝጥቀም ድማ፣ ነቶም ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣኼባታት ዝመርሑ ንምቹእ ደገፍ ክዋጽእ ይግባእ። (1.) እቶም ብተራኦም ኣብ መሰውኢ ዘገልግሉ ዝነበሩ ካህናት፣ ካብ መስዋእቲ፣ ማለት፣ ሰላማዊ መስዋእቲ፣ ኣብ ግዜ ኣገልግሎቶም ዝቐርብ፣ ግደኦም ነበሮም። ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተመደበሎም ኣፍልን ጭርሖን (ዘሌዋውያን 7:32–34) ብተወሳኺ፣ ኣብዚ ድማ ጉንጭን ከብድን ክወሃቦም ተኣዚዙ ኣሎ፤ እቲ ሕጊ ቅድሚ ሕጂ ዝተዋህበ ምቕናስ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ወሰኽ እውን ሃቦ። (2.) ኣብ ውሽጢ እቲ ዝተወሰነ ቦታ ዝበቖለ በዅሪ ፍረ፣ ንኣብነቱ፣ ነቶም ኣብቲ ገጠር ዝነበሩ ካህናት ንምግቦም ይቐርብ ነበረ፤ ቀዳማይ እኽሎምን ወይኖምን ንምግቢ፣ ቀዳማይ ጸምሮም ድማ ንኽዳን (ቁ. 4)፤ እቶም ንኻልኦት ንምምሃር ዝተመደቡ ካህናት ባዕሎም ክመሃሩ ይግባእ፣ ምግቢን ክዳንን እንተሃለዎም ድማ በዚ ክረብሑ ይግባእ። በዅሪ ፍረ ንኣምላኽ ዝተወፈየ ነበረ፣ ንሱ ድማ ንካህናት ተቐበልቱ ገበሮም። ኣምላኽ ንዝተዋህበ፣ ብሓፈሻ ንድኻታት ዝተዋህበ፣ ንዕኡ ዝተለቅሐ ተባሂሉ ብወለድ ዝምለስ እንተኾይኑ፣ ንዝተወሰነ፣ ብፍላይ ንድኻታት ኣገልገልቲ ዝተዋህበ፣ ብዝያዳ ብወለድ ዝምለስ እዩ። ነዚ ኣብ ንብረቶም ዝነበረ ቀጻሊ ግዴታ ጽቡቕ ምኽንያት ተዋሂቡ ኣሎ (ቁ. 5)፣ ምኽንያቱ ሌዋውያን ብኣምላኽ ዝተመርጹ እዮም፣ ምርጫኡ ድማ ክንእመንሉን ክንድግፎን ይግባእ፣ ንሱ ዘኽብሮም ድማ ክነኽብሮም ይግባእ፤ ከመይሲ ንምግልጋል ደው ኢሎም ነበሩ፣ ንኣገልግሎቶምን ንጽዕረቶምን ድማ ክኽፈሎም ይግባእ፣ ብፍላይ ብስም እግዚአብሔር፣ ብፍቓዱ፣ ኣብ ኣገልግሎቱ፣ ንምስጋናኡ ስለዝነበረ፣ እዚ ግዴታ ድማ ንዘለኣለም ኣብ ዘርኦም ዝሓልፍ ነበረ፤ እቶም ከምዚ ዝኣመሰለ ዝተዋፈሩን ዝተመደቡን፣ ከምቶም ዝበዝሑ ኣድለይቲን ጠቓሚን ኣባላት መንግስቶም፣ ኩሉ ዝግባእ ምትብባዕ ክወሃቦም ይግባእ።

2. እቶም ካህናት ባዕሎም ንሓድሕዶም ክዓናቕፉ የብሎምን። ሓደ ካህን ብሕጊ ብተራኡ ኣብ መሰውኢ ንምግልጋል ጥራይ ዝግደድ ዝነበረን በዚ ድማ ዝኽፈል ዝነበረን፣ ብዓቢ ፍቕሪ ንመቕደስ፣ ንቐጻሊ ኣገልግሎት ኣብኡ እንተወፈየ፣ ነቲ ኣብ ከተማ ዝነበሮ ምቹእነትን ደስታን ንምግልጋል መሰውኢ ብምርዋይ እንተሓደገ፣ እቶም ተራኦም ዝነበረ ካህናት ኣብቲ ስራሕ ክሳተፍን ኣብቲ ደሞዝ ክካፈልን ክፈቕዱሉ ኣለዎም፣ ንኽብሪ እቲ ሓደ ይኹን ንጥቕሚ እቲ ካልእ ክቕንኡሉ የብሎምን፣ እዚ ኣብኦም ዝኣቱ እኳ እንተመሰለ፣ ቁ. 6-8። ማስታወሻ፦ ንኣምላኽን ንቤተ ክርስቲያኑን ንምግልጋል ዝነድድ ቅዱስ ቅንኣት፣ ኣብ ዝተወሰነ ስርዓት ንእሽቶ ምጥሕሓስ እንተገበረ እውን፣ ዘይስሩዕ ዝመስል ነገር እኳ እንተሃለዎ፣ ክድገፍ እምበር ክዕገት የብሉን። ንመቕደስ ልባዊ ፍቕሪ ዘለዎ፣ ኣብ ኣገልግሎቱ ንምስታፍ ድማ ብፍቕሪ ዝደሊ፣ ብስም ኣምላኽ የገልግል፤ ንሱ ንኣምላኽ ከምቶም ተራኦም ዝነበረ ሌዋውያን ክቕበሎ እዩ፣ ንሳቶም እውን ከምኡ ክገብሩሉ ይግባእ። ምቕማጥ ተራታት፣ ነቶም ብዙሕ ክሰርሑ ዘይደልዩ ናብ ስራሕ ንምምጻእ እምበር፣ ነቶም ዝበዝሕ ክሰርሑ ዝደልዩ ንምእጋድ ኣይነበረን። ከምዚ ገይሩ ብፍቓዱ ዘገልግል ድማ፣ ካብቶም ብግዴታ ዝሰርሑ ዝሓሸ ደሞዝ ክረብሕ እዩ፣ ካብቲ ንብረቱ ብምሻጥ ዝረኽቦ ብተወሳኺ። ቤተ ክርስቲያን ሮማ፣ ነቶም ንብረቶም ሓዲጎም ናብ ገዳም ዝኣትዉ፣ ንኣታዊ ንብረቶም ናብቲ ናይ ገዳም ሓባራዊ ገንዘብ ከምጽኡ ትገብር፣ ምኽንያቱ ረብሓ ኣምላኽነቶም እዩ፤ ኣብዚ ግን፣ እቲ ቅዱስ ወፋዪ ንኣታዊ ንብረቱ ንባዕሉ ክሕዝ ተኣዚዙ ኣሎ፣ ምኽንያቱ ሃይማኖትን ኣገልግሎትን ብኣምላኽ ፈጺሙ ኣይተመደበን፣ ብሰባት እኳ እንተበላሸወ፣ ንዓለማዊ ረብሓ ንምግልጋል።

ዘዳግም 18:9-14 ብመለኮታዊ ስርዓታት ክንደይ ተባሪኾም ዝነበሩ ህዝቢ፣ ኣምላኽ ምሩኾም ዝገበሮም ሰባት መምህሮም ገይሮም ንስርዓቶም ከስዕቡ ዝኾነ ይኹን ሓደጋ ከጋጥሞም ይኽእል ዶ? እወ፡ ኣብ ሓደጋ ነበሩ። ስለዚ ድማ፡ ድሕሪ ብዙሓት ከምዚኣተን ዝበላ መጠንቀቕታታት፡ ከም ጽያቕ ተግባራት ህዝብታት ከነዓን ከይገብሩ ተኣዘዙ። ምውጋብ ዕድለኛ ወይ ዘይዕድለኛ መዓልታት፣ ንሕማማት ዚኸውን ኩሉ ድንገላ፣ ነቲ እኩይ ንምክልኻል ዚኸውን ኩሉ ጥብቆ ወይ ድንገላ፣ ጥንቆላን ካልእን ከኣ ኣብዚ ተኸልኪሉ እዩ። እዞም ተግባራት እዚኦም ክሳዕ ክንድዚ እኩያት ስለ ዝኾኑ ንህዝቢ ከነዓን ንምጥፋእ ቀንዲ ምኽንያት ኮይኖም እዮም። ኣብቲ ንሕና እንነብረሉ ዘለና ከምዚኣ ዝበለ ብሩህ ምድሪ ኸምኡውን ብሩህ ዘመን፡ ከምዚኦም ዝበሉ ኣታለውቲ ከም ዘለዉ ምሕሳብ ዘገርም እዩ። ንሳቶም ጥራይ ኣታለውቲ እዮም፣ ንሰዓብቶም ዜዕውሩን ዚብልሑን።

ቁጽሪ 9-14 ሓደ ሰብ ከምኡ ዝበለ ኣድላይነት ከም ዝነበረ ኣይሓስብን እዩ። ንህዝቢ እስራኤል ካብቲ ርኹስ ልምድታት ከነኣናውያን ንምክልኻል ብዙሕ ኣድላይነት ከም ዝነበረ ኣይሓስብን እዩ። እቲ ብመለኮታዊ ስርዓታት ዝተባረኸ ህዝቢ፡ ነቲ ናይ ሰባትን ኣጋንንትን ኣራዊታዊን ኣረሜናዊን ምህዞታት ክቕበል ይኽእል ድዩ? እግዚአብሔር ባሮምን ገባርን ዝገበሮም ህዝቢ፡ ኣብ ሃይማኖት መምህራኖምን መራሕቶምን ክገብሩዎም ሓደጋ ነይሩዎም ድዩ? ሓደጋ ከም ዝነበሮም ይርአ፣ ስለዚ ድማ፡ ድሕሪ ብዙሓት ከምዚኦም ዝበሉ መጠንቀቕታት፡ ነቲ ናይቶም ኣህዛብ ፍንፉን ተግባራት ከይገብሩ ተኣዚዞም ኣለዉ። ቁ. 9።

I. ገለ ፍሉያት ነገራት ተዘርዚሮም ኣለዉ፤ ንኣብነት፡

1. ንደቆም ንሞሎኽ፡ ንጸሓይ ዝውክል ጣኦት፡ ብሓዊ ብምሕላፍን ከም መስዋእቲ ብሓዊ ብምብላዕን ምውፋይ፡ ቁ. 10። ነዚ ዝምልከት ሕጊ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዘሌዋውያን 18:21 ርአ።

2. ጥንቆላ ምጥቃም፡ ዘይድለ ፍልጠት ናይ ዝመጽእ ንምርካብ፡ ምትሃት፡ ጥንቆላ፡ ድግምትታት፡ ወዘተ፡ በዚ ድማ እቲ ንኣምላኽ ጥራይ ዝምልከት ሓይልን ፍልጠትን ንሰይጣን ይውሃብ ነበረ፡ እዚ ድማ ንምኽርን ንምምሕዳርን ኣምላኽ ዓቢ ነውሪ እዩ፡ ቁ. 10, 11። መለኮታዊ ምግላጽ ብንጹር ኣብ ዝበርሃሉ ሃገር፡ ከምዚኦም ዝበሉ ጥበባት ናይ ጸልማት፡ ክሳዕ ክንድዚ ዘይፍሩያትን ዘይተረድኡን፡ ዘይፍርሃትን ርኹሳትን፡ ክርከቡ ምኽኣሎም ዘገርም እዩ፤ እንተኾነ ግን፡ ቅዱስ ሃይማኖት ክርስቶስ ኣብ ዝፍለጥን ኣብ ዝእመንሉን ቦታታት እውን ቅሪት ናይዚኦም ንረክብ ኢና፤ እዚ ድማ ሓይልን ስልትን ናይ ገዛእቲ ጸልማት እዛ ዓለም እዚኣ እዩ። ግናኸ፡ ነቶም ጠንቋሎ ዝሰምዑ፡ ወይ ንምስጢራዊ ነገራት ንምርካብ ናብ ጠንቋሎ ዝኸዱ፡ ንሕማማት ንምሕዋይ ድግምትታት ዝጥቀሙ፡ ምስ መናፍስቲ ዝተሓባበሩ ወይ ዝተፋለጡ፡ ወይ ምስ ከምዚኦም ዝበሉ ዝተሓባበሩ ሰባት፡ ከምዚኦም እናገበሩ ምስ ኣጋንንቲ ርክብ እንተሃሊዎም፡ ምስ ኣምላኽ ርክብ ክህልዎም ከም ዘይክእል ይፍለጥ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ብርሃናዊ ሃገርን ዘመንን ከምዚኦም ዝበሉ ተሓተትቲ ክህልዉ ምሕሳብ ዘገርም እዩ።

II.