ኦሪት ዘዳግም 10

10:1-11 ሙሴ ንእስራኤላውያን ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ዝገበረሎም ዓብዪ ምሕረት፣ ምንም እኳ እንተ ዘበሳጨውዎ፣ ኣዘኻኸሮም። እግዚአብሔር ንርእሱ ምስ እስራኤል ከም ዝተዓረቐ ዝገለጸሎም ኣርባዕተ ነገራት ነበሩ። ኣምላኽ ሕጉ ሃቦም። ከምኡ ድማ ኣምላኽ መጻሕፍቲ ቅዱሳት፣ ሰናብቲ፣ ከምኡ’ውን ቅዱስ ስርዓታት፣ ከም ምልክታት ምህላዉን ጸጋኡን ገይሩ ኣምኒኑና። ኣምላኽ ናብ ከነዓን ናብ ቅድሚት መርሖም። ንቅዱሳት ነገራት ኣብ መንጎኦም ነባር ኣገልግሎት ኣወፈየ። ሕጂ ኸኣ፣ ኣብ ትሕቲ ወንጌል፣ ምፍሳስ መንፈስ ቅዱስ ዝያዳ ምልኣትን ሓይልን ዘለዎ ምስ ኾነ፣ እቲ ተኸታታልነት ብስራሕ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቢ ሰባት ይቕጽል፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዘመን ንዝኾኑ ሰባት ነቲ ዕዮ ብምብቃዕን ፍቓደኛታት ብምግባርን። ኣምላኽ ንሙሴ ከም ጠበቓኦም ወይ ኣማልዳኦም ገይሩ ተቐበሎ፣ ስለዚ ኸኣ ገዛኢኦምን መራሒኦምን ክኸውን ሸሞ። ሙሴ ስእሊ ክርስቶስ ነበረ፣ ንሱ ድማ ንዘለኣለም ዝነብር፣ ምእንታና እናማለደ፣ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኩሉ ስልጣን ዘለዎ።

ምዕራፍ 10 ሙሴ ኣብ ዝሓለፈ ምዕራፍ፡ ብዛዕባ ሓጢኣቶም ብምዝኽኻር፡ ኣብ ጽድቆም ከይተመርኮሱ ምእንቲ ክኾኑ ምኽንያት ኮይኑ፡ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ድማ፡ ንምርኮሳቶም ከይተመልከተ፡ ኣምላኽ ዝገበረሎም ዓብዪ ምሕረት ይገልጸሎም ኣሎ፡ ንመጻኢ ዝያዳ ታህዛዛት ክኾኑ ምእንቲ።

I. ኣምላኽ ዝገበረሎም ብዙሕ ሞገስን ዕርቅን፡ ክርስዕ ዘይብሉ፡ ይዝክር። (1.) ምሕዳስ ጽላታት ኪዳን (ቁጽሪ 1-5)። (2.) ናብ ከነኣን ንምቕጻሎም ትእዛዛት ምሃብ (ቁጽሪ 6, 7)። (3.) ነገድ ሌዊ ንርእሱ ምምራጽ (ቁጽሪ 8, 9)። (4.) ድሕሪ ሞት ኣሮን ድማ ክህነት ምቕጻል (ቁጽሪ 6)። (5.) ምልማን ሙሴ ምቕባልን ምፍቃድን (ቁጽሪ 10, 11)።

II. ስለዚ ድማ፡ ንኣምላኽ ንምፍራህን ንምፍቃርን ንምግልጋልን ዘለዎም ግዴታታት ይገልጽ፡ እዚ ድማ ብብዙሕ ምኽንያታት ይድግፎ (ቁጽሪ 12, ወዘተ)።

ቁጽሪ 1-11 ኣምላኽ ምስ እስራኤል ከም ዝተዓረቐን ብሓቂ ዓበይትን ሕጉሳትን ከም ዝገበሮምን ዝገለጸሎም ኣርባዕተ ነገራት ነበሩ፡ ኣብዚ ድማ ሰናይነት ኣምላኽ ካብ ሕማቕነቶም ምኽንያት ወሲዱ ንርእሱ ዝያዳ ክብሪ ኣልበሰ።

I. ንሱ ሕጉ ሃቦም፡ ከም ዘይነቕጽ መርኣያ ሞገሱ ድማ ብጽሑፍ ሃቦም። እቶም ቅድም ዝተጻሕፉ ጽላታት፡ እስራኤል ትእዛዛት ስለ ዝጠሓሱ፡ ኣምላኽ ድማ ኪዳን ብቕንዕና ኺጥሕስ ይኽእል እኳ እንተ ነበረ፡ ግናኸ ቍጥዓኡ ምስ ተመልሰ፡ እቶም ጽላታት ሓደስቲ ኾኑ (ቁጽሪ 1, 2)። እምበኣር፡ ኣምላኽ ሕጉ ኣብ ዕርቂና ምስኡ ምግባሩን ኣብኡ ዘሎና ሕጉስ ህይወት ዝበለጸ መረጋገጺ እዩ። ሙሴ ንጽላታት ኪቐርጽ ተነግሮ፡ ምኽንያቱ ሕጊ ብምርዳእን ብትሕትናን ንጸጋ ኣምላኽ ልቢ የዳልው፡ ግናኸ ነቲ ሕጊ ኣብኡ ዝጽሕፎ እቲ ጸጋ ጥራይ እዩ። ሙሴ ኻብ ዕጨይቲ ስንዴ ታቦት ገበረ (ቁጽሪ 3)፡ ንጹር ሳጹን፡ እዚ ድማ እቶም ጽላታት ድሕሪኡ ዝተሓለዉሉ እዩ ዝመስለኒ። ግናኸ ቤዛልኤል ከም ዝገበሮ ተነጊሩ ኣሎ (ዘጸኣት 37:1)፡ ምኽንያቱ ድሕሪኡ ወዲኡ ብወርቂ ስለ ዝለበጦ። ወይ ድማ ሙሴ ከም ዝገበሮ ዝተባህለሉ ምኽንያት፡ ንሱ ንኻልኣይ ግዜ ናብ ከረን ምስ ደየበ፡ ቅድሚ ምውራዱ ብቤዛልኤል ክስራሕ ስለ ዝኣዘዘ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ታቦት ኣምላኽ መጀመርታ ዝኣዘዘሉ ነገር ምዃኑ ዝስተብሃለሉ እዩ (ዘጸኣት 25:10)። እዚ ድማ እቶም ጽላታት ከምቲ ናይ መጀመርታ ግዜ፡ ንኻልኣይ ግዜ ከይጠፍኡ ንማሕበር መረጋገጺ ኮይኑ። ኣምላኽ ሕጉን ወንጌሉን ልቦም ከም ታቦት ንምቕባል ዝተዳለወ ንዝኾነ ሰብ ክልእኽ እዩ። ክርስቶስ ሕጂ ምድሓንና ብድሕንነት ዝተሓለወሉ ታቦት እዩ፡ ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ኣዳም ኣብ ኢዱ ከሎ ዝጠፍአ፡ ከይጠፍእ።

1. እምበኣር፡ ኣምላኽ ኣብቶም ክልተ ጽላታት ዝጸሓፎ፡ እተን ዓሰርተ ትእዛዛት (ቁጽሪ 4)፡ ወይ ዓሰርተ ቓላት፡ ብኸመይ ኣብ ንእሽቶ ቦታ ከም ዝሓዙ ዝሕብር እዩ። ዓሰርተ መጽሓፍቲ ዘይኮነስ፡ ዓሰርተ ቓላት ነበሩ። ምስቲ ናይ መጀመርታ ጽሕፈት ሓደ እዩ ነይሩ፡ ክልቲኡ ድማ ኣብ ከረን ዝተዛረቦ እዩ። እቲ ኻልኣይ ሕታም ምእራም ወይ ምምሕያሽ ኣየድለዮን፡ ዝጸሓፎ ድማ ካብ ዝተዛረቦ ኣይተፈላለየን። እቲ ጽሑፍ ቃል፡ ከምቲ ንኣገልገልቱ ነብያት ዝተዛረቦ፡ ብሓቂ ቃል ኣምላኽ እዩ።

2. ብዛዕባኡ እንታይ ክንክን ከም ዝተገብረ። እዞም ክልተ ጽላታት፡ ከምዚ ኾይኖም ዝተቐርጹ፡ ብእምነት ኣብ ታቦት ተነቢሮም። ሙሴ ድማ፡ ናብ መቕደስ እናኣመልከተ ኸኣ፡ "ኣብኡ ኣለዉ" በለ (ቁጽሪ 5)። እቲ ንእኡ ዝተዋህቦ ጽቡቕ ነገር ናብኦም ኣመሓላለፎ፡ ንጹህን ምሉእን ድማ ኣብ ኣእዳዎም ገደፎ። ሕጂ ድማ ብሓላፍነቶም ይሓልውዎ። ከምዚ ድማ ንዝመጽእ ወለዶ ክንብል ንኽእል ኢና፡ "ኣምላኽ መጽሓፍ ቅዱሳት፡ ሰንበት፡ ቅዱስ ቁርባን፡ ወዘተ፡ ከም መርኣያ ምህላዉን ሞገሱን ኣማኒና ሂቡና ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ ኣለዉ። ንሕና ድማ ምሳኻትኩም ነንብሮም" (2 ጢሞቴዎስ 1:13, 14)።

II. ንሱ ናብ ከነኣን መርሖም፡ እኳ ደኣ ኣብ ልቦም ናብ ግብጺ ይምለሱ እኳ እንተ ነበሩ፡ ንሱ ድማ ብቕንዕና ንጥፍኣቶም ክመርጽ ይኽእል ነበረ (ቁጽሪ 6, 7)። ካብ ንቑጽን በረኻን ምድረበዳ፡ ናብ ሃገር ወሓይዝ ማያት ኣምጽኦም። ሓድሓደ ግዜ ኣምላኽ ንጥሜቶም ብስሩዕ ኣገባብ ተፈጥሮ ይምግብ ነበረ። እዚ ምስ ተሳነየ ድማ ብተኣምራት። ድሕሪ እዚ እውን፡ ኣብ ንእሽቶ ጸበባ ምስ ኣተዉ፡ ንኣምላኽ ከም ዝጠራጠሩን ከም ዝጉረምሩሙን ንረኽቦም (ዘሁልቍ 20:3, 4)።

III. ኣብ ቅዱሳት ነገራት ንምግልጋሎም፡ ኣብ ማእከሎም ዘይነቕጽ ኣገልግሎት ኣቖመ። ሙሴ ንኻልኣይ ግዜ ናብ ከረን ምስ ደየበ፡ ወይ ድሕሪኡ ብቕጽበት፡ ነገድ ሌዊ ንኣምላኽን ንቐጥታዊ ኣገልግሎቱን ኪፍለዩ ትእዛዝ ተዋህቦም፡ ንሳቶም ድማ ንኣምለኽቲ እቲ ወርቂ ዕጕሎት ብቕንኣቶም ተለልዮም ነበሩ (ቁጽሪ 8, 9)። እቶም ቆሃታውያን ንታቦት ይጸሩ ነበሩ። ንሳቶምን ካልኦት ሌዋውያንን ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ደው ኢሎም፡ ኣብ ኩሉ ኣገልግሎት ድንኳን ንእኡ የገልግሉ ነበሩ። እቶም ካብቲ ነገድ ዝነበሩ ኻህናት ድማ ንህዝቢ ኺባርኹ ነበሮም። እዚ ዘይነቕጽ ስርዓት እዩ ነይሩ፡ ሕጂ ድማ ንኣርባዓ ዓመት ዝኸውን ክሳዕ እዚ መዓልቲ እዚ ቀጺሉ ኣሎ። እዚ ድማ ነቲ ነገድ ብዝተወሰነ ምግቢ ብምምጋብ ንዘለኣለም ንምቕጻሉ ምድላው ተገይሩ ነበረ፡ እዚ ድማ ኣብ ዕዮኦም ዓብዪ ምትብባዕ ዝሃቦም እዩ ነይሩ፡ ካብኡ ድማ ዘየናግፍ። እግዚኣብሔር ድማ ውርሻኡ እዩ። እምበኣር፡ ዘይነቕጽ ኣገልግሎት ንህዝቢ ዓብዪ በረኸት እዩ፡ ፍሉይ መርኣያ ሞገስ ኣምላኽ ድማ እዩ። እቶም ፍሉያት ኻህናት ብሰንኪ ሞት ኪቕጽሉ ስለ ዘይከኣሉ፡ ኣምላኽ ንህዝቢ ብምውሓስ ምትካእ ከም ዝሓለዮም ኣርኣየ፡ እዚ ድማ ሙሴ ኣብዚ (ቁጽሪ 6) ይዝክሮ። ኣሮን ምስ ሞተ፡ ክህነት ምስኡ ኣይሞተን፡ ግናኸ ወዱ ኣልኣዛር ኣብ ክንድኡ ኣገልገለ፡ ነቲ ታቦት ድማ ተኸናኸኖ፡ ኣብኡ ድማ እቶም ጽላታት እምኒ፡ እቶም ክቡራት ኣእማን፡ ከይጎድኡ ተነቢሮም ነበሩ። ኣብኡ ድማ ኣለዉ፡ ንሱ ድማ ይሕልዎም። ኣብ ትሕቲ ሕጊ፡ ምትካእ ኣብ ኣገልግሎት፡ ነቲ ስራሕ ኣብ ሓደ ነገድን ስድራቤትን ብምውራስ ይቕጽል ነበረ። ሕጂ ግና፡ ኣብ ትሕቲ ወንጌል፡ ምፍሳስ መንፈስ ዝያዳ ብዙሕን ሓያልን ምስ ኾነ፡ ምትካእ ብግብሪ መንፈስ ኣብ ልቢ ሰባት ይቕጽል፡ ንሰባት ነቲ ዕዮ ብምድላውን ብምምራሕን፡ ኣብ ኩሉ ዘመን ገለ ሰባት፡ ስም እስራኤል ከይጠፍእ።

IV. ንሙሴ ከም ጠበቓ ወይ ኣማላዲኦም ተቐበሎ፡ ስለዚ ድማ መራሒኦምን ሓላፊኦምን ገበሮ (ቁጽሪ 10, 11)። እግዚኣብሔር ድማ ሰምዓኒ እሞ፡ 'ተንስእ፡ ንህዝቢ ቕድመኦም ኪድ' በለኒ። ከምዚ ዝበለ ንእኡ ዝሾሞን ነቶም ንሳቶም ዝተሾመሎምን እሙን ዝኾነ ዓርኪ ምህላዎም ምሕረት ነበረ። ብምልማኑ ናብ ሰማይ ካብ ጥፍኣት ዘድሓኖም፡ ንሳቶም ኪመርሖምን ኪእዝዞምን ይግባእ ነበረ። በዚ ድማ ንክርስቶስ ምሳሌ ነበረ፡ ንሱ ድማ ንኣና ኺልምን ንዘለኣለም ከም ዝነብር፡ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኩሉ ስልጣን ኣለዎ።

10:12-22፡ ኣብዚ ንኣምላኽ ብመሰረታዊ እምነትናን ብግብርታትናን ዘሎና ግቡእ ንምሃር ኣሎና። ንእግዚኣብሔር ኣምላኽና ክንፈርሆ ይግባእ። ንዕኡ ክንፈትዎ፡ ምስኡ ብምውህሃድ ከኣ ክንሕጎስ ይግባእ። ንሱ ክንመላለሰሉ ኣብ ዝመደበልና መገድታት ክንመላለስ ይግባእ። ንዕኡ ብምሉእ ልብናን ነፍስናን ክንግልግል ይግባእ። ኣብ ኣገልግሎቱ እንገብሮ ነገር ብሓጎስን ብፍቓደኝነትን ክንገብሮ ይግባእ። ትእዛዛቱ ክንሕልዎም ይግባእ። ኣብ ምእዛዝ ሓቀኛ ክብረትን ሓጎስን ኣሎ።