2ይ ሳሙኤል 17

እዚ ንኣእምሮ ኣቤሴሎም ዘዕወረን ንልቡ ዝጸለወን፡ ንምኽሪ ኣኪቶፌል ከይሰምዕን ምኽሪ ሑሳይ ድማ ከም ዝደሊ ዝገበረ፡ ዘደንቕ ሳዕቤን ናይ መለኮታዊ ኣቕናው እዩ ነይሩ። ግና ምስቲ ንሰብ ባዕሉ ንርእሱ ከም ዝቃለስ ገይሩ ዘሰንቆን፡ ብገዛእ ስሕተታቱን ስምዒታቱን ድማ ከጥፍኦ ዝኽእል ኣምላኽ ክትብድህ ኣይከኣልን እዩ። ቀዳማይ ምኽሪ ኣኪቶፌል ተኸቲሉ ነይሩ፡ ከመይ ኣምላኽ ንዳዊት ክእርም ይደሊ ነይሩ እዩ። ግና እቲ ድሕራዊ ምኽሩ ኣይተኸተለን፡ ከመይ ኣምላኽ ከጥፍኦ ኣይደለየን። ንኹሉ ምኽሪ ክልውሶ ወይ ከፍርሶ ይኽእል እዩ። ዝኾነ ሰብ ዝጥቀመሉ ወይ ዝህቦ ጥበብ ወይ ሓገዝ ይኹን እምበር፡ ዓወት ካብ ኣምላኽ ጥራይ እዩ፡ ንህዝቡ ድማ ከጥፍእ ዘይፈቅድ።

ምዕራፍ 17 እቲ ኣብ መንጎ ዳዊትን ኣቤሴሎምን ዘሎ ባእሲ ሕጂ ናብ ወሳኒ ምዕራፍ ይቕልጥፍ ኣሎ። ብሰይፊ ኺውሰን ኣለዎ፣ በዚ ምዕራፍ እዚ ድማ ከምኡ ምድላው ይግበር ኣሎ።

I. ኣቤሴሎም ወተሃደራዊ ኣኼባ ይጽውዕ፣ ኣብኡ ኣኪጦፌል ምቕልጣፍ ይሕጽጽ (ቁ. 1-4)፣ ሑሳይ ግና ምሕሳብ ይምክር (ቁ. 5-13)፤ ምኽሪ ሑሳይ ድማ ይቕበልዎ (ቁ. 14)፣ በዚ ድማ ኣኪጦፌል ብምሕራር ርእሱ ይስቕል። (ቁ. 23)።

II. ብዛዕባ ተግባራቶም ብሕቡእ ሓበሬታ ናብ ዳዊት ይልኣኽ (ግና ብብዙሕ ሽግር) (ቁ. 15-21)።

III. ዳዊት ናብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ይኸይድ (ቁ. 22-24)፣ ኣብኡ ድማ ሰፈሩ ብገሊኦም ኣብታ ሃገር ዘለዉ ኣዕሩኹ ይምገብ (ቁ. 27-29)።

IV. ኣቤሴሎምን ሰራዊቱን ድሕሪኡ ናብ ምድሪ ጊልዓድ ማዕዶ ዮርዳኖስ ይኸዱ (ቁ. 25, 26)። ኣብኡ ድማ ኣብ ዝቕጽል ምዕራፍ እቲ ጉዳይ ብውግእ ከም ዝውሰን ክንረክብ ኢና። ክሳዕ ሕጂ ኩሉ ነገር ንዳዊት ጸሊም ኮይኑዎ ነይሩ፣ ሕጂ ግና መዓልቲ ምድሓኑ ክትበርቕ ጀሚራ ኣላ።

ቁጥር 1-14 ኣቤሴሎም ሕጂ ንየሩሳሌም ብሰላም ሒዝዋ ኣሎ፤ ቤተ-መንግስቲ ንሱ ናቱ እዩ፣ ከምኡ ድማ ኣንበራት ፍርዲ፣ እኳ ደኣ ኣንበራት ቤት ዳዊት። እቲ ጽቡቕ ኣቦኡ ኣብ ሄብሮን፣ ንልዕሊ ሾውዓተ ዓመት ድማ ኣብ ልዕሊ ነገድ ይሁዳ ጥራይ ገዚኡ ነይሩ፣ ንመወዳድርቱ ንምጥፋእ ኣይቀልጠፈን፤ መንግስቱ ኣብ መለኮታዊ ተስፋ እተሰረተት ነበረት፣ እቲ ምፍጻሙ ድማ ብግዜኡ ከም ዝኸውን ርግጸኛ ነይሩ፣ ስለዚ ድማ በቲ ግዜ እቲ ብትዕግስቲ ጸበየ። እቲ መንእሰይ ኣቤሴሎም ግና ካብ ሄብሮን ናብ የሩሳሌም ጥራይ ኣይቀልጠፈን፣ ኣብኡ ድማ ንኣቦኡ ክሳዕ ዜጥፍእዎ ትዕግስቲ ኣይነበሮን፣ ህይወቱ ክሳዕ ዚረክብ ብዝፋኑ ክዕገብ ኣይከኣለን፤ መንግስቱ ኣብ ዓመጻ እተሰረተት ስለ ዝኾነት፣ ስለዚ ድማ ትንቀጥቀጥ ከም ዘላ ይስምዓ፣ ኩሉ ነገር ድማ ብሓይሊ ክትገብር ከም ዝግብኣ ይሓስብ። ከም ኣቤሴሎም ዝበለ ብልሹው ሰብ ንህይወት ከምኡ ዝበለ ጽቡቕ ኣቦ ክደሊ ዘገርም ኣይኮነን (ኣብ ተፈጥሮ እዚ ከምዚ ዝበለ ፍጡር ኣሎ)፤ እቲ ህዝቢ እስራኤል ግና፣ ንዳዊት ብኹሉ መዳይ ዓቢ በረኸት ዝነበሮም፣ ኣብ ፈተነኡ ምስታፎም ግና ኣዝዩ ዘገርም እዩ። ኣቦታቶም ግና ብዙሕ ግዜ ንሙሴ ዓመጹ። እቶም ዝበለጹ ወለድን እቶም ዝበለጹ ነገስታትን፣ ዳዊት ንባዕሉ እንታይ ዓይነት ደቅን እንታይ ዓይነት ተገዛእትን ከም ዝነበርዎ ምስ ዝሓስቡ፣ ብእቶም ደገፍን ሓጎስን ክኾኑዎም ዝግብኦም ሰባት እንተ ተጨነቑ ኣይገርሞምን።

ዳዊትን ኩሎም እቶም ዝተሓባበሩዎ ድማ ክጠፍኡ ኣለዎም። እዚ ድማ ብዘይተቓውሞ—ብሓባር—ተወሲኑ ነይሩ። ሓደ እኳ ብዛዕባ ግላዊ ብቕዓቱ፣ ወይ ድማ ንሃገሩ ዝገበሮ ዓበይቲ ኣገልግሎታት፣ ነዚ ውሳነ እዚ ንምቅዋም ክጠቅስ ኣይደፈረን፣ ወይ ድማ "ስለምንታይ፣ ንዘውዱ ንምስኣን፣ እኳ ደኣ ንርእሱ ንምስኣን እንታይ ክፉእ ገይሩ?" ኢሉ ክሓትት ኣይደፈረን። ሓደ እኳ ንግዜኡ ምጥፋኡ ከም ዝበቅዕ፣ ወይ ድማ ንዘውዱ ንምሕዳግ ምእንቲ ክዘራረቡዎ ልኡኻት ክልኣኹ ኣይደፈረን፣ ንሳቶም ድማ ንከተማ ብኸምኡ ስለ ዝሓደገ፣ ብቐሊሉ ከም ዝእመን ይሓስቡ ነይሮም። ኣቤሴሎም ንባዕሉ ብሰንኪ ገበን ካብ ዝሃድም ብዙሕ ግዜ ኣይገበረን፣ ዳዊት ድማ ሞት ክበቅዖ እኳ እንተነበረ፣ ብምጥፋኡ ተዓጊቡ ነይሩ፣ እኳ ደኣ ሓዘነሉን ናፍቖን፤ እዚ ዘይመስግን ኣቤሴሎም ግና ካብ ኩሉ ተፈጥሮኣዊ ፍቕሪ ዝነጸፈ ስለ ዝኾነ፣ ንደም ኣቦኡ ብትግሃት ይጸምእ። ዳዊት ክጠፍእ ከም ዘለዎ ዘከራክር ኣይኮነን፤ ኩሉ ሕቶ ግና ብኸመይ ክጠፍእ ይኽእል እዩ።

I. ኣኪጦፌል ብኡብኡ፣ በዚ ለይቲ እዚ፣ ብቕልጡፍ ሰራዊት (ንሱ ንባዕሉ እቲ መሪሕነት ዝወስድ) ክስጎግ ይምክር፣ ንጉስ ጥራይ ክውቃዕን ሰራዊቱ ክብተንን፣ ሽዑ ድማ እቶም ሕጂ ምስኡ ዝነበሩ ህዝቢ ብርግጽ ምስ ኣቤሴሎም ክሓብሩ፣ ከምቲ ኣብ መንጎ ቤት ሳኦልን ዳዊትን ዝነበረ ከምኡ ዝበለ ነዊሕ ውግእ ድማ ኣይክህሉን እዩ። እቲ እትደልዮ ሰብ ከም ኩሉ ዝተመልሰ እዩ፣ ቁ. 1-3። በዚ ድማ ኣቤሴሎም ንህይወት ዳዊት ከም ዝደለየ ገሊጹ ከም ዝነበረ ይረአ፣ ኣኪጦፌል ድማ ምስኡ ይሰማማዕ። ንጓሳ ውቕዓዮ፣ ኣባጊዕ ድማ ክብተና፣ ንተኽላ ድማ ቐሊል ምግቢ ክኾና። በዚ ድማ ንውግእ ኣብ ንእሽቶ ቦታ ንምእታው ይሓስብ፣ ንንእሽቶ ወይ ንዓቢ ከይተዋግአ፣ ንንጉስ እስራኤል ጥራይ ብምውጋእ፣ ብኡብኡ ድማ ብምጥቃዕ ኣብ ንእሽቶ ግዜ ንምውዳእ። ነዚ ስጉምቲ ምውሳድ ንዳዊት ካብዚ ዝበለጸ ሞት ኣይከውንን ነይሩ። ደኺሙን ድኹም ኢድ ከም ዝነበረ፣ ንእሽቶ ነገር ድማ ከም ዘፍርሖ ሓቂ ነይሩ፣ እንተዘይኮይኑ ብመጀመርታ ናይ ኣቤሴሎም ዕልወት ካብ ቤቱ ኣይምሃደመን ነይሩ፤ ብሓያል መጥቃዕቲ፣ ብፍላይ ድማ ብለይቲ፣ እቲ ዝነበሮ ንእሽቶ ሓይሊ ኣብ ምብትታንን ምብድባድ ክኣቱ ከም ዝኽእል፣ ንንጉስ ጥራይ ምውቃዕ ድማ ቐሊል ነገር ከም ዝኸውን፣ ሽዑ ድማ እቲ ጉዳይ ከም ዝውዳእ፣ ኩሉ ህዝቢ ድማ ብርግጽ ከም ዝምለስ፣ ኩሉ ህዝቢ ድማ፣ ይብል፣ ሰላም ክረክብ እዩ። ሓፈሻዊ ጥፍኣት ብሓይልን ብዘይሕጋዊ መንገዲን ስልጣን ዝሓዙ ሰባት ሓፈሻዊ ሰላም ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕ እዩ። ግናኸ ቤተ-መንግስቲ ሰይጣን ብሰላም እያ ዘላ፣ ንሱ ድማ ከም ብርቱዕ ሰብኣይ ብዝተዓጥቀ፣ ይሕልዋ። ነዚ ምስቲ ናይ ቀያፋ (እቲ ካልኣይ ኣኪጦፌል) ኣብ ልዕሊ ወዲ ዳዊት ዝነበረ ምፍሕፋሕ ኣነጻጽሮ፣ ንጥቕሙ ንምጥፋእ። እቲ ሓደ ሰብ ንህዝቢ ይሙት፣ ዮሃንስ 11:50። ንወራሲ ቅተልዎ፣ ውርሻ ድማ ናትና ክኸውን እዩ፣ ማቴዎስ 21:38። ግናኸ ምኽሪ ክልቲኦም ናብ ዕሽነት ተቐየረ። ደቂ ብርሃን ግና፣ ኣብ ወለዶኦም፣ ካብ ደቂ እዛ ዓለም እዚኣ ጥበብ ክመሃሩ ይኽእሉ እዮም። ኢድና ዝረኸበቶ ክንገብር ዘለና ብቕልጡፍን ብኹሉ ሓይልናን ንግበሮ። ብሓይሊ ምዕያይን ምቕልጣፍን፣ ግዜ ድማ ከይጠፍእ ምግባር ጥበብ እዩ፣ ብፍላይ ኣብ መንፈሳዊ ውግእና። ሰይጣን ካባና እንተ ሃደመ፣ ንሕና ድማ ንስጉምቲና ንስዓብ። እቶም ምስ ነገስታት ዝተባኣሱ ብሓፈሻ ንኽፉኣት መማኸርቶም ጥራይ ከም ዝቃወሙን ንሳቶም ድማ ተሓተቲ ከም ዝኾኑን ይገልጹ ነይሮም (ንጉስ ንባዕሉ ገለ ክፉእ ክገብር ኣይክእልን እዩ፣ ንሳቶም እዮም ዝገብርዎ)፤ ግናኸ እቲ ናይ ኣቤሴሎም ብግልጺ ዝተገብረ ክፋእ ንንጉስ ብቐጥታ ይወቕዕ፣ እኳ ደኣ ንንጉስ ጥራይ፤ ከመይሲ (ክትሓስብዎዶ?) እዚ ቃል እዚ፣ ንንጉስ ጥራይ ክወቕዕ እየ፣ ንኣቤሴሎም ኣዝዩ ኣሐጎሶ (ቁ. 4)፣ ንሱ ድማ በዚ ኣረመናዊን ዘሰንብድን ውሳነ ክደናገጽ ወይ ድማ ክቃወም ዝኽእል ዝኾነ ስምዒት ቀልድን ጽቡቕ ባህርይን ኣይነበሮን። እንታይ ጽቡቕ ነገር እዩ ኣብ ቅድሚ ሓያል ትምኒት ክቐውም ዝኽእል?

II. ሑሳይ ንዳዊት ንምስጓግ ኣይቀልጥፉን፣ ግናኸ ኩሉ ሓይሎም ኣብ ልዕሊኡ ንምእካብ ግዜ ይውሰዱ፣ ከምቲ ኣኪጦፌል ብሃንደበት ንምሓዙ ዝመኸረ፣ ብብዝሒ ድማ ክስዕርዎ ይምክር። ሕጂ ሑሳይ ነዚ ምኽሪ እዚ ክህብ ከሎ፣ ንዳዊትን ንጥቕሙን ንምግልጋል እዩ ዝሓሰበ፣ ንሱ ድማ ብዛዕባ ተግባራቱ ንዳዊት ንምሕባር ግዜ ክረክብ፣ ዳዊት ድማ ሰራዊት ንምእካብን ናብቶም ማዕዶ ዮርዳኖስ ዘለዉ ሃገራት ንምስጋርን ግዜ ክረክብ፣ ኣብኡ ድማ፣ ርሑቕ ስለ ዝኾነ፣ ኣቤሴሎም ዝተሓተ ረብሓ ክህልዎ ይኽእል እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ንዳዊት ካብ ግዜ ዝበለጸ ረብሓ ዝኾኖ ነገር ኣይነበረን፤ ነዚ ምእንቲ ክረክብ፣ ሑሳይ ንኣቤሴሎም ብዘይጥንቃቐ ገለ ከይገብር ይምክር፣ ግናኸ ብጥንቃቐ ክቕጽልን ብምሕላው ሓይሉ ድማ ዓወቱ ከረጋግጽ።

1. ሕጂ ኣቤሴሎም ንሑሳይ ንኽምክርዎ ጽቡቕ ዕድመ ሃቦ። ኩሎም ሽማግለታት እስራኤል ምኽሪ ኣኪጦፌል ተቐቢሎምዎ ነይሮም፣ ግናኸ ኣምላኽ ንልቢ ኣቤሴሎም ክሳዕ ንሑሳይ ዘይሓትት ብኡኡ ከይቕጽል ገበሮ (ቁ. 5)፡ እንታይ ከም ዝብል ንስማዕ። በዚ ድማ ብጥበብ ከም ዝገበረ ሓሰበ (ክልተ ርእሲ ካብ ሓደ ይበልጽ)፣ ግናኸ ኣምላኽ ንጥበበኛታት ብጥበቦም ይሕዞም። ነዚ ድማ ነቲ ናይ ሚስተር ፑል ጽሑፍ ረአ።

2. ሑሳይ ንዝበሎ ኣዝዩ እሙን ምኽንያታት ሃበ። (1.) ንምኽሪ ኣኪጦፌል ተቓወመ፣ ነቲ ምኽሩ ምኽታል ዘለዎ ሓደጋ ድማ ከርኢ ተበገሰ። ብትሕትናን ብዝተኻእለ መጠን ንዝተረጋገጸ ስም ኣኪጦፌል ብምኽባርን፣ ካብኡ ንምፍላይ ፍቓድ ይሓትት፣ ቁ. 7። ምኽሪ ኣኪጦፌል ብሓፈሻ ዝበለጸን እሙንን ከም ዝኾነ ይእመን፤ ግናኸ ነቲ ክቡር መኳንንቲ ብምግዛእ፣ ምኽሩ ኣብዚ እዋን እዚ ጽቡቕ ከም ዘይኮነ፣ ከምኡ ድማ ከምቲ ኣኪጦፌል ዝመኸረ፣ ከምዚ ዝበለ ዓቢ ጉዳይ ኣብ ንእሽቶ ቁጽሪ ሰራዊትን ከምኡ ዝበለ ቅልጡፍ መጥቃዕትን ምውፋር ብዝኾነ ይኹን መገዲ ደሓን ከም ዘይኮነ ይሓስብ፣ ነቲ ኣብ ቅድሚ ዓይ ዝነበረ ስዕረት እስራኤል እናዘከረ፣ ኢያሱ 7:4። ንጸላኢ ምሕሳር ብዙሕ ግዜ ናብ ክፉእ ሳዕቤን ከም ዝመርሕ ተረጋጊጹ እዩ። ሑሳይ ብኸመይ ብጥበብ ከም ዝመኸረ ረአ። [1.] ዳዊት ዓቢ ወተሃደር፣ ብሉጽ መሪሕነት፣ ትብዓትን ተመክሮን ዘለዎ ሰብ ከም ዝነበረ ኣዝዩ ኣስመሮ፤ ኩሎም እዚ ይፈልጡን ይእመኑን ነይሮም፣ እኳ ደኣ ኣቤሴሎም ንባዕሉ፡ "ኣቦኻ ሰብኣይ ውግእ እዩ (ቁ. 8)፣ ሓያል ሰብኣይ (ቁ. 10)፣ ከምቲ ኣኪጦፌል ዝሓስቦ ድማ ደኺሙን ድኹም ኢድ ኣይኮነን። ካብ የሩሳሌም ምውጻኡ፣ ንፍርሑ ዘይኮነስ፣ ንጥበቡ እዩ ክውሰድ ዘለዎ።" [2.] እቶም ምስኡ ዝነበሩ፣ ውሑዳት እኳ እንተነበሩ፣ ሓያላት ሰባት ነበሩ (ቁ. 8)፣ ጅግና ሰባት (ቁ. 10)፣ ብሉጽ ትብዓት ዘለዎምን ኣብ ኩሉ ስነ-ጥበብ ውግእ ዝሰልጠኑን። ኣኪጦፌል፣ ምናልባት ካብ ሰይፊ ንላዕሊ ክዳን ዝለበሰ፣ ንባዕሉ ምስኦም ዘይመጣጠን ከም ዝኾነ ክረክብ እዩ። ሓደ ካብኦም ንሽሕ ክሰጉግ እዩ። [3.] ኩሎም ብኣቤሴሎም ተቖጢዖም ነይሮም፣ ንሱ ድማ ናይዚ ኩሉ ክፉእ ምንጪ ነይሩ፣ ኣብ ኣእምሮኦም ተቖጢዖም ነይሮም፣ ብኹሉ ሓይሎም ድማ ክዋግኡ እዮም፤ ስለዚ ድማ፣ ብትብዓቶምን ብቑጥዓኦምን፣ ኣብ ቅድሚኦም ክቐውም ዝኽእል ኣይነበረን፣ ብፍላይ ድማ ከምቶም ናይ ኣቤሴሎም ብሓፈሻ ዘይሰልጠኑ ወተሃደራት። በዚ ድማ ከምቲ ኣኪጦፌል ዘሕሰሮም፣ ንሱ ድማ ኣፍራህቲ ገይሩ ኣቕረቦም። [4.