2ይ ነገስት 14

14:1-7 ኣማጽያ ብጽቡቕ ጀመረ፡ ግናኸ ከምኡ ኣይቀጸለን። ቅዱሳት ኣቦታትና ዝገበርዎ ንቡር ኣገባብ ንምሕላው ጥራይ ምግባር ኣይበቅዕን። ግናኸ ከምኦም፡ ካብ ተመሳሳሊ መሰረት እምነትን ተወፋይነትን፡ ከምኡውን ብተመሳሳሊ ቅንዕናን ቈራጽነትን ክንገብሮ ይግብኣና።

ምዕራፍ 14 እዚ ምዕራፍ እዚ ታሪኽ ምትክኻእ መንግስታት ይሁዳን እስራኤልን ይቕጽል።

I. ኣብ መንግስቲ ይሁዳ እዚ ይርከብ፥ 1. ምሉእ ታሪኽ (ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ከም እተመዝገበ) ግዝኣት ኣማጽያ። (1.) ጽቡቕ ባህርዩ (ቁ. 1-4)። (2.) ንቐተልቲ ኣቦኡ ዝፈረዶ ፍርዲ (ቁ. 5, 6)። (3.) ኣብ ልዕሊ ኤዶማውያን ዝረኸቦ ዓወት (ቁ. 7)። (4.) ምስ ዮኣስ ዝገበሮ ውግእን ኣብቲ ውግእ እቲ ዝረኸቦ ስዕረትን (ቁ. 8–14)። (5.) ብመወዳእታ ብዕልዋ ዝወረዶ ጥፍኣት (ቁ. 17–20)። 2. መጀመርታ ታሪኽ ኣዛርያ (ቁ. 21, 22)።

II. ኣብ መንግስቲ እስራኤል፥ መወዳእታ ግዝኣት ዮኣስ (ቁ. 15, 16)፣ ከምኡ’ውን ምሉእ ታሪኽ ወዱ የሮብዓም፣ እቲ ካልኣይ ብስሙ (ቁ. 23–29)። ክንደይ ብዙሓት ዓበይቲ ሰባት ኣብ መጽሓፍ ኣምላኽ ብሓጺር ተገሊጾም ኣለዉ!

ቁጽሪ 1-7 ኣማጽያ ወዲ ዮኣስን ወራሲኡን፣ ኣብዚ ብዛዕባኡ እንረኽቦ ንጉስ እዩ። ንዕኡ ንርአ፥

I. ኣብ ቤተ መቕደስ፤ ኣብኡ ድማ ከም ዮኣስ ገለ ጽቡቕ ገይሩ፣ ግናኸ ከም ዳዊት ኣይነበረን (ቁ. 3)። ጽቡቕ ጀሚሩ ነበረ፣ ግናኸ ኣይጸንዔን። ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ቅኑዕ ዝኾነ ገበረ፣ ኣብ መሰውኢታት ኣምላኽ ምምልላሱን ንቓል ኣምላኽ ምትኳሩን ቀጸለ፣ ግናኸ ከም ዳዊት ኣይነበረን። እቶም ቅዱሳን ኣቦታትና ዝገበርዎ፣ ንልምዲ ንምቕጻል ጥራይ ምግባር እኹል ኣይኮነን፣ የግዳስ ከምኦም ካብቲ ሓደ ዓይነት መትከል እምነትን ምፍቃድን ብሓደ ዓይነት ቅንዕናን ጽንዓትን ክንገብሮ ይግባእ። ከም ቅድሚ ሕጂ ዝተጠቕሰ፣ እቲ በረኽቲ ከም ዘይተኣልዩ ኣብዚ ተጠቒሱ ኣሎ (ቁ. 4)። ብነዊሕ ልምዲ ልሙድን ቅቡልን ዝኾነ ምብልሻው ምእላይ ከቢድ እዩ።

II. ኣብ ፍርዲ፤ ኣብኡ ድማ ንኣቦኡ ዝቐተሉ ከሓድቲ ፍርዲ ክህብ ንረኽቦ፣ ንጉስ ምስ ኮነ ብኡብኡ ኣይገበሮን፣ ምናልባት ምብልባል ከየስዕብ ኢሉ፣ የግዳስ መንግስቲ ኣብ ኢዱ ክጸንዕ ከሎ ብጥበብ ኣዘግዮዎ (ቁ. 5)። ሓደ ወገን ብሓይሊ ክትገጥሞ ዘይከኣል ምስ ዝኸውን፣ ብቑሩብ ብቑሩብ ምድኻሙ፣ ብሓቂ ንምጥፍኡ መገዲ ይኸውን። ፍርዲ ብቐስ እናሃረመ ብርግጽ ይወቅዕ፣ ብኡብኡ ዘይፍጸም እንተኾይኑ ድማ ብጥበብ ይፍጸም። ኣብዚ ጥበብ ንምምራሕ ይጠቅም። ኣማጽያ ከምዚ ገበረ፥ 1. ከም ሕጊ፣ እቲ ጥንታዊ ሕጊ፣ ንሰብ ደም ዘፍሰሰ ደሙ ክፈስስ እዩ። ከሓድትን ቐተልትን ከም ካልኦት ሰባት ናብ መቓብር ክበጽሑ ከቶ ኣይትጸበዩ። ናብ ጕድጓድ ይሃድሙ፣ ሓደ እኳ ኣይዓግቶም። 2. ብሕጊ እተገብረ ገደብ፥ ንደቂ እቶም ቐተልቲ ኣይቐተሎምን፣ ምኽንያቱ ሕጊ ሙሴ ደቂ ንኣቦታት ከይሞቱ ብንጹር ስለ ዝገለጸ (ቁ. 6)። እዚ ዝተጠቕሰሉ ምኽንያት፣ ኣብ ዙርያኡ ነዚ ጭካኔ እዚ ዝመኸርዎ ሰባት ስለ ዝነበሩ እዩ፣ ክልቲኡ ንበቐል (ምኽንያቱ እቲ ገበን ፍሉይ ነበረ—ምቕታል ንጉስ) ከምኡ’ውን ንፖለቲካ፣ እቶም ደቂ ንኣቦኦም ምቕታል ንበቐል ከይሓስቡ። ግናኸ ነዚ ምትላል እዚ ብንጹር ሕጊ ኣምላኽ (ዘዳ. 24:16) ተቓወሞ፣ በዚ ድማ ክፈርድ ነበሮ፣ ነዚ ድማ ክሕዝን ንውጽኢቱ ድማ ንኣምላኽ ክእመኖ ወሰነ። ኣምላኽ ንሓጢኣት ኣቦታት ኣብ ልዕሊ ደቂ ይበጽሕ፣ ምኽንያቱ ኩሉ ሰብ ኣብ ቅድሚኡ ገበነኛ እዩ ሞትን ይውድየሉ፣ ስለዚ ንሓጢኣት ኣቦ እንተ ደኣ ህይወት ጠሊቡ፣ ጌጋ ኣይገብርን እዩ፣ እቲ ሓጥእ ብገዛእ ርእሱ ድሮ ስለ ዝሰኣኖ። ግናኸ ንምድራውያን ነገስታት ከምዚ ክገብሩ ኣይፈቕድን እዩ፥ እቶም ደቂ ኣብ ቅድሚኦም ንጹሃት እዮም፣ ስለዚ ከም ገበነኛታት ክሳቐዩ የብሎምን።

III. ኣብ ውግእ ሜዳ፤ ኣብኡ ድማ ኣብ ልዕሊ ኤዶማውያን ክዕወት ንረኽቦ (ቁ. 7)። ኤዶም ኣብ ዘመን ዮራም ካብ ትሕቲ ኢድ ይሁዳ ዓልዩ ነበረ (ምዕ. 8:22)። ሕጂ ድማ ናብ ንግስነቶም ንምምላስ ውግእ ገበረሎም፣ 10,000 ሰባት ቀተለ፣ ንዋና ከተማ ዓረብያ እቲ እምነታዊ (ሰላ—ኸውሒ እትብሃል) ሒዙ፣ ሓድሽ ስም ድማ ሃበኣ። ብዛዕባ እዚ ወፍሪ እዚ ዝበዝሐ ሓበሬታ ኣብ 2 ዜና መዋእል 25:5 ወዘተ. ክንረኽብ ኢና።

14:8-14 ድሕሪ ምምቕቓል መንግስታት ንገለ እዋን፡ ይሁዳ ብጻዕቒ ጽልኢ እስራኤል ብርቱዕ መከራ ጸገመት። ድሕሪ ግዜ ኣሳ፡ ብፍቕሪ እስራኤልን ብዝገበሩዎም ሕብረትን ዝበዝሐ ጸገመት። ሕጂ ኸኣ ኣብ መንጎኦም ጽልኢ ይርከብ። ሓደ ትሑት ሰብ፡ ክልተ ትምክሕተኛታትን ንዕቕትን ሰባት ሓሳቦም ኣውፊሮም፡ ንሓድሕዶም ንምጽላምን ንምሕሳምን ኪቃለሱ ኺሰምዕ ከሎ ብኸመይ ይብህግ! ዘይቅዱስ ዓወት ትዕቢት የለዓዕል፡ ትዕቢት ኸኣ ባእሲ የለዓዕል። ኣብ ካልኦት ዘሎ ፍረ ትዕቢት፡ ነቶም ባዕሎም ትምክሕተኛታት ዝኾኑ ሰባት ዘይተጻወርቲ እዮም። እዚኦም ኣብ ግላዊ ህይወት ምንጪ ሽግርን ሓጢኣትን እዮም፡ ግናኸ ኣብ መንጎ ነገስታት ክለዓዓሉ ከለዉ፡ መከራ ምሉእ መንግስታቶም ይኾኑ። ዮኣስ ንኣማጽያ ዕሽነት ተጻብኦኡ ኣርኣዮ፤ ‘ልብኻ ኣላዒሉካ እዩ።’ ምንጪ ኵሉ ሓጢኣት ኣብ ልቢ እዩ፡ ካብኡ ኸኣ ይፍስስ። ንሰባት ትምክሕተኛታት፡ ድሁላት፡ ዘይረቑዑ ወይ ካልእ ከምኡ ዝገብሮም፡ መለኮታዊ ምድላው፡ ፍጻሜ ወይ ኣጋጣሚ ዝኾነ ይኹን ኣይኮነን፡ እኳ ድኣ ባዕሎም ልቦም እዩ ዝገብሮ።

ቁጽሪ 8-14

መንግስታት ድሕሪ ምምቃል እቲ ናይ ይሁዳ ንብዙሕ ወለዶታት ብጽልኢ እስራኤል ብዙሕ ተሰንቢዱ። ድሕሪ ግዜ ኣሳ፡ ንብዙሕ ወለዶታት፡ ብፍቕሪ እስራኤልን ብዝተገብረ ምስኦም ዝምድናን ሕብረትን ዝያዳ ተሰንቢዱ። ሕጂ ግን ንሓያሎ ዘመናት ዘይነበረ ጽልኢ ኣብ መንጎኦም እንደገና ንረክብ።

I. ኣማጽያ፡ ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ወይ ምትብባዕ፡ ንዮኣስ ናብ ውግእ ጸዊዕዎ (ቁ. 8)፡ “ንዓና ንሓድሕድና ንርአ። ሓይልና ኣብ ውግእ ንፈትን።” ንሱ ንውልቃዊ ውግእ ጥራይ እንተዝጽውዖ ነይሩ፡ እቲ ስሕተት ምስኡ ምተረፈ ነይሩ። ግናኸ፡ ነፍሲ ወከፍ ኩሉ ሓይሉ ናብ ሜዳ ከምጽእ ነይርዎ፡ ኣሽሓት ህይወት ድማ ኣብ ክልቲኡ ወገን ንዕቡይ ባህርዩ ክስዋእ ነይርዎ። በዚ ድማ ንርእሱ ትዕቢተኛ፡ ዕቡይን ደም ዘባኽንን ምዃኑ ኣርእዩ። ገሊኦም ከም ዝሓስብዎ፡ ንሱ ነቲ እቶም ዝተሰናበቱ እኩያት እስራኤላውያን ኣብ ምምላሶም ንሃገሩ ዝገበርዎ በደል ክበቕል ሓሲቡ ነይሩ (2 ዜና 25:13)፡ ከምኡ’ውን ንመንግስቲ እስራኤል ክስዕርን ምስ ይሁዳ ከሓድጎን ትዕቢት ነይርዎ። ከምኡ ድማ ከንፈር ዓሻ ናብ ባእሲ ይኣቱ፡ ኣፉ ድማ ንመውቃዕቲ ይጽውዕ። እቶም ዝጽውዑ፡ ነቲ ከም ምፍሳስ ማይ ዝኾነ መጀመርታ ባእሲ ተሓተቲ እዮም። እቲ ንውግእ ይኹን ንፍርዲ ዝጓየ፡ ምናልባት ብቕልጡፍ ክበዝሖ ይኽእል እዩ፡ ቀዳማይ ዝንስሓ ድማ ንሱ ይኸውን።

II. ዮኣስ ንጽውዓኡ ብኸቢድ ገሲጽዎ፡ ከም ዝመልሶ ድማ መኺርዎ (ቁ. 9, 10)።

1. ንትዕቢቱ ኣዋሪድዎ፡ ንርእሱ ምስ ኣዝዩ ዝዓበየ ኦም ዝኾነ ጽድሪ፡ ንኣማጽያ ድማ ምስ እሾኽ ብምምስሳል፡ ንሱ ካብ ምፍርሑ ርሑቕ ምዃኑ፡ የናዕቖ ምዃኑ፡ ከምኡ’ውን ምስኡ ዝኾነ ይኹን ነገር ምግባር ወይ ምሕባር ከምቲ ጽድሪ ንጓሉ ምስ እሾኽ ከም ዘይሓብራ ይነግሮ። ነቲ ጥንታዊ ቤት ዳዊት ምስ ቤት የሁ፡ እኳ ደኣ ሓድሽ እንተኾነ፡ ኣብ ሓደ መዓልቲ ክጥቀስ ብቑዕ ኣይኮነን ይብል። ትሑት ሰብ ክልተ ትዕቢተኛታትን ንዕቀት ዝመልኦም ሰባትን ንሓድሕዶም ንምውራድን ንምጥቃዕን ኣእምሮኦም ክጥቀሙ እንከለዉ ክሳዕ ክንደይ ክስሕቕ ይኽእል!

2. ምውዳቑ ይንበ፡ ሓደ ኣራዊት ነቲ እሾኽ ረጊጽዎ፡ በዚ ድማ ምስቲ ጽድሪ ዝነበሮ ስምምዕ ኣብቂዑ። ዮኣስ ሓይሉ ንኣማጽያ ብኸመይ ብቐሊሉ ከም ዝሰብር፡ ንሱ ድማ ዝኾነ ምጽዋር ከም ዘይክእል ይሓስብ።

3. ንዕሽነት ጽውዓኡ የርእዮ፡ “ንኤዶም፡ ንዱኹም፡ ብዘይ ኣጽዋር፡ ዘይተሰልጠነ ሰራዊት፡ ብሓቂ ወቒዕካዮ ኢኻ፡ ስለዚ ድማ ኩሉ ነገር ክትሰግርን ነቲ ስሩዕ ሰራዊት እስራኤል ብተመሳሳሊ ቐሊልነት ክትስዕሮን ትኽእል ኢኻ ትብል። ልብኻ ኣዕብያትካ ኣላ።” እቲ ምንጪ ኩሉ ሓጢኣት ኣበይ ከም ዘሎ እዩ። ኣብ ልቢ እዩ ዘሎ፡ ካብኡ እዩ ዝፍስስ፡ ንሱ ድማ ነቲ ነቀፌታ ክጻወር ኣለዎ። እቲ ሰባት ትዕቢተኛታት፡ ድሑናት፡ ዘይዕግቡ፡ ወይ ከምኡ ዝገብሮም፡ እቲ ኣምላኻዊ ምድላው፡ እቲ ፍጻሜ፡ እቲ ኣጋጣሚ (ዝኾነ ይኹን) ኣይኮነን፡ የግዳስ ልቦም እዩ ዝገብሮ። “ነቲ ንኤዶም ዝሃብካዮ መውቃዕቲ ትዕቢተኛ ኢኻ፡ ከምኡ ድማ ንኹሉ ሰብ ዘፍርህ ከም ዝገበረካ ትሓስብ።” እቶም ንገዛእ ርእሶም ዝዓብዩ፡ ብውሑድ ዓወት ወይ ስም ስለ ዝተባረኹ ድማ ንገዛእ ርእሶም ንዝኾነ ይኹን ነገር ብቑዓት ከም ዝኾኑን ብኡኡ ድማ ዘይተጠራጠሩን ዝገብሩ፡ ንርእሶም ብኸቢድ የታልሉ።

4.