2ይ ዜና መዋእል 33

TIG24ትግርኛ25 ፍቕድታት

1ምናሴ ክነግስ ከሎ ወዲ ዓሰርተው ክልተ ዓመት ነበረ፣ ኣብ የሩሳሌም ድማ ሓምሳን ሓሙሽተን ዓመት ነገሰ።

2ግናኸ፡ ከምቲ እግዚኣብሄር ኣብ ቅድሚ ደቂ እስራኤል ዝሰጐጎም ኣህዛብ፡ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ክፉእ ገበረ።

3ነቲ ኣቦኡ ህዝቅያስ ዝፈረሶ በረኽቲ ደጊሙ ሃነጾ፣ ንበዓል መሰውኢታት ኣንቢሩ ኣእዋም ሰሪሑ ንዅሉ ሰራዊት ሰማይ ሰገደ፣ ኣገልገለ።

4ኣብታ እግዚኣብሄር፡ ስመይ ኣብ የሩሳሌም ንዘለኣለም ኪነብር እዩ ዝበሎ፡ ኣብታ ቤት እግዚኣብሄር መሰውኢታት እውን ሰሪሑ።

5ኣብ ክልተ ኣጸድ ቤት እግዚኣብሄር ድማ ንዅሉ ሰራዊት ሰማይ መሰውኢታት ሰረሐ።

6ደቁ ድማ ብሓዊ ኣቢሉ ኣብ ስንጭሮ ወዲ ሂኖም ኣሕለፎም። ከምኡ ውን ግዜ ይሕሉን ጥንቆላን ይጥቀምን ጥንቆላን ይጥቀምን ምስ ፍሉጥ መንፈስን ምስ ጠንቆልትን ይተሓሓዝን፤ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ብዙሕ ክፉእ ገበረ፡ ንዕኡ ኬቖጥዖ።

7ኣብታ ኣምላኽ ንዳዊትን ንወዱ ሰሎሞንን ዝበሎ ቤት ኣምላኽ ድማ፡ ኣብዛ ካብ ኵሎም ነገዳት እስራኤል ዝሓረኹዋ ቤትን ኣብ የሩሳሌምን፡ እተቐርጸ ምስሊ፡ እቲ ዝገበሮ ጣኦት ኣንበረ ስመይ ንዘለኣለም ከጽንዕ እየ፤

8ደጊም ድማ እግሪ እስራኤል ካብታ ንኣቦታትኩም ዝወሰንኩላ ምድሪ ኣይክኣልን እየ። ስለዚ፡ ከምቲ ብኢድ ሙሴ ብዘሎ ሕግን ሕግን ስርዓታትን ስርዓታትን እቲ ኣነ ዝኣዘዝክዎም ዅሉ ኺገብሩ ይጥንቀቑ።

9ምናሴ ድማ ንይሁዳን ነበርቲ የሩሳሌምን ጠፊኡ ካብቶም እግዚኣብሄር ኣብ ቅድሚ ደቂ እስራኤል ዘጥፍኦም ኣህዛብ ዝኸፍአ ከም ዝገብሩ ገበሮም።

10እግዚኣብሄር ድማ ንሚናሴን ንህዝቡን ተዛረቦም፡ ንሳቶም ግና ኣይሰምዑን።

11ስለዚ እግዚኣብሄር ነቶም ሓለቓ ሰራዊት ንጉስ ኣሶር ኣብ ልዕሊኦም ኣምጽአ፡ ንሳቶም ድማ ንማናሴ ኣብ መንጎ እሾኽ ሒዞም ብሰንሰለት ኣሲሮም ናብ ባቢሎን ኣምጽእዎ።

12ኣብ ጭንቀት ምስ ኣተወ ድማ፡ ንእግዚኣብሄር ኣምላኹ ለመኖ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ኣቦታቱ ድማ ኣዝዩ ትሕት በለ።

13ጸለየ፡ ለመኖ፡ ልመናኡ ሰሚዑ ድማ ናብ የሩሳሌም ኣብ መንግስቱ መለሶ። ሽዑ ምናሴ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ምዃኑ ፈለጠ።

14ብድሕሪ እዚ ድማ ካብ ከተማ ዳዊት ወጻኢ፡ ብሸነኽ ምዕራብ ጊሆን፡ ኣብ ጐልጐል፡ ክሳዕ መእተዊ ኣፍ ደገ ዓሳ መንደቕ ሰሪሑ፡ ንኦፌል ከቢቡ ናብ ኣዝዩ ዓብዪ ቝመት ኣዕበያ፡ ኣዘዝቲ ድማ ኣብ ኩለን ሓጹር ዘለዋ ከተማታት ይሁዳ።

15ነቶም ኣማልኽቲ ጓኖትን ነቲ ጣኦትን ድማ ካብ ቤት እግዚኣብሄርን ኣብ ከረን ቤት እግዚኣብሄርን ኣብ የሩሳሌምን ዝሃነጾም መሰውኢ ዅሉ ኣልዒሉ፡ ካብታ ኸተማ ደርበዮም።

16ነቲ መሰውኢ እግዚኣብሄር ኣዐረዮ፡ ኣብ ልዕሊኡ ድማ መስዋእትን መስዋእቲ ምስጋናን ኣቕረበ፡ ንይሁዳ ድማ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽ እስራኤል ኬገልግል ኣዘዞ።

17እቲ ህዝቢ ግና ንእግዚኣብሄር ኣምላኹ ጥራይ እምበር፡ ገና ኣብ በረኽቲ ይስውእ ነበረ።

18ተወሳኺ ታሪኽ ምናሴን ናብ ኣምላኹ ዝገበሮ ጸሎትን ቃል እቶም ብስም እግዚኣብሄር ኣምላኽ እስራኤል ዝተዛረብዎ ራእይትን፡ እንሆ፡ ኣብ መጽሓፍ ነገስታት እስራኤል ተጻሒፉ ኣሎ።

19ጸሎቱን ኣምላኽ ብኸመይ ከም እተሰምዖን ኵሉ ሓጢኣቱን በደሉን ቅድሚ ትሕትናኡ በረኽቲ ዝሰርሓሉን ቅዱሳት ኣእዋም እተቐርጸሎምን ምስልታት እተቐርጸሎም ቦታታትን እውን። እንሆ፡ ኣብ መንጎ ፍርዲ ረኣይቲ ተጻሒፉ ኣሎ።

20ምናሴ ድማ ምስ ኣቦታቱ ደቀሰ፣ ኣብ ቤቱ ድማ ቀበርዎ፣ ኣሞን ወዱ ድማ ኣብ ክንድኡ ነገሰ።

21ኣሞን ክነግስ ከሎ ወዲ ዕስራን ክልተን ዓመት ነበረ፡ ኣብ ኢየሩሳሌም ድማ ክልተ ዓመት ነገሰ።

22ንሱ ግና ልክዕ ከም ኣቦኡ ምናሴ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ክፉእ ገበረ። ኣሞን ንዅሎም እቶም ኣቦኡ ምናሴ ዝሰርሖም እተቐርጹ ምስልታት ሰዊኡ የገልግሎም ነበረ።

23ከምቲ ኣቦኡ ምናሴ ንርእሱ ትሕት ዝበለ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ኣይተዋረደን። ኣሞን ግና እናበዝሐ በደለ።

24ገላዉኡ ድማ ውዲት ኣካይዶም ኣብ ቤቱ ቀተልዎ።

25ህዝቢ እታ ሃገር ግና ነቶም ኣብ ልዕሊ ንንጉስ ኣሞን ውዲት ዝኣተዉ ዅሎም ቀተልዎም። ህዝቢ እታ ሃገር ድማ ንወዱ ዮስያስ ኣብ ክንድኡ ንጉስ ገበርዎ።

ትርጓሜ

33:1-20 ናይ ምናሴ እከይ ርኢና ኢና፤ ኣብዚ ድማ ንንስሓኡ ንርኢ። እዚ ድማ ካብቲ ኣምላኽ ዝወሓደ ምሕረቱ፥ ከምኡ'ውን ካብቲ ናይ ሓዳስ ልደት ሓያል ጸጋኡ ዘይምህር ምሳሌ ኢዩ። ካብ ናጽነቱ ምስ ተኸልከለ፥ ካብ እኩያት ኣማኸርቱን መሓዙቱን ምስ ተፈልየ፥ ኣብ ርኹስ ቤት ማእሰርቲ ዕድሚኡ ኻብ ምፍጻም ሓሊፉ ካልእ ተስፋ ኸይነበሮ፥ ምናሴ ኣብ ዝሓለፈ ነገር ኣስተንተነ፤ ምሕረትን ምድሓንን ኪሓትት ጀመረ። ሓጢኣታቱ ተናዘዘ፥ ንርእሱ ኮነነ፥ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ትሕትና ገበረ፥ ከም ጭራም ክፉእነትን እከይን ርእሱ ይፍንፍን ነበረ። ይኹን እምበር፥ ብብዙሕ ምሕረት እግዚኣብሔር ይቕረ ኺብሃለሉ ተስፋ ገበረ። ሽዑ ምናሴ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ምዃኑን ከተድሕን ከም እትኽእልን ፈለጠ። ከም ኣምላኽ ምድሓን ፈለጦ፤ ኪፈርሖ፥ ኪውከሎ፥ ኬፍቅሮ፥ ከምኡ'ውን ኪእዘዞ ተማህረ። ካብዚ ግዜ እዚ ሓድሽ ባህሪ ሐዘ፥ ብሓዳስ ህይወት ድማ ተመላለሰ። ንብዙሕ ዓመታት ዝነበሮ ካብ ኣምላኽ ምጥፍፋእን ምምልላስን፤ ንኣሽሓት ናብ ሓጢኣትን ጥፍኣትን ምምርሑ፤ ከምኡ'ውን ኣብ ምጭካን ብዙሓት ደቂ ኣምላኽ ዝነበሮ ናይ ደም ገበን ክዝክር እንከሎ፥ መን ኢዩ'ሞ ነቲ ናይ ሕልና ስቓያት፥ ነቲ ናይ ሓዘን ብርቱዕ ቃንዛ፥ ነቲ ናይ ቍጥዓ ፍርሂ፥ ነቲ ዘሕነቕ ስምዒት ጸጸት ዝነበሮ ክገልጾ ዝኽእል? ከምዚ ዝበለ ሓጥእ ክኣቱ እንከሎ፥ መን ኢዩ'ሞ መንገዲ ሰማይ ተዓጺዩ ኢዩ ክብል ዝኽእል? ንባዕልኻ ብዝኸፍአ ቓላት ተዛረብ፥ ኣብዚ ኸኣ ከምኡ ዝኸፈአ ኾይኑ ንንስሓ ዝረኸበ ሓደ ኣሎ። ኣምላኽ ዘይከሓደካ ነገር ንባዕልኻ ኣይትኽሓድ፤ ሰማይ ዘዕጽወካ ሓጢኣትካ ዘይኮነስ፥ ዘይንስሓኻ ኢዩ።

ምዕራፍ 33 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ታሪኽ ግዝኣት ንረክብ።

I. ናይ ምናሴ፣ ንሱ ንነዊሕ እዋን ገዚኡ።

1. ካብ ኣምላኽ ዝገበሮ ዘስካሕክሕ ክሕደት፣ ናብ ጣኦት ኣምልኾን ኩሉ እከይን ምምላሱ (ቁ. 1–10)።

2. ብጭንቀቱ ናብ ኣምላኽ ዝገበሮ ሕጉስ ምምላስ፤ ንስሓኡ (ቁ. 11–13)፣ ምምሕያሹ (ቁ. 15–17)፣ ብልጽግናኡ (ቁ. 14)፣ ምስ መወዳእታ ግዝኣቱ (ቁ. 18–20)።

II. ናይ ኣሞን፣ ንሱ ብብዙሕ እከይ ገዚኡ (ቁ. 21–23)፣ ብቕልጡፍ ድማ ብዘይሕጉስ መገዲ ህይወቱ ወዲኡ (ቁ. 24, 25)።

ቁጽሪ 1-10 ኣብዚ ብዛዕባ ዓብዪ እከይ ምናሴ ጸብጻብ ኣሎና። ምስቲ ኣብ 2 ነገስት 21:1-9 ዝረኣናዮን ዘሕዝን ርእይቶ ዝሃብናሉን ቃል ብቓሉ ዝመሳሰል እዩ። እንደገና ክንዛረበሉ ዘሐጉስ ርእሰ-ጉዳይ ኣይኮነን። እዚ ዓሻ መንእሰይ ንጉስ፣ ነቲ ኣቦኡ ዝሃቦ ጽቡቕ ኣብነትን ጽቡቕ ትምህርትን ብምጥላም፣ ንርእሱ ናብ ኩሉ ርኽሰት ኣሕሊፉ ሃበ፣ ንርኽሰት ኣህዛብ ገለበጠ (ቁ. 2)፣ ንዝተመስረተ ሃይማኖት ኣጥፍአ፣ ነቲ ናይ ኣቦኡ ክብሪ ዝመልኦ ምምሕያሽ ፈረሰ (ቁ. 3)፣ ንቤት ኣምላኽ ብጣኦት ኣምልኾኡ ረኸሰ (ቁ. 4, 5)፣ ንደቁ ንሞሎኽ ወፈየ፣ ንሓሰውቲ ትንቢታት ሰይጣን ድማ መራሕቱን መማኸርቱን ገበሮም (ቁ. 6)። ነቲ ኣምላኽ ንጽዮን ንዘለኣለም ዕረፍቱ ክትከውን፣ ንእስራኤል ድማ ህዝቢ ኪዳኑ ክትከውን ዝገበሮ ምርጫ (ቁ. 8)፣ ከምኡ’ውን ነቲ ምስ ኣምላኽ ዝነበሮ ጽቡቕ ዝምድና ብምጥላም፣ ካልኦት ኣማልኽቲ ተቐበለ፣ ንዝተመርጸ ቤተ-መቕደስ ኣምላኽ ረኸሰ፣ ንዝተመርጹ ህዝቡ ድማ ኣበላሸወ። ኣስሓቶም፣ ካብ ኣህዛብ ዝኸፍአ ድማ ገበሮም (ቁ. 9)፤ ርኹስ መንፈስ እንተተመልሰ፣ ካብኡ ዝኸፍኡ ሾብዓተ ካልኦት ኣናፍስቲ ምስኡ የምጽእ እዩ እሞ። ነቲ ሓጢኣት ምናሴ ዘኸበዶ፣ ኣምላኽ ብነብያት ገይሩ ንዕኡን ንህዝቡን ተዛሪብዎም እዩ፣ ንሳቶም ግን ኣይሰምዑን (ቁ. 10)። ኣብዚ ነቲ ኣምላኽ ዝተዛረቦም ጸጋኡ፣ ከምኡ’ውን ነቲ ንዕኡ ዘይምስማዕ ዝነበሮም ድርቕና ክንዝምር ንኽእል ኢና፣ እዚ ማለት እከዮም ንጽቡቕነቱ ብምሉኡ ኣየጥፍኦን፣ እንተኾነ ግን ጸጋኡ ንምሃብ ይጽበ ነበረ፣ ወይ ድማ ጽቡቕነቱ ካብ እከዮም ኣየምለሶምን፣ እንተኾነ ግን ምምሕያሽ ይጸልኡ ነበሩ። ሕጂ ካብዚ ንመሃር፣

1. ደቂ እግዚኣብሔር ዝፈርሑ ወለዲ ካብቲ ዝተማህርሉ ጽቡቕ መገዲ ኣምላኽ ምጥፍኦም ሓድሽ ነገር ኣይኮነን፣ እንተኾነ ግን ኣዝዩ ዘሕዝን ነገር እዩ። ወለዲ ንደቆም ብዙሕ ጽቡቕ ነገር ክህቡ ይኽእሉ እዮም፣ ጸጋ ግን ክህብዎም ኣይክእሉን።

2. ኣብ ኣምልኾ ዘሎ ምብልሻው፣ እኳ ደኣ ዝሓወየ ይመስል እንተነበረ፣ እንደገና ናብኡ ንምምላስ ዝቐልጥፍ ሕማም ቤተ-ክርስትያን እዩ።

3. ኣምላኽ ናይዛ ዓለም እዚኣ ንኣእምሮ ሰባት ብዘገርም መገዲ ኣዕዊሩዎ፣ ብልዑል ሓይሉ ድማ ነቶም ብእኡ ዝተማረኹ ይገዝኦም፤ እንተዘይኮይኑ፣ ካብ ኣምላኽ፣ ካብቲ ዝበለጸ ዓርኮም፣ ናብቲ ዝተማሕለሉ ጸላኢኦም ክስሕቦም ኣይምኸኣለን።

ቁጥር 11-20 ምናሴ ብኽፍኣቱ ኣቦኡ ዝገበሮ ጽቡቕ ከም ዘፍረሰ ርኢና ኢና፤ ኣብዚ ድማ ንሱ ባዕሉ ዝገበሮ ክፉእ ብንስሓኡ ከም ዝኣለየ ንርኢ። እዚ ኣብ መጽሓፍ ነገስታት ከም ዘይተጠቕሰ ዘገርም እዩ፤ ኣብኡ ድማ ንሱ ብሓጢኣቱ ከም ዝጸንሐን ብወዱ ከም ዝጠፍአን ዝጻረር ነገር ኣይርአን። ግናኸ ምናልባት ምኽንያቱ፡ ዕላማ እቲ ታሪኽ፡ ጥፍኣት ዘምጽኣሎም ክፍኣት እቲ ህዝቢ ንምርኣይ ስለ ዝነበረ እዩ፤ እዚ ንስሓ ምናሴን ጥቕሙን ድማ፡ ውልቃዊ እምበር ሃገራዊ ስለ ዘይነበረ፡ ኣብኡ ተዘሊሉ ተረኺቡ፤ ግናኸ ኣብዚ ብምሉኡ ተዘርዚሩ ኣሎ፡ ንብልጽግና ምሕረት ኣምላኽን ሓይሊ ሓዳስ ጸጋኡን ድማ ዘክር ምሳሌ እዩ። ኣብዚ ዘሎ ድማ፡

I. ምኽንያት ንስሓ ምናሴ፡ እዚ ድማ መከራኡ እዩ። ኣብ ጭንቀቱ (ከም ንጉስ ኣሓዝ) ኣብ ልዕሊ ኣምላኽ ዝበለጸ ኣይበደለን፡ የግዳስ ርእሱ ኣትሐተን ናብ ኣምላኽ ተመልሰን። ቅዱስ መከራታት ብዙሕ ግዜ ንምልዋጥ ጽቡቕ መገዲ ይኸውን። ጭንቀቱ እንታይ ከም ዝነበረ ኣብ ቁ. 11 ተነጊሩና ኣሎ። ኣምላኽ ወጻኢ ጸላኢ ኣምጽኣሉ፤ ንኣቦኡ ብእምነት ንኣምላኽ ዘገልገለ ንጉስ ባቢሎን፡ ሕጂ ንሱ ብኽሕደት ካብ ኣምላኽ ምስ ርሓቐ ወረሮ። ኣብዚ ንጉስ ኣሶር ተባሂሉ ተጸዊዑ ኣሎ፡ ምኽንያቱ ንሱ ንኣሶር ተቖጻጺርዋ ስለ ዝነበረ፡ እዚ ድማ ሰራዊት ሰናኸሬም ምስ ተሳዕረን ኣብ ቅድሚ የሩሳሌም ምስ ጠፍአን ብቐሊሉ ዝገበሮ እዩ። ንሱ ነቲ ልኡኻት ዝርኣይዎ መዝገብን ነቶም ኩሎም ክቡራት ነገራትን ይደሊ ነበረ፤ ግናኸ ኣምላኽ ንሓጢኣተኛ ህዝቢ ንምቕጻዕን ንዝጠፍአ መራሒ ንምግዛእን ሰደዶ። እቲ ሓላፊ ንምናሴ ኣብ መንጎ እሾኽ፡ ኣብ ገለ ቁጥቋጥ ወይ ኣብ ኣታኽልቲ ቦታኡ ተሓቢኡ ከሎ ሒዝዎ። ወይ ድማ ብምሳሌ ተዛሪቡ፡ ኣብ ምኽሩ ተጨናነቐን ኣብ ጉዳያቱ ተሓናነቐን። ከምቲ እንብሎ፡ ኣብ እሾኽ ተኣሲሩ ነበረ፡ ከመይ ገይሩ ርእሱ ከናግፍ ከም ዘይፈልጥ፡ በዚ ድማ ንሓለፍቲ ኣሶር ቀሊል ምርኮ ኮነ፡ ንሳቶም ድማ ገዝኡ ከም ዝዘመቱን ዝደለይዎ ከም ዝወሰዱን ኣይጠራጠርን፡ ከምቲ ኢሳይያስ ኣብ 2 ነገ. 20:17, 18 ዝተነበዮ። ትዕቢት ህዝቅያስ ዝነበረ፡ ንሳቶም ምርኮኦም ኮነ። ንምናሴ፡ ቅድሚኡ ብመሓውር ገበኑ ተኣሲሩ ዝነበረ፡ ኣሰርዎ እሞ ናብ ባቢሎን ብእስርና ወሰድዎ። እዚ ኣብ ኣየናይ ግዜ ግዝኣቱ ከም ዝነበረ ኣይተነግረናን፤ ኣይሁድ ኣብ 22 ዓመት ግዝኣቱ ከም ዝነበረ ይብሉ።

II. መግለጺታት ንስሓኡ (ቁ.

ምሉእ ትርጓሜ ኣንብብ ድምጺ፣ ምሉእ ትርጓሜን ብዘይ መስመር ምንባብን

ትርጉማት8 · 5

AMHEVG ምናሴም መንገሥ በጀመረ ጊዜ የአሥራ ሁለት ዓመት ልጅ ነበረ፥ በኢየሩሳሌምም አምሳ አምስት ዓመት ነገሠ። አማርኛ ENGNIV Manasseh was twelve years old when he became king, and he reigned in Jerusalem fifty-five years. English BCV ምናሴ ኽነግስ እንተሎ፥ ወዲ ዓሰርተ ኽልተ ዓመት ነበረ፤ ኣብ ኢየሩሳሌም ኮይኑ ኸዓ ሓምሳን ሓሙሽተን ዓመት ገዝአ። ትግርኛ GAZBIB Minaaseen dhalatee waggaa kudha lamatti mootii ta'ee, Yerusaalem keessa taa'ee waggaa shantamii shan mo'e. Afaan Oromoo BCV GIZ ወከዊኖ ወልደ ዓሠርቱ ወክልኤቱ ዓመት ለምናሴ አመ ያነግሥዎ ወኃምሳ ወኅምስቱ ዓመተ ነግሠ በኢየሩሳሌም። giz GAZGAZ Minaaseen dhalatee waggaa kudha lamatti mootii ta'ee, Yerusaalem keessa taa'ee waggaa shantamii shan mo'e. Afaan Oromoo BCV aksum ምናሴ ኽነግስ እንተሎ፥ ወዲ ዓሰርተ ኽልተ ዓመት ነበረ፤ ኣብ ኢየሩሳሌም ኮይኑ ኸዓ ሓምሳን ሓሙሽተን ዓመት ገዝአ። ትግርኛ AMHNIV ምናሴ በነገሠ ጊዜ ዕድሜው ዐሥራ ሁለት ዓመት ነበር፤ በኢየሩሳሌም ተቀምጦም አምሳ አምስት ዓመት ገዛ። አማርኛ