2ይ ዜና መዋእል 32

32:1-23 እቶም ንኣምላኽ ብዛዕባ ድሕነቶም ዝእመኑ፡ ቅቡል መንገዲ ወይ ኣገባብ ክጥቀሙ ኣለዎም፡ እንተዘይኮይኑ ግን ንእኡ ይፍትንዎ። ኣምላኽ ከማልእ እዩ፡ ንሕና እውን ግን ክንገብር ኣለና። ሕዝቅያስ ንህዝቡ ኣከቦም እሞ ኣበርትዖም። ኣብ ኣምላኽ ዘሎና እምነታዊ ምትእምማን፡ ልዕሊ እቲ ዝስፋሕፍሕ ፍርሒ ሰብ ከዕብየና እዩ። እቶም ጽቡቕ ተገዛእትን ወተሃደራትን የሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ ቃሉ ይውከሉ እሞ ብትብዓት ድማ፡ "ኣምላኽ ምሳና እንተ ኾይኑስ፡ መን እዩ ዚጻረረና፧" ኢሎም ይበሉ። ብጸጋ ኣምላኽ፡ ጸላእቲ ይጠፍኡ እሞ ብጾት ድማ ይርከቡ።

ምዕራፍ 32 እዚ ምዕራፍ እዚ ታሪኽ ግዝኣት ህዝቅያስ ይቕጽልን ይዛዝምን።

I. ሰናክሬም ኣብ ልዕሊኡ ዝገበሮ ወራር፡ ንሱ ድማ ንርእሱ፡ ንከተማኡን ንኣእምሮ ህዝቡን ካብቲ ጸላኢ ንምጥንኻር ዝወሰዶ ጥንቃቐ (ቁጽሪ 1-8)።

II. ሰናክሬም ዝሰደዶ ዕቡይን ጸርፍን ዝመልኦ መልእኽቲ (ቁጽሪ 9-19)።

III. እግዚአብሔር ንጸርፊ ሰናክሬምን ንጸሎት ህዝቅያስን ዝሃቦ ሓቀኛ መልሲ፡ ብምሉእ ምድምሳስ ሰራዊት ኣሶር፡ ንሰናክሬም ንውርደት፡ ንህዝቅያስ ድማ ንኽብሪ (ቁጽሪ 20-23)።

IV. ሕማም ህዝቅያስን ምሕዋዩን፡ ሓጢኣቱ ምሕዋዩን፡ ብህይወቱን ብሞቱን ዝረኸቦ ክብሪ (ቁጽሪ 24-33)።

ቁጽሪ 1-8 ኣብዚ ንረክብ፡

I. ሰናክሬም ኣብ መንግስቲ ህዝቅያስ ዝነበሮ ዘስካሕክሕ ዕላማ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊኣ ዝገበሮ ሓያል ፈተነ። እዚ ሰናክሬም እዚ፡ ከምቲ ድሕሪኡ ናቡከደነጾር ዝነበረ፡ ሽዑ ግዜ ንኣብኡ ክፋል ዓለም ዘስካሕክሕ፡ መቕሰፍቲን ዓብዪ ጨቋኒን ነበረ። ንሱ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ጎረባብቱ ንርእሱ ዘይተገደበ መንግስቲ ንምምስራት ሓሲቡ ነበረ። ቀደም ዝነበሮ ሳልማናሶር ንመንግስቲ እስራኤል ተቖጻጺሩ ንዓሰርተ ነገዳት ማረኸ። ሰናክሬም ድማ ብተመሳሳሊ ንይሁዳ ንርእሱ ክሕዛ ሓሰበ። ትዕቢትን ስስዔን ንሰብ ናብ ዓለምለኻዊ ግዝኣት ንምውሓጥ ይድርኾም። ኣብዚ ግዜ እዚ ሮሜ፡ ድሕሪኡ ካብ ካልኦት ነገስታት ምድሪ ንላዕሊ ክትገዝእ ዝመጸት ከተማ፡ ብሮሙሉስ ከም ዝተሰርሐት ምጥቃስ ኣገዳሲ እዩ። ሰናክሬም ንይሁዳ ድሕሪ ምእራምን ሃይማኖት ኣብኣ ምትካልን ብኡብኡ ወረራ፡ ድሕሪ እዚ ነገር እዚ ናብ ይሁዳ ኣተወ፡ ቁጽሪ 1።

1. እዚ ምፍርራሕ እዚ ቅድሚ ምእራምን ምትካልን ምዝዛሙ ከም ዘይመጸ ብመለኮታዊ ኣድሕኖት ጽቡቕ ገይሩ ተሰሪዑ ነበረ፡ ምኽንያቱ ሽዑ ነቲ ምእራም ደው ከብሎ ይኽእል ነይሩ።

2. ምናልባት ንሱ ንህዝቅያስ ነቲ ንሱ ዝምበሎ ዝነበረ ጣኦታዊ ኣምልኾ ስለ ዘጥፍአ ክቐጽዖ ሓሲቡ ይኸውን። ንህዝቅያስ ብዝገበሮ ነገር ከም ርኹስ፡ ከምኡ’ውን ንርእሱ ካብ መለኮታዊ ምክልኻል ከም ዘውጽአ ገይሩ ይርእዮ ነበረ። ብመሰረት እዚ ድማ ከም ቀሊሉ ዝማረኽ ገይሩ ይርእዮ ነበረ።

3. እግዚአብሔር ነዚ ግዜ እዚ ኣዘዘ፡ ምእንቲ ነዚ ዝምለስን ዝእረምን ህዝቢ ሓይሉ ከርእየሉ ዕድል ክረክብ። ነዚ ጸበባ እዚ ኣብ ልዕሊኦም ኣምጸኦ፡ ምእንቲ ንሱ ክብሪ ክረክብ፡ ንሳቶም ድማ ክብሪ ምድሓኖም ክረኽቡ። ድሕሪ እዚ ነገር እዚን ምትካልን፡ ሓደ ሰብ ፍጹም ሰላም ጥራይ ክሰምዕ ይጽበ ነይሩ፡ ከምኡ’ውን ከምዚኦም ብመለኮታዊ ሞገስ ዝተዓደሉ ህዝቢ ዝደፍር የልቦን። ይኹን እምበር፡ እቲ ዝቕጽል ዝሰማዕናዮ ዜና፡ ሓደ ዘስካሕክሕ ኣጥፋኢ ሰራዊት ናብታ ሃገር ኣትዩ ንኹሉ ከጥፍእ ድሉው ምዃኑ እዩ። ንሕና ኣብ መገዲ ግቡእና ክንከውን ንኽእል ኢና፡ ገና ግን ምስ ጸበባን ሓደጋን ክንራኸብ ንኽእል ኢና። እግዚአብሔር ከምኡ ዝገብር፡ ንእምነትና ኣብኡ ንምፍታን ከምኡ’ውን ንጥንቃቐኡ ብዛዕባና ንምግላጽ እዩ። እቲ ሰናክሬም ናብ ይሁዳ ክኣቱ ከሎ ዝረኸቦ ንእሽቶ ተቓውሞ፡ ኩሉ ናቱ ምዃኑ ከም ዝሓስብ ገበሮ። ንኹለን እተዓርዳ ከተማታት ክሕዝ ሓሰበ (ቁጽሪ 1)፡ ንየሩሳሌም ድማ ክዋጋእ ሓሰበ፡ ቁጽሪ 2። 2 ነገስት 18:7, 13 ተመልከት።

II. ህዝቅያስ ነዚ ዝመጾ ዝነበረ ማዕበል ብጥበብ ዝገበሮ ምድላው፡ ምስ መሳፍንቱ እንታይ ክገብር ከም ዘለዎ፡ እንታይ ስጉምቲ ክወስድ ከም ዘለዎ ተማኸረ፡ ቁጽሪ 3። ብምኽሮም ድማ ተዳልዩ፡

1. እታ ሃገር ብዝሑል ኣቀባብላ ክትቅበሎ፡ ምኽንያቱ ኣብኣ ማይ ከም ዘይረክብ ጥንቃቐ ስለ ዝገበረ (ሽዑ ሰራዊቱ ብጽምኢ ክጠፍእ ነይሩ)፡ ወይ ድማ ማይ ክሳሕስሕ፡ በዚ ድማ ሰራዊቱ ክደክምን ንውግእ ዘይበቅዕ ክኸውን። ሓያል ሰራዊት፡ ንሓጺር መዓልታት ማይ እንተ ዘይረኸበ፡ ናይ ደረቕ ሓመድ ክምርኮስ እዩ። ኩሎም ብኡብኡ ንምንጪ ማይን ነቲ ብማእከል ሃገር ዝሓልፍ ዝነበረ ሩባን ንምዕጻው ተዋፈሩ (ምናልባት እዚ ብትሕቲ ምድሪ ብቧንቧ ናብ ከተማ ተቐይሩ ይኸውን)። ከምዚ ዝኣመሰለ ፖሊሲ ኣብዚ እዋን እዚ ንወራሪ ሰራዊት ቅድሚ ምምጽኡ ንምጥፋእ ብብዝሒ ይጥቀሙሉ እዩ።

2. እታ ከተማ ብፍሽኽታ ክትቅበሎ። ነዚ ድማ ነቲ መካበብያ ኣዐረየ፡ ግምብታት ሰርሐ፡ ብዙሕ ፍላጻታት (ወይ ድማ ኣብ ህዳግ ከም ዝተጻሕፈ ሰይፊ ወይ ኣጽዋር) ከምኡ’ውን ጋሻታት ገበረ (ቁጽሪ 5)፡ መራሕቲ ድማ ሾመ፡ ቁጽሪ 6። ማስታወሻ፡ እቶም ንደሓንነቶም ኣብ እግዚአብሔር ዝውከሉ፡ ገና ንደሓንነቶም ቅኑዕ መንገዲ ክጥቀሙ ኣለዎም፡ እንተ ዘይኮይኑ ንእኡ ይፍትንዎ እምበር ኣይውከሉሉን። እግዚአብሔር የዳልው፡ ንሕና ድማ ከምኡ ክንገብር ኣለና።

III. ንህዝቡ ኣብዚ ጸበባ እዚ ኣብ እግዚአብሔር ክውከሉ ዝሃቦ ምትብባዕ። ኣብ ሰፊሕን ግሉጽን ጎደና ኣከቦም፡ ብምጽንናዕ ድማ ተዛረቦም፡ ቁጽሪ 6። ንሱ ባዕሉ ኣይፈርሀን፡ እቲ ወራር ጽቡቕ ከም ዝዛዘም ስለ ዝተኣማመነ። ከም ኣቦኡ ኣይነበረን፡ ንእኡ ዘፍርሆ ብዙሕ በደል ነይርዎ፡ ዘተባብዖ እምነት ድማ ኣይነበሮን፡ ስለዚ ኣብ ግዜ ህዝባዊ ሓደጋ ልቡ ተንቀጥቀጠ፡ ከምቲ ኣእዋም ዱር ብንፋስ ዝንቀጥቀጣ፡ ሽዑ ድማ ልቢ ህዝቡ’ውን ከምኡ ምዃኑ ኣየገርምን፡ ኢሳ. 7:2። ብዝበሎ ነገር ንህዝቡ፡ ብፍላይ ድማ ንመራሕቱ ህይወት ሃቦም፡ ከምቲ ቃል ዝብሎ ድማ ንልቦም ተዛረቦም።

1. ፍርሆም ንምቕናስ ጸዓረ፡ “ሓይልኹም ኣጽንዑን ትብዓትኩም ኣርእዩን፡ ንከተማ ንምሕላፍ ወይ ንምምስጋን ኣይትሕሰቡ፡ ግን ክሳብ መጨረሻ ሰብ ክትከላኸሉ ቘርጹ፡ ንከተማ ንምጥፋእ ወይ ኣብ ኢድ ጸላኢ ንምውዳቕ ኣይትሕሰቡ፡ ሓደጋ የልቦን። ወተሃደራት ደፋራት ይኹኑ፡ ቦታኦም ይሕልዉ፡ ኣጽዋሮም ይሕዙ፡ ብትብዓት ይዋግኡ፡ ዜጋታት ድማ ከምኡ ክገብሩ የተባብዕዎም፡ ንንጉስ ኣሶር ኣይትፍርሑን ኣይትስምብዱን።” ነብዪ ካብ እግዚአብሔር ከምዚ ገይሩ ኣተባብዖም ነይሩ (ኢሳ. 10:24)፡ ንኣሶራውያን ኣይትፍርሑ። ኣብዚ ድማ ንጉስ ካብኡ ኣተባብዖም። ሕጂ እቶም ኣብ ጽዮን ዝነበሩ ሓጥኣን ፈሪሆም ነበሩ (ኢሳ. 33:14)፡ እቶም ጻድቃን ግን ኣብ ላዕሊ ይነብሩ ነበሩ (ኢሳ. 33:15, 16)፡ ንፍርሂ ንምስዓር ድማ ኣብ ልዕሊኡ ይሓስቡ ነበሩ። ኢሳ. 33:18 ተመልከት፡ እዚ ድማ ነቲ ኣብዚ ዝተመዝገበ ነገር የረድእ።

2. ንፍርሆም ንምህዳእን ንምጥፋእን ኢሉ እምነቶም ንምዕቃብ ጸዓረ። “ሰናክሬም ብዙሕ ሰራዊት ምስኡ ኣለዎ፡ ገና ግን ካብኡ ንላዕሊ ምስና ብዙሓት ኣለዉና፡ ምኽንያቱ እግዚአብሔር ምስና ኣሎ፡ ንእኡኸ ክንደይ ትቖጽርዎ? ምስ ጸላኢና ስጋዊ ሓይሊ ኣሎ፡ ንሱ ድማ ኣብኡ ይውከል፡ ምስና ግን እግዚአብሔር ኣሎ፡ ሓይሉ ዘይስዓር እዩ፡ ኣምላኽና፡ ተስፋኡ ዘይፍረስ እዩ፡ ምስና ብኪዳን ዝተኣሳሰረ ኣምላኽ፡ ክሕግዘናን ውግኣትና ክዋጋኣልናን፡ ንሕና ክንዋጋእ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እንተ ደለየ ንሱ ባዕሉ ክዋጋኣልና።” ከምኡ ድማ ኣብዚ ገበረ። ማስታወሻ፡ ኣብ እግዚአብሔር ዘሎ እምነት ዝመልኦ ምትእምማን ካብ ዝሰፍሐ ፍርሂ ሰብ ልዕል ከብለና እዩ። እቲ ንቝጥዓ ጨቋኒ ዝፈርህ ንእግዚአብሔር ፈጣሪኡ ይርስዕ፡ ኢሳ. 51:12, 13። ህዝቅያስ ካብዚ ንላዕሊ ብዙሕ ከም ዝበለ ይኸውን፡ ህዝቢ ድማ ኣብቲ ዝበሎ ነገር ተወኪሎም፡ ብቓሉ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብዛዕባ ምህላው እግዚአብሔር ምስኦምን ንምድሓኖም ዘለዎ ሓይልን ዝበሎ ነገራት፡ እምነት ኣብኡ ድማ ኣዕሪፉዎም። እቶም ጽቡቓት ተገዛእትን ወተሃደራትን የሱስ ክርስቶስ ከምዚ ገይሮም ኣብ ቃሉ ይውከሉ፡ ብትብዓት ድማ ይበሉ፡ እግዚአብሔር ምስና እንተኾይኑ፡ መን እዩ ክጻረረና ዝኽእል?

ቁጥር 9-23 እዚ ብዛዕባ ዅራን ስድብን ሰናኸሬብ፡ ጸሎት ህዝቅያስ፡ ከምኡውን የሩሳሌም ብጥፍኣት ሰራዊት ኣሶር ምድሓና ዝገልጽ ዛንታ፡ ኣብ መጽሓፍ ነገስታት፡ 2 ነገ. 18ን 19ን ብዝርዝር ረኺብናዮ ኢና። ኣብዚ ብሓጺሩ ተገሊጹ እኳ እንተኾነ፡ ነዞም ሰለስተ ነገራት ንምርኣይ ግን እኹል እዩ፦

I. ናይ ጸላእቲ ቤተ ክርስቲያን ዘይፍርሃት ኣምላኽን ክፉእነትን። ሰናኸሬብ ንላኪሽ ብምዕጻር እጁ ምሉእ እኳ እንተነበረ (ቁ. 9)፡ ህዝቅያስ ንየሩሳሌም ከም ዘዕብያ ከምኡውን ንህዝቡ ጸኒዖም ንኽጸንሑ ከም ዘተባብዖ ሰምዐ። ስለዚ፡ ንሱ ባዕሉ ንምዕጻር ከይመጸ፡ መልእክተኛታት ልኢኹ ንህዝቅያስን ህዝቡን ከተማኡ ንኽህቡ ንምፍርራሕ ደብዳበታት ጸሓፈ።

1. ንህዝቡ ካብ ንጉስ ይሁዳ ንምፍላይ ብምፍታን፡ ንንጉስ ይሁዳ ዝነበሮ ዓቢይ ክፉእነት። ንሱ ከም ክቡር ሰብ ዝገብሮ፡ ምስ ህዝቅያስ ኣይተዛረበን፡ ከምኡውን ቅኑዕ ውዕል ኣየቕረበሉን፡ የግዳስ ንሓፋሽ ህዝቢ ንምፍርራሕን ንኽሓድግዎ ንምእማንን፡ ንዘውዳዊ ንጉስ ዘይበቅዕ ሕሱርን ነውራምን ተንኮላት ተጠቕመ። ንህዝቅያስ፡ ንህዝቡ ናብ ጥፍኣት ንምእታው ዝሓሰበን ናብ ጥሜትን ጽምእን ንምውሳድ ዝሓሰበን (ቁ.