1ኛ ሳሙኤል 18

18:1-5 የዳዊትና የዮናታን ወዳጅነት፣ በእውነተኛ አማኞች ውስጥ አንድ ልብና አንድ ነፍስን የሚያፈራ፣ እንዲሁም አንዱ ሌላውን እንዲወድ የሚያደርግ የመለኮታዊ ጸጋ ውጤት ነበር። ይህ የነፍሶች አንድነት የክርስቶስን መንፈስ ከመካፈል የመነጨ ነው። እግዚአብሔር ልቦችን በሚያስተሳስርበት ቦታ፣ ሥጋዊ ነገሮች እነርሱን ለመለየት በጣም ደካማ ናቸው። ክርስቶስን እንደራሳቸው ነፍስ የሚወዱ፣ ራሳቸውን ከእርሱ ጋር በዘላለም ቃል ኪዳን ለማስተሳሰር ፈቃደኞች ይሆናሉ። ዳዊት ይህን ሁሉ ክብርና አክብሮት ከልክ በላይ ሳይታበይ ሊሸከም መቻሉ፣ በእርግጥም በዳዊት ውስጥ የእግዚአብሔር ጸጋ ኃይል ታላቅ ማረጋገጫ ነበር።

ምዕራፍ 18

ባለፈው ምዕራፍ ዳዊትን በድል ላይ ትተነዋል፤ አሁን በዚህ ምዕራፍ ውስጥ የሚከተሉትን እናገኛለን፥

I. የድሎቹ መሻሻል፤ እርሱም በፍጥነት ሆነ፥

1. የሳኦል ቋሚ አገልጋይ (ቁ. 2)።

2. የዮናታን የቃል ኪዳን ወዳጅ (ቁ. 1, 3, 4)።

3. የአገሩ ተወዳጅ (ቁ. 5, 7, 16)።

II. የድሎቹ መዳከም። ይህ ትክክለኛ ሥራን እንኳ የሚያጅብ ከንቱነት ነው፤ ይህም ‹‹ሰው ስለ ሥራው ይቀናል›› መክ. 4:4። ዳዊትም በሳኦል እንዲህ ሆነ።

1. እርሱን ጠላው፥ ራሱም ሊገድለው ፈለገ (ቁ. 8-11)።

2. ፈራው፥ ጉዳትም እንዲደርስበት እንዴት እንደሚያደርግ አሰበ (ቁ. 12-17)። ልጁን ሊያጋባው ሐሳብ አቀረበ፤ ነገር ግን፥ [1.] ሊያስቆጣው ሲል የበኩር ልጁን አታለለው (ቁ. 19)፥ [2.] ሕይወቱን አደጋ ላይ በሚጥሉ ሁኔታዎች ታናሽ ልጁን ሰጠው (ቁ. 20-25)። ዳዊት ግን ሁኔታዎቹን በጀግንነት ፈጸመ (ቁ. 26, 27)፥ ከጊዜ ወደ ጊዜም ይበልጥ የተከበረ ሆነ (ቁ. 28-30)። ዳዊት አሁንም እየተነሳ ነበር፥ ነገር ግን (የሕይወትን አክሊል ለማግኘት የሚጥሩ ሁሉ እንደሚጠብቁት) ሊታገልባቸው የሚገቡ ብዙ ችግሮችና ተቃውሞዎች ነበሩት።

ቁጥር 1-5

ዳዊት ከሳኦል እጅና ከዮናታን ራስ በላይ ዘውዱን እንዲወስድ ተቀብቶ ነበር፤ ሆኖም እዚህ ላይ የሚከተሉትን እናገኛለን፥

I. አሁን ዘውዱን የያዘው ሳኦል በእርሱ ታመነበት፤ እግዚአብሔርም በቤተ መንግሥት ባገኘው ከፍታ ለወደፊት አገልግሎት እንዲዘጋጅ አደረገው። ሳኦልም ዳዊትን ወደ ቤቱ ወሰደው፥ ወደ ቀድሞው የብቸኝነት ኑሮው እንዲመለስም አልፈቀደለትም (ቁ. 2)። ዳዊትም የጦር ሰዎችን ሁሉ በልጦ፥ እነርሱ ያልተቀበሉትን ፈተና በመቀበል ራሱን ስላስመሰከረ፥ ሳኦል በጦር ሰዎች ላይ ሾመው (ቁ. 5)፤ ይህ ማለት የጦር ሠራዊት አዛዥ አላደረገውም (አብኔር በዚያ ቦታ ነበርና)፥ ነገር ግን ምናልባት የንጉሥ ጠባቂዎች አለቃ አደረገው፤ ወይም ደግሞ ታናሽ ቢሆንም እንኳ ለታላላቅ አገልግሎቶቹ ሽልማት እንዲሆንለት ቅድሚያ እንዲሰጠው አዘዘ። በመንግሥት ጉዳዮችም አሰማራው፤ ዳዊትም ሳኦል በላከው ስፍራ ሁሉ ሄደ፥ ታዛዥ እንደነበረው ሁሉ ደፋርና ጀግና መሆኑንም አሳየ። ለመግዛት የሚፈልጉ ሁሉ በመጀመሪያ መታዘዝን መማር አለባቸው። ለአባቱ ለእሴይ ታዛዥ ልጅ መሆኑን አሳይቶ ነበር፥ አሁን ደግሞ ለጌታው ለሳኦል ታዛዥ አገልጋይ ሆነ፤ በአንድ ግንኙነት ጥሩ የሆኑ ሰዎች በሌላም ግንኙነት ጥሩ ይሆናሉ ተብሎ ይጠበቃል።

II. ለዘውዱ ወራሽ የነበረው ዮናታን ከእርሱ ጋር ቃል ኪዳን ገባ፤ እግዚአብሔርም ተቀናቃኙ ወዳጁ ሲሆን የዳዊት መንገድ ይበልጥ ግልጽ እንዲሆን አደረገ።

1. ዮናታን ለእርሱ ልዩ ፍቅርና አድናቆት አደረበት (ቁ. 1)፦ ከሳኦል ጋር ተነጋግሮ በጨረሰ ጊዜ እርሱን ፍጹም ወደደው። ይህ ከጦርነቱ በፊት ከሳኦል ጋር ያደረገውን ውይይት (ምዕ. 17:34, 37) ወይም ከዚያ በኋላ የተደረገውን (ቁ. 51) የሚያመለክት እንደሆነ ግልጽ አይደለም፤ በሁለቱም ውስጥ ከተጻፈው በላይ ብዙ ነገር ተነግሮ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን በሁለቱም ውስጥ ዳዊት በብዙ ጥበብ፣ ትህትናና እግዚአብሔርን በመፍራት፣ በንግግር ብልህነት፣ በብዙ ድፍረት ሆኖም በብዙ ጣፋጭነት ራሱን ገልጿል፤ ይህ ሁሉ ደግሞ ተፈጥሯዊና ያልተጋነነ ነበር፤ በትምህርቱና በመልኩ የነበሩት ችግሮች ደግሞ ይበልጥ አስገራሚ አድርገውታል፤ ስለዚህም የዮናታን ነፍስ ወዲያውኑ ከዳዊት ነፍስ ጋር ተዋሐደች። ዮናታን ቀደም ሲል የፍልስጥኤማውያንን ሠራዊት ዳዊት አሁን የፍልስጥኤማውያንን ግዙፍ ሰው ባጠቃበት ተመሳሳይ እምነትና ጀግንነት አጥቅቶ ነበር፤ ስለዚህም በመካከላቸው የፍቅር፣ የባሕርይና የምክር በጣም ቅርብ ተመሳሳይነት ነበረ፤ ይህም መንፈሳቸው በቀላሉ፣ በፍጥነትና በቅርበት እንዲዋሐድ አደረገ፤ ስለዚህም በአንድ አካል ውስጥ እንዳሉ ሁለት ነፍሳት ይመስሉ ነበር። ዳዊት ዘውዱን ሊወስድበት ስለነበር ከዮናታን በላይ ዳዊትን ለመጥላት ምክንያት የነበረው ማንም አልነበረም፤ ሆኖም ግን ከእርሱ በላይ የሚወደው ማንም አልነበረም። በፍቅራቸው በጥበብና በጸጋ መርሆዎች የሚመሩ ሰዎች ፍቅራቸው በምንም ዓለማዊ ጉዳዮች ወይም ግምት እንዲለወጥ አይፈቅዱም፤ ታላላቅ ሐሳቦች ትንንሾቹን ይውጣሉና ይገዛሉ።

2. ለዳዊት ያለውን ፍቅር በሰጠው ለጋስ ስጦታ አሳየ (ቁ. 4)። እንዲህ ያለ ታላቅ ነፍስ፥ ምንም እንኳ ውብ በሆነ አካል ውስጥ ቢኖርም፥ በድሃ እረኛ ዝቅተኛና ንቀት በሚያሳድር ልብስ ተደብቆ በማየቱ ተጨነቀ፤ ስለዚህም በፍጥነት የቤተ መንግሥት ሰው ልብስ (ቀሚስ ሰጠውና) እና የጦር ሰው ልብስ እንዲለብስ ተንከባከበው፤ ምክንያቱም ከበትሩና ከወንጭፉ ይልቅ ሰይፍና ቀስት ሰጠው፥ ከእረኛ ከረጢቱ ይልቅ ደግሞ ቀበቶ ወይም መታጠቂያ ሰጠው፤ ስጦታውንም ይበልጥ አስገዳጅ ያደረገው ደግሞ ራሱ የለበሳቸው ልብሶች መሆናቸው ነበር፤ (የሚከተለውንም ነገር እንደ ትንቢት) ዳዊትን በእነርሱ ለማልበስ ራሱን ገፈፈ። የሳኦል ልብሶች አልመጥነውም ነበር፥ የዮናታን ግን መጥነው ነበር። አካላቸው አንድ መጠን ነበረው፥ ይህም የአእምሮአቸው ተስማሚነት ጋር በሚገባ የሚስማማ ሁኔታ ነበር። ሳኦል እነዚህን የክብር ምልክቶች በዳዊት ላይ ሲያደርግ፥ መጀመሪያ ሊያገኛቸው ከዚያም ሊለብሳቸው ስለፈለገ መልሶ አወለቃቸው፤ አሁን ግን የልዑልና የጦር ሰው መንፈስ ማረጋገጫዎችን ስለሰጠ፥ የልዑልና የጦር ሰው ልብሶችን ለመልበስ አላፈረም። ዳዊት በዮናታን ልብሶች ውስጥ ይታያል፥ ሁሉም እርሱ የዮናታን ሁለተኛ ማንነት መሆኑን እንዲያውቁ። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም እኛን ለማልበስ ራሱን በመገፈፍ፣ እኛን ለማበልጸግ ራሱን በማዶለል ፍቅሩን አሳይቶናል፤ እንዲያውም ከዮናታን በላይ አድርጓል፤ ዮናታን የዳዊትን ልብስ ባይለብስም እርሱ ግን የኛን ጨርቅ ለብሷል።

3. ይህን ወዳጅነት ለማስቀጠል ጥረት አደረገ። በመጀመሪያው ስብሰባም እንኳ እርስ በእርሳቸው ሙሉ በሙሉ ስለረኩ፥ እርስ በእርሳቸው ቃል ኪዳን ገቡ (ቁ. 3)። የጋራ ፍቅራቸው እውነተኛ ነበር፤ ታማኝ ልብ ያለውም ሰው በማረጋገጫዎች አይደነግጥም። እውነተኛ ፍቅር ዘላቂ መሆንን ይፈልጋል። ክርስቶስን እንደ ነፍሳቸው የሚወዱት ሁሉ ከእርሱ ጋር በዘላቂ ቃል ኪዳን ለመተባበር ፈቃደኞች ይሆናሉ።

III. ቤተ መንግሥቱም አገሩም እርሱን ለመባረክ ተስማሙ። በተወዳጆቻቸው ላይ የሚስማሙት እምብዛም ነው፤ ሆኖም ዳዊት በሕዝቡ ሁሉ ፊት ተቀባይነት አገኘ፥ እንዲሁም (ይህም እንግዳ ነገር ነበር) በሳኦል አገልጋዮች ፊትም ተቀባይነት አገኘ (ቁ. 5)። የቀድሞዎቹ ከልብ ወደዱት፥ የኋለኞቹ ደግሞ ከኀፍረት የተነሳ ሊያሞካሹትና ሊያወድሱት ግድ ሆነባቸው። ይህ ሁሉ ክብርና አክብሮት በድንገት በእርሱ ላይ ሲፈስ ከመጠን በላይ ሳይታበይ ሊሸከመው መቻሉ በእግዚአብሔር ጸጋ በዳዊት ውስጥ የታየ ታላቅ ምሳሌ ነበር። በፍጥነት የሚወጡ ሰዎች ጥሩ አእምሮና ጥሩ ልብ ያስፈልጋቸዋል። ከመዋረድ ይልቅ እንዴት መብዛት እንደሚቻል ማወቅ ይበልጥ ከባድ ነው።

፲፰:፮-፲፩ የዳዊት መከራዎች ድሎቹን ወዲያውኑ የተከተሉ ብቻ ሳይሆኑ፣ ከእነርሱም የመነጩ ናቸው፤ በዚች ዓለም ታላቅ መስሎ የሚታየው ነገር ከንቱነቱ እንዲህ ነው። እንደ ሳኦል፣ ንዴተኛ፣ ቀናተኛ፣ ተጠራጣሪና ክፉ ጠባይ ያላቸው ከሆኑ፣ የእግዚአብሔር መንፈስ ከሰዎች እንደራቀ የሚያሳይ ምልክት ነው። ሳኦልን ለማገልገል በበገናው ይጥር የነበረውን ዳዊትን፣ እና ዳዊትን ለመግደል በጦር ይጥር የነበረውን ሳኦልን አነጻጽሩ፤ የእግዚአብሔር የተሰደዱ ሕዝቦች የባሕርያቸውን ደግነትና ጠቃሚነት፣ እንዲሁም የአሳዳጆቻቸውንም አረመኔነት አስተውሉ። ዳዊት ግን ደህንነቱ ለእግዚአብሔር መለኮታዊ አገዛዝ ሊሰጥ ይገባል።

ቁጥር 6-11

አሁን የዳዊት ችግሮች ይጀምራሉ፤ እነዚህም ድሎቹን ተከትለው የመጡ ብቻ ሳይሆኑ፣ ከድሎቹም የተነሱ ናቸው፤ በዚህ ዓለም ታላቅ የሚመስለው ነገር ሁሉ ከንቱነት እንዲህ ነው።

I. በሕዝቡ ዘንድ ከልክ በላይ ከፍ ከፍ ተደረገ። ከድሉ በኋላ ሳኦል በአቅራቢያው ባሉ የእስራኤል ከተሞች በድል አድራጊነት እየዞረ የሕዝቡን እንኳን ደስ አለህ ይቀበል ነበር። በየትኛውም ቦታ በይፋ ሲገባ፣ ሴቶች ለእርሱ አክብሮት ለማሳየት በጣም ቀዳሚዎች ነበሩ፤ በዚያን ጊዜ በሕዝባዊ ድሎች የተለመደ ነበርና (ቁ. 6)። እነርሱም በጭፈራቸው የሚዘምሩት መዝሙር ነበራቸው፤ ይህ መዝሙር የዳዊትን ጀግንነት በጣም በሚያደንቅና የሳኦልን ስኬቶች ከዳዊት ስኬቶች በላይ በማስቀደም ጥበበኛ ከመሆን ይልቅ ፍትሐዊ በሆነ ገጣሚ የተሠራ ይመስላል። የመዝሙሩም ዋና መልእክት፦ ሳኦል ሺዎችን ገደለ፣ ዳዊት ግን እልፎችን ገደለ የሚል ነበር። ሙሴ በኤፍሬምና በምናሴ ቁጥሮች መካከል እንዲህ ያለ ልዩነት አድርጎ ነበር፤ ዘዳግም 33:17።

II. ይህ ሳኦልን እጅግ አስቆጣውና በዳዊት እንዲቀና አደረገው፤ ቁ. 8, 9። ይህ መዝሙር የሚያመለክተው የቅርቡን ድርጊት ብቻ እንደሆነና የሳኦልን የቀድሞ ስኬቶች ለመቀነስ እንዳልሆነ ሊያስብበት በተገባ ነበር፤ አሁን በሚከበረው ድርጊት ደግሞ ዳዊት ጎልያድን በመግደል በዚያ ቀን የተገደሉትን ፊልስጥኤማውያን ሁሉ እንደገደለና ሠራዊቱን በሙሉ እንዳሸነፈ የማያከራክር እውነት ነበር፤ ስለዚህም ለዳዊት የሚገባውን ብቻ ነበር የሰጡት። ምናልባት መዝሙሩን የደረሰው ሰው የግጥም ነፃነትን ብቻ ተጠቅሞ ሊሆን ይችላል፤ በሳኦልና በዳዊት መካከልም የሚያስቀና ንጽጽር ለማድረግ አስቦ ላይሆን ይችላል፤ ወይም አስቦ ቢሆን እንኳ፣ የሕዝብ ክብር ከልብ የታሰበ መሆኑ ሲታይ፣ እንዲህ ያለውን የግል ክብሩን የሚነካ ነገር ልብ ማለት ለታላቅ ንጉሥ የማይገባ ነበር። ሳኦል ግን እጅግ ተቆጣ፤ ወዲያውም ከዚህ በስተጀርባ ከዳተኝነት የተሞላበት ሴራ እንዳለ ጠረጠረ፦ 'ከዚህ በኋላ መንግሥት እንጂ ሌላ ምን ሊኖረው ይችላል?' ይህም ዳዊትን እንደቀናበትና በእርሱ ላይ ዕድል እንደሚፈልግ ሰው አድርጎ እንዲመለከተው አደረገው (ቁ. 9)፤ ፊቱም እንደቀድሞው ወደ እርሱ አልነበረም። ትዕቢተኞች ከራሳቸው በቀር ማንም ሲመሰገን መስማት አይችሉም፤ ከእነርሱ ውጪ የሚሰጥ ክብር ሁሉ የጠፋባቸው ይመስላቸዋል።