ትግላት ጲሌሶር

ትግላት ጲሌሶር፣ “ዓብዪ” ወይ ድማ “ፑል” ተባሂሉ ዝፍለጥ ዝነበረ፣ ካብ 745 ክሳብ 727 ቅ.ል.ክ. ዝነገሰ ሓያል ንጉስ ኣሶር ነበረ። ንሱ ኣብ ብሉይ ኪዳን ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍሊታት ተጠቒሱ ኣሎ (2Ki.15.19,29; 16.7,10;1ኛ ዜና 5:6,26;2ኛ ዜና 28:20;Hos.5.13; 10.6)። ግዝኣት ትግላት ጲሌሶር ምፍልፋል ግዝኣት ሓዳስ ኣሶር ከምኡ’ውን ኣብ ጥንታዊት ቀረባ ምብራቕ ምጅማር ልዕልና የርኢ። ንሱ ብወተሃደራዊ ዓወታት ከምኡ’ውን ብፖለቲካዊ ምምሕያሻት ይፍለጥ። ብመሰረት ጸብጻብ መጽሓፍ ቅዱስ፣ ትግላት ጲሌሶር ካብ ንጉስ እስራኤል ምናሔም ግብሪ ተቐቢሉ (2ኛ ነገ 15:19)፤ ድሕሪኡ ድማ ክፍሊታት እስራኤል ማለትም ገለዓድ፣ ገሊላን ንፍታሌምን ብምስዓር ንነበርቲ ናብ ኣሶር ኣግዒዙ (2ኛ ነገ 15:29;1ኛ ዜና 5:26)። ንጉስ ይሁዳ ኣሓዝ ኣብ ልዕሊ ነገስታት እስራኤልን ሶርያን ሓገዝ ትግላት ጲሌሶር ደለየ፣ ይኹን እምበር እዚ ምሕዝነት እዚ ኣብ መወዳእታ ንምግዛእ ይሁዳን ምጥፋእ ሃይማኖታዊ ስምምዕን ኣስዓበ (2ኛ ነገ 16:7-10;2ኛ ዜና 28:20)። ነብዪ ሆሴዕ ኣብ ክንዲ ኣብ ኣምላኽ ምእማን፣ ኣብ ኣሶር ምውካል እስራኤል (ብትግላት ጲሌሶር ዝተመሰለ) ከንቱ ምዃኑ ኣወጊዙ (Hos.5.13; 10.6)። ምፍልፋል ግዝኣት ኣሶር ንሉዓላዊነቶምን ንናጽነቶምን ዝውስኽ ዝነበረ ስግኣት ስለዝነበረ፣ ግዝኣት ትግላት ጲሌሶር ኣብ ታሪኽ እስራኤልን ይሁዳን ዓብዪ ለውጢ ዘምጸአሉ እዋን ነበረ።