ኦሪት ዘሁልቊ 12

12:1-9 ትዕግስቲ ሙሴ ከም ብህዝቢ ኣብ ስድራቤቱ’ውን ተፈቲኑ እዩ። እቲ ሽፋን፡ ወጻእተኛ ሰበይቲ ምእታዉ እዩ ነይሩ፤ ግናኸ ምናልባት ትዕቢቶም ተጎዲኡን ብልዕሊ ኩሉ ዘለዎ ስልጣኑ ድማ ቅንኣቶም ተለዓዒሉን እዩ። ተቓውሞ ካብ ቀረባ ዝምድናታትናን ካብ ሃይማኖታውያን ኣዕሩኽትናን ኣዝዩ መሪር እዩ። ግናኸ እዚ ክንጽበዮ ዝግባእ እዩ፣ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ድማ ንልእመትን ትሕትናን ሙሴ እንተሓሊናዮ ጽቡቕ ይኸውን። ሙሴ በዚ መገዲ ናብቲ ዝተጸውዓሉ ዕዮ ተሰናድዩ ነይሩ። ኣምላኽ ንሙሴ ንጹህ ምዃኑ ከረጋገጸሉ ጥራይ ዘይኮነስ ኣወድሶ ድማ። ሙሴ ካብ ኩሎም ካልኦት ነብያት ኣዝዩ ብልጫ ዝነበሮ መንፈስ ትንቢት ነበሮ፤ ግናኸ እቲ ኣብ መንግስተ ሰማያት ዝነኣሰ ንሱ ይዐብዮ እዩ፤ ጎይታና የሱስ ከኣ ብዘይመወዳእታ ይበልጾ፣ እብራውያን 3:1። ማርያምን ኣሮንን ከመይ ዝበለ ሰብ ከም ዝጸረፉ የስተንትኑ። ንኣገልገልቲ ኣምላኽ ዝቃወም ነገር ንኽንዛረብ ወይ ንኽንገብር ክንፈርህ ምኽንያት ኣሎና። ንኽቡራት ክጸርፉ ዘይፈርሁ ድማ ብሓቂ ትዕቢተኛታት እዮም፣ 2 ጴጥሮስ 2:10። ምውሳድ ህልውና ኣምላኽ ናይ ኣምላኽ ዘይምርሳሕ እቲ ዝውሕስን ዝሓዘነን ምልክት እዩ። እንተኸይዱ ወይለና! ብሓጢኣትን ብዕሽነትን ንሕና ኽሳዕ እንሰጕጎ ፈጺሙ ኣይከይድን እዩ።

ምዕራፍ 12 ኣብ ዝሓለፈ ምዕራፍ ህዝቢ ንሙሴ ዘሕደሩሉ ጸበባ ረኺብና፤ ኣብዚ ድማ ትዕግስቱ ብገዛእ ኣዝማዱ ከም እተፈተነ ንርኢ።

I. ሚርያምን ኣሮንን፣ ማለት ገዛእ ሓዉን ሓብቱን፣ ኣዋረድዎ (ቁጽሪ 1-3)።

II. እግዚአብሔር ድማ ብዛዕባ እዚ ሓተቶም (ቁጽሪ 4-9)።

III. ሚርያም ድማ ብእኡ ምኽንያት ብለምጺ ተሃርመት (ቁጽሪ 10)።

IV. ኣሮን ተገዝአ፣ ሙሴ ድማ ንሚርያም ብትሕትና ለመነላ (ቁጽሪ 11-13)።

V. ሓወየት፣ ግናኸ ንሸውዓተ መዓልቲ ሓፈረት (ቁጽሪ 14-16)። እዚ ድማ እቶም ዝበለጹ ሰባትን ስድራቤታትን እንተኾኑ እውን፣ ገለ ስሕተታትን መከራታትን ከም ዘለዎም ንምርኣይ ተመዝጊቡ ኣሎ።

ቁጽሪ 1-3 ኣብዚ ንረክብ፡

I. ዘይግባእ ንዴት ኣሮንን ሚርያምን፡ ንሙሴ ተዛረብዎ፣ ቁጽሪ 1። ሙሴ ካብ እግዚአብሔር ብዙሕ ክብርን ዝረኸበ ኮይኑ፣ ካብ ሰባት ግና ብዙሕ ንዕቀትን ውርደትን እንተረኺቡ፣ ካባናኸ ሓደ እኳ ከምዚ ዝኣመሰለ ፈተናታት ዘገርም ወይ ከቢድ እዩ ኢሉ ይሓስብ፣ ወይስ ብእኡ ይቕየም ወይ ይሕነኽ ድዩ፧ ግናኸ ንሙሴ ጸገም ከም ዝፍጠርሉ መን ይሓስብ ነይሩ፧

1. ካብቶም ንርእሶም ቅኑዓትን ጽቡቓትን ዝነበሩ፤ ብሃይማኖት እውን ፍሉጣት ዝነበሩ፣ ሚርያም ነብዪት፣ ኣሮን ሊቀ ካህናት፣ ክልቲኦም ድማ ምስ ሙሴ ንምድሓን እስራኤል ብሓባር እተሾሙ ነበሩ። ሚክ. 6:4፣ ሙሴን ኣሮንን ሚርያምን ከኣ ቅድሜኻ ሰደድኩ።

2. ካብቶም ዝቐረብዎ ኣዝማዱ፣ ማለት ገዛእ ሓዉን ሓብቱን፣ ካብኡ ብዝተለቕሑ ብርሃናት ብዙሕ ዝበርሁ ዝነበሩ፧ ከምዚ ድማ እታ መርዓት ትበኪ (መሓልየ መሓልየ 1:6)፣ ደቂ ኣደይ ሓሪቖምኒ። ኣብ መንጎ ኣዝማድ ዝፍጠር ባእሲ ድማ ብፍላይ ዘሕዝን እዩ። እተቖጥዐ ሓው ካብ ሓያል ከተማ ንምዕራቕ ዝኸብድ እዩ። ይኹን እምበር፣ እዚ ንጽውዓ ሙሴ ንምርግጋጽ ይሕግዝ፣ ዕቤቱ ድማ ብፍጹም ብመለኮታዊ ጸጋ እምበር፣ ምስ ኣዝማዱ ብዝተገብረ ስምምዕ ወይ ብምስጢር ብምምስጣር ከም ዘይኮነ የርኢ፣ እቶም ኣዝማዱ እውን ንዕቤቱ ቅንኢ ይሕዝዎ ነበሩ። ብዙሓት ካብ ኣዝማድ መድሓኒና እውን ኣይኣመንሉን፣ ዮሃ. 7:5። ሚርያም ነቲ ባእሲ ከም ዝጀመረቶ ይረአ፣ ኣሮን ድማ ኣብ ምምራጽ እቶም ሸውዓተን ሽሕን ሽማግለታት ስለ ዘይተዋፈረ ወይ ዘይተማኸረ፣ ንግዜኡ ገለ ጓሂ ነበሮ፣ በዚ ድማ ንወገን ሓብቱ ንምሓዝ ቀልጢፉ ተሳሕበ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ብዙሕ በደላት ኢድ ኣሮን ምርኣይ ዘሕዝን እዩ፣ ግናኸ ሕጊ ንደቂ ሰብ ብድኻም ዝመልኡ ካህናት ከም ዝገበረ የርኢ። ሰይጣን ቅድም ንሄዋን፣ ብእኣ ድማ ንኣዳም ሰዓሮ፤ ብኣዝማድና ናብ ባእሲ ከይንኣቱ ክንጥንቀቕ ክንደይ ከም ዘድልየና ንርአ፣ ከመይሲ ንእሽቶ ሓዊ ክንደይ ዓብዪ ነገር ከም ዝለዓል ኣይንፈልጥን ኢና። ኣሮን እግዚአብሔር ብምግባር እቲ ወርቂ ዝገበረ ጥጃ ምስ ሓረቖ ሙሴ ከመይ ገይሩ ከም ዝሓገዞ (ዘዳ. 9:20) ክዝክር ነበሮ፣ ንጽቡቕ ድማ ክፉእ ክምልሰሉ ኣይነበሮን። ብዛዕባ ክልተ ነገራት ምስ ሙሴ ተባኣሱ፡—(1.) ብዛዕባ መርዓኡ፡ ገሊኦም ምስ ሓንቲ ኩሻዊት ወይ ዓረባዊት ዝገበሮ ሓድሽ መርዓ ይብሉ፤ ካልኦት ድማ ብዛዕባ ሲጶራ፣ ንሳ ድማ ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚ ብንዕቀት ኢትዮጵያዊት ሰበይቲ ኢሎም ዝጸውዕዋ፣ ኣብ ምምራጽ እቶም ሸውዓተን ሽሕን ሽማግለታት ኣብ ሙሴ ኣዝዩ ዓብዪ ጽልዋ ከም ዝነበራ ይሕብሩ ነበሩ። ምናልባት ኣብ መንጎ ሲጶራን ሚርያምን ገለ ብሕታዊ ባእሲ ተፈጢሩ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ንሓያሎ ቃላት ምትእኽኻብን ሓደ ንዴት ዝመልኦ ነጸብራቕ ንኻልእ ምትእኽኻብን ኣምጺኡ፣ ክሳዕ ሙሴን ኣሮንን ዝምልከቶም። (2.) ብዛዕባ ምምሕዳሩ፤ ብዛዕባ ዘይቅኑዕ ምምሕዳር ዘይኮነስ፣ ብዛዕባ ምውሓዱ እዩ (ቁጽሪ 2)፡ "እግዚአብሔር ብሙሴ ጥራይ ድዩ ተዛሪቡ፧ ንሱ በይኑ ድዩ ነቶም መንፈስ ትንቢት ዝመጾም ሰባት ዝመርጽ፧ ብኣናኸ ኣይተዛረበን ድዩ፧ ንሕናኸ ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ክህልወናን ንፈተውትና ከም ሙሴ ክንመርጽን ኣይከኣልናን ድዩ፧" እግዚአብሔር ብሙሴ ከም ዝተዛረበ ክኽሕዱ ኣይከኣሉን፣ ግናኸ ብኣታቶም እውን ከም ዝተዛረበ ንጹር ነበረ፤ ዕላማኦም ድማ እግዚአብሔር ብብዙሕ መገዲ እንተፈላለየ እውን፣ ንርእሶም ምስኡ ማዕረ ምግባር ነበረ። ማስታወሻ፡ ዝዓበየ ንምዃን ምጽዓር ንደቀ መዛሙርቲ እውን ብቐሊሉ ዝሕዞም ሓጢኣት እዩ፣ ኣዝዩ ድማ ሓጢኣተኛ እዩ። እቶም ጽቡቕ ዝተዋህቦም እውን ካልኦት ዝበለጸ እንተተዋህቦም ብቐሊሉ ኣይሕጎሱን እዮም። እቶም ዝበልጹ ብሓፈሻ ይቕንኡ።

II. ሙሴ ኣብ ትሕቲ እዚ ንዴት ዘርኣዮ ዘደንቕ ትዕግስቲ። እግዚአብሔር ሰምዖ (ቁጽሪ 2)፣ ሙሴ ግና ንርእሱ ኣይተገደሰሉን፣ ከመይሲ (ቁጽሪ 3) ኣዝዩ ትሑት ነበረ። ነቲ ውርደት ንምቕያም ብዙሕ ምኽንያት ነበሮ፤ ህዝቢ ንምብጻዕ ድሉዋት ኣብ ዝነበሩሉን፣ ብምርምራቶም ድማ ንሱ ብዙሕ ጸበባ ኣብ ዝሃብዎሉን እዋን፣ እዚ ዘይቅኑዕን ዘይግቡእን ነበረ፣ እዚ ድማ ብኣሮንን ሚርያምን ከምዚ ተመሪሑን ተደጊፉን እንተኾይኑ እንደገና ናይ ምብጻዕ ሓደጋ ክህልዎ ይኽእል ነበረ፤ ንሱ ግና ከም ጸማም ሰብ ኣይሰምዐን። ክብሪ እግዚአብሔር ኣብ ዝምልከት፣ ከምቲ ናይ ወርቂ ዝገበረ ጥጃ ጉዳይ፣ ካብ ሙሴ ዝበለጸ ቅንኣተኛ ሰብ ኣይነበረን፤ ክብሩ ምስ ተንከፈ ግና፣ ካብኡ ዝበለጸ ትሑት ሰብ ኣይነበረን፡ ኣብ ጉዳይ እግዚአብሔር ከም ኣንበሳ ደፋር፣ ኣብ ገዛእ ጉዳዩ ግና ከም በጊዕ ለዋህ። ህዝቢ እግዚአብሔር ትሑታት ምድሪ እዮም (ሶፎ. 2:3)፣ ገሊኦም ግና ካብ ካልኦት ንላዕሊ ብእዚ ጸጋ እዚ ፍሉጣት እዮም፣ ከም ሙሴ፣ ንሱ ድማ ንዝተጸውዖ ዕዮ ብኸምዚ ተዳልዩ ነበረ፣ እዚ ድማ ንኹሉ ትሕትናኡን ገሊኡ እዋን ድማ ንላዕሊ ዝሓትት ነበረ። ሓድሓደ ግዜ ድማ ዘይሕያውነት ፈተውትና ካብ ክፉእነት ጸላእትና ንትሕትናና ዝዓበየ ፈተና እዩ። ክርስቶስ ንርእሱ ትሕትናኡ መዝጊቡ ኣሎ (ማቴ. 11:29)፣ ኣነ ለዋህን ትሑት ልብን እየ፣ እቲ ክርስቶስ ዘርኣዮ ትሕትና ድማ ብዘይ ነጥቢ ነበረ፣ ናይ ሙሴ ግና ከምኡ ኣይነበረን።

ቁጽሪ 4-9 ሙሴ ዝተገብረሉ በደል ኣይተቖጥዐን፣ ናብ ኣምላኽ እውን ኣይተማረረን፣ ወይ ድማ ናብኡ ኣይተማሕጸነን፤ ግናኸ ኣምላኽ እዩ ተቖጢዑ። ንሕና ብቍጥዓ እንዛረቦ ዘበለ ኩሉ ይሰምዕ እዩ፣ ነቲ ብቕልጡፍ እንዛረቦ ዘረባ እውን ቅልጡፍ ምስክር እዩ፣ ስለዚ ድማ ንኻልኦት ከይነጥቅዕ፣ ልሳንና ብጽንዓት ክንገትእ ይግባእ፣ ካልኦት ብዛዕባና ሕማቕ እንተተዛረቡ እውን ብትዕግስቲ ኣእዛንና ክንዓጽው እሞ ከይንሰምዖ ይግባእ። ኣነ ኣይሰማዕኩን፣ ንስኻ ግና ክትሰምዕ ኢኻ፣ መዝ. 38:13-15። ብዛዕባ ባዕልና ዝበለጽናዮ መጠን፣ ኣምላኽ ንጉዳይና ክምጉት ዝያዳ ይሕተት። እቲ ዝተኸሰሰ ንጹህ፣ እቲ ዳኛ ባዕሉ መጕቲኡ ከም ዝኸውን እንተፈሊጡ፣ ብዙሕ ክዛረብ ኣየድልዮን እዩ።

I. እቲ ጉዳይ ተጸዊዑ፣ እቶም ወገናት ድማ ብቕልጡፍ ኣብ ኣፍ ደገ ድንኳን ንምርካብ ተጸዊዖም፣ ቍ. 4, 5። ሙሴ ንኽብሪ ኣምላኽ ብዙሕ ግዜ ቅንኣት ኣርእዩ ነይሩ፣ ሕጂ ድማ ኣምላኽ ንኽብሩ ቅንኣት ኣርእዩ፤ ከመይሲ ነቶም ንኣምላኽ ዘኽብሩ ንሱ የኽብሮም እዩ፣ ነቶም ንዕኡ ዝቐርቡ እውን ድሕሪኦም ኣይተርፍን እዩ። ጥንቲ ዳያኑ ንጉዳያት ንምምርማር ኣብ ደገ ከተማ ይቕመጡ ነበሩ፣ ከምኡ ድማ ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚ እቲ ኽብሪ ኣምላኽ ኣብ ደመና ክብሪ ኣብ ኣፍ ደገ ድንኳን ደው ኢሉ ነበረ፣ ኣሮንን ማርያምን ድማ ከም በደለኛታት ናብ ፍርዲ ተጸዊዖም።

II. ኣሮንን ማርያምን ዓበይቲ እኳ እንተነበሩ፣ ምስ ሙሴ ክማዓራረዩ ወይ ከም መወዳድርቲኡ ክቐርቡ ከም ዘይግባእ ተነጊርዎም፣ ቍ. 6-8። ንሳቶም ነብያት እግዚአብሔር ድዮም ነይሮም፧ ብዛዕባ ሙሴ ግና፣ ንሱ ዝበለጸ እዩ፣ ክበሃል ይከኣል እዩ።

1. ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ነብያት ብዙሕ ክብርን ሞገስን ከም ዘንበረ ሓቂ እዩ። ሰባት እኳ እንተሳለቑሎምን እንተበደልዎምን፣ ንሳቶም ግና ፍቑራትን ብጾትን ሰማይ ነበሩ። ኣምላኽ ንርእሱ ብሕልሚ ኣብ ዝድቅሱሉ ወይ ብራእይ ኣብ ዝነቕሑሉ ግዜ ይገልጽ ነበረ፣ ብኣታቶም ድማ ንርእሱ ንኻልኦት ይገልጽ ነበረ። እቶም ኣምላኽ ንርእሱ ዝገልጸሎም ድማ ሕጉሳት እዮም፣ ዓበይቲ እዮም፣ ብሓቂ ዓበይቲ፣ ብሓቂ ሕጉሳት። ሕጂ ግና ከም ጥንቲ ብሕልምን ራእይን ኣይገብሮን እዩ፣ የግዳስ ብመንፈስ ጥበብን ምግላጽን እዩ ዝገብሮ፣ እዚ መንፈስ እዚ ድማ ነቶም ነብያትን ነገስታትን ክርእይዎ ዝደለዩ እሞ ዘይከኣሉ ነገራት ንሕጻናት ይገልጽ። ስለዚ ኣብ ዳሕሮት መዓልታት፣ ማለት ኣብ መዓልታት መሲሕ፣ ኣወዳትን ኣዋልድን ክንበዩ ተባሂሉ እዩ (ኢዩኤል 2:28)፣ ከመይሲ ካብ ነብያት እውን ንላዕሊ ምስ ምስጢራት መንግስቲ ጸጋ ዝያዳ ክፋለጡ እዮም፤ እብ. 1:1, 2 ርአ።

2. ይኹን እምበር፣ ኣብ ልዕሊ ሙሴ ዝተነብረ ክብርን ሞገስን እጅግ ዝዓበየ ነበረ (ቍ. 7)፦ ባርያይ ሙሴ ከምኡ ኣይኮነን፣ ንኹሎም ይበልጾም። ኣምላኽ ንሙሴ ማርያምን ኣሮንን ዝገበሩሉ ነውሪ ብትሕትናን ብትዕግስትን ስለ ዝጸወረ፣ ንዕኡ ኣይነጸጎን ጥራይ ዘይኮነስ ኣመስገኖ እውን፤ ነዚ ኣጋጣሚ እዚ ድማ ንዘለኣለማዊ ክብሩ ዝቕመጥ ምስጋና ንምሃብ ተጠቕመሉ፤ ከምኡ ድማ እቶም ስለ ጽድቂ ዝጽረፉን ዝስጎጉን ኣብ ሰማይ ዓቢ ዓስቢ ክረኽቡ እዮም፣ ክርስቶስ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣቦኡን ቅዱሳን መላእኽትን ክምስክረሎም እዩ።

(1.) ሙሴ ብሉጽ ቅንዕናን ዝተፈተነ እሙንነትን ዝነበሮ ሰብ እዩ ነይሩ። ኣብ ኩሉ ቤተይ እሙን እዩ።