መጽሓፍ ነህምያ 5

5:1-5 ሰብ ንመሓዙቶም ይበዝብዙ፡ ንነዳያት ብምንዓቖም ከኣ ንፈጣሪኦም ይጸርፉ። ከምዚ ዝኣመሰለ ተግባር ንዝኾነ ይኹን ሕፍረት እዩ፡ ግናኸ ኣስማውያን ክርስትያናት ምስ ዝገብርዎ መን እዩ ብግቡእ ክጸይፎ ዝኽእል? ንግፉዓት ብርሕራሔ፡ ብዙሓት ኣብ ዓለም ትህትህ ዝብልሉ ዘለዉ ጸበባታት ክንሓዝነሉ ይግባእ። ነፍስና ኣብ ክንዲ ነፍሶም ብምግባር ከኣ፡ ነቶም ጾር ዝኸበዶም ብጸሎትናን ብሓገዝናን ክንዝክሮም ይግባእ። ግናኸ እቶም ምሕረት ዘይገብሩ ፍርዲ ብዘይ ምሕረት ይጽበዩ።

ቁጽሪ 1-5 ምዕራፍ 5 ነህምያ፡ ከምቲ ጥበበኛን እሙንን መራሒ ዝነበረ፡ ካብ ወጻኢ ንዝመጽእ መጥቃዕቲ ጸላእቲ ብኸመይ ብትብዓት ከም ዝተኸላኸለ፡ ኣብ ዝሓለፈ ምዕራፍ ኣንቢብና ኢና። ኣብዚ ድማ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዝነበረ ግፍዒ ንምእራም ብኸምኡ መጠን ትብዓትን ንጥፈትን ከም ዝነበሮ ንርኢ። ካብ ጸላእቶም ከይጠፍኡ ድሕሪ ምድሓኑ፡ ንሓድሕዶም ከይጠፋፍኡ እውን ኣድሒንዎም እዩ። ኣብዚ፡

I. ድኻታት ብዛዕባ እቲ ሃብታማት (ገንዘብ ክልቁሑ ዝተገደዱ) ዘውረድዎም ከቢድ ግፍዒ ዘቕረብዎ ቅሬታ (ቁ. 1-5) ኣሎ።

II. ነህምያ ንገፋዕቲ ንምእራምን ንግፉዓት ንምድሓንን ዝወሰዶ ፍሉይ ስጉምቲ (ቁ. 6–13)።

III. ንሱ ባዕሉ ኸም መራሒ መጠን ዘርኣዮ ናይ ምሕረትን ለውሃትን ጽቡቕ ኣብነት (ቁ. 14–19)።

ቁጽሪ 1-5 ኣብዚ ናይ ግፉዓት ንብዓት ኣሎና፡ ሰሎሞን ኣብ መክብብ 4:1 ከም ዝሓሰቦ። ኣብዚ ኣብ ቅድሚ ነህምያ ኸም ዝፈሰሰ ንሕሰብ፡ ስርሑ ኸም መራሒ መጠን ንድኻታትን ንዝተሓርቁን ምድሓን፡ ካብ ኢድ እኩያት ገፋዕቲ ምውጻእ ከም ዝነበረ፡ መዝሙር 82:4። ጽንኩር ግዜን ጽንኩር ልብን ንድኻታት መከራ ኣውሪዱሎም።

I. እቲ ዝነበሩሉ ግዜ ጽንኩር ነበረ። ጥሜት እኽሊ ነበረ (ቁ. 3)፡ ምናልባት ብሰንኪ ዝናብ ምጥፋእ፡ በዚ ድማ ኣምላኽ ንቤቱ ብምዝንጋዖም (ሓጋይ 1:9–11) ከምኡ’ውን ንዓስርቶም ብዘይምሃቦም (ሚልክያስ 3:9, 10) ገሲጽዎም ነበረ። በዚ ኸምዚ፡ ዓያሹ ሓጥኣን ሰባት ፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ርእሶም የምጽኡ፡ ድሕሪኡ ድማ ይጕህዩን የማርሩን። ዕዳጋታት ክወሓሉ፡ ምግቢ ኸኣ ክሳኣንን ክውሓድን ከሎ፡ ድኻታት ብኡብኡ ይስምዖም፡ ይጭነቑ ድማ። ብዛዕባ እቲ ምሕረት ኣምላኽ ይባረኽ፡ ኣምላኽ ድማ ካብ ሓጢኣት ምብዝሑ እንጌራ የድሕነና፡ ህዝቅኤል 16:49። እቲ ኣብዚ ዝተማረረሉ ጥሜት ዝኸፍአ ዝገበሮ፡ ደቆም ብዙሓት ምዃኖም እዩ፡ ቁ. 2። እቶም ዝበዝሑ ድኻታት ዝነበሩ ስድራቤታት እዮም ዝበዝሑ ዝነበሩ፤ ኣፍ ነበረ፡ ግናኸ ምግቢ ኣበይ ነበረ? ገሊኦም ንብረት ኣለዎም፡ ግናኸ ዝወርስዎም ውሉዳት የብሎምን፤ ካልኦት ድማ ውሉዳት ኣለዎም፡ ግናኸ ዝሓድግዎም ንብረት የብሎምን። እቶም ክልቲኡ ዘለዎም፡ ንምምስጋን ምኽንያት ኣለዎም፤ እቶም ክልቲኡ ዘይብሎም ድማ ብቐሊሉ ክዕገሱ ይኽእሉ እዮም። እቶም ዓበይቲ ስድራቤታት ዘለዎምን ንእሽቶ ንብረት ዘለዎምን፡ ብእምነት ብምምሕዳር ኣምላኽን ተስፋኡን ክነብሩ ክመሃሩ ኣለዎም። እቶም ንእሽቶ ስድራቤታት ዘለዎምን ብዙሕ ንብረት ዘለዎምን ድማ፡ ብዝሖም ንጥሜት ካልኦት መዐንገዲ ክገብርዎ ኣለዎም። ግናኸ እዚ ጥራይ ኣይነበረን፡ እኽሊ ኸም ዝወሓለ፡ ግብሪ እውን ልዑል ነበረ፤ ግብሪ ንጉስ ክኽፈል ነበሮ፡ ቁ. 4። እዚ ምልክት ምርኮኦም ገና ኣብ ልዕሌኦም ነበረ። ምናልባት ዝድለ ዝነበረ ግብሪ ርእሲ ነበረ፡ ድሕሪኡ ድማ፡ ደቆም ብዙሓት ስለ ዝነበሩ፡ እቲ ግብሪ ዝያዳ ወሓለ። ዝያዳ ክከናኸኑ ዝነበሮም (ጽንኩር ኩነታት!)፡ ዝያዳ ክኸፍሉ ነበሮም። ሕጂ ኸኣ፡ እኽሊ ንምግዛእን ግብሪ ንምኽፋልን ናቶም ዝኸውን ገንዘብ ኣይነበሮምን፡ ግናኸ ክልቁሑ ተገዲዶም። ስድራቤታቶም ካብ ባቢሎን ድኻታት ኾይኖም እዮም መጺኦም፤ ኣባይቲ ንምህናጽ ብዙሕ ወጻኢታት ኣውጺኦም ነበሩ፡ እዚ ሓድሽ ጾር ኣብ ልዕሌኦም ምስ መጸ ድማ ገና ሓይሎም ኣይተመልሰን ነበረ። እቲ ናይ ድኻታት ኣባይቲ ሓለውቲ፡ ብቕንዕና ንምዕንጋል ዝጽዕሩ፡ ከምኡ’ውን ንገዛእ ርእሶምን ንስድራቤታቶምን ዝኸውን ዝስእኑ፡ ብሃብቶም ይኹን ብስልጣኖም ክሕግዝዎም ዝኽእሉ ሰባት ብምሕረት ክሓስብዎም ብሓቂ ይግብኦም።

II. እቶም ዝተዓማመሉዎም ሰባት ጽንኩራት ነበሩ። ገንዘብ ክርከብ ነበሮ፡ ግናኸ ክልቀሕ ነበሮ፤ እቶም ገንዘብ ዘለቐሑዎም ድማ፡ ንጥሜቶም ብምጥቃም፡ ብጣዕሚ ጽንኩራት ነበሩን ገበል ገበሩዎምን።

1. ወለድ ዓሰርተ ክልተ ሚእታዊት፡ ማለት ኣብ ወርሒ ሚእታዊት ክኸፍሉ ኣገዲዶምዎም፡ ቁ. 11። ሰባት ንንግዲ፡ ንብረቶም ንምዕባይ፡ ወይ መሬት ንምግዛእ ብዙሕ ገንዘብ እንተ ለቒሖም፡ እቲ ኣለቃሒ ምስቲ ተለቃሒ ኣብ ረብሓኡ ከይተኻፈለ ዝተርፍሉ ምኽንያት የልቦን። ወይ ድማ ንፍትወቶም ንምጥፋእ፡ ወይ እቲ ዝጠፍኦም ንምምላስ እንተኾይኑ፡ ንብዝሖም ስለምንታይ ዘይከፍሉ? ግናኸ ድኻታት ንስድራቤታቶም ንምዕንጋል እንተ ለቒሖም፡ ንሕና ኸኣ ክንሕግዞም እንተኽኢልና፡ እቲ ዝደልይዎ ብነጻ ክንልቅሖም፡ ወይ (ክመልስዎ ዘይክእሉ እንተኾይኖም) ብነጻ ገለ ክንህቦም ይግባእ።

2. ንገንዘብ መኽበሪ ዝኸውን መሬቶምን ኣባይቶምን ከም መሕለፊ ክህብዎም ኣገዲዶምዎም (ቁ. 3)። እዚ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካብኡ ዝርከብ ረብሓ ንወለድ ይወስዱ ነበሩ (ቁ. 5፡ ምስ ቁ. 11 ኣነጻጽር)፡ በዚ ድማ ንብረቶም ብምሉኡ ናቶም ክገብርዎ ይኽእሉ ነበሩ። ግናኸ እዚ ዝኸፍአ ኣይነበረን።

3. ንደቆም ከም ባሮት ወሲዶም፡ ብፍቓዶም ከም ባሮት ክገብርዎም ወይ ክሸጥዎም፡ ቁ. 5። እዚ ብጣዕሚ ዝስምዖም ቅሬታ ነበረ፡ ከምቲ ኣብ ስሱዕ ክፋሎም ዝተንከፎም፡ በዚ ድማ ኣጋዲዶምዎ፡ "ደቅና ኸም ደቆም እዮም፡ ንዓና ኸምቲ ንኣኦም ዝኸብሩዎም ክቡራት እዮም፤ ብሓደ ሰብኣዊ ባህርይ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንኽብርን ናጽነትን እቲ (ሚልክያስ 2:10፤ እዮብ 31:15) ዝግብኦም እዮም፡ ግናኸ ናይ ሓደ ቅዱስ ህዝቢ፡ ብናጻ ዝተወልዱ እስራኤላውያን፡ ብሓደ መሰላት ዝተኸበሩ እዮም። ስጋና ቅዱስ ማሕተም ኪዳን ግዝረት ይሕዝ፡ ከምኡ’ውን ስጋ ኣሕዋትና፤ ግናኸ ወረስቲና ባሮቶም ክኾኑ ኣለዎም፡ ንምድሓኖም ድማ ኣብ ኢድና ኣይኮነን።" እዚ ንነህምያ ብትሕትና ኣቕሪቦምዎ፡ ንሱ ዓቢ ሰብ ስለ ዝነበረን ክሕግዞም ከም ዝኽእል ስለ ዝርኣዩ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ጽቡቕ ሰብ ስለ ዝነበረን ክሕግዞም ስለ ዝደለየን እዩ። እቶም ግፉዓት ድኻታት ንሓገዝ ናበይ ክሃድሙ ይግባእ፡ እንተዘይኮይኑ ናብ መኸላኸሊ ምድሪ? ናበይ እንተዘይኮይኑ ናብ ቤት ፍርዲ፡ ናብ ምሕረት፡ ኣብ ልቢ ንጉስ፡ ከምኡ’ውን ብእኡ ንምሕጋዝ ካብቲ ዝለዓለ ሕጊ ዝተመደቡ?

ኣብ መወዳእታ፡ ነህምያ ቅሬታ እናሰምዐ፡ ከምኡ’ውን ናይቶም ኣማረርቲ ክሲ ሓቂ ምዃኑ እናመረመረ ክንሓድጎ ኢና (ምኽንያቱ ናይ ድኻታት ቅሬታ ኩሉ ግዜ ቅኑዕ ኣይኮነን)፡ ንሕና ኸኣ ተቐሚጥና ንርኢ፡ (1.) ብምሕረት ንግፉዓት ብምርኣይ፡ ከምኡ’ውን ብዙሓት ኣብ ዓለም ዝጭነቑሉ ዘለዉ ጽንኩራት ኩነታት ብምጕሃይ፤ ንነፍስና ኣብ ክንዲ ነፍሶም ብምግባር፡ ኣብ ጸሎትናን ሓገዝናን ንዝተጸዓኑ ብምዝካር፡ ከምቲ ንሕና እውን ዝተጸዓና። (2.) ብምሕረት ንገፋዕቲ ብምቝጣዕ፡ ከምኡ’ውን ንትዕቢቶምን ጭካኔኦምን ብምጽላእ፡ ንንብዓትን ደምን እቶም ኣብ ትሕቲ እግሮም ዘለዉ ዝሰትዩ። ግናኸ ምሕረት ዘይገብሩ፡ ፍርዲ ብዘይ ምሕረት ይጽበዩ። እዚ ናይቶም ገፋዕቲ ኣይሁድ ሓጢኣት ዝኸፍአ ዝገበሮ፡ ንሳቶም ባዕሎም ካብ ቤት ባርነት ብቅርብ እዋን ምድሓኖም እዩ፡ እዚ ድማ ብምምስጋን ንኸቢድ ጾር ከቕልሉ ይግባእ ነበረ፡ ኢሳይያስ 58:6።

5:6-13 ነህምያ ይፈልጥ ነበረ እሞ፡ እቲ የሩሳሌም ዝነበረ መካበብያታት ልዕል ኢሉ እንተተሃንጸ፣ ከምኡ’ውን ዕሙቕን ሓያልን እንተኾነ እኳ፣ ዓመጽ ክሳብ ዘሎ፡ እታ ከተማ ድሕንነት ክህልዋ ኣይኽእልን። ንህይወት ሰባት ምምሕያሽ ንምግባር ቅኑዕ መንገዲ፡ ሕልናኦም ምእማን እዩ። ፍርሃት ኣምላኽ ሒዝኩም እንተተመላለስኩም፡ ንምድራዊ ረብሓ ኣይክትምኒዩን ኢኹም፣ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ ኣሕዋትኩም ጨካናት ኣይክትኾኑን ኢኹም። ኣብ ልዕሊ ሃይማኖት ካብዚ ዝበለጸ ነቐፌታ ዝዕድግ የለን፡ እቶም ተኣመተይቲ ዓለምውነትን ጽንዓተ ልቢ ምልቦም እዩ። እቶም ብትሪ መሰሎም ዝጭብጡ፡ ብዘይጸጋ፡ ካልኦት መሰሎም ክገድፉ የዕግቡ። ምስ ረባሕቲ ሰባት ክንዛረብ ከሎና፡ ግብሮም ምስ ግብርታት እቶም ለጋሳት ሰባት ምምስሳል ጽቡቕ እዩ፤ እንተኾነ ግና፡ ናብቲ ንኣርኣያኡ ምጥማት ዝበለጸ እዩ፡ ንሱ ሃብታም ክነሱ፡ ምእንታና ድኻ ኾነ እሞ፡ ብድኽነቱ ምእንቲ ኽንህብትም፡ 2ይ ቆሮንቶስ 8:9። ከምቲ ዝተመባጽዑ ገበሩ። ጽቡቕ መብጽዓታት ጽቡቕ ነገራት እዮም፣ እንተኾነ ግና፡ ጽቡቕ ተግባራት ይበልጹ።

ቁጽሪ 6-13 እቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ቅሬታ ንነህምያ ዝቐረበሉ እዋን፡ ንሱ ብዛዕባ ምህናጽ መካበብያ ከተማ ብህዝባዊ ዕዮታት ኣዝዩ ዝተጸምደሉ እዋን ይመስል። ይኹን እምበር፡ ቅኑዕ ምዃኑ ስለ ዝፈለጦ፡ ግዜኡ ኣይኮነን ኢሉ ኣይነጸጎን። ክሳዕ ክንደይ ዕዮ ከም ዘለዎ እናረኣዩዎ ስለ ዘዕገብዎም፡ ነቶም ተማሕጸንቲ ኣይገሰጾምን፡ ኣይተቖጥዖምን እውን፡ እዚ ኸኣ ሰባት ኣብ ዕዮኦም ብዙሕ ግዜ ዝገብርዎ ጌጋ እዩ። ወይ እውን ነቲ ጉዳይ ወይ ነቲ ስጉምቲ ክሳዕ ዝፍንትሕ ኣየናውሖን። እቲ ጉዳይ ህጹጽ ጣልቃ ምእታው ስለ ዝሓተተ፡ ንሱ ድማ ብኡብኡ ናብ ምምርማሩ ኣተወ፡ ንመካበብያ የሩሳሌም ክሳዕ ክንደይ ልዑል፡ ክሳዕ ክንደይ ጽዑቕ፡ ክሳዕ ክንደይ ሓያል ገይሩ እንተ ሃነጾ እኳ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ግፍዒ እናተፈቕደሉ እታ ከተማ ድሕንነት ክትረክብ ከም ዘይትኽእል ይፈልጥ ነበረ። ሕጂ እምበኣር፡ ነዚ ንህዝቢ ኣዝዩ ዘስግእ ዝነበረ ግፍዒ ንምእራም ዝወሰዶ ኣገባብ ንርአ።

I. ኣዝዩ ተቖጥዐ (ቁ. 6)፤ ከም ኣዝዩ ሕማቕ ነገር ገይሩ ዓብዪ ዘይምርኣይ ገለጸ። መዘክር፡ ገዛእቲ ብሓጢኣት ምቕጣዖም ይግባእ፡ በቲ ቍጥዓ እቲ ንግቡኦም ክለዓዓሉ፡ ብምግላጹ ድማ ካልኦት ካብ ክፉእ ክርሕቑ።

II. ምስ ነፍሱ ተማኸረ፡ ቁ. 7።