Neemiyaa 5

5:1-5 Namoonni namoota kaan miidhu: hiyyeessa tuffachuudhaan, Waaqayyo uumaa isaanii arrabsu. Amalli akkasii nama kamiyyuuf salphina; haa ta'u malee, yoo Kiristaanonni jedhamtootaan raawwatame, eenyutu guutummaatti jibbuu danda'a? Warra cunqurfamoo irratti gara laafina qabaachuudhaan, rakkoowwan baay'een addunyaa keessa jiran itti boo'an jennee gadduu qabna; lubbuu keenyaan bakka lubbuu isaanii buunee, kadhanoota keenya keessattiifi gargaarsa keenyaan warra dhiphatan yaadachaa. Warri gara laafina hin argisiifne immoo, murtoo gara laafina hin qabne haa eeggatan.

Akka bulchaa ogeessaa fi amanamaatti, Nahimiyaan akkamitti loltoota diinota biyya alaa irraa dhufanitti cimsee akka dhaabate, boqonnaa darbe keessatti dubbisneerra. Asitti immoo, rakkoolee biyya keessaa furuuf, diinota isaaniitiin akka hin balleeffamne erga eegsisuun booda, walii isaanii akka hin balleessineef, humnaa fi kaka'umsa guddaadhaan hojjechaa ture. Asitti kan jiru:

I. Hiyyeeyyiin rakkoo guddaa warri dureeyyiin (warra maallaqa irraa liqeessuuf dirqaman) isaan irraan ga’an Nahimiyaatti himatan, Lakk. 1-5.

II. Nahimiyaan warra cunqursan sirreessuufii warra cunqurfaman gargaaruuf tarkaanfii cimaa fudhate, Lakk. 6-13.

III. Fakkeenya gaarii inni mataan isaa akka bulchaatti garaa laafinaa fi obsa isaanitti argisiise, Lakk. 14-19.

Asitti imimmaan warra cunqurfamanii qabna, kan Solomoon Lallaba 4:1 irratti ilaale. Nuunis akka asitti Nahimiyaa duratti dhangala’anitti haa ilaallu, hojiin isaa akka bulchaatti hiyyeessaa fi rakkataa oolchuu, akkasumas harka warra cunqursitoota hamootaa jalaa baasuu ture, Faarfannaa 82:4. Yeroon rakkisaan fi garaa jabaan hiyyeessota rakkise.

I. Yeroon isaan keessa jiraatan rakkisaa ture. Hanqinni midhaanii ture (Lakk. 3), kunis tarii rooba dhabuu irraa kan ka’e ta’uu danda’a, kan Waaqayyo mana isaa dagachuu isaanii (Haagee 1:9-11) fi kurnoo mana sagadaa kaffaluu dhabuu isaanii (Malaakii 3:9, 10) ittiin adabe. Akka kanaan namoonni gowwoonni cubbamoonni firdii Waaqayyoo ofitti fidu, sana booda immoo isaan irratti gungumuu fi komachuu. Gabaan yeroo qaalii ta’u, nyaanni yeroo dhabamu fi qaalii ta’u, hiyyeeyyiin dafanii miidhamuu fi rakkachuu. Waaqayyoof galanni haa ta’u, nagaa fi quufa nyaataa irraa nu haa oolchu, Hisqi’eel 16:49. Hanqinni asitti komatame kun kan caalaatti nama gaddisiisu kan ture, ilmaan isaanii dhiiraa fi durbaa baay’ee waan turaniif, Lakk. 2. Maatiin baay’ee rakkatan baay’ee turan; afaanota nyaatan turan, garuu nyaanni eessa ture? Tokko tokko qabeenya qabu garuu ijoollee dhaalan hin qaban; kaan immoo ijoollee qabu garuu qabeenya dhiisan hin qaban. Warri lamaanuu qaban galateeffachuuf sababa qabu; warri lamaanuu hin qabne immoo salphaatti quufuu danda’u. Warri maatii guddaa fi qabeenya xiqqaa qaban, amantiidhaan qophii fi abdii Waaqayyoo irratti jiraachuu barachuu qabu; warri maatii xiqqaa fi qabeenya guddaa qaban immoo baay’ina isaanii dhimma warra kaanii guutuuf fayyadamuu qabu. Garuu kun hundi miti: midhaan qaalii ta’uu qofa osoo hin taane, gibirriis guddaa ture; gibirri mootii kaffalamuu qaba ture, Lakk. 4. Mallattoon boojuun isaanii kun isaan irra ture. Tarii gibirri mataa namaa irratti kaffalamu ture, sana booda, ilmaan isaanii dhiiraa fi durbaa baay’ee waan turaniif, gibirriis ni dabala ture. Baay’ee kan jiraachisan (rakkoo guddaa!) baay’ee kaffaluu qabu turan. Amma immoo, midhaan bitachuufii gibira kaffaluuf kan ofii isaanii hin qaban turan, garuu liqeessuuf dirqaman. Maatiin isaanii Baabilon irraa hiyyummaadhaan dhufan; mana ijaaruuf baasii guddaa baasan, yeroo ba’aan haaraan kun isaan irra ga’u humna isaanii deebifachuu hin dandeenye turan. Rakkoon warra mana bulchan hiyyeessotaa, warri jireenya qajeelaa jiraachuuf rakkatan, akkasumas yeroo tokko tokko isaaniifii maatii isaaniitiif kan barbaachisu dhaban, warra qabeenya isaaniitiin yookiin humna isaaniitiin isaan gargaaruu danda’an biratti garaa laafinaan ilaalamuu qabu.

II. Namoonni isaan waliin daldalan gara jabeeyyii turan. Maallaqni argamuu qaba ture, garuu liqeessamuu qaba; warri maallaqa isaaniif liqeessan, rakkoo isaanii irraa fayyadamanii, isaan irratti gara jabaatoo turan, akkasumas isaan saaman.

1. Isaan irraa dhala dhibbeentaa kudha lamaa fudhatan, ji’a ji’aan dhibbeentaa tokko, Lakk. 11. Namoonni maallaqa guddaa daldaluuf, qabeenya isaanii dabaluuf, yookiin lafa bitachuuf yoo liqeessan, liqeessaan bu’aa liqeessaa waliin qooddachuu dhabuuf sababii hin jiru; yookiin fedhii isaanii irratti yoo baasan, yookiin waan baasan deebisuuf yoo ta’e, maaliif baasii isaaniif hin kaffalan? Garuu hiyyeeyyiin maatii isaanii jiraachisuuf yoo liqeessan, nuunis isaan gargaaruu yoo dandeenye, wanti isaan barbaachisu bilisaan liqeessuu yookiin (yoo deebisuu hin danda’an ta’e) bilisaan gargaarsa kennuu qabna.

2. Kana qofa osoo hin taane, lafa isaanii fi mana isaanii maallaqaaf akka dursa kennan isaan dirqisiisan (Lakk. 3), akkasumas bu’aa isaa dhalaaf fudhatan (Lakk. 5, Lakk. 11 waliin ilaali), akkasumas suuta suutaan wanta isaan qaban hunda abbaa ta’uuf. Garuu kun kan hamaa hin turre.

3. Ilmaan isaanii akka hojjettoota garbummaa fudhatan, akka garboomfaman yookiin fedhii isaaniitti akka gurguraman, Lakk. 5. Kana baay’ee miira qabeessummaan komatan, akka wanta isaan tuqeetti, akkasumas kana kanaan cimsan: "Ilmaan keenya akka ilmaan isaanii ti, akka ilmaan isaanii nuuf jaallatamoo dha; nama qofa osoo hin taane, kabajaa fi bilisummaa namaa kan qaban (Malaakii 2:10; Iyoob 31:15), garuu saba qulqulluu tokko, Israa’eloota bilisaan dhalatan, fi mirga walfakkaataa kan qaban. Foon keenya mallattoo qulqulluu kakuu dhagna qabaa qaba, akkuma foon obboleewwan keenyaa; garuu dhaaltota keenya garboota isaanii ta’uu qabu, akkasumas isaan furuuf humna hin qabnu." Kana Nahimiyaatti gadi of deebisanii himatan, sababni isaas inni nama guddaa isaan gargaaruu danda’u qofa osoo hin taane, nama gaarii ta’uu isaa waan beekaniif.