መጽሓፍ እያሱ 11

11:1-9 እግዚአብሔር ንእስራኤላውያን ዝገበሮም ተኣምራት፡ ንሳቶም ብትግሃት ክዓዩ ተባዕትዎም ነበረ። በዚ ኸምዚ ድማ እቲ ብስብከት ወንጌል ዝካየድ ምስ መንግስቲ ሰይጣን ዝግበር ውግእ፡ ፈለማ ብተኣምራት ይድገፍ ነበረ። ግናኸ ናይ ኣምላኽ ምዃኑ ምሉእ ብምሉእ ምስ ተረጋገጸ፡ ሕጂ ብስሩዕ መገዲ፡ ሰይፊ መንፈስ ብምጥቃም ናብ መለኮታዊ ጸጋ ተገዲፍና ኣሎና። እግዚአብሔር ንእያሱ ኣተባብዖ። ሓደስቲ ሓደጋታትን ጸገማትን፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ግዜ ጸገም ንምጥቃም ቀሪቡና ካብ ዘሎ ቃል ኣምላኽ፡ ሓድሽ ደገፍ ንምድላይ ኣድላይ ይገብሮ። ኣምላኽ ፈተናታትና ምስ ሓይልና ይዕጸጋ፡ ንሓይልና ድማ ምስ ፈተናታትና። እቲ እያሱ ንኣፍራስን ሰረገላታትን ብምጥፋእ ዘርኣዮ ምእዛዝ፡ ንትእዛዝ ኣምላኽ ንምፍጻም ንርእሱ ምኽሓዱ የርኢ። እቲ ስጋዊ ልቢ ክውከልለን ዝፍተን ንብረት ናይ እተን ነገራት፡ ንህይወት እምነትን ንምስ ኣምላኽ ምኻድን ጐዳኢ እዩ። ስለዚ፡ ነፍሲ ብዓለማዊ ረብሓታት ኣብ ሓደጋ ካብ እትወድቕ፡ ብዘይ ከምኡ ምጽናሕ ይሓይሽ።

ምዕራፍ 11 እዚ ምዕራፍ እዚ ታሪኽ ምውራር ከነኣን የቕጽልን ይዛዝምን። ብዛዕባ ምውራር ደቡባዊ ክፍሊ ኣብ ዝሓለፈ ምዕራፍ ርኢና ኢና፣ ድሕሪኡ እያሱ ንሰራዊቱ እረፍቲ ሂቡዎ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሕጂ ድማ ብዛዕባ እቲ ኣብ ሰሜን ዝነበረ ውግእ ከምኡ’ውን ብዛዕባ እቲ ብሩኽ ዓወት ንርኢ።

I. ምሕዝነት ሰሜናዊ ነገስታት ንእስራኤል ዝጻረሩ (ቁ. 1-5)።

II. ኣምላኽ ንእያሱ ንምውጋእ ዝሃቦ ምትብባዕ (ቁ. 6)።

III. ኣብ ልዕሊኦም ዝረኸቦ ዓወት (ቁ. 7-9)።

IV. ምሓዝ ከተማታቶም (ቁ. 10-15)።

V. ምጥፋእ ኣናቂም (ቁ. 21, 22)።

VI. ጠቕላላ መደምደምታ ናይዚ ውግእ እዚ (ቁ. 16-20, 23)።

ቁጽሪ 1-9 ኣብዚ ብዛዕባ እቲ እያሱ ዝገበሮ ካልእ ወፍሪ ንጅምር ኣለና፣ እዚ ድማ ክብሪ ዝመልኦ ነበረ፣ ብዓወት ካብቲ ናይ ቀደም ዝተሓተ ኣይነበረን፣ እኳ ደኣ ብተኣምራት ግን ካብኡ ዝተሓተ ክብሪ ነበሮ። እቲ ኣምላኽ ሽዑ ዝገበሮ ተኣምራት ንኣኦም ንኽንቀሳቐሱ ዘተባብዕን ዘበረታዕን ነበረ። ከምኡ ድማ እቲ ብስብከት ወንጌል ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሰይጣን ዝካየድ ዝነበረ ውግእ ፈለማ ብተኣምራት ይካየድ ነበረ፤ እቲ ውግእ ብኣኦም ናይ ኣምላኽ ምዃኑ ብቑዕ መረጋገጺ ምስ ረኸበ ግን፣ እቶም ኣመሓደርቲ ሕጂ ብሓገዝ መለኮታዊ ጸጋ ብሰይፊ መንፈስ ክጥቀሙ ተሓዲጎም ኣለዉ፣ በረድ ወይ ምቁም ጸሓይ ክጽበዩ የብሎምን። ኣብዚ ታሪኽ እዚ ንረክብ፦

I. ከነኣናውያን ንእስራኤል ንምውጋእ ምድላዎም። ንሳቶም እዮም ፈለማ ዝጀመሩ፣ ኣምላኽ ንልቦም ኣደዳ ውግእ ገበሮም፣ እዚ ድማ እስራኤል ንምጥፋኦም ብዘይጥርጥር ቅኑዕ ምዃኑ ንምርኣይ እዩ። እያሱን ኩሉ እስራኤልን ናብ ሰፈር ጊልጋል ተመሊሶም ነበሩ፣ እዞም ነገስታት እዚኦም ድማ ካብቲ ዝገበሩዎ ወፍሪ ሓሊፎም ካልእ ክገብሩ ከም ዘይሓስቡ እዮም ዝፈልጡ ዝነበሩ፣ ገና ግን ንኣኦም ንምውጋእ ተዳለዉ። ማስታወሻ፦ ሓጥኣን ጥፍኣት ኣብ ርእሶም የምጽኡ፣ ስለዚ ኣምላኽ ምስ ዝዛረብ ቅኑዕ እዩ፣ ንሳቶም ጥራይ ድማ ንዘለኣለም ነቲ ነቀፌታ ክጸሩ እዮም። ይሁዳ ሕጂ ኸምቲ ካብ ምርኮ ዝወጸ ኣንበሳ ተደፊኡ ነበረ፤ እቶም ሰሜናውያን ነገስታት እንተ ኣተንስእዎ ግን፣ ንኣኦም ጥራይ እዩ ዝጎድእ፣ ዘፍ. 49:9። ሕጂ ድማ፦

1. ብዙሓት ህዝብታት ኣብዚ ምሕዝነት ተጸምበሩ፣ ገሊኦም ኣብ ኣኽራናት ገሊኦም ድማ ኣብ ጐላጕል፣ ቁ. 2። ከነኣናውያን ካብ ምብራቕን ምዕራብን፣ ኣሞራውያን፣ ኬታውያን፣ ፌሬዛውያን፣ ወዘተ. (ቁ. 3)፣ ብዝተፈላለየ ኣሰራርሓን ብዝተፈላለየ ረብሓን ዝነበሩ፣ ገና ግን ንእስራኤል ከም ሓደ ጸላኢ ተዋጊኦምዎ። ከምኡ ድማ ደቂ እዛ ዓለም እዚኣ ካብ ደቂ ብርሃን ዝበለጸ ሓድነትን ብልሓትን ኣለዎም። ሓድነት ጸላእቲ ቤተ ክርስቲያን ንኣዕሩኽ ቤተ ክርስቲያን ካብ ምፍልላይን ምብትታንን ክሓፍሩን ሓደ ክኾኑን የገድዶም።

2. እቲ ርእሲ ናይዚ ምሕዝነት እዚ ያቢን ንጉስ ሃጾር (ቁ. 1) ነበረ፣ ከምቲ ኣዶኒ-ጸዴቅ ናይቲ ናይ ቀደም ዝነበረ፤ ሃጾር ርእሲ ኩሎም እቶም መንግስታት ከም ዝነበረት (ቁ. 10) ተነጊሩ ኣሎ፣ እዚ ድማ ብዘይ ምፍጣር ጽልኢ ክዕለቡ ኣይክእሉን ነበሩ፤ ግን እዚ ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚ ብስምምዕ ወገናት ተረስዐን ተሓደገን፣ ሉቃ. 23:12። ኩሎም ሓይልታቶም ምስ ኣከቡ፣ ነፍሲ ወከፍ መንግስቲ ድማ ግደኡ ምስ ኣምጸአ፣ እቲ ሰራዊት ኣዝዩ ዓብዪ ነበረ፣ ካብቲ ናይ ቀደም ዝበዝሐ፣ ከም ሓዊ ማይ ባሕሪ ብብዝሒ፣ በዚ ምኽንያት ድማ ኣዝዩ ዝበለጸ ሓያልን ዘፍርህን ነበረ፣ ምኽንያቱ ብዙሓት ኣፍራስን ሰረገላታትን ነበሮም፣ እዚ ድማ ኣብቶም ደቡባውያን ነገስታት ኣይረኸብናዮን፤ በዚ ድማ ኣብ ልዕሊ እስራኤል ዓብዪ ብልጫ ነበሮም፣ ምኽንያቱ ሰራዊቶም እግረኛ ጥራይ ነበረ፣ ኣፍራስን ሰረገላታትን ድማ ናብ ውግእ ኣየምጽኡን ነበሩ። ዮሴፉስ ከም ዝነግረና፣ ሰራዊት ከነኣናውያን 300,000 እግረኛ፣ 10,000 ኣፍራስ፣ ከምኡ’ውን 20,000 ሰረገላታት ነበሮም። ብዙሓት እዮም ኣብ ልዕሊ እስራኤል ኣምላኽ ዝትንስኡ፤ ብዘይጥርጥር ብዝሖም ብዓወት ኣዝዮም ከም ዝተኣማመኑ ገበሮም፣ ግን እቲ ዝበዝሐ ምፍራስ ዝተገብረሎም ምዃኑ ተረጋገጸ።

II. ኣምላኽ ንእያሱ ኣብቲ ንሳቶም ዝመረጽዎ ቦታ ንኽራኸቦም ዝሃቦ ምትብባዕ (ቁ. 6)፦ ብሰሪኦም ኣይትፍራህ። እያሱ ብትብዓቱ ዝፍለጥ ነበረ—እዚ ቀንዲ ጸጋኡ ነበረ፣ ገና ግን ደጋጊሙ ከይፈርህ ምዕዶ የድልዮ ነበረ። ሓደስቲ ሓደጋታትን ሽግራት ምምጻእ ካብ ቃል ኣምላኽ ሓደስቲ ደገፍን ምጽንናዕን ምምጻእ የድሊ፣ እዚ ድማ ኣብ ኩሉ ግዜ ሓደጋ ቀረባና እዩ። እቶም ኣምላኽ ምስኦም ዘለዎም ብብዝሕን ሓይልን ጸላእቶም ክሻቐሉ ኣየድልዮምን እዩ፤ እቶም ምስና ዘለዉ ካብቶም ዝጻረሩና ይበዝሑ፤ እቶም ንእግዚኣብሔር ጐይታ ሰራዊት ዝሓዙ ንሱ ምስኦም ኣሎ። ንምትብባዑ ድማ፦

1. ኣምላኽ ብዓወት ከም ዝረጋገጽ ኣረጋገጸሉ፣ ሰዓት ድማ ወሰነ፦ ጽባሕ ከምዚ ግዜ እዚ፣ ውግእ (ክኸውን ይኽእል እዩ) ካብ ክልቲኡ ወገን ዝጽበን ዝተሓስበን ነበረ፣ ንኣኦም ቅትልቲ ኾይኖም ክህቦም እየ። እኳ ደኣ ብሰይፊ እስራኤል ክቕተሉ እንተ ነበሩ፣ ግን ከም ስራሕ ኣምላኽ ተዛሪቡዎ፣ ንኣኦም ከም ዝህቦም።

2. ንኣፍራሶም ክሰንክሎም፣ ንሓንካሎም ክቖርጾም፣ ክሰንክሎም፣ ከምኡ’ውን ንሰረገላታቶም ከቃጽሎም ኣዘዞ፣ እዚ ድማ እስራኤል ድሕሪ ሕጂ ከይጥቀመሎም ጥራይ ዘይኮነስ፣ ሕጂ ከይፈርህዎም እዩ፣ ኣምላኾም እዚ ንዕቀት እዚ ኣብ ልዕሊኦም ክገብር ስለ ዝሓሰበ። እስራኤል ንሰረገላታቶም ከምቲ ንሓዊ ዝተዳለወ ዝበስበሰ ዕንጨይቲ፣ ንኣፍራስ ውግእ ድማ ከም ዝሰንከሉ ነገራት፣ ንጋሪት እኳ ዘይበቕዑ ገይሮም ይርኣይዎም። እዚ ኣምላኽ ኣብዚ ንእያሱ ዝሃቦ ምትብባዕ ብዘይጥርጥር ንህዝቢ ኣመሓላልፉዎ፣ እቶም ብሰሪ እዚ ዓብዪ ሰራዊት እዚ ገለ ስግኣት ዝነበሮም፣ እኳ ደኣ ብዛዕባ ሓይሊ ኣምላኽ ዝነበሮም ተመክሮ እንተ ነበሮም። ጥበብን ሕያውነትን ኣምላኽ ድማ ክረአ ኣለዎ፣ (1.) ኣብ ምድንጋር ምኽሪ ጸላኢ፣ ኩሎም ነገስታት ከነኣን፣ እቶም ካብ ንሓድሕዶም ርሑቕ ዘይነበሩ ግን ኩሎም ብሓደ ክእከቡ ዝኽእሉ ዝነበሩ፣ ፈለማ ንእስራኤል ኣይተዋግኡን፣ ግን ናብ ደቡባዊን ሰሜናዊን ምሕዝነት ተመቒሎም፣ በዚ ድማ ዝተሓተ ዘፍርሑ ኮኑ። ከምኡ’ውን፣ (2.) ንህዝቡ ንዝዓበየ ሓይሊ ንምውጋእ ብምድላው፣ ነቲ ዝነኣሰ ብምፍራስ። ፈለማ ምስ ሓሙሽተ ነገስታት ብሓደ ተዋግኡ፣ ሕጂ ድማ ምስ ብዙሓት። ኣምላኽ ፈተናታትና ምስ ሓይልና፣ ሓይልና ድማ ምስ ፈተናታትና የሰማምዖ።

III. እያሱ ኣብ ልዕሊ እዞም ዝተዋሃዱ ሓይልታት ዝገበሮ ወፍሪ፣ ቁ. 7። ብሃንደበት ኣብ ልዕሊኦም መጸ፣ ኣብ ሰፈሮም ድማ ኣስደመሞም። እዚ ፍጥነት እዚ ዝገበረሉ ምኽንያት፦

1. ንኣኦም ዝበለጸ ምብትታን ንምፍጣር፣ ቀረባኦም ከም ዘሎ ዘይሓስቡሉ ኣብ ዝነበሩሉ ግዜ ብምጥቃዕ።

2. ኣምላኽ ዝወሰነሉ ክብሪ ከይጎድሎ ንምርግጋጽ፣ ጽባሕ ከምዚ ግዜ እዚ ኣብ ሰፈር ጸላእቲ ንኽራኸቦም። ምስ ኣምላኽ ግዜ ምሓዝ ቅኑዕ እዩ።

IV. ዓወቱ፣ ቁ. 8። ክብሪን ብልጫን ምሉእ ዓወት ረኸበ፤ ኣብቲ ዝሃደሙሉ ዝተፈላለየ መገዲ ወቕዖምን ሰጐጎምን፤ ገሊኦም ናብ ጺዶን፣ እታ ናብ ሰሜን ምዕራብ እትነብር፣ ገሊኦም ድማ ናብ ምጽጳ፣ ናብ ምብራቕ፣ ሃደሙ፣ ግን እያሱ ዝሰደዶም ጉጅለታት ናብ ኩሉ መገዲ ሰጐጎምዎ።