መጽሓፍ መሳፍንቲ 8

ምዕራፍ 8 እዚ ምዕራፍ እዚ ብዛዕባ ዓወት ጌዴዎን ኣብ ልዕሊ ምድያማውያን ዝያዳ መግለጺ ይህበና፣ ምስቲ ዝተረፈ ታሪኽ ህይወቱን ግዝኣቱን ድማ የርእየና።

I. ጌዴዎን ንዝተቖጥዑ ኤፍሬማውያን ብጥበብ ኣህዲኡ (ቁጽሪ 1-3)።

II. ንዝሃድሙ ዝነበሩ ምድያማውያን ብትብዓት ሰዓቦም (ቁጽሪ 4, 10–12)።

III. ንዕብዳን ሰብ ሱኮትን ጵኑኤልን ብቕንዕና ገሰጾም፣ እቶም ብሕሱም ዝበደልዎ (ቁጽሪ 5-9)፣ በዚ ድማ ተሓሲቦም (ቁጽሪ 13–17)።

IV. ንኽልቲኦም ነገስታት ምድያም ብኽብሪ ቐተሎም (ቁጽሪ 18–21)።

V. ድሕሪ እዚ ኩሉ ንግዝኣት እስራኤል ብትሕትና ኣበየ (ቁጽሪ 22, 23)።

VI. ንኣጉል እምነት ህዝቡ ብምፍታው ኣብ ከተማኡ ኤፉድ ኣቖመ፣ እዚ ድማ ዓብዪ መፈንጠራ ኮነ (ቁጽሪ 24–27)።

VII. ንሃገር ንኣርባዓ ዓመት ሰላም ገበራ (ቁጽሪ 28)።

VIII. ብኽብሪ ሞተ፣ ብዙሕ ስድራ ድማ ሓዲጉ (ቁጽሪ 29–32)።

IX. ንሱ ይኹን ኣምላኹ ብዘይ ምምስጋን እስራኤል ብቕልጡፍ ተረስዑ (ቁጽሪ 33–35)።

ቁጽሪ 1-3 ምድያማውያን፣ እቶም ሓባራዊ ጸላኢ፣ ከም ዝተደምሰሱ፣ ብቕልጡፍ ብሓያሎ ሓርቖኛታት ሰባት ምኽንያት፣ ደቂ እስራኤል ኣብ መንጎኦም ንምብኣስ ድሉዋት ነበሩ። ሓደ ዘሕዝን ጭራቕ ተወልዐ፣ እዚ ድማ ጌዴዎን ብብዙሕ ጥበብን ጸጋን ብቕልጡፍ እንተዘይኣጥፊእዎ ነይሩ፣ ናብ ዘስካሕክሕ ሳዕቤን ዘለዎ ሓዊ ምተለዓለ ነይሩ። እቶም ኤፍሬማውያን ንርእሲ ኦሬብን ዜብን ናብ ጌዴዎን ከም ሓለቓ ሰራዊት ምስ ኣምጽኡ፣ ኣብ ክንዲ ብዓወታቱ ዜንእድዎን ብዓብዪ ኣገልግሎቱ ዜመስግንዎን፣ ከምቲ ዚግባእ፣ ምብኣስ ጀመሩን ብዛዕባኡ ድማ ኣዝዮም ሓረቑ።

I. ክስታሞም ኣዝዩ ጽልእን ዘይዕቑብን ነበረ፦ ንምድያማውያን ክትዋጋእ ከሎኻ ስለምንታይ ዘይጸዋዕካና፧ ቁጽሪ 1። ኤፍሬም ንምናሴ፣ ነቲ ዓሌት ጌዴዎን፣ ሓው ነበረ፣ ኣብ በረኸት ያእቆብን ሙሴን ድማ ቀዳማይ ቦታ ነበሮ፣ ስለዚ ድማ ብምናሴ ኣዝዩ ይቀንእ ነበረ፣ እቲ ዓሌት ንኽብሪ ናቶም ከይደፍር እናፈርሐ። በዚ ምኽንያት ድማ ምናሴ ንኤፍሬም፣ ኤፍሬም ድማ ንምናሴ ከም ዝነበሩ ንረክብ፣ ኢሳ. 9:21። ሓው እንተ ተቖጢዑ ካብ ሓያል ከተማ ንምዕራቕ ይኸብድ፣ ባእሶም ድማ ከም መዓጹ ናይ ቤተ-መንግስቲ እዩ፣ ምሳ. 18:19። እንተኾነ ግና፣ ምብኣሶም ምስ ጌዴዎን ክንደይ ዘይፍትሓዊ ነበረ! ንምድያም ንምጥቃዕ ከምኡውን ንድሕሪኡ ንምስዓብ ስለምንታይ ከም ዘይጸውዖም ተቖጢዖም ነበሩ። ስለምንታይ ንሳቶም ቀዳሞት ኮይኖም ከይመርሑ ዘይተጸውዑ፧ ናይ ክብሪ ቦታ ናቶም እዩ ዝመስሎም ነበረ። እንተኾነ ግና፣

1. ጌዴዎን ብኣምላኽ እተጸውዐ ነበረ፣ ከምቲ ዝመርሖ ድማ ክገብር ነበሮ፤ ንኽብሪ ንርእሱ ኣይወሰደን፣ ንኽብሪ ድማ ባዕሉ ኣይመደበን፣ የግዳስ ንኣምላኽ ኩሉ ክገብር ሓደጎ። ስለዚ እቶም ኤፍሬማውያን፣ ኣብዚ ምብኣስ እዚ፣ ኣብ መሪሕነት ኣምላኽ ነቐፌታ ኣቕረቡ፤ ጌዴዎንከ እንታይ እዩ ነይሩ እሞ ኣብ ልዕሊኡ ዘንጸርጸሩ፧

2. እቶም ኤፍሬማውያን ንርእሶም ብፍቓዶም ናብ ኣገልግሎት ስለምንታይ ዘየቕረቡ፧ ጸላኢ ኣብ ሃገሮም ከም ዝነበረ ይፈልጡ ነበሩ፣ ንሳቶም ንምቅዋም ዝተኣከበ ሰራዊት ድማ ሰሚዖም ነበሩ፣ እዚ ድማ ብቕንኣት ንሓባራዊ ዕላማ ክጽንበሩሉ ይግባእ ነበረ፣ እኳ ደኣ ብወግዒ እንተዘይተጸውዑ። እቶም ንርእሶም ካብ ምግባር ሓቀኛ ኣገልግሎት ንኣምላኽን ንወለዶኦምን ንምምካን ኣብ ነጥቢ ክብሪ ዝቖሙ፣ ንኣምላኽ ዘይኮነስ ንርእሶም እዮም ዝደልዩ። ኣብ ዘመን ደቦራ፣ ሓደ ስርናይ ኤፍሬም ነበረ፣ ምዕ. 5:14። ስለምንታይ እዚ ሕጂ ዘይተራእየ፧ እቲ ጉዳይ ባዕሉ ጸዊዕዎም ነበረ፣ ካብ ጌዴዎን ጽውዓ ክጽበዩ ኣየድለዮምን ነበረ።

3. ጌዴዎን ንኽብሮም ብዘይ ምጽዋዕ ኣድሒንዎም ነበረ። እንተድኣ ጸዊዕዎም ነይሩ፣ ብዙሓት ካባቶም ምስቶም ፈራሓት ምተመልሱ ነይሮም፣ ወይ ምስቶም ሃካያትን ስንፍና ዘለዎምን ምተሰናበቱ ነይሮም፤ ስለዚ ብዘይ ምጽዋዕዎም ነዚ ውርደት እዚ ኣብ ልዕሊኦም ከይመጽእ ኣምኪንዎ ነበረ። ፈራሓት ሓደጋ ምስ ሓለፈ ትሩፋት ይመስሉ፣ እንተኾነ ግና፣ ሓደጋ ኣብ ቀረባ ከሎ ንትብዓቶም ዘይፍትንዎ ንኽብሮም ይሓስቡ።

II. መልሲ ጌዴዎን ኣዝዩ ህዱእን ሰላማውን ነበረ፣ ንርእሱ ንምጽድዳቕ ዘይኮነስ ንሳቶም ንምፍታሕን ንምህዳእን ዝዓለመ ነበረ፣ ቁጽሪ 2, 3። ንሳቶም ድማ መለሰሎም፣

1. ብብዙሕ ትሕትናን ምዕቑብነትን። ንበደል ኣይተቖጥዐን፣ ንቍጥዓ ድማ ብቍጥዓ ኣይመለሰን፣ የግዳስ ነቲ ጉዳይ ብህድኣት ኣረጋገጸሎም፣ በዚ ድማ ኣብ ልዕሊ ስምዒቱ ዝነበሮ ምቁጽጻር ከምቲ ኣብ ልዕሊ ምድያማውያን ዝረኸቦ ዓወት ሓቀኛ ክብርን ኣኽብሮትን ረኸበ። ንቍጥዓ ዝደንጉይ ካብ ሓያል ይበልጽ።

2. ብብዙሕ ትሕትናን ትዕቢትን፣ ንግብሮም ካብ ናቱ ኣዕዚዙ፦ እቲ ምእካብ ወይኒ ኤፍሬም፣ እቶም ዝተበተኑ ጸላእቲ ዝኣከቡን ካባቶም ዝሃደሙ ዝቐተሉን፣ ካብ ምእካብ ወይኒ ኣቢዔዘር ዝሓሸዶ ኣይኮነን፧ ንሳቶም ዝዓበየ ክብርን ንሃገር ዝሓሸ ኣገልግሎትን፣ ካብቲ ጌዴዎን ኣብ ልዕሊኦም ዝገበሮ ቀዳማይ መጥቃዕቲ። ምጥፋእ ጸላእቲ ቤተ-ክርስትያን ምስ ምእካብ ወይኒ ይመሳሰል፣ ራእ. 14:18። በዚ ድማ ምእካቦም ካብ ምእካቡ ዝሓሸ ምዃኑ ይእመን። ምምሕያሽ ዓወት ካብ ምዕዋት ዝያዳ ክቡርን ኣገዳስን እዩ፤ በዚ ድማ ንርእሶም፣ ንትብዓቶምን መሪሕነቶምን ኣርእዮም፣ ወይ ድማ ኣምላኽ ኣኽቢርዎም፤ ከመይሲ ንዓወታቶም ንምዕባይ፣ ንርእሱ ንምሕሳር ድሉው እዩ፣ እንተኾነ ግና ካብ ኣኽሊል ኣምላኽ ንኽብሮም ዝኾነ ነገር ኣይወስድን እዩ፦ "ኣምላኽ ንመራሕቲ ምድያም ኣብ ኢድኩም ኣሕሊፉ ሂቡ፣ ብብዙሕ ሰራዊትኩም ድማ ዓብዪ ምቕታል ጸላኢ ተገይሩ፣ ኣነኸ ብ300 ሰባት እንታይ ክገብር ክኢለ፣ ምስ ንስኹምን ትሩፋትኩምን ክነጻጸር ከሎ፧" ጌዴዎን ኣብዚ ዓብዪ ኣብነት ናይ ርእሰ-ፍቕሪ ምጥፋእ እዩ፣ እዚ ኣብነት እዚ ድማ የርእየና፣ (1.) ትሕትና ዝመልኦ ባህርይ ንቕንኣት ንምውጋድ ዝበለጸ መገዲ ምዃኑ። ሓቂ እዩ ጽቡቕ ግብሪ እውን ብዙሕ ግዜ ይቀናእ፣ መክ. 4:4። እንተኾነ ግና፣ እቶም ዝገብርዎም ትዕቢተኛታት ኮይኖም እንተዘይተራእዩ፣ ከምኡ ክኾኑ ኣይደልዩን እዮም። እቶም ንርእሶም ዘትሕቱን ዘዋርዱን ካብ ክብሮም ንምውራድ ዝደልዩ ብሓቂ ክፉኣት እዮም። (2.) ንባእሲ ንምውዳእ እውን ዝበለጸ መገዲ እዩ፣ ከመይሲ ብትዕቢት ጥራይ እዩ ባእሲ ዝመጽእ፣ ምሳ. 13:10። (3.) ትሕትና ኣብ ማእከል ዓበይቲ ዓወታትን ምዕባለታትን ኣዝዩ ባህ ዘብልን ዘደንቕን እዩ። ዓወታት ጌዴዎን ንትሕትናኡ ኣዝዩ ኣጉሊሕዎ። (4.) ንኻልኦት ካብ ርእስና ዝበለጹ ገይርና ምሕሳብን ብኽብሪ ንሓድሕድና ምቕዳምን ናይ ትሕትና ግብሪ እዩ።

ሕጂ እሞ ሳዕቤን እዚ ባእሲ እዚ እንታይ ነበረ፧ እቶም ኤፍሬማውያን ብጽኑዕ ገሲጾምዎ ነበሩ (ቁጽሪ 1)፣ ነቲ ንሓለቓኦምን ኣምላኽ ዘኽበሮን ዝግባእ ኣኽብሮት ረሲዖም፣ ንቍጥዓኦም ድማ ብዘይግባእ ናጻ ዘረባ ኣውጺኦም፣ እዚ ድማ ናይ ድኹም ከምኡውን ዘይከላኸል ጉዳይ ምልክት እዩ። ምኽንያት ትሕትና ዝኸውን እዋን፣ ምግሳጽ ድማ ልዑል ይኸውን። እንተኾነ ግና፣ መልሲ ጌዴዎን ንቍጥዓኦም ኣርሓቖ፣ ምሳ. 15:1። ቍጥዓኦም ናብኡ ኣተሓሕዩ፣ ቁጽሪ 3። ገለ ቂም ከም ዝሓዙ ተጠቒሱ ኣሎ፣ እንተኾነ ግና ብጥበብ ሓሊፍዎ ብቕሩብ ድማ ክህድእ ሓዲግዎ። ዓበይትን ጽቡቓትን ሰባት ብዘይፍቕሪን ዕሽነትን እቶም ዘገልግልዎም እውን ትዕግስቶም ከም ዝፍተን ክጽበዩ ኣለዎም፣ እዚ ድማ ዘገርም ክኸውን የብሉን።

8:1-3 እቶም ንዕዮ ኣምላኽ ዝኾነ ነገር ኪፍጽሙ ወይ ኪደፍሩ ዘይደልዩ፣ ነቶም ዝያዳ ቕንኣትን ተበግሶን መንፈስ ዘለዎም ኪነቕፉን ኪጣበሱን እዮም ዝቐልጥፉ። እቶም ንኸበድቲ ኣገልግሎታት ዝበዝሐ ዝድሕሩ ድማ፣ ኣብኡ ሽሞም ስለ ዘይተጠቕሰ ወይ ክብሪ ስለ ዘይረኸቡ እዮም ዝበዝሐ ዝቖጥዑ። ግድዮን ኣብዚ ንርእሰ ምትሓት ዓብዪ ኣብነት ኰይኑ ቐሪቡ ኣሎ። ቅንኣት ድማ ብትሕትና እዩ ዝበለጸ ዝእለ ከም ዝዀነ የርእየና። ኤፍሬማውያን ንቖጠዐኦም ብእተጋነነን ግጉይን ኣዘራርባ ገሊጾም ነበሩ። እዚ ኸኣ ናይ ድኹም ምኽንያት ዘየሰካኺ ምልክት እዩ። ምኽንያት ኪድክም ከሎ፡ ንጽርን ነቐፌታን ይንጠልጥል።

ቁጽሪ 4-17 ኣብዚኣተን ፍቕድታት እዚኣተን፣

I. ጊድዮን ከም ሓያል ሓለቓ ሰራዊት፣ ንዝተረፉ ሚድያናውያን እናሰዓበ፣ ብትብዓት ድማ ንመጥቃዕቱ እናቐጸለ። መጀመርታ ዓብዪ ምፍራስ ንጸላኢ ተገይሩ ነይሩ እዩ፡ 120,000 ሰባት ሰይፊ ዝሰሓቡ፣ ቁ. 10። ከምዚ ዝበለ ዘስካሕክሕ ቅትለት ኣብ መንጎኦም ገበሩ፣ ንእስራኤል ድማ ቀሊል ምርኮ ኮኑ። ግናኸ፣ እቶም ክልተ ነገስታት ሚድያን፣ ካብቶም ካልኦት ንምህዳም ዝሓሸ ምድላው ስለ ዝነበሮም፣ ምስ 15,000 ሰባት፣ እቶም ኤፍሬማውያን መገዲ ከይዓጸዉዎም ንዮርዳኖስ ሰጊሮም ናብ ሃገሮም ከዱ። ጊድዮን እንተ ሃዲሞምዎም፣ ንእስራኤል ንምድሓን ዝተዋህቦ ትእዛዝ ብምሉኡ ከም ዘይፈጸመ ይሓስብ። ካብ ሃገር ምጥራፎም ጥራይ ኣይኣክልን፣ የግዳስ ካብ ዓለም ከጥፍኦም እዩ፣ እዮብ 18:18። እዚ ውሳነ እዚ ብዓብዪ ጽንዓት ተፈጺሙ፣ ብዓብዪ ዓወት ድማ ተዓዊቱ።

1. ጽንዓቱ ኣዝዩ ኣብነት ዝኾነ እዩ ነይሩ። ብዝለዓለ ዕንቅፋታትን ተስፋ ምቑራጽን ኮይኑ ዕላማኡ ኣሳኺዑ። (1.) ምስኡ ዝወሰዶም ሰባት እቶም 300 ሰቡ ጥራይ እዮም ነይሮም፣ እቶም ድማ መለኸቶምን መብራህቶምን ገዲፎም ናብ ሰይፎምን ኲናቶምን ተመልሱ። ኣምላኽ ከምዚ ኢሉ ነይሩ፡ ብእዞም 300 ሰባት እዚኣቶም ከድሕነኩም እየ (ምዕ. 7:7)፤ ጊድዮን ድማ በዚ ተስፋ እዚ ተኣሚኑ፣ ንኣኦም ጥራይ ሒዙ ቀጸለ፣ ቁ. 4። ካብቶም ብፍሉይ ተስፋ ዝተደገፉ 300 ሰባት፣ ካብቶም ብትብዓቶም ጥራይ ዝተደገፉ ሽሓት ሰባት ንላዕሊ ይጽበ ነይሩ። (2.) ደኺሞም ነይሮም፣ ግናኸ ይስዕቡ ነይሮም፣ ብዝገበሩዎ ብዙሕ ደኺሞም፣ ግናኸ ንጸላእቲ ሃገሮም ንምግባር ዝያዳ ይጓየዩ ነይሮም። መንፈሳዊ ውግእና ከምዚ ኮይኑ ብዘላትና ሓይሊ ክቕጽል ኣለዎ፣ እኳ ደኣ ሒደት እንተኾነት እውን፤ ብዙሕ ግዜ ናይ ሓቀኛ ክርስትያን ኩነታት እዩ፣ ምድኻም ግናኸ ምቕጻል። (3.) እኳ ደኣ ካብ ህዝቡ ተስፋ ምቑራጽ እንተረኸበ፣ ንዝገብሮ ዝነበረ ነገር ከም ዘይፍጽሞ ኮይኑ ተነጺጉ፣ ግናኸ ቀጸለ። እቶም ኣብ መገዲ ግቡእና ክሕግዙና ዝግብኦም እንተዓንቀፉና፣ እዚ ካብኡ ከየውጽኣና። ንነቀፌታን ንጽርፊ ሰባትን ንምጽራፍ ዘይፈልጡ፣ ንምቕባል ኣምላኽ ከመይ ገይሮም ከም ዝምዝኑ ኣይፈልጡን። (4.) ብመገዲ እቶም ኣብ ድንኳናት ዝነበሩ ኣዝዩ ነዊሕ ጉዕዞ ገበረ (ቁ. 11)፣ ወይ ካብቶም ኣብ ቅጽርታት ዝነበሩ ሰባት ሱኮትን ጵኒኤልን ንላዕሊ ዝሕጉሱዎም ክረክብ ተስፋ ስለ ዝገበረ (ሓድሓደ ግዜ ኣብ ገጠር ድንኳናት ካብ ከተማ ኣዳራሻት ንላዕሊ ልግስን ምሕረትን ይርከብ)፣ ወይ ድማ እታ መገዲ እቲኣ ዝተጸበይዋ ስለ ዘይነበረት፣ ስለዚ ድማ ብእኣ ዝዓበየ መግረምቲ ክኸውን እዩ። ዓወቱ ንምፍጻም ዝኾነ ይኹን ጻዕሪ ከም ዘይሓለፈ ግልጺ እዩ።