መጽሐፈ መሣፍንት 8

ምዕራፍ 8 ይህ ምዕራፍ ጌዴዎን በምድያማውያን ላይ ስላገኘው ድል፣ እንዲሁም ስለ ህይወቱና ስለ አገዛዙ የቀረውን ታሪክ በዝርዝር ያቀርብልናል።

I. ጌዴዎን የተቆጡትን ኤፍሬማውያንን በጥበብ አስታገሰ (ቁ. 1-3)።

II. የሚሸሹትን ምድያማውያን በጀግንነት ተከተለ (ቁ. 4, 10–12)።

III. በሱኮትና በጵኑኤል ሰዎች ላይ የደረሰውን በደል በፍትህ ቀጣቸው (ቁ. 5-9)፣ ለዚህም ተጠያቂ ሆኑ (ቁ. 13–17)።

IV. ሁለቱን የምድያም ነገሥታት በክብር ገደለ (ቁ. 18–21)።

V. ከዚህ ሁሉ በኋላ የእስራኤልን አገዛዝ በትህትና አልተቀበለም (ቁ. 22, 23)።

VI. በራሱ ከተማ ኤፉድን በማቆም የሕዝቡን አጉል እምነት በሞኝነት አበረታታ፣ ይህም ታላቅ ወጥመድ ሆነባቸው (ቁ. 24–27)።

VII. አገሪቱን ለአርባ ዓመታት በሰላም ጠበቀ (ቁ. 28)።

VIII. በክብር ሞተ፣ ብዙ ቤተሰብም ትቶ አልፏል (ቁ. 29–32)።

IX. እሱም ሆነ አምላኩ በማያመሰግነው እስራኤል ብዙም ሳይቆይ ተረሱ (ቁ. 33–35)።

ቁጥር 1-3 ምድያማውያን፣ የጋራ ጠላት፣ እንደተሸነፉ፣ በአንዳንድ ትኩስ መንፈሶች ግትርነት የተነሳ፣ የእስራኤል ልጆች እርስ በርሳቸው ለመጣላት ተዘጋጁ። ጌዴዎን በብዙ ጥበብና ጸጋ ወዲያውኑ ባያጠፋው ኖሮ፣ ገዳይ ወደሆነ እሳት ሊለወጥ የሚችል አሳዛኝ ብልጭታ ተቀጣጠለ። ኤፍሬማውያን የኦሬብንና የዜብን ራሶች ለጌዴዎን እንደ አዛዥ ባመጡ ጊዜ፣ በድሎቹ ሊያመሰግኑትና ለታላቅ አገልግሎቶቹ ምስጋና ሊያቀርቡለት በተገባ ነበር፤ ነገር ግን ከእሱ ጋር ጠብ ጀመሩና በጣም ተቆጡ።

I. ክሳቸው በጣም ግልፍተኛና ምክንያታዊ ያልሆነ ነበር፡- ምድያማውያንን ለመውጋት በሄድህ ጊዜ ለምን አልጠራኸንም? ቁ. 1። ኤፍሬም የጌዴዎን ነገድ የሆነው የመናሴ ወንድም ነበር፤ በያዕቆብ በረከትና በሙሴ በረከትም የበላይነት ነበረው፤ ስለዚህም ያ ነገድ ክብራቸውን እንዳይጋርድ በመናሴ ላይ በጣም ይቀና ነበር። ከዚህ የተነሳ መናሴ በኤፍሬም ላይ፣ ኤፍሬምም በመናሴ ላይ እንደነበረ እናገኛለን (ኢሳ. 9:21)። የተከፋ ወንድም ከጸናች ከተማ ይልቅ ለማሸነፍ ይከብዳል፣ ጠባቸውም እንደ ቤተ መንግሥት መወርወሪያ ነው (ምሳ. 18:19)። ነገር ግን ከጌዴዎን ጋር የነበራቸው ጠብ ምን ያህል ኢፍትሐዊ ነበር! ምድያምን ለመውጋት እንዲጀምሩና ድሉን እንዲከተሉ ለምን እንዳልጠራቸው ተቆጡ። ለምን ግንባር ቀደም ሆነው እንዲመሩ አልተጠሩም? የክብር ቦታ የእነሱ እንደሆነ አሰቡ። ነገር ግን፣

1. ጌዴዎን በእግዚአብሔር የተጠራ ነበር፣ እርሱም እንዳዘዘው መሥራት ነበረበት፤ ክብርን ለራሱ አልወሰደም፣ ራሱም ክብርን አላከፋፈለም፣ ነገር ግን ሁሉንም ነገር እግዚአብሔር እንዲያደርግ ተወው። ስለዚህም ኤፍሬማውያን በዚህ ጠብ ውስጥ መለኮታዊውን አመራር ተቃውመዋል፤ እነሱም በእርሱ ላይ ያጉረመርሙ ዘንድ ጌዴዎን ማን ነበር?

2. ኤፍሬማውያን ለምን በፈቃደኝነት ራሳቸውን ለአገልግሎት አላቀረቡም? ጠላት በአገራቸው እንዳለ ያውቁ ነበር፣ እነሱን ለመቃወም ኃይሎች እየተሰበሰቡ እንደሆነም ሰምተው ነበር፤ ምንም እንኳን መደበኛ ግብዣ ባይኖራቸውም፣ ለጋራ ዓላማ ባላቸው ቅንዓት ራሳቸውን መቀላቀል ነበረባቸው። ለእግዚአብሔርና ለትውልዳቸው እውነተኛ አገልግሎት ከመስጠት ራሳቸውን ለማስቀረት በክብር ጉዳይ ላይ የሚቆሙ ሰዎች እግዚአብሔርን ሳይሆን ራሳቸውን ይፈልጋሉ። በድቦራ ዘመን የኤፍሬም ሥር ነበረ (ምዕ. 5:14)። አሁን ለምን ይህ አልታየም? ጉዳዩ ራሱ ጠራቸው፣ ከጌዴዎን ጥሪ መጠበቅ አያስፈልጋቸውም ነበር።

3. ጌዴዎን እነሱን ባለመጥራቱ ክብራቸውን ጠብቆላቸዋል። ቢጠራቸው ኖሮ፣ ብዙዎቹ ከፈሪዎቹ ጋር ወደ ኋላ ይመለሱ ነበር፣ ወይም ከሰነፎች፣ ከዘገየኞችና ከስግብግብዎቹ ጋር ይባረሩ ነበር፤ ስለዚህም ባለመጥራቱ በእነሱ ላይ ሊደርስ የሚችለውን ውርደት ከለከለ። ፈሪዎች አደጋው ሲያልፍ ጀግኖች መስለው ይታያሉ፣ ነገር ግን አደጋው ቅርብ ሲሆን ድፍረታቸውን የማይሞክሩ ሰዎች ክብራቸውን ይጠብቃሉ።

II. የጌዴዎን መልስ በጣም የተረጋጋና ሰላማዊ ነበር፤ ዓላማውም ራሱን ለማጽደቅ ሳይሆን እነሱን ለማስደሰትና ለማስታገስ ነበር (ቁ. 2, 3)። እርሱም መለሰላቸው፣

1. በብዙ ትህትናና መረጋጋት። ስድቡን አልተቀበለም፣ ቁጣንም በቁጣ አልመለሰም፣ ነገር ግን ጉዳዩን በእርጋታ ከእነርሱ ጋር ተከራከረ፤ በራሱ ስሜት ላይ ባገኘው በዚህ ቁጥጥር በምድያማውያን ላይ ካገኘው ድል ጋር እኩል እውነተኛ ክብር አገኘ። ለቁጣ የዘገየ ከኃያል ይበልጣል።

2. በብዙ ልክን ማወቅና ትህትና፣ የእነሱን ተግባር ከራሱ በላይ ከፍ በማድረግ፡- የጠላትን ተበታትነው የነበሩትን የሰበሰቡትና ያመለጡትን የገደሉት የኤፍሬም የወይን ፍሬ ለቀማ ከአቢዔዘር የወይን አዝመራ አይበልጥምን? — ለነሱ ታላቅ ክብርና ለአገሪቱ የተሻለ አገልግሎት ነው፣ ጌዴዎን መጀመሪያ ከሰነዘረው ጥቃት ይልቅ። የቤተ ክርስቲያን ጠላቶች መጥፋት ከወይን አዝመራ ጋር ተነጻጽሯል (ራዕ. 14:18)። በዚህም የእነሱን ለቀማ ከራሱ አሰባሰብ የተሻለ እንደሆነ አምኗል። ድልን ማሻሻል ብዙውን ጊዜ ከማሸነፍ የበለጠ ክቡርና ትልቅ ጠቀሜታ አለው፤ በዚህም ራሳቸውን፣ የራሳቸውንም ድፍረትና አመራር አሳይተዋል፣ ወይም ደግሞ እግዚአብሔር ከፍ ከፍ አድርጓቸዋል፤ ምክንያቱም የእነሱን ስኬት ለማጉላት የራሱን ተግባር ለመቀነስ ፈቃደኛ ቢሆንም፣ ከእግዚአብሔር አክሊል ላይ አበቦችን ወስዶ የእነሱን ለማስጌጥ አይፈልግም፡- “እግዚአብሔር የምድያምን አለቆች በእጃችሁ አሳልፎ ሰጥቷል፣ በብዙ ሠራዊታችሁም በጠላት ላይ ታላቅ እልቂት ተደርጓል፣ እኔስ በ300 ሰዎች ከእናንተና ከጀግንነት ተግባራችሁ ጋር ሲነጻጸር ምን ማድረግ እችል ነበር?” ጌዴዎን እዚህ ላይ የራስን ጥቅም የመካድ ታላቅ ምሳሌ ሆኖ ቆሟል፣ ይህ ምሳሌም ያሳየናል፣ (1.) የትህትና ምግባር ቅናትን ለማስወገድ ምርጡ መንገድ መሆኑን። እውነት ነው፣ ትክክለኛ ሥራዎችም ብዙውን ጊዜ ይቀናባቸዋል (መክ. 4:4)። ነገር ግን እነዚያን የሚያደርጉ ሰዎች በእነሱ የማይኮሩ ሲሆኑ እንዲህ ለመሆን አይቀናቸውም። ራሳቸውን የሚያዋርዱና የሚያንሱትን ከክብራቸው ለማውረድ የሚፈልጉ በእርግጥም ክፉዎች ናቸው። (2.) ጠብን ለማስቆምም በጣም አስተማማኝ ዘዴ ነው፣ ምክንያቱም ጠብ የሚመጣው በትዕቢት ብቻ ነው (ምሳ. 13:10)። (3.) ትህትና በታላቅ ስኬቶችና እድገቶች መካከል በጣም ተወዳጅና አስደናቂ ነው። የጌዴዎን ድሎች ትህትናውን በእጅጉ አጉልተውታል። (4.) ሌሎችን ከራሳችን የተሻሉ አድርጎ መቁጠርና እርስ በእርስ በክብር መከባበር የትህትና ትክክለኛ ተግባር ነው።

አሁን የዚህ ክርክር ውጤት ምን ነበር? ኤፍሬማውያን ከእርሱ ጋር በቁጣ ተከራክረዋል (ቁ. 1)፣ ለአዛዣቸውና እግዚአብሔር ላከበረው ሰው የሚገባውን ክብር በመርሳት፣ ስሜታቸውን በጣም በማይገባ የንግግር ነጻነት ገልጸዋል፣ ይህም ደካማና መከላከል የማይቻል ጉዳይ ግልጽ ምልክት ነው። ክርክር ሲሞቅ ምክንያት ይቀንሳል። ነገር ግን የጌዴዎን ለስላሳ መልስ ቁጣቸውን አስወገደ (ምሳ. 15:1)። ቁጣቸውም በእርሱ ላይ ቀነሰ (ቁ. 3)። አንዳንድ ቅሬታ እንደያዙ ተጠቁሟል፣ ነገር ግን እርሱ በጥበብ ችላ ብሎ ቀስ በቀስ እንዲቀዘቅዝ አደረገው። በጣም ታላላቅና መልካም ሰዎች የሚያገለግሏቸው ሰዎች እንኳን በሚያሳዩት ደግነት የጎደለው ድርጊትና ሞኝነት ትዕግሥታቸው እንደሚፈተን መጠበቅ አለባቸው፣ ይህንም እንግዳ አድርገው መቁጠር የለባቸውም።

8:1-3 በእግዚአብሔር ጉዳይ ምንም ነገር ለማድረግ ወይም ለመሞከር የማይደፍሩ ሰዎች፣ ይበልጥ ቀናተኛና ደፋር መንፈስ ካላቸው ጋር ለመንቀፍና ለመከራከር እጅግ ፈጣኖች ይሆናሉ። አስቸጋሪ አገልግሎቶችን ለመፈጸም እጅግ ወደኋላ የሚሉ ሰዎች ደግሞ፣ እነርሱ ያንን ክብር ባለማግኘታቸው እጅግ ይቆጣሉ። ጌዴዎን የራስን መካድ ታላቅ ምሳሌ ሆኖ እዚህ ላይ ቆሟል፤ ምቀኝነትም በትሕትና በተሻለ ሁኔታ እንደሚወገድ ያሳየናል። ኤፍሬማውያን ስሜታቸውን ባልተገባ የንግግር ነፃነት ገልጸው ነበር፤ ይህም ደካማ ምክንያት መኖሩን የሚያሳይ ግልጽ ምልክት ነው፤ ነቀፋ ከፍ ሲል አስተዋይነት ይቀንሳልና።

ቁጥር 4-17 በእነዚህ ቁጥሮች ውስጥ እናገኛለን፥

I. ጌዴዎን እንደ ጀግና አዛዥ የቀሩትን ምድያማውያን እያሳደደና ድሉን በጀግንነት እየተከተለ። መጀመሪያ ላይ በጠላት ላይ ታላቅ እልቂት ተፈጽሞ ነበር፤ ሰይፍ የሚመዙ 120,000 ሰዎች ነበሩ (ቁ. 10)። እንዲህ ያለ አስከፊ እልቂት እርስ በርሳቸው ፈጽመው ነበር፤ ለእስራኤልም ቀላል ምርኮ ሆኑ። ነገር ግን፣ የምድያም ሁለቱ ነገሥታት ከሌሎቹ በተሻለ ለማምለጥ ዝግጅት ስላደረጉ፣ ከ15,000 ሰዎች ጋር የኤፍሬማውያን መተላለፊያዎችን ከመያዛቸው በፊት ዮርዳኖስን ተሻግረው ወደ አገራቸው አመሩ። ጌዴዎን እነርሱን እንዲያመልጡ ከፈቀደ እስራኤልን የማዳን ተልእኮውን ሙሉ በሙሉ እንደማይፈጽም አሰበ። ከአገሩ ማባረር ብቻ አልበቃውም፤ ከዓለምም ያባርራቸዋል (ኢዮብ 18:18)። ይህ ውሳኔ እዚህ ላይ በታላቅ ጽናት ተገፍቶ በታላቅ ስኬት ተጠናቀቀ።

1. ጽናቱ እጅግ ምሳሌ የሚሆን ነበር። ዓላማውን ሊኖሩ በሚችሉ እጅግ ታላላቅ ችግሮችና ተስፋ አስቆራጭ ሁኔታዎች ውስጥ አሳካ። (1.) ከ300 ሰዎች በቀር ማንንም አልወሰደም፤ እነርሱም አሁን መለከቶቻቸውንና ችቦዎቻቸውን አስቀምጠው ሰይፎቻቸውንና ጦሮቻቸውን ያዙ። እግዚአብሔርም፣ በእነዚህ በ300 ሰዎች አድናችኋለሁ (ምዕ. 7:7) ብሎ ነበር፤ ጌዴዎንም በዚያ ተስፋ በመታመን እነርሱን ብቻ ይዞ ቀረ (ቁ. 4)። በተለየ ተስፋ ከሚደገፉ 300 ሰዎች፣ በራሳቸው ጀግንነት ብቻ ከሚደገፉ በሺዎች ከሚቆጠሩ ሰዎች የበለጠ ነገር ይጠብቅ ነበር። (2.) ደክመው ነበር፤ ሆኖም እያሳደዱ ነበር፤ ባደረጉት ነገር እጅግ ደክመው ነበር፤ ነገር ግን በአገራቸው ጠላቶች ላይ የበለጠ ለመሥራት ይጓጉ ነበር። መንፈሳዊ ጦርነታችንም እንዲሁ ባለን ጥቂት ኃይል መካሄድ አለበት፤ ብዙ ጊዜ የእውነተኛ ክርስቲያን ሁኔታ ይህ ነው፤ ደክሞም እያሳደደ። (3.) ከራሱ ሕዝብ ተስፋ አስቆራጭነት ቢያጋጥመውም፣ ሊያሳካው የማይችለውን ነገር እያደረገ ነው ተብሎ ቢሳለቅበትም፣ እርሱ ግን ቀጠለበት። በግዴታችን መንገድ ላይ ረዳቶቻችን ሊሆኑ የሚገባቸው ሰዎች እንቅፋት ከሆኑብን፣ ይህ ከእርሱ አያርቀን። የሰዎችን ነቀፋና ንቀት መናቅ የማያውቁ የእግዚአብሔርን ተቀባይነት እንዴት እንደሚያደንቁ አያውቁም። (4.) በድንኳን በሚኖሩት ሰዎች መንገድ እጅግ ረጅም ጉዞ አደረገ (ቁ. 11)፤ ምናልባትም በቅጥር ከተሞች ከሚኖሩት ከሱኮትና ከጵኒኤል ሰዎች ይልቅ ደግነት እንደሚያገኝ ተስፋ ስላደረገ (አንዳንድ ጊዜ በገጠር ድንኳኖች ውስጥ ከከተማ ቤተ መንግሥቶች የበለጠ ልግስናና ምጽዋት ይገኛልና)፤ ወይም ደግሞ በዚያ መንገድ እምብዛም ስለማይጠበቅ፣ ስለዚህም በዚያ መንገድ ለእነርሱ ትልቅ ድንገተኛ ነገር ስለሚሆን ነው። ድሉን ለማጠናቀቅ ምንም ጥረት እንዳልቆጠበ ግልጽ ነው።