መጽሓፍ መሳፍንቲ 4

4:1-3። እታ ምድሪ ንሰማንያ ዓመት ዕረፍቲ ነበራ፣ እዚ ድማ ኣብ ሃይማኖቶም ከተጽንዖም ይግብኦም ነይሩ፤ ግናኸ ዕረፍቲ እቲ ንዕኦም ዕድል ንኽገብሩን (ዕድል ከም ዝኾነሎም ንኽሓስቡ) ንፍትወቶም ድማ ንኸዕገርግሩን ገበሮም። ከምኡ ድማ ብልጽግና ሰነፋት የጥፍኦም። ያቢንን ሓለቓ ሰራዊቱ ሲሰራን፣ ንእስራኤል ብሓይሊ ገፍዕዎም። እዚ ጸላኢ እዚ ካብቶም ዝሓለፉ ኩሎም ዝበለጸ ቀረባ ነበረ። እስራኤል ናብ እግዚአብሔር ጨደረት፣ ሽግር ናብኡ ምስ ሰጎሞም፣ ካልእ ናይ ድሕነት መገዲ ኣይረኣዩን። እቶም ብብልጽግና እግዚአብሔር ዘቃልሉ፣ ኣብ መከራ ከለዉ ንእኡ ምድላይ ግዴታ ከም ዝኾነሎም ክረኽብዎ እዮም።

ምዕራፍ 4 ናይ ደቦራን ባራቕን (ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ዘለዉ ጅግናታት) ታሪኽ ኣቀራርባ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ እዩ። ኣብዚ ዘሎ ድማ፡

I. እስራኤል ካብ እግዚአብሔር ተኸሓዱ (ቁ. 1)።

II. እስራኤል ብያቢን ተጨቆኑ (ቁ. 2, 3)።

III. እስራኤል ብደቦራ ተፈርዱ (ቁ. 4, 5)።

IV. እስራኤል ካብ ኢድ ያቢን ደሓኑ።

1. ምድሓኖም ብደቦራን ባራቕን ተሰርዐ (ቁ. 6, 9)።

2. ብሓባራዊ ስርሖም ተፈጸመ። ባራቕ ናብ ውግእ ወጸ (ቁ. 10)። ሲሰራ፡ ሓለቓ ሰራዊት ያቢን፡ ተጓነፎ (ቁ. 12, 13)። ደቦራ ኣበራትዓቶ (ቁ. 14)። እግዚአብሔር ድማ ምሉእ ዓወት ሃቦ። ሰራዊት ተበተነ (ቁ. 15, 16)። ሓለቓ ሰራዊት ክሃድም ተገደደ (ቁ. 17)። መዕቆቢ ኣብ ዝጽበየሉ ድማ፡ ብያኤል ክድቅስ ከሎ ህይወቱ ተሰርቀቶ (ቁ. 18-21)፡ እዚ ድማ ዓወት ባራቕን (ቁ. 22) ምድሓን እስራኤልን (ቁ. 23, 24) ኣማልአ።

ቁጥር 1-3 ኣብዚ ዘሎ ድማ፡

I. እስራኤል ካብ እግዚአብሔር ምኽሓዶም፡ ንሳቶም እንደገና ኣብ ቅድሚ ዓይኑ እኩይ ገበሩ፡ ኣገልግሎቱን ሓዲጎም ጣኦታት ኣምለኹ፤ እዚ ድማ በቲ ግዜ እቲ ብቐሊሉ ዝወርዶም ዝነበረ ሓጢኣት እዩ ነይሩ (ቁ. 1)። ኣብዚ እዚ እንታይ ንርኢ፡

1. ሰባት ናብ ሓጢኣት ዝደፍኦም ናይ ብልሽውና ዘገርም ሓይሊ፡ እዚ ድማ ናይቲ ሓጢኣት ዘስዕቦ ዘስካሕክሕ ሳዕቤናት ብተደጋጋሚ እናረኣዩ እኳ እንተኾኑ። ናብ ምኽሓድ ዘሎ ዝንባሌ ብብዙሕ ጸገም እዩ ዝግታእ።

2. ናይ ነዊሕ ሰላም ልሙድ ሕማቕ ሳዕቤናት። እታ ሃገር ሰማንያ ዓመት ዕረፍቲ ነበራ፡ እዚ ድማ ኣብ ሃይማኖቶም ከጽንዖም ይግባእ ነይሩ፤ ግናኸ፡ ብኣንጻሩ፡ ንሳቶም ድንቁርናን ዕብዳንን ከምኡውን ናይቶም ሓሳዊ ኣማልኽቲ ኣምልኾ ንምምላእ ዝተሰርዑ ፍትወታት ከም ዝፍጽሙ ገበሮም። ከምኡ ድማ ብልጽግና ዓያሱ የጥፍኦም። የሹሩን ስብሓት ወሲኹ ይረግጽ።

3. ጽቡቓት ገዛእቲ ብሞት ምስ ዝሓልፉ ህዝቢ ዝረኽቦ ዓቢይ ክሳራ። እኩይ ገበሩ፡ ምኽንያቱ ኤሁድ ሞይቱ ነይሩ። ከምኡ ተባሂሉ ክንበብ ይከኣል እዩ። ንሱ ብጥንቃቐ ይዕዘቦም ነይሩ፡ ናብ ጣኦት ኣምልኾ ዝምርሕ ዝነበረ ኩሉ ነገር ይዓግት ከምኡውን ይቐጽዕ ነይሩ፡ ናብ ኣገልግሎት እግዚአብሔር ድማ ቀሪቦም ከም ዝጸንሑ ይገብር ነይሩ። ግናኸ፡ ምስ ሞተ፡ ንእኡ ካብ እግዚአብሔር ንላዕሊ ስለ ዝፈርሑ፡ ተኸሓዱ።

II. እስራኤል ብጸላእቶም ተጨቆኑ። ንእግዚአብሔር ምስ ሓደግዎ፡ ንሱ ድማ ሓደጎም፤ ሽዑ ድማ ንዝኾነ ዘራፊ ቐሊል ምግቢ ኮኑ። ንሳቶም ካብ እግዚአብሔር ከም ዘይብሎም ገይሮም ኣርሓቑ፤ ሽዑ ድማ እግዚአብሔር ከም ዘይብሉ ገይሩ ኣርሓቖም። ካብ ኣገልግሎት እግዚአብሔር ዝወጹ፡ ካብ ምክልኻሉ ድማ ወጹ። "ፍቕርተይ ከምዚ ገይራ ምንዝርና ምስ ገበረት፡ ኣብ ቤተይ እንታይ ስራሕ ኣለዋ፧" (ኤር. 11:15)። ንሳቶም ናብ ኢድ ያቢን ሸጦም (ቁ. 2)። እዚ ያቢን እዚ ኣብ ሃጾር ይገዝእ ነይሩ፡ ከምቲ ሓደ ብስሙ ዝነበረ፡ ምናልባት ድማ ኣቦሓጎኡ፡ ቅድሚኡ ዝገበረ፡ ንእኡ ኢያሱ ስዒሩ ቐተሎ፡ ከተማኡ ድማ ኣንደዳ (ኢያሱ 11:1, 10)። ግናኸ፡ ብዝመስል፡ ብምሕላፍ ግዜ፡ እታ ከተማ እንደገና ተሃንጸት፡ ስልጣን ተመልሰ፡ ዝጠፍአ ተረኽበ፡ ብቑሩብ ድማ፡ ንጉስ ሃጾር ንእስራኤል ክጭቁን ክኢሉ፡ ንሳቶም ድማ ብሓጢኣት ኩሉ ረብሓኦም ኣብ ልዕሊ ከነኣናውያን ኣጥፊኦም ነይሮም። እዚ ባርነት እዚ ካብቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ንላዕሊ ነዊሕን ኣዝዩ ከቢድን ነይሩ። ያቢንን ሓለቓ ሰራዊቱ ሲሰራን ንእስራኤል ብሓይሊ ጨቆንዎም። ነቲ ጭቆና ዘኸበዶ ድማ፡

1. እዚ ጸላኢ እዚ ካብቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ንላዕሊ ናብኦም ቀረባ ምዃኑ፡ ኣብ ዶባቶም፡ ኣብ ውሽጦም፡ በዚ ድማ ንኽጎድኦም ዝያዳ ዕድል ረኸበ።

2. ንሳቶም ደቂ እታ ሃገር ምዃኖም፡ ንሳቶም ድማ ንእስራኤል ብምውራርን ብምውጻእን ዘይተዓረቕ ጽልኢ ነበሮም፡ ኣብ ኢዶም ምስ ኣተዉ ድማ፡ ነቲ ናይ ቀደም ባእሲ ንምፍዳይ ዝያዳ ጨካናትን ጎዳእትን ኮኑ።

3. እዞም ከነኣናውያን እዚኦም ቅድሚ ሕጂ ብእስራኤል ተሳዒሮም ዝተገዝኡ ምዃኖም፡ ካብ ጥንቲ ባሮቶም ክኾኑ ተፈሪዶም ነይሮም (ዘፍ. 9:25)፡ ሕጂ ድማ ኣብ ትሕቲ እግሮም ክኾኑን ዝኾነ ምሽባሽ ከይገብሩሎም ክኽእሉን ምኸኣሉ ነይሮም፡ እንተዘይኮይኑ ግና፡ ናይ ገዛእ ርእሶም ስንፍና፡ ፍርሂ፡ ከምኡውን ዘይምእማን ከምዚ ክዓብዩ ኣፍቂዱሎም። ብኣቦታቶም ዝተሳዕሩን ንሳቶም ድማ ብዕሽነት ዝሓደግዎምን ክጭቆኑ፡ ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ።

III. እስራኤል ናብ ኣምላኾም ምምላሶም፡ ጸበባ ናብኡ ምስ ደፈኦም፡ ካልእ ናይ ምድሓን መገዲ ምስ ዘይረኣዩ፡ ናብ እግዚአብሔር ጨደሩ። ኣብ ብልጽግናኦም ንእግዚአብሔር ዝንዕቁ፡ ኣብ ጸበባ ምስ ዝኾኑ ክደልይዎ ግድነት ከም ዝኾኖም ይረኽቡ።

ቁጽሪ 4-9

እቲ ናይ ምድሓን ዓመት ብመወዳእታ መጸ፣ እስራኤል ካብ ኢድ ያቢን ክድሕኑን ናብ ናጽነቶም ክምለሱን ዝነበሮም እዋን፣ እዚ ድማ እቶም ናብ ጨቋኒ ዝቐረቡን ሳዕቤናት ቁጥዓኡ ዝበዝሐ ዝተሰምዖምን ሰሜናዊ ነገዳት ብፍሉይ ናብ ኣምላኽ ይጽውዑሉ ከም ዝነበሩ ንግምት። ንጭቆና ድኻታትን ንቃንዛ ድልዱላትን ኣምላኽ ሕጂ ክትንስእ እዩ። ሕጂ ኣብዚ ንረክብ፣

I. ህዝቢ ንምድሓኖም ብትንቢታዊ ኣመራርሓን ምምሕዳርን ደቦራ ምድላዎም፣ ቁ. 4, 5። ስምኣ ንንህቢ የመልክት፤ ንሳ ድማ ብትግሃታ፣ ብጥበብኣን ንህዝቢ ብዘለዋ ዓብዪ ረብሓን፣ ንፈተውታ ብዘለዋ ጣዕሚን ንጸላእታ ብዘለዋ ቅልጣፈን ንስምኣ ብሓቂ ተመሊሳ። ሰበይቲ ላጲዶት ከም ዝነበረት ይንገር፤ እንተኾነ ግን፣ እቲ መወዳእታ ብስም ሰብኣይ ብብዝሒ ስለ ዘይርከብ፣ ገሊኦም እዚ ስም ቦታ እዩ ይብሉ፡ ንሳ ጓል ላጲዶት ነበረት። ካልኦት ከኣ ብትርጉም ይወስድዎ፣ ላጲዶት መብራህቲ ማለት እዩ። ራባውያን ንሳ ንመብራህቲ ድንኳን መብራህቲ ፊቲላታት ብምስራሕ ከም ዝተዋፈረት ይገልጹ፤ ነዚ ንእሽቶ ዕዮ ንኣምላኽ ብምግባር ድማ ድሕሪኡ ከምዚ ተፈሊጣ። ወይ ከኣ ሰበይቲ ብርሃናት ወይ ክብሪ ነበረት፣ ብፍሉይ እትፈልጥን ጥበበኛን ዝነበረት፣ በዚ ድማ ኣዝያ ፍልጥቲን ክብርቲን ኮይና። ብዛዕባኣ ኣብዚ ንንገር፣

1. ምስ ኣምላኽ ብዕምቆት እትፋለጥ ነበረት፤ ንሳ ነብዪት ነበረት፣ ብቐጥታዊ መንፈስ ኣምላኽ ዝተምህረት መለኮታዊ ፍልጠት ዝነበራ፣ ብዘይስሩዕ መገዲ ዘይረኸበቶ ናይ ጥበብ ህያባት ዝነበራ ነበረት፡ ቃል ኣምላኽ ትሰምዕ፣ ምናልባት ከኣ ራእይ እቲ ኩሉ ዝኽእል ትርኢ ነበረት።

2. ንኣገልግሎት እስራኤል ብምሉእ ልባ ዝተወፈየት ነበረት። ያቢን ኣብ ዝጨቆኖም እዋን ንእስራኤል ትፈርዶም ነበረት፤ ምናልባት ከኣ ሰበይቲ ስለ ዝነበረት፣ እቲ ጨቋኒ ነዚ ንኽትገብር ብቐሊሉ ፈቒዱላ ይኸውን። ንሳ ከም ንግስቲ፣ ብዝተዋህባ ሲቪላዊ ስልጣን ኣይፈረደትን፣ የግዳስ ከም ነብዪት፣ ከም ኣፍ ኣምላኽ ድማ ንሳቶም፣ ግድፈታትን ግፍዕታትን፣ ብፍላይ ከኣ ምስ ኣምልኾ ኣምላኽ ዝተሓሓዙ ነገራት ተዐርቕ ነበረት። ደቂ እስራኤል ካብ ኩሉ ቦታ ንፍርዲ ናብኣ ይመጹ ነበሩ፣ ኣብ መንጎ ሰብን ሰብን ዘሎ ክርክር ንምፍታሕ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ብዛዕባ ኣምላኽ ኣብ ዘሎ ነገራት ዝተበላሸወ ንምዕራይ ምኽሪ ንምርካብ እውን ነበሩ። ካብኣቶም ቅድሚኡ ብስውር ንዘይኣምላኻዊ ተግባራትን ጣኦታዊ ኣምልኾን ጎረባብቶም ዝሓዘኑ፣ ግን ከኣ ንምግታእ ኣበይ ከም ዝኸዱ ዘይፈልጡ፣ ሕጂ ናብ ደቦራ ኣቕረቡ፣ ንሳ ድማ ብሰይፊ መንፈስ፣ ፍርዲ ኣምላኽ ብምርኣይ፣ ብዙሓት ኣዐሪቓን መሊሳን፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝነበሩ መራሕቲ ድማ ንሕጊ ንኸተግብሩ ኣተባቢዓቶም። ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ኦም ዘንባባ ትነብር ወይ ከኣ ትቕመጥ ነበረት ይብሃል፣ እታ ኦም ድማ ድሕሪኡ ኦም ዘንባባ ደቦራ ተባሂላ ተጸውዐት። ወይ ኣብ ትሕቲ እታ ኦም ገዛኣ ነበራ፣ ኣብ ትሕቲ ኦም እትሕባእ ንእሽቶ ገዛ፣ ወይ ከኣ ኣብ ጥራይ ቦታ፣ ኣብ ትሕቲ ጽላል እታ ኦም መናብር ፍርዲ ነበራ፣ እዚ ድማ ንፍትሒ እትህቦ ዝነበረት ምልክት ነበረ፣ እዚ ፍትሒ ድማ ከም ኦም ዘንባባ ኣብ ትሕቲ ጸቕጢ ከም ዝዓቢ፣ ንተቓውሞ እናተቓወመ ይዓቢ። ዮሴፉስ ከም ዝበሎ፣ ደቂ እስራኤል ካብ ኢድ ያቢን ንኽድሕኑ ናብ ደቦራ መጺኦም ንኣምላኽ ክትጽልየሎም ለመንዋ፤ ሳሙኤል ከኣ ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ሚጽጳ ንእስራኤል ፈሪድዎም፣ ማለት፣ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጋጣሚ ናብኡ ኣብ ዝቐረቡሉ እዋን፣ ናብ ኣምላኽ መሊስዎም፣ 1 ሳሙኤል 7:6, 8።

II. ንምድሓኖም ዝተነድፈ መደብ። ደቂ እስራኤል ንፍርዲ ናብኣ ኣብ ዝመጹሉ እዋን፣ ምድሓን ምስኣ ረኸቡ። ከምኡ ድማ ንጸጋ ናብ ኣምላኽ ዝደልዩ፣ ጸጋን ሰላምን፣ ጸጋን ምጽንናዕን፣ ጸጋን ክብሪን ክረኽቡ እዮም። ንሳ ባዕላ ሰበይቲ ስለ ዝነበረት ንሰራዊት ብውልቂ ንምምራሕ ኣይትበቅዕን ነበረት፤ ግን ከኣ ዝበቅዕ ሓደ ሰብ ሰየመት፣ ንሱ ድማ ባራቕ ካብ ነፍታሊ ነበረ፣ ንሱ ድማ ምናልባት ቅድሚኡ ምስ ሓይልታት እቲ ጨቋኒ ኣብ ዝገበሮ ገለ ግጭታት ተፈሊጡ ነበረ፣ ኣብ ጥቓኡ ስለ ዝነበረ (ሓጾርን ሓሮሼትን ኣብ ክፋል እቲ ነገድ ስለ ዝነበራ)፣ በዚ ድማ ኣብ ህዝቡ ስምን ተፈላጥነትን ረኺቡ ነበረ። ገለ ቃልሲ፣ እቲ ደፋር ሰብኣይ ንዑቕ ንምጥላዕ ከም ዝገበረ ንግምት፣ ግን ከኣ ካብ ደቦራ ትእዛዝን መምርሒን ክሳብ ዝረክብ ክሰርዖ ኣይከኣለን። ብዘይ ኣእምሮኣ ምንም ክገብር ኣይከኣለን፣ ንሳ ድማ ብዘይ ኣእዳዉ ኣይከኣለትን፤ ግን ከኣ ክልቲኦም ሓቢሮም ምሉእ ኣድሓኒ ኮኑ፣ ምሉእ ምድሓን ድማ ኣምጽኡ። እቶም ዝዓበዩን ዝበለጹን ባዕሎም ዝኽእሉ ኣይኮኑን፣ የግዳስ ንሓድሕዶም የድልዮም።

1. ብመሪሕነት ኣምላኽ፣ ንባራቕ ሰራዊት ከዋድድን ምስ ሓይልታት ያቢን፣ እቶም ኣብ ትሕቲ ሲሰራ ዝነበሩ፣ ክዋጋእ ኣዘዘቶ፣ ቁ. 6, 7። ባራቕ፣ ምናልባት፣ ንሓባራዊ ጸላኢ ገለ ዓብዪ ፈተነ ይሓስብ ነበረ፤ ሓንቲ ናይ ቅንዕና ፍንጣጣ ኣብ ልቡ ትነድድ ነበረት፣ ንህዝቡን ንኸተማታት ኣምላኹን ገለ ክገብር ድማ ይደሊ ነበረ። ግን ክልተ ነገራት ኣስሓቑዎ:

(1) ንሰራዊት ንምውዳብ ትእዛዝ ኣድለዮ፤ ስለዚ ደቦራ ኣብዚ ብሰፊሕ ማሕተም ሰማይ ሃበቶ፣ ንሳ ድማ ከም ነብዪት ነዚ ንምልጣፍ ስልጣን ነበራ፡ "እግዚአብሔር ኣምላኽ እስራኤል ኣይኣዘዘንዶ፧ ብርግጽ ኣዚዙ እዩ፤ ቃለይ እመን።