መጽሓፍ መሳፍንቲ 10

10:1-5 ህዱእን ሰላማዊን ግዝኣታት፡ ንምንባር እቲ ዝበለጸ እኳ እንተዀነ፡ ብዙሕ ዝውረየሉ ፍሉይ ነገር ኣየውህብን። ከምዚኦም እዮም እቶም ዘመናት ቶላን ያኢርን። ንሳቶም ትሑታትን ንጡፋትን ጠቓምትን ሰባት፡ ብእግዚኣብሔር እተሾሙ ገዛእትን ነበሩ።

ምዕራፍ 10 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡

I. እስራኤል ብግዝኣት ክልተ ፈራዶታት፡ ቶላን ያኢርን ዝረኸበቶ ሰላማዊ ግዜ (ቁ. 1-5)።

II. ድሕሪኡ ዝመጸ ጸገማዊ ግዜ።

1. ንእስራኤል ናብ ጸገም ዘእተዋ ሓጢኣታ (ቁ. 6)።

2. እቲ ንሳቶም ዝነበሩሉ ጸገም ባዕሉ (ቁ. 7-9)።

III. ንሓጢኣቶም ዝገበርዎ ንስሓን ትሕትናን፡ ጸሎቶምን ምምሕያሾምን፡ ከምኡ’ውን በዚ ዝረኸብዎ ምሕረት ኣምላኽ (ቁ. 10-16)።

IV. ካብ ኢድ መጽዓንቶም ንምድሓኖም ዝተገብረ ምድላው (ቁ. 17, 18)።

ቁጽሪ 1-5 ህዱእን ሰላማዊን ግዝኣታት፡ ንምንባር ዝበለጹ እኳ እንተኾኑ፡ ንታሪኽ ጸሓፊ ንኣንባቢኡ ዘዘናግዕ ዝተፈላለየ ትሕዝቶ ስለ ዘይህቡ፡ ንምጽሓፍ ግን ዝኸፍኡ እዮም። ግዝኣት እዞም ክልተ ፈራዶታት፡ ቶላን ያኢርን፡ ኣብዚ ታሪኽ እዚ ንእሽቶ ቦታ ጥራይ ዝሕዙ እዚኦም እዮም። እንተኾነ ግን፡ ንሳቶም ከም ኣቢሜሌኽ ንኽብሪ ነገስታት ዘይተሃንጠዩ፡ ከምኡ’ውን ንዝረኸብዎ ክብሪ ንርእሶም ዘይወሰዱ፡ የግዳስ ብኣምላኽ ተጸዊዖም፡ ንሃገሮም ከም ፈራዶታት ኬገልግሉ ብኣምላኽ ከም ዝተለዓሉ ፍጹም ጥርጥር የብሉን።

1. ብዛዕባ ቶላ፡ ድሕሪ ኣቢሜሌኽ ንእስራኤል ንምክልኻል ከም ዝተንስአ ተነጊሩ ኣሎ (ቁ. 1)። ኣቢሜሌኽ ንእስራኤል ብኽፍኣቱ ምስ ኣበላሸዋ፡ ብዘይዕረፍቲ ዝነበሮ ትምኒት ስልጣን ምስ ኣሸገራን ኣረበሻን፡ ከምኡ’ውን ብዘምጽኦ መከራ ናብ ወጻኢ ጸላእቲ ምስ ኣቃልዓ፡ ኣምላኽ ነዚ ጽቡቕ ሰብኣይ እዚ፡ ንጌጋታት ንምእራም፡ ንጣኦት ኣምልኾ ንምውጋድ፡ ንህውከት ንምህዳእ፡ ከምኡ’ውን ብምግሃስ ስልጣን ኣቢሜሌኽ ንሃገር ዝወረደ ቁስሊ ንምሕዋይ ክቐርብ ኣተባብዖ። በዚ ኸኣ ካብ ርእሶም ኣድሓኖም፡ ካብ ጸላእቶም ድማ ሓለዎም። ንሱ ኻብ ነገድ ይሳኮር ነበረ፡ እዚ ነገድ እዚ ንምግልጋል ዝቐንዐ ነበረ፡ ምኽንያቱ ጾር ንምጽዋር ኣፍልቡ ኣድኒኑ ነበረ (ዘፍ. 49:14, 15)፡ ገና ሓደ ኻብቲ ነገድ እዚ ንምግዛእ ተለዓለ፡ ምኽንያቱ እቶም ርእሶም ዘትሕቱ ኺልዓሉ እዮም። ንሱ ስም እቲ ናይቲ ነገድ እቲ ናይ መጀመርታ ስድራቤት ኣቦ ዝነበረ ሰብኣይ ሒዙ ነበረ፡ ካብ ደቂ ይሳኮር ቶላ እቲ ናይ መጀመርታ ነበረ (ዘፍ. 46:13፤ ዘሁ. 26:23)። እዚ ስም እዚ ሓሰኻ ማለት እዩ፡ እንተኾነ ግን፡ ስም ኣቦሓጎኡ ስለ ዝነበረ ኣይሓፈረሉን። ካብ ይሳኮር እኳ እንተነበረ፡ ናብ ግዝኣት ምስ ተለዓለ ግን፡ ህዝቢ ንፍርዲ ብዝበለጸ ክቐርብዎ ምእንቲ፡ ናብ ከረን ኤፍሬም መጺኡ ተቐመጠ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ማእከል ሃገር ዝበለጸ ነበረ። ንእስራኤል ን23 ዓመታት ፈረደ (ቁ. 2)፡ ነገራት ብጽቡቕ ስርዓት ሓዘ፡ ግን ዝዝከር ነገር ኣይገበረን።

2. ያኢር ጊልዓዳዊ ነበረ፡ ድሕሪኡ ዝመጸ ተካኢኡ የፍታሕ እውን ከምኡ ነበረ፡ ክልቲኦም ካብቲ ኣብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ዝነበረ ፍርቂ ነገድ ምናሴ እዮም ነይሮም። ካብ ኣሕዋቶም ዝተፈልዩ እኳ እንተመሰሉ፡ ኣምላኽ ግን፡ ክብሪ ግዝኣት ካብ ነገድ ናብ ነገድ ክሳብ ዝሰጋገርን ኣብ ይሁዳ ከይተቐመጠን፡ እቶም ርሑቕ ዝነበሩ እውን ከምኡ ኣብኡ ክካፈሉ፡ ንዝጎደለ ክፋል ድማ ዝበዝሐ ክብሪ ክህብ ተኸናኸነ። ያኢር ስም ሓደ ኻብቲ ነገድ እቲ ዝነበረ፡ ብግዜ ሙሴ ነዚ ሃገር እዚ ንምምላስ ኣዝዩ ንጡፍ ዝነበረ ፍሉጥ ሰብኣይ ሒዙ ነበረ (ዘሁ. 32:41፤ ኢያሱ 13:30)። ብዛዕባ እዚ ያኢር እዚ ብቐንዱ ዝዝከር ነገር፡ ምዕባለን ክብረትን ስድራቤቱ እዩ፡ ንሱ ሰላሳ ኣወዳት ነበሩዎ (ቁ. 4)። ከምኡ’ውን፡ (1.) ጽቡቕ ስልጣን ነበሮም፡ ምኽንያቱ ኣብ ሰላሳ ኣድጊ ወዲ ኣድጊ ይጋልቡ ነበሩ፡ ማለት፡ ከም ወከልቲ ኣቦኦም፡ ፍርዲ ንምሃብ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝኸዱ ዝንቀሳቐሱ ፈራዶታት ነበሩ። ድሕሪኡ ሳሙኤል ንደቁ ፈራዶታት ከም ዝገበሮም ንረክብ፡ እኳ ደኣ ጽቡቓት ክገብሮም እንተዘይከኣለ (1 ሳሙ. 8:1-3)። (2.) ጽቡቕ ንብረት ነበሮም፡ ነፍሲ ወከፎም ሓንቲ ከተማ ነበሮም፡ ካብቶም ብስም ኣቦኦም ዝተሰየሙ ኣቦሓጎኦም፡ ሃቮት-ያኢር—ኣግራብ ያኢር ዝበሃሉ ነበሩ። ገና ከተማታት ተባሂሎም ይጽውዑ፡ ወይ እቶም እተመደቡሎም መንእሰያት ኣስፊሖም ስለ ዘዕረቕዎምን ናብ ከተማታት ስለ ዝቐየሩዎምን፡ ወይ ድማ ኣብተን ገጠራት ከተማታት ብዕድሎም ከም ኣብ ዝተጸንበራን ብኣፍደገታትን መዓጹን ዝተዓጸዋን ከተማታት ዝረኣዩዎም ስለ ዝነበሩ እዩ። ንዝረብሐ ልቢ፡ ኣግራብ ከተማታት እዮም።

10:6-9 ሕጂ እቲ እስራኤላውያን ኣብ ቅድሚ ጸላእቶም ደው ክብሉ ሓይሊ ኸም ዘይብሎም ዝብል መፈራርሒ ተፈጺሙ ነበረ፣ ዘሌ 26:17,37። ብኽፉእ መገዶምን ብኽፉእ ግብሮምን ድማ እዚ ንርእሶም ኣምጺኦምዎ።

ቁጽሪ 6-9 እዞም ክልተ ፈረድቲ ቶላን ያኢርን ኣብ ጉዳያት እስራኤል ክፈርዱ ከለዉ፣ ኩነታት ጽቡቕ ነበረ፣ ድሕሪኡ ግና፣

I. እስራኤል ናብ ጣኦት ኣምልኾኦም ተመልሱ፣ እዚ ሓጢኣት እዚ ብቐሊሉ ዝጠብቆም ነበረ (ቁጽሪ 6)። ንሳቶም ከም ዓሻን ዘይለባምን ህዝቢ፣ ካብ እግዚአብሔር ብዘይ ምኽንያት ንምምላስ ዝተደፍኡ ኮይኖም፣ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር እንደገና እከይ ገበሩ።

1. ንብዙሓት ኣማልኽቲ ኣምለኹ። ንሳቶም ነቶም ከነኣናውያን ዘምለኽዎም ኣረገውቲ ኣጋንንቲ በኣልን ኣሽታሮትን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ከምኡ’ውን ንዕሽነቶም ንኹሎም ጎረባብቶም ከም ዝእውጁ ኮይኖም፣ ንኣማልኽቲ ሶርያ፣ ጺዶን፣ ሞኣብ፣ ኣሞን፣ ከምኡ’ውን ፊልስጥኤማውያን ኣገልገሉ። እቲ ቀንዲ ንግዲ እስራኤል ካብ ኩሉ ሃገራት ኣማልኽቲ ምእታው ዝመስል ነበረ። እዚ ምግባር ዝበለጸ ርኹስ ድዩ ወይስ ዘይጥበባዊ ምዃኑ ምግላጽ ይኸብድ። ነዞም ወጻእተኛታት ኣማልኽቲ ብምእታዎም፣ ንርእሶም ሕሱራትን ንዕቁታትን ገበሩ፣ ከመይሲ ዝኾነ ክብሪ ዝስምዖ ህዝቢ ኣማልኽቱ ኣይቀየረን። ብዙሕ ካብ ሃብቲ እስራኤል፣ ንኣማልኽቲ እቶም ዝመጽእሉ ዝነበሩ ሃገራት ኣብ ቤተ መቕደሳት ንምቕራብ ይውጽእ ነበረ፣ ኣብኡ ድማ፣ ከም ኣደ ቤተ ክርስትያናት፣ ቤተ መቕደሳቶም ኣብ እስራኤል ምትእምማኖም ከርእዩ ይጽበዩ ነበሩ። እቶም ካህናትን ኣምለኽትን እዞም ሕሱራት ኣማልኽቲ፣ ብርግጽ ንኣማልኽቶም ተኸቲሎም ብብዝሒ ናብ ምድሪ እስራኤል ክመጹ እዮም፣ ኣብ ሃገሮም ክነብሩ እንተ ዘይከኣሉ ድማ፣ ኣብኡ ስርዎም ክሰዱ እዮም፣ በዚ ድማ ወጻእተኛታት ሓይሎም ክበልዑ እዮም። ንጎረባብቲ ሃገራት ንምሕጓስን ምስኦም ንምዝማድን እንተ ገበሩዎ፣ ብሓቂ ተስፋኦም ተቖረጸ፣ ከመይሲ እቶም ብእኩይ ተግባራቶም ፈተውቶም ክገብርዎም ዝፈተኑ ሃገራት፣ ብጽድቂ ፍርዲ እግዚአብሔር ጸላእቶምን ጨቋንቶምን ኮኑ። ሓደ ሰብ ብዝበደለሉ፣ በቲ እዩ ዝቕጻዕ።

2. ንእግዚአብሔር ኣምላኽ እስራኤል ካብቶም ዘምለኽዎም ብዙሓት ኣማልኽቲ ሓደ ክኸውን እኳ ኣይፈቐዱሉን፣ የግዳስ ብምሉኡ ገደፍዎ። ንእግዚአብሔር ገደፍዎ፣ ብፍጹም ኣየገልገልዎን። ንኣምላኽን ንገንዘብን ክልቲኦም ከገልግሉ ዝሓስቡ፣ ብቕልጡፍ ንኣምላኽ ብምሉኡ ገዲፎም ንገንዘብ ጥራይ ከገልግሉ እዮም። እግዚአብሔር ንኹሉ ልቢ እንተ ዘይብሉ፣ ብቕልጡፍ ዝኾነ ነገር ኣይህልዎን።

II. እግዚአብሔር ፍርድታቱ ኣብ ልዕሌኦም ደገመ፣ ኣብ ትሕቲ ስልጣን ጨቋኒ ጸላእቲ ኣእተዎም። ብቕጽበት ኣብ ኢድ እግዚአብሔር እንተ ዝወድቁ ነይሮም፣ ምሕረቱ ዓብዪ ምዃኑ ምረኸቡ ነይሮም፣ ግናኸ እግዚአብሔር ኣብ ኢድ ሰብ ኣውደቖም፣ እቲ ርሕራሔኦም ጨካን እዩ። ንሳቶም ኣብ ኢድ እቶም ኣብ ደቡብ-ምዕራብ ከነኣን ዝነበሩ ፊልስጥኤማውያንን፣ ኣብ ኢድ እቶም ኣብ ሰሜን-ምብራቕ ዝነበሩ ኣሞናውያንን፣ ብሓንሳእ ሸጦም። በዚ ድማ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ መጥሓን ኣዝዮም ተጨፍለቑ፣ ከምቲ እቲ ናይ መጀመርታ ቃል (ቁጽሪ 8) ንጭቆና ዝገልጾ። እግዚአብሔር ከምዚ ኢሉ ኣዚዙ ነበረ፣ ዝኾነት ከተማ እስራኤል ናብ ጣኦት ኣምልኾ እንተ ተመልሰት፣ እተን ዝተረፋ ኸተማታት ኣብ ልዕሌኣ ኲናት ክገብራን ከጥፍኣን ይግባእ፣ ዘዳግም 13:12። ኣብዚ ጉዳይ እዚ፣ ብዛዕባ እቲ ብክልተን ፈረቓን ነገዳት ዝተተኽለ መሰውኢ (ኢያሱ 22)፣ ክሳብ ወሰን ዝበጽሕ ቅንኣት ነይርዎም። ሕጂ ግና ኣዝዮም ስለ ዝበኣሱ፣ ሓንቲ ከተማ ብጣኦት ኣምልኾ ምስ ተበከለት፣ እታ ዝቕጽል ከተማ እቲ ሕማም ወሰደት፣ ኣብ ክንዲ እትቐጽዖ ድማ፣ ገበሮን በለጾን። ስለዚ፣ እቶም ነዚ እከይ ዝገበሩ ንምቕጻዕ ተበቐልቲ ክኾኑ ዝነበሮም፣ ንሳቶም ባዕሎም በደልቲ ስለ ዝነበሩ፣ ወይ ሰይፊ ብኸንቱ ስለ ዝሓዙ፣ እግዚአብሔር ንጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ልዕሌኦም ኣምጽአ፣ ንምምላሶም ክቐጽዖም።

1.