መጽሓፍ መሳፍንቲ 10

TIG24ትግርኛ18 ፍቕድታት

1ድሕሪ ኣቢሜሌክ ድማ ቶላ ወዲ ፑኣ ወዲ ዶዶ ወዲ ኢሳኮር ንእስራኤል ኪከላኸለሉ ተንሲኡ። ኣብ ሰሚር ድማ ኣብ ኣኽራን ኤፍሬም ተቐመጠ።

2ንእስራኤል ድማ ዕስራን ሰለስተን ዓመት መሪሑ ሞተ፡ ኣብ ሰሚር ድማ ተቐብረ።

3ብድሕሪኡ ድማ ያኢር ዝተባህለ ጊልዓዳዊ ተንሲኡ ንዕስራን ክልተን ዓመት ንእስራኤል ገዝኣ።

4ኣብ ሰላሳ ድሙ ዝጋልቡ ሰላሳ ኣወዳት ነበሮ፣ ክሳዕ ሎሚ ኣብ ምድሪ ጊልዓድ እትርከብ ሓቮት-ያዒር ዚብሃላ ሰላሳ ከተማታት ነበሮም።

5ያዒር ድማ ሞተ፡ ኣብ ካሞን ድማ ተቐብረ።

6ደቂ እስራኤል ድማ ከም ብሓድሽ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ክፉእ ገበሩ፣ ንበዓልን ኣስታርጠስን ንኣማልኽቲ ኣራምን ንኣማልኽቲ ሲዶንን ንኣማልኽቲ ሞኣብን ንኣማልኽቲ ደቂ ዓሞንን ንኣማልኽቲ ደቂ ዓሞንን ን ኣማልኽቲ ፍልስጥኤማውያን፡ ንእግዚኣብሄር ሓዲጎም ኣየገልገልዎን።

7ቍጥዓ እግዚኣብሄር ድማ ኣብ ልዕሊ እስራኤል ነደደ፣ ኣብ ኢድ ፍልስጥኤማውያንን ኣብ ኢድ ደቂ ዓሞንን ድማ ሸጦም።

8በታ ዓመት እቲኣ ድማ ንደቂ እስራኤል ኣሸገሩዎምን ኣገፍዕዎምን፣ ንዅሎም ደቂ እስራኤል ኣብ ስግር ዮርዳኖስ፣ ኣብ ምድሪ ኣሞራውያን ኣብ ጊልዓድ ዝነበሩ፣ ንዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት።

9ብዘይካዚ፡ ደቂ ዓሞን ምስ ይሁዳን ምስ ብንያምን ምስ ቤት ኤፍሬምን ኪዋግኡ ንዮርዳኖስ ሰገሩ። ስለዚ እስራኤል ኣዝዩ ተጨነቐ።

10ደቂ እስራኤል ድማ ንእግዚኣብሄር ጸዊዖም፡ ንኣምላኽና ሓዲግና ንበዓል እውን ስለ ዘገልገለና፡ ኣብ ልዕሌኻ በደልና በልዎ።

11ሽዑ እግዚኣብሄር ንደቂ እስራኤል፡ ካብ ግብጻውያንን ካብ ኣሞራውያንን ካብ ደቂ ዓሞንን ካብ ፍልስጥኤማውያንንዶ ኣየናገፍኩኹምን፧

12ሲዶናውያንን ኣማሌቃውያንን ማኦናውያንን እውን ገፊዖምኩም። ናባይ ኣእወኻኒ፡ ኣነ ድማ ካብ ኢዶም ኣድሒነካ።

13ንስኻትኩም ግና ሓዲግኩም ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኣገልጊልኩም ኣለኹም። ስለዚ ደጊም ኣይከድሕነኩምን እየ።

14ኪድ ናብቶም ዝመረጽካዮም ኣማልኽቲ ጸውዕ። ኣብ ግዜ ጸበባኻ የድሕኑኻ።

15ደቂ እስራኤል ድማ ንእግዚኣብሄር፡ ሓጢኣት ገበርና፡ በልዎ። ሎሚ ጥራይ ኣድሕነና ንልምነካ።

16ነቶም ኣማልኽቲ ጓኖት ድማ ካብ ማእከሎም ኣልጊሶም ንእግዚኣብሄር ኣገልገሉ። ነፍሱ ድማ ብስቓይ እስራኤል ሓዘነት።

17ሽዑ ደቂ ዓሞን ተኣኪቦም ኣብ ጊልዓድ ሰፈሩ። ደቂ እስራኤል ድማ ተኣኪቦም ኣብ ሚጽፓ ሰፈሩ።

18ህዝብን መሳፍንቲ ጊልዓድን ድማ፡ ንሓድሕዶም፡ እዚ ምስ ደቂ ዓሞን ኪዋጋእ ዚጅምር እንታይ እዩ፧ ንሱ ኣብ ልዕሊ ኵሎም ነበርቲ ጊልዓድ ርእሲ ኪኸውን እዩ።

ትርጓሜ

10:1-5 ህዱእን ሰላማዊን ግዝኣታት፡ ንምንባር እቲ ዝበለጸ እኳ እንተዀነ፡ ብዙሕ ዝውረየሉ ፍሉይ ነገር ኣየውህብን። ከምዚኦም እዮም እቶም ዘመናት ቶላን ያኢርን። ንሳቶም ትሑታትን ንጡፋትን ጠቓምትን ሰባት፡ ብእግዚኣብሔር እተሾሙ ገዛእትን ነበሩ።

ምዕራፍ 10 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡

I. እስራኤል ብግዝኣት ክልተ ፈራዶታት፡ ቶላን ያኢርን ዝረኸበቶ ሰላማዊ ግዜ (ቁ. 1-5)።

II. ድሕሪኡ ዝመጸ ጸገማዊ ግዜ።

1. ንእስራኤል ናብ ጸገም ዘእተዋ ሓጢኣታ (ቁ. 6)።

2. እቲ ንሳቶም ዝነበሩሉ ጸገም ባዕሉ (ቁ. 7-9)።

III. ንሓጢኣቶም ዝገበርዎ ንስሓን ትሕትናን፡ ጸሎቶምን ምምሕያሾምን፡ ከምኡ’ውን በዚ ዝረኸብዎ ምሕረት ኣምላኽ (ቁ. 10-16)።

IV. ካብ ኢድ መጽዓንቶም ንምድሓኖም ዝተገብረ ምድላው (ቁ. 17, 18)።

ቁጽሪ 1-5 ህዱእን ሰላማዊን ግዝኣታት፡ ንምንባር ዝበለጹ እኳ እንተኾኑ፡ ንታሪኽ ጸሓፊ ንኣንባቢኡ ዘዘናግዕ ዝተፈላለየ ትሕዝቶ ስለ ዘይህቡ፡ ንምጽሓፍ ግን ዝኸፍኡ እዮም። ግዝኣት እዞም ክልተ ፈራዶታት፡ ቶላን ያኢርን፡ ኣብዚ ታሪኽ እዚ ንእሽቶ ቦታ ጥራይ ዝሕዙ እዚኦም እዮም። እንተኾነ ግን፡ ንሳቶም ከም ኣቢሜሌኽ ንኽብሪ ነገስታት ዘይተሃንጠዩ፡ ከምኡ’ውን ንዝረኸብዎ ክብሪ ንርእሶም ዘይወሰዱ፡ የግዳስ ብኣምላኽ ተጸዊዖም፡ ንሃገሮም ከም ፈራዶታት ኬገልግሉ ብኣምላኽ ከም ዝተለዓሉ ፍጹም ጥርጥር የብሉን።

1. ብዛዕባ ቶላ፡ ድሕሪ ኣቢሜሌኽ ንእስራኤል ንምክልኻል ከም ዝተንስአ ተነጊሩ ኣሎ (ቁ. 1)። ኣቢሜሌኽ ንእስራኤል ብኽፍኣቱ ምስ ኣበላሸዋ፡ ብዘይዕረፍቲ ዝነበሮ ትምኒት ስልጣን ምስ ኣሸገራን ኣረበሻን፡ ከምኡ’ውን ብዘምጽኦ መከራ ናብ ወጻኢ ጸላእቲ ምስ ኣቃልዓ፡ ኣምላኽ ነዚ ጽቡቕ ሰብኣይ እዚ፡ ንጌጋታት ንምእራም፡ ንጣኦት ኣምልኾ ንምውጋድ፡ ንህውከት ንምህዳእ፡ ከምኡ’ውን ብምግሃስ ስልጣን ኣቢሜሌኽ ንሃገር ዝወረደ ቁስሊ ንምሕዋይ ክቐርብ ኣተባብዖ። በዚ ኸኣ ካብ ርእሶም ኣድሓኖም፡ ካብ ጸላእቶም ድማ ሓለዎም። ንሱ ኻብ ነገድ ይሳኮር ነበረ፡ እዚ ነገድ እዚ ንምግልጋል ዝቐንዐ ነበረ፡ ምኽንያቱ ጾር ንምጽዋር ኣፍልቡ ኣድኒኑ ነበረ (ዘፍ. 49:14, 15)፡ ገና ሓደ ኻብቲ ነገድ እዚ ንምግዛእ ተለዓለ፡ ምኽንያቱ እቶም ርእሶም ዘትሕቱ ኺልዓሉ እዮም። ንሱ ስም እቲ ናይቲ ነገድ እቲ ናይ መጀመርታ ስድራቤት ኣቦ ዝነበረ ሰብኣይ ሒዙ ነበረ፡ ካብ ደቂ ይሳኮር ቶላ እቲ ናይ መጀመርታ ነበረ (ዘፍ. 46:13፤ ዘሁ. 26:23)። እዚ ስም እዚ ሓሰኻ ማለት እዩ፡ እንተኾነ ግን፡ ስም ኣቦሓጎኡ ስለ ዝነበረ ኣይሓፈረሉን። ካብ ይሳኮር እኳ እንተነበረ፡ ናብ ግዝኣት ምስ ተለዓለ ግን፡ ህዝቢ ንፍርዲ ብዝበለጸ ክቐርብዎ ምእንቲ፡ ናብ ከረን ኤፍሬም መጺኡ ተቐመጠ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ማእከል ሃገር ዝበለጸ ነበረ። ንእስራኤል ን23 ዓመታት ፈረደ (ቁ. 2)፡ ነገራት ብጽቡቕ ስርዓት ሓዘ፡ ግን ዝዝከር ነገር ኣይገበረን።

2. ያኢር ጊልዓዳዊ ነበረ፡ ድሕሪኡ ዝመጸ ተካኢኡ የፍታሕ እውን ከምኡ ነበረ፡ ክልቲኦም ካብቲ ኣብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ዝነበረ ፍርቂ ነገድ ምናሴ እዮም ነይሮም። ካብ ኣሕዋቶም ዝተፈልዩ እኳ እንተመሰሉ፡ ኣምላኽ ግን፡ ክብሪ ግዝኣት ካብ ነገድ ናብ ነገድ ክሳብ ዝሰጋገርን ኣብ ይሁዳ ከይተቐመጠን፡ እቶም ርሑቕ ዝነበሩ እውን ከምኡ ኣብኡ ክካፈሉ፡ ንዝጎደለ ክፋል ድማ ዝበዝሐ ክብሪ ክህብ ተኸናኸነ። ያኢር ስም ሓደ ኻብቲ ነገድ እቲ ዝነበረ፡ ብግዜ ሙሴ ነዚ ሃገር እዚ ንምምላስ ኣዝዩ ንጡፍ ዝነበረ ፍሉጥ ሰብኣይ ሒዙ ነበረ (ዘሁ. 32:41፤ ኢያሱ 13:30)። ብዛዕባ እዚ ያኢር እዚ ብቐንዱ ዝዝከር ነገር፡ ምዕባለን ክብረትን ስድራቤቱ እዩ፡ ንሱ ሰላሳ ኣወዳት ነበሩዎ (ቁ. 4)። ከምኡ’ውን፡ (1.) ጽቡቕ ስልጣን ነበሮም፡ ምኽንያቱ ኣብ ሰላሳ ኣድጊ ወዲ ኣድጊ ይጋልቡ ነበሩ፡ ማለት፡ ከም ወከልቲ ኣቦኦም፡ ፍርዲ ንምሃብ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝኸዱ ዝንቀሳቐሱ ፈራዶታት ነበሩ። ድሕሪኡ ሳሙኤል ንደቁ ፈራዶታት ከም ዝገበሮም ንረክብ፡ እኳ ደኣ ጽቡቓት ክገብሮም እንተዘይከኣለ (1 ሳሙ. 8:1-3)። (2.) ጽቡቕ ንብረት ነበሮም፡ ነፍሲ ወከፎም ሓንቲ ከተማ ነበሮም፡ ካብቶም ብስም ኣቦኦም ዝተሰየሙ ኣቦሓጎኦም፡ ሃቮት-ያኢር—ኣግራብ ያኢር ዝበሃሉ ነበሩ። ገና ከተማታት ተባሂሎም ይጽውዑ፡ ወይ እቶም እተመደቡሎም መንእሰያት ኣስፊሖም ስለ ዘዕረቕዎምን ናብ ከተማታት ስለ ዝቐየሩዎምን፡ ወይ ድማ ኣብተን ገጠራት ከተማታት ብዕድሎም ከም ኣብ ዝተጸንበራን ብኣፍደገታትን መዓጹን ዝተዓጸዋን ከተማታት ዝረኣዩዎም ስለ ዝነበሩ እዩ። ንዝረብሐ ልቢ፡ ኣግራብ ከተማታት እዮም።

10:6-9 ሕጂ እቲ እስራኤላውያን ኣብ ቅድሚ ጸላእቶም ደው ክብሉ ሓይሊ ኸም ዘይብሎም ዝብል መፈራርሒ ተፈጺሙ ነበረ፣ ዘሌ 26:17,37። ብኽፉእ መገዶምን ብኽፉእ ግብሮምን ድማ እዚ ንርእሶም ኣምጺኦምዎ።

ቁጽሪ 6-9 እዞም ክልተ ፈረድቲ ቶላን ያኢርን ኣብ ጉዳያት እስራኤል ክፈርዱ ከለዉ፣ ኩነታት ጽቡቕ ነበረ፣ ድሕሪኡ ግና፣

I. እስራኤል ናብ ጣኦት ኣምልኾኦም ተመልሱ፣ እዚ ሓጢኣት እዚ ብቐሊሉ ዝጠብቆም ነበረ (ቁጽሪ 6)። ንሳቶም ከም ዓሻን ዘይለባምን ህዝቢ፣ ካብ እግዚአብሔር ብዘይ ምኽንያት ንምምላስ ዝተደፍኡ ኮይኖም፣ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር እንደገና እከይ ገበሩ።

1. ንብዙሓት ኣማልኽቲ ኣምለኹ። ንሳቶም ነቶም ከነኣናውያን ዘምለኽዎም ኣረገውቲ ኣጋንንቲ በኣልን ኣሽታሮትን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ከምኡ’ውን ንዕሽነቶም ንኹሎም ጎረባብቶም ከም ዝእውጁ ኮይኖም፣ ንኣማልኽቲ ሶርያ፣ ጺዶን፣ ሞኣብ፣ ኣሞን፣ ከምኡ’ውን ፊልስጥኤማውያን ኣገልገሉ። እቲ ቀንዲ ንግዲ እስራኤል ካብ ኩሉ ሃገራት ኣማልኽቲ ምእታው ዝመስል ነበረ። እዚ ምግባር ዝበለጸ ርኹስ ድዩ ወይስ ዘይጥበባዊ ምዃኑ ምግላጽ ይኸብድ። ነዞም ወጻእተኛታት ኣማልኽቲ ብምእታዎም፣ ንርእሶም ሕሱራትን ንዕቁታትን ገበሩ፣ ከመይሲ ዝኾነ ክብሪ ዝስምዖ ህዝቢ ኣማልኽቱ ኣይቀየረን። ብዙሕ ካብ ሃብቲ እስራኤል፣ ንኣማልኽቲ እቶም ዝመጽእሉ ዝነበሩ ሃገራት ኣብ ቤተ መቕደሳት ንምቕራብ ይውጽእ ነበረ፣ ኣብኡ ድማ፣ ከም ኣደ ቤተ ክርስትያናት፣ ቤተ መቕደሳቶም ኣብ እስራኤል ምትእምማኖም ከርእዩ ይጽበዩ ነበሩ። እቶም ካህናትን ኣምለኽትን እዞም ሕሱራት ኣማልኽቲ፣ ብርግጽ ንኣማልኽቶም ተኸቲሎም ብብዝሒ ናብ ምድሪ እስራኤል ክመጹ እዮም፣ ኣብ ሃገሮም ክነብሩ እንተ ዘይከኣሉ ድማ፣ ኣብኡ ስርዎም ክሰዱ እዮም፣ በዚ ድማ ወጻእተኛታት ሓይሎም ክበልዑ እዮም። ንጎረባብቲ ሃገራት ንምሕጓስን ምስኦም ንምዝማድን እንተ ገበሩዎ፣ ብሓቂ ተስፋኦም ተቖረጸ፣ ከመይሲ እቶም ብእኩይ ተግባራቶም ፈተውቶም ክገብርዎም ዝፈተኑ ሃገራት፣ ብጽድቂ ፍርዲ እግዚአብሔር ጸላእቶምን ጨቋንቶምን ኮኑ። ሓደ ሰብ ብዝበደለሉ፣ በቲ እዩ ዝቕጻዕ።

2. ንእግዚአብሔር ኣምላኽ እስራኤል ካብቶም ዘምለኽዎም ብዙሓት ኣማልኽቲ ሓደ ክኸውን እኳ ኣይፈቐዱሉን፣ የግዳስ ብምሉኡ ገደፍዎ። ንእግዚአብሔር ገደፍዎ፣ ብፍጹም ኣየገልገልዎን። ንኣምላኽን ንገንዘብን ክልቲኦም ከገልግሉ ዝሓስቡ፣ ብቕልጡፍ ንኣምላኽ ብምሉኡ ገዲፎም ንገንዘብ ጥራይ ከገልግሉ እዮም። እግዚአብሔር ንኹሉ ልቢ እንተ ዘይብሉ፣ ብቕልጡፍ ዝኾነ ነገር ኣይህልዎን።

II. እግዚአብሔር ፍርድታቱ ኣብ ልዕሌኦም ደገመ፣ ኣብ ትሕቲ ስልጣን ጨቋኒ ጸላእቲ ኣእተዎም። ብቕጽበት ኣብ ኢድ እግዚአብሔር እንተ ዝወድቁ ነይሮም፣ ምሕረቱ ዓብዪ ምዃኑ ምረኸቡ ነይሮም፣ ግናኸ እግዚአብሔር ኣብ ኢድ ሰብ ኣውደቖም፣ እቲ ርሕራሔኦም ጨካን እዩ። ንሳቶም ኣብ ኢድ እቶም ኣብ ደቡብ-ምዕራብ ከነኣን ዝነበሩ ፊልስጥኤማውያንን፣ ኣብ ኢድ እቶም ኣብ ሰሜን-ምብራቕ ዝነበሩ ኣሞናውያንን፣ ብሓንሳእ ሸጦም። በዚ ድማ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ መጥሓን ኣዝዮም ተጨፍለቑ፣ ከምቲ እቲ ናይ መጀመርታ ቃል (ቁጽሪ 8) ንጭቆና ዝገልጾ። እግዚአብሔር ከምዚ ኢሉ ኣዚዙ ነበረ፣ ዝኾነት ከተማ እስራኤል ናብ ጣኦት ኣምልኾ እንተ ተመልሰት፣ እተን ዝተረፋ ኸተማታት ኣብ ልዕሌኣ ኲናት ክገብራን ከጥፍኣን ይግባእ፣ ዘዳግም 13:12። ኣብዚ ጉዳይ እዚ፣ ብዛዕባ እቲ ብክልተን ፈረቓን ነገዳት ዝተተኽለ መሰውኢ (ኢያሱ 22)፣ ክሳብ ወሰን ዝበጽሕ ቅንኣት ነይርዎም። ሕጂ ግና ኣዝዮም ስለ ዝበኣሱ፣ ሓንቲ ከተማ ብጣኦት ኣምልኾ ምስ ተበከለት፣ እታ ዝቕጽል ከተማ እቲ ሕማም ወሰደት፣ ኣብ ክንዲ እትቐጽዖ ድማ፣ ገበሮን በለጾን። ስለዚ፣ እቶም ነዚ እከይ ዝገበሩ ንምቕጻዕ ተበቐልቲ ክኾኑ ዝነበሮም፣ ንሳቶም ባዕሎም በደልቲ ስለ ዝነበሩ፣ ወይ ሰይፊ ብኸንቱ ስለ ዝሓዙ፣ እግዚአብሔር ንጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ልዕሌኦም ኣምጽአ፣ ንምምላሶም ክቐጽዖም።

ምሉእ ትርጓሜ ኣንብብ ድምጺ፣ ምሉእ ትርጓሜን ብዘይ መስመር ምንባብን

ትርጉማት8 · 5

AMHEVG ከአቤሜሌክም በኋላ ከይሳኮር ነገድ የሆነ የዱዲ ልጅ የፎሖ ልጅ ቶላ እስራኤልን ለማዳን ተነሣ፤ በተራራማውም በኤፍሬም አገር ባለችው በሳምር ተቀምጦ ነበር። አማርኛ ENGNIV After the time of Abimelech a man of Issachar, Tola son of Puah, the son of Dodo, rose to save Israel. He lived in Sham… English BCV ድሕሪ ኣቢሜሌክ ከዓ፥ ቶላ ወዲ ፎሖ፥ ወዲ ዱዲ፥ ካብ ነገድ ይሳኮር፥ ንእስራኤል ከድሕን ተስአ። ንሱ ኣብ ኰረብታታት ኤፍሬም ኣብ ሳምር ይቕመጥ ነበረ። ትግርኛ GAZBIB Abiimelek erga du'ee booddee Israa'elin rakkina keessaa oolchuudhaaf tolaa ilma Phuwaa Dodootu ka'e; inni nama sanyii Y… Afaan Oromoo BCV GIZ ወቆመ እምድኅረ አቢሜሌክ ዘያድኅኖሙ ለእስራኤል ቶላ ወልደ ፉሐ ወልደ እኁሁ ለአቡሁ ብእሲ ዘእምነ ይስካር ወውእቱሰ ይነብር ውስተ ሰማርያ ውስተ ደብረ ኤፍሬም። giz GAZGAZ Abiimelek erga du'ee booddee Israa'elin rakkina keessaa oolchuudhaaf tolaa ilma Phuwaa Dodootu ka'e; inni nama sanyii Y… Afaan Oromoo BCV aksum ድሕሪ ኣቢሜሌክ ከዓ፥ ቶላ ወዲ ፎሖ፥ ወዲ ዱዲ፥ ካብ ነገድ ይሳኮር፥ ንእስራኤል ከድሕን ተስአ። ንሱ ኣብ ኰረብታታት ኤፍሬም ኣብ ሳምር ይቕመጥ ነበረ። ትግርኛ AMHNIV ከአቤሜሌክ በኋላ ከይሳኮር ነገድ የሆነ የዱዲ ልጅ፣ የፎሖ ልጅ ቶላ እስራኤልን ለማዳን ተነሣ፤ እርሱም በኰረብታማው በኤፍሬም አገር ሳምር በምትባል መንደር ይኖር ነበር። አማርኛ