ኦሪት ዘፍጥረት 31

31:1-21 ናይ እዘን ስድራታት ጉዳያት ብዝርዝር ተነጊሩ ኣሎ፣ በንጻሩ ግና፡ በቲ እዋን ዝነበሩ ዓበይቲ ፍጻሜታት መንግስታትን ሃገራትን ኣይተጠቕሱን። መጽሓፍ ቅዱስ ንሰባት ንቡራት ግቡኣት ህይወት፡ ንኣምላኽ ከመይ ኬገልግልዎ፡ ንዝህቦም በረኸታት ከመይ ከስተማቕርዎ፡ ከምኡውን ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታትን ግቡኣትን ህይወት ከመይ ጽቡቕ ከም ዝገብሩ ይምህሮም። ስሱዓት ሰባት፡ ዝሓልፎም ዘበለ ኩሉ ከም ዝተዘምተ እዮም ዝርእዩ፣ ስስዔ ድማ ነቲ ተፈጥሮኣዊ ፍቕሪ እኳ ኺውሕጦ እዩ። ሰባት ንዓለማዊ ሃብቲ ብዝያዳ ምግናኖም፡ እቲ ናይ ስስዔ፡ ቅንኣትን ኩሉ እከይን ምንጪ ዝኾነ ስሕተት እዩ። ሰባት እዛ ዓለም እዚኣ ንሓድሕዶም ይዓግቱ፣ ነፍሲ ወከፍ ድማ ካብቶም ካልኦት ዝወስድ ከም ዝመስል ይርአ፣ ስለዚ ድማ ዘይምሕጉስ፡ ቅንኣትን ባእስን ይፍጠር። ግናኸ ንኹሉ ዝኸውን ሃብቲ ኣሎ፣ ብመጀመርታ ንኣቶም ዝደልዩ ግን ሕጉሳት እዮም። ኣብ ኩሉ ምውሳባትና ንትእዛዝን ተስፋን ኣምላኽ ክንሓልዮም ይግባእ። ንሱ ምሳና እንተኾይኑ፡ ክንፈርህ ኣየድልየናን። እቲ ዘንብብና ዘሎ ሓደጋታት ብዙሕ ስለዝኾነ፡ ካልእ ነገር ልብና ብሓቂ ኬበራትዕ ኣይክእልን። እቲ ምስ ኣምላኽ ዝነበረና ፍሉይ ግዜ ርክብ ምዝካር፡ ኣብ ጸገማት ከሎና ኣዝዩ ዜሐድስ እዩ፣ ከምኡውን መብጽዓታትና ደጋግምና ክንዝክር ይግባእ፡ ከይንስሕት ማለት እዩ።

ምዕራፍ 31 ያዕቆብ ኣዝዩ ቅኑዕን ጽቡቕን ሰብኣይ፣ ዓቢይ እምነትን ቅንዕናን ዝነበሮ እዩ ነይሩ፣ እንተኾነ ግን ካብቶም ካልኦት ኣቦታት ንላዕሊ ብዙሕ ሽግርን ጭንቀትን ኣጋጢሙዎ። ካብ ቤት ኣቦኡ ብፍርሒ ወጺኡ፣ ናብ ቤት ኣኮኡ ብጭንቀት ከደ፣ ኣብኡ ድማ ኣዝዩ ጽንኩር ኣተሓሕዛ ረኸበ፣ ሕጂ ድማ ብፍርሒ ተኸቢቡ ይምለስ ኣሎ። ኣብዚ ዝርከብ ድማ፦

I. ንምምላስ ዝወሰዶ ውሳነ (ቁ. 1–16)።

II. ብሕቡእ ምኻዱ (ቁ. 17–21)።

III. ላባን ብቝጥዓ ምድላይ ያዕቆብ (ቁ. 22–25)።

IV. ኣብ መንጎኦም ዝተለዋወጡ ቃላት (ቁ. 26–42)።

V. ኣብ መወዳእታ ዝገበሩዎ ሰላማዊ ስምምዕ (ቁ. 43፣ ወዘተ)።

ቁጽሪ 1-16 ያዕቆብ ኣብዚ ንኣገልግሎት ኣኮኡ ብቕጽበት ገዲፉ፣ ዝነበሮ ወሲዱ ናብ ከነዓን ንምምላስ ውሳነ ይወስድ ኣሎ። እዚ ውሳነ እዚ ብቅኑዕ ምኽንያት፣ ብመለኮታዊ መምርሒ፣ ከምኡ’ውን ብምኽርን ፍቓድን ኣንስቱ እዩ ዝተወስደ።

I. ብቅኑዕ ምኽንያት፤ ምኽንያቱ ላባንን ደቁን ንዕኡ ኣዝዮም ጸላእትን ሕሱማትን ስለዝኾኑ፣ ኣብ መንጎኦም ብሰላም ወይ ብዕግበት ክቕመጥ ኣይከኣለን።

1. ደቁ ናይ ላባን ሕማቕ ድሌቶም ብዝበልዎ ኣርኣዩ፣ ቁ. 1። ንያዕቆብ ንምጽናቕ ብዝብል ሓሳብ ኣብ ቅድሚኡ ከም ዝበልዎ እዩ ዝመስል። እቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ብቕንኣት ራሄል ንልያ እዩ ዝጀመረ፤ እዚ ድማ ብቕንኣት ደቁ ናይ ላባን ንያዕቆብ እዩ ዝጅምር። ኣስተብህል፦

(1.) ንብልጽግና ያዕቆብ ክንደይ ከም ዘዕበዩዎ፦ “እዚ ኹሉ ኽብሪ እዚ ንሱ ረኺቡዎ እዩ።” እዚኦም ከኣ ክንደይ ዝዓበየ ነገር ዝገበሩሉ ክብሪ እንታይ እዩ ነይሩ፧ እዚ ሓደ ስብስብ ቡናዊ ኣባጊዕን ነጥቢ ዘለወን ኣጣልን (ምናልባት እቲ ጽቡቕ ሕብሪ ድማ ንሳቶም ዝያዳ ክብሪ ከም ዝህልዎም ገይሩዎ)፣ ገለ ገመልን ኣድግን፣ ከምኡ’ውን ከምዚ ዝኣመሰለ ንግድን እዩ ነይሩ፤ እዚ ድማ እዚ ኹሉ ክብሪ እዩ ነይሩ። ማስታወሻ፦ ሃብቲ ኣብ ኣዒንቲ ስጋውያን ሰባት ክብሪ ዘለዎ ነገር እዩ፣ ኣብ ክንዲ እቶም ምስ ሰማያዊ ነገራት ዝተዋፈሩ ኹሎም ግን ምስቲ ዝበልጽ ክብሪ ክነጻጸር ከሎ ክብሪ የብሉን። ሰባት ንዓለማዊ ሃብቲ ኣዝዮም ምዕባዮም እቲ ናይ ስስዔ፣ ቅንኣት፣ ከምኡ’ውን ኹሉ ሕማቕ ነገር መሰረት ዝኾነ መሰረታዊ ስሕተት እዩ።

(2.) ንእምነት ያዕቆብ ክንደይ ብሕሱም ከም ዝነቐፉዎ፣ ከምኡ’ውን ዝረኸቦ ብቕንዕና ከም ዘይረኸቦ፦ “ያዕቆብ ኹሉ ናይ ኣቦና ዝነበረ ወሲዱዎ እዩ።” ኹሉ ግን ኣይኮነን። እቶም ኣብ ትሕቲ ሓለዋ ደቁ ናይ ላባን ዝነበሩን ንሰለስተ መዓልቲ ዝርሕቕ ጉዕዞ ዝተላእኩን እንስሳታት እንታይ ኮይኖም፧ ምዕ. 30:35, 36። ንሳቶም ኹሉ እቲ ንዕኡ ዝተዋህበ እዮም ዝብሉ፤ እንተኾነ ግን ብቕንኣት ስለ ዝዛረቡ፣ ብሓፈሻ እዮም ዝገልጹ። ማስታወሻ፦ [1.] እቶም ጽቡቕ ሕልና ንምሓዝ ዝጽዕሩ ኹሎም፣ ጽቡቕ ስም ክህልዎም ኹሉ ግዜ ክተኣማመኑ ኣይክእሉን እዮም። [2.] እዚ ሓደ ካብቶም ንውሽጣዊ ብልጽግና ዝስዕቡ ከንቱነትን ጭንቀትን እዩ፣ ንሰብ ብጎረቤቱ ከም ዝቕናእ ይገብሮ (መክ. 4:4)፣ ንቕንኣትከ መን ደው ክብል ይኽእል፧ ምሳ. 27:4። እቲ ሰማይ ዝባርኾ ሲኦል ይረግሞ፣ ከምኡ’ውን ኹሎም ደቁ ኣብ ምድሪ።

2. ላባን ባዕሉ ብዙሕ ኣይበለን፣ እንተኾነ ግን ገጹ ከምቲ ልሙድ ናብ ያዕቆብ ኣይነበረን፤ ያዕቆብ ድማ እዚ ከስተብህለሉ ግድነት እዩ ነይሩ፣ ቁ. 2, 5። ንሱ ብዝበለጸ ሕሱም እዩ ነይሩ፣ ሕጂ ግን ካብ ቅድሚ ሕጂ ዝያዳ ሕሱም እዩ ነይሩ። ማስታወሻ፦ ቅንኣት ኣብ ገጽ ብዙሕ ግዜ ዝረአ ሓጢኣት እዩ፤ ስለዚ ድማ ብዛዕባ ሕማቕ ዓይኒ ነንብብ፣ ምሳ. 23:6። ሕሱም ገጽ ኣብ ስድራቤት ንሰላምን ፍቕርን ንምጥፋእ፣ ከምኡ’ውን ንዕግበቶም ክንሓልየሎም ዝግባእ ንምጽናቕ ብዙሕ ክገብር ይኽእል። እቲ ናይ ላባን ቍጡዕ ገጽ ንዓቢይ በረኸት ስድራቤቱ ኣጥፊኡዎ፣ ብቕንዕና ድማ።

II. ብመለኮታዊ መምርሒን ብሓለዋ ተስፋን፦ “እግዚአብሔር ድማ ንያዕቆብ፣ ተመለስ፣ ኣነ ድማ ምሳኻ ክኸውን እየ” በሎ፣ ቁ. 3። ያዕቆብ ኣብዚ ኣዝዩ ጽንኩር ኣተሓሕዛ እንተረኸበ’ኳ፣ ክሳዕ እግዚአብሔር ዝእዝዞ ግን ቦታኡ ኣይገደፈን። ብትእዛዝ ካብ ሰማይ እዩ ናብኡ ዝመጸ፣ ክሳዕ ናብኡ ክምለስ ዝእዘዝ ድማ ኣብኡ ክጸንሕ እዩ። ማስታወሻ፦ ኣብ ምውጻእናን ምእታውናን ብሓለዋ እግዚአብሔር ክንከውን ንርእስና ምድላው ግዴታና እዩ፣ ከምኡ’ውን ንርእስና ብሓለዋ እግዚአብሔር ምዕዛብ ዕግበትና እዩ። እቲ ካብ ሰማይ ዝረኸቦ መምርሒ ንኣንስቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ብዝርዝር ተገሊጹ ኣሎ (ቁ. 10–13)፣ ኣብኡ ድማ ብዛዕባ እንስሳታት ዝረኣዮ ሕልምን እቲ ናይ ሕብሩ እንስሳታት ዘደንቕ ምብዛሕን ይነግረን፤ ከምኡ’ውን መልኣኽ እግዚአብሔር ኣብቲ ሕልሚ (ምኽንያቱ እቲ ኣብ ቁ. 10 ዝተጠቕሰ ሕልምን እቲ ኣብ ቁ. 11 ዝተጠቕሰ ሕልምን ሓደ እዩ ዝመስለኒ) ንሓሳባቱ ኣብ ድቃሱ ከም ዝተዓዘበን ከም ዝመሃሮን ይነግረን፣ ስለዚ ድማ ብኣጋጣሚ ወይ ብገዛእ ርእሱ ብልሓት እቲ ዓቢይ ረብሓ ኣይረኸበን፤ እንተኾነ ግን፣

1. ብምሕረት እግዚአብሔር፣ ንሱ ድማ ላባን ዝገበሮ ጽንኩር ነገር ተዓዚቡ፣ በዚ ድማ ክካሕሶ መገዲ ረኸበ፦ “ምኽንያቱ ኣነ ኹሉ እቲ ላባን ዝገበረካ ርእየ እየ፣ ኣብዚ ድማ ኣነ ኣቓልቦይ እገብር ኣሎኹ።” ማስታወሻ፦ ኣብ ምምቕቓል መለኮታዊ ምሕረት ካብቲ ንፈልጦ ንላዕሊ ፍትሒ ኣሎ፣ ብእኡ ድማ እቶም ዝተጎድኡ ብሓቂ ይካሓሱ፣ ምናልባት ግን ብዘይፍለጥ። ያዕቆብ ብፍትሒ ምሕረት ጥራይ ኣይኮነን ከምዚ ዝበለ ሃብቲ ዝረኸበ፣ እንተኾነ ግን፣

2. ብምፍጻም እቲ ኣብ ቁ. 13 ዝተጠቕሰ ተስፋ፣ “ኣነ ኣምላኽ ቤትኤል እየ።” እዚ እቲ ኪዳን ምስኡ ዝተሓደሰሉ ቦታ እዩ ነይሩ። ማስታወሻ፦ ዓለማዊ ብልጽግናን ዓወትን ካብ ልሙድ ምሕረት ዘይኮነስ፣ ካብ ፍቕሪ ኪዳን፣ እቲ ዝተስፈወ ምሕረት ንምፍጻም ከም ዝፍስስ ክንርኢ ከለና፣ ክልተ ግዜ ዝያዳ ጥዑምን ዕጉብን እዩ—ካብ እግዚአብሔር ከም ኣምላኽ ቤትኤል፣ ካብቶም ናይ ሕጂ ህይወት ተስፋታት እቲ ንኣምልኾ ዝምልከት ክንረኽቦ ከለና። ያዕቆብ፣ ምስ ላባን ሃብታም ንምዃን እዚ ተስፋ ዝህብ ትጽቢት እንተነበሮ’ኳ፣ ክምለስ ኣለዎ። ዓለም ክትስሕቐልና ክትጅምር ከላ፣ እዚ ገዛና ከም ዘይኮነ ክንዝክር ኣለና። ሕጂ ተንስእ (ቁ. 13) እሞ ተመለስ፣

(1.) ናብ ኣምልኾኻ ኣብ ከነዓን፣ እቲ ኣብ ላባን ከሎ ዝተቋረጸ ዝነበረ ስርዓታት። እቲ ናይ ባርነት ግዜ እግዚአብሔር ሓሊፉዎ እዩ፤ ሕጂ ግን፣ “ናብቲ ዓንዲ ዝቐባእካሉን መብጽዓ ዝኣተኻሉን ቦታ ተመለስ። ሕጂ ሃብታም ክትከውን ምስ ጀመርካ፣ ብዛዕባ መሰውእን መስዋእትን እንደገና ክትሓስብ ግዜ እዩ።”

(2.) ናብ ዕግበትካ ኣብ ከነዓን፦ “ናብ ምድሪ ስድራቤትካ ተመለስ።” ኣብዚ ኣብ መንጎ ቀረባ ስድራቤቱ እዩ ነይሩ፤ እንተኾነ ግን እቶም ብዝበለጸ ስድራቤቱ ክርእዮም ዝግባእ፣ እቶም ምስኦም ክነብርን ክመውትን ዝግባእ፣ እቶም ኪዳን ዝምልከቶም እዮም። ማስታወሻ፦ ወረስቲ ከነዓን ክሳዕ ናብኡ ዝበጽሑ፣ ኣብ ገዛኦም ከም ዘለዉ ክሓስቡ የብሎምን፣ ኣብዚ ስርሖም እንተሰረቱ’ኳ።

III. ብፍልጠትን ፍቓድን ኣንስቱ። ኣስተብህል፦

1. ንራሄልን ልያን ናብ ግራት ናብኡ ጸዊዑወን (ቁ. 4)፣ ምእንቲ ብዝያዳ ብሕቡእ ክዘራረበን፣ ወይ ሓንቲ ናብ ቤት ካልእቲ ስለ ዘይትመጽእ፣ ንሱ ድማ ምስ ክልቲኤን ሓቢሩ ክዛረብ ስለ ዝደለየ፣ ወይ ኣብ ግራት ክገብሮ ዝነበሮ ስራሕ ስለ ዝነበሮ እሞ ክገድፎ ስለ ዘይደለየ። ማስታወሻ፦ ንኣንስቶም ዝፈትዉ ሰብኡት ሓሳባቶምን ድሌታቶምን ክነግሩወን እዮም። ኣብ መንጎኦም ፍቕሪ እንተሃለወ፣ ኣብ መንጎኦም እምነት ክህሉ እዩ። ብልሓት እታ ሰበይቲ ድማ ንልቢ ሰብኣያ ክትስሕቦ ኣለዋ፣ ምሳ. 31:11። ያዕቆብ ንኣንስቱ ነገረን፦

(1.) ንኣቦአን ክንደይ ብእምነት ከም ዘገልገለ፣ ቁ. 6። ማስታወሻ፦ ካልኦት ግዴታኦም ንዓና እንተዘይገበሩ’ኳ፣ ንሕና ግን ግዴታና ንሳቶም ብምግባርና ዕግበት ክህልወና እዩ።

(2.) ኣቦአን ክንደይ ብዘይእምነት ከም ዝሓዘን፣ ቁ. 7። ምስኡ ዝገበሮ ዝኾነ ስምምዕ ኣይሓዘን፣ እንተኾነ ግን፣ ድሕሪ እቲ ናይ መጀመርታ ዓመት፣ እግዚአብሔር ንያዕቆብ ብዝተሰማምዑሉ ሕብሪ ከም ዝባርኾ ምስ ረኣየ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ፍርቂ ዓመት ካብቲ ዝተረፈ ሓሙሽተ ዓመት ናብ ካልእ ሕብሪ ይቕይሮ ነበረ፣ እዚ ድማ ዓሰርተ ግዜ እዩ። እዚ ድማ ንያዕቆብ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ነቲ ብግልጺ ዝባርኾ ዝነበረ መለኮታዊ ምሕረት’ውን ከታልል ዝሓሰበ ይመስል። ማስታወሻ፦ እቶም ብቕንዕና ዝሰርሑ ኹሉ ግዜ ብቕንዕና ኣይሰርሑን።

(3.) እግዚአብሔር ግን ብዘይካ እዚ ኹሉ ከም ዝሓለዎ። ካብ ሕማቕ ድሌት ላባን ሓሊፉዎ እዩ፦ “እግዚአብሔር ክጎድኣኒ ኣይፈቐደን።” ማስታወሻ፦ እቶም ንእግዚአብሔር ዝቐርቡ ብእኡ ብሰላም ክሕለዉ እዮም። ብዘይካ እዚ ድማ፣ ላባን ንዕኡ ንምጥፋእ ዝነበሮ ሓሳብ እንተነበረ’ኳ፣ እግዚአብሔር ብብዝሒ ኣዳልዩሉ እዩ፦ “እግዚአብሔር ንእንስሳታት ኣቦኹም ወሲዱ ንዓይ ሂቡኒ እዩ” ቁ. 9። ከምዚ ድማ እቲ ጻድቕ እግዚአብሔር ንያዕቆብ ንጽንኩር ኣገልግሎቱ ካብ ንብረት ላባን ከፈሎ፤ ከምቲ ድሕሪኡ ንዘርኢ ያዕቆብ ንግብጻውያን ንምግልጋሎም ብዝረኸቡዎ ምርኮ ዝኸፈሎም። ማስታወሻ፦ እግዚአብሔር ንስራሕን ፍቕሪ ስራሕን ህዝቡ ንምርሳዕ ዘይፍትሓዊ ኣይኮነን፣ ሰባት ግን ከምኡ እዮም፣ እብ. 6:10። ምሕረት ነቶም ብሓሳቦም ቅኑዓት ዘይኮኑ ኣብ መወዳእታ ቅኑዓት ንምግባር መገዲ ኣለዎ። ማስታወሻ፣ ብተወሳኺ፦ ሃብቲ ሓጥእ ንጻድቕ ተዓቂቡ ኣሎ፣ ምሳ. 13:22።

(4.