ኦሪት ዘፍጥረት 29

ያዕቆብ እቲ ኣብ ቤት-ኤል ምስ ኣምላኽ ዝገበሮ ጣዕሚ ዘለዎ ሕብረት ድሕሪ ምውዳኡ፥ ጉዕዞኡ ብሓጎስ ቀጸለ። ኣምላኻዊ ምምሕዳር ናብቲ መጓሰ ኣቦሓጎኡ ዝስተየሉ መሮር ኣምጽኦ። እቲ ብዛዕባ ሓለፍቲ መጓሰ ንኣባጊዖም ዘርእይዎ ሓልዮት ዝተነግረና፥ ንሱ እቲ ዓቢ ጓሳ ኣባጊዕ ዝኾነ ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ንመጓሰኡ ንቤተክርስትያን ዘለዎ ለስላሲ ሓልዮት ከም ዘዘኻኽረና ይገብር። ምኽንያቱ ንሱ እዩ እቲ ሰናይ ጓሳ፥ ንኣባጊዑ ዝፈልጥን ብኣባጊዑ ዝፍለጥን። እምኒ ኣፍ-ዒላ ንኣዒላ ንምዕቋር እያ ነይራ፤ ማይ ውሑድ ነበረ፥ ንኹሉ ዝጥቀመሉ ኣይነበረን፤ ግናኸ ፍሉይ ረብሓታት ንሓድሕድ ምሕጋዝ ከዕግተና ኣይግባእን። ኩሎም ጓሶት ምስ መጓሰኦም ምስ ተኣከቡ፥ ሽዑ ኸኣ ከም ፍቑራት ጎረባብቲ ሓቢሮም ንመጓሰኦም ኣስተዩ። ሕጊ ለውሃት ኣብ ልሳን ዝእዝዝ ሓይሊ ኣለዎ (ምሳ. 31:26)። ያዕቆብ ንእዞም በጻሕቲ ሰብ ኣኽባሪ ነበረ፥ ንሱ ኸኣ ንሳቶም ንእኡ ኣኽበርቲ ኮይኖም ረኸቦም።

ምዕራፍ 29 እዚ ምዕራፍ እዚ ብዛዕባ እቲ ኣቐዲሙ ኣብ ዝሓለፈ ምዕራፍ ንያቆብ እተዋህቦ መብጽዓታት ብምስዓብ፡ ኣምላኽ ንያቆብ ዝገበረሉ ምድላዋት ይነግረና።

I. ብኸመይ ብደሓን ናብ መወዳእታ መገዱ ከም ዝበጽሐ፡ ኣብኡ ድማ ናብ ኣዝማዱ ከም ዝተመርሐ፡ ንሳቶም ድማ ብደሓን መጻእካ ከም ዝበልዎ (ቁጽሪ 1–14)።

II. ብኸመይ ብምቾት ከም ዝተመርዓወ (ቁጽሪ 15–30)።

III. ብኸመይ ስድራቤቱ ብውልደት ኣርባዕተ ኣወዳት ከም ዝዓበየት (ቁጽሪ 31–35)። እቲ ሽዑ ዝነበሩ ነገስታትን ሓያላት ህዝብታትን ዝገበርዎ ነገራት ኣብ መጽሓፍ ኣምላኽ ኣይተመዝገበን፡ የግዳስ ኣብ መርሲ ንኽቕበር ተተረፈ። እዚ ናይ ቅዱስ ያቆብ ንእሽቶ ናይ ገዛእ ሓላፍነት ግን ብንእሽቶ ዝርዝራቱ ተመዝጊቡ ኣሎ፡ ንዘለኣለም ንኽዝከር። ከመይሲ፡ “ዝኽሪ ጻድቕ ብሩኽ እዩ።”

ቁጽሪ 1-8 ኩሉ መድረኻት ጉዕዞ እስራኤል ናብ ከነኣን ብንጹር ተመዝጊቡ ኣሎ፡ ግናኸ ናይ ያቆብ ጉዕዞ ካብ ቤት-ኤል ንላዕሊ ዝርዝር መዝገብ የብሉን። ኣይፋሉን፡ ከምቲ ኣብ ቤት-ኤል ዝነበሮ፡ ካልእ ከምኡ ዝበለ ሕጉስ ለይቲ ኣይነበሮን፡ ካልእ ከምኡ ዝበለ ራእይ እቲ ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ ኣይረኣየን። እቲ ራእይ ንበዓል እተሓስበ ነበረ፡ ንዕለታዊ ምግቡ ክኸውን ኣይጽበዮን ነበረ። ግናኸ፡

1. ኣብ ቤት-ኤል ምስ ኣምላኽ ድሕሪ ዝገበሮ ጣዕሚ ዘለዎ ሕብረት፡ ብኸመይ ብሓጎስ ጉዕዝኡ ከም ዝቐጸለ ኣብዚ ተነጊሩና ኣሎ። ሽዑ ያቆብ ኣእጋሩ ኣልዓለ፡ ከምኡ ድማ እቲ ኣብ ወሰን ዝርከብ ጽሑፍ ይብል፡ ቁጽሪ 1። ሽዑ ብሓጎስን ብቕልጡፍን ቀጸለ፡ ብጭንቀቱ ኣይተሰከመን፡ ብፍርህታቱ ድማ ኣይተዓገተን፡ ከመይሲ ምሕረታዊ ምህላው ኣምላኽ ምሳኡ ምዃኑ ኣረጋጊጹ ነበረ። ማስታወሻ፡ ድሕሪ እቲ ናይ ኣምላኽ ራእያት እንርእዮ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ቅዱስ ስርዓታት ንእኡ እንገብሮ መብጽዓታት፡ ብሰፊሕ ልቢ ኣብ መገዲ ትእዛዛቱ ክንጐዪ ይግባእ፡ እብራውያን 12:1።

2. ብኸመይ ብሓጎስ ናብ መወዳእታ መገዱ ከም ዝበጽሐ። ምድላው ኣምላኽ ናብቲ ኣባጊዕ ኣቦሓጎኡ ዝስተያሉ ግራት ኣምጽኦ፡ ኣብኡ ድማ ምስ ራሄል፡ እታ ሰበይቱ ክትከውን ዝነበረት፡ ተራኸበ። ኣስተብህል፡ (1.) ኣብ ኩሉ እቲ ንጉዕዞ ወይ ንኻልእ ዕዮ ምቹእን ዕዉትን ዝገብር ንእሽቶ ዝርዝራት፡ ምድላው ኣምላኽ ክንእምነሉ ይግባእ። እንተደኣ ጠፊእና፡ ብግዜኡ መምርሒ ክህቡና ዝኽእሉ ሰባት እንተረኸብና—ሓደጋ እንተኣጋጢሙና፡ ክሕግዙና ዝኽእሉ ሰባት ኣብ ጥቓና እንተሃለዉ—ብኣጋጣሚ ኮይኑ ወይ ዕድል ደጊፉና ክንብል የብልናን፡ የግዳስ ብምድላው ኣምላኽ ኮይኑ፡ ኣምላኽ ድማ ኣብኡ ደጊፉና እዩ። ብቐጻሊ ንኣምላኽ እንተኣሚንናሉ፡ መገድታትና መገዲ ሓጎስ እዩ። (2.) ኣባጊዕ ዘለዎም ሰባት ጽቡቕ ገይሮም ክከናኸንዎም፡ ኩነታቶም ንምፍላጥ ድማ ትጉሃት ክኾኑ ይግባእ፡ ምሳሌ 27:23። እቲ ኣብዚ ብዛዕባ እቲ ጓሶት ንኣባጊዖም ዝገብርዎ ዘይተቋርጽ ክንክን (ቁጽሪ 2, 3, 7, 8) እተባህለ፡ እቲ ጐይታና የሱስ፡ እቲ ዓቢይ ጓሳ ኣባጊዕ፡ ንመጓሰኡ፡ ንቤተክርስትያን፡ ዘለዎ ለዋህ ሓልዮት ንምግላጽ የገልግል። ከመይሲ ንሱ ጽቡቕ ጓሳ እዩ፡ ንኣባጊዑ ዝፈልጥን ብኣባጊዑ ዝፍለጥን እዩ፡ ዮሃንስ 10:14። እቲ ኣብ ኣፍ ዒላ ዝነበረ እምኒ፡ ኣብዚ ብዙሕ ግዜ ዝተጠቕሰ፡ ወይ ንብረቶም ንምሕላው (ምኽንያቱ ማይ ውሑድ ነበረ፡ ንኹሉ ዝኸውን ኣይነበረን)፡ ወይ ድማ ነታ ዒላ ካብ ረስኒ ጸሓይ ወይ ካብ ዝኾነ ጽልኢ ዘለዎ ኢድ ንምድሓን፡ ወይ ድማ እቶም ዕያውቲ ኣባጊዕ ኣብኡ ከይሰጥሙ ንምክልኻል ነበረ። (3.) ፍሉይ ረብሓታት ካብ ሓባራዊን ንሓድሕድ ምሕጋዝን ከርሕቐና የብሉን። ኩሎም ጓሶት ምስ ኣባጊዖም ምስ ተኣከቡ፡ ሽዑ ኸም ፈተውቲ ጎረባብቲ፡ ኣብ ግዜ ማይ ምስታይ፡ ኣባጊዖም ብሓባር ኣስተዩ። (4.) ንጓኖት ብስልጣነን ብኽብሪን ምዝራብ ይግባኣና። ያቆብ ንጉሳዊ ሰብ ኣይነበረን፡ የግዳስ ኣብ ድንኳናት ዝነብር ቀሊል ሰብኣይ ነበረ፡ ንምምስጋን ድማ ዘይፈልጥ ነበረ፡ እንተኾነ ግን ንዝረኸቦም ሰባት ብልዝብ ተዛረቦም፡ ኣሕዋተይ ድማ በሎም፡ ቁጽሪ 4። ሕጊ ለውሃት ኣብ ልሳን ኣዛዚ ሓይሊ ኣለዎ፡ ምሳሌ 31:26። ገሊኦም ከምኡ ዝበሎም፡ ምኽንያቱ ሓደ ዓይነት ሞያ ስለ ዝነበሮም፡ ከምኡ ጓሶት ስለ ዝነበሩ እዩ ይብሉ። ሕጂ ኣብ ምዕባለኡ እንተነበረ እኳ፡ ብሞያኡ ኣይሓፈረን። (5.) ንኽብሪ ዝህቡ ሰባት፡ ብሓፈሻ ክብሪ ይወሃቦም። ያቆብ ንእዞም ጓኖት ብስልጣነ ስለ ዝቐረቦም፡ ንሳቶም ድማ ብስልጣነ ቀረብዎ። ንዕዮኦም ብኸመይ ከም ዝፍጽሙ ክምህሮም ምስ ጀመረ (ቁጽሪ 7)፡ ንዕዮኻ ተኸታተል እሞ ሕደገና ኣይበልዎን። የግዳስ፡ ጓና እንተነበረ እኳ፡ ምኽንያት ምድንጓዮም ነገሩዎ፡ ቁጽሪ 8። ጎረባብትን ፈተውትን ዝኾኑ ሰባት፡ ጎረባብትን ፈተውትን ኣቀባብላ ይረኽቡ።

ቁጽሪ 9-14 ኣብዚ ንርኢ፣

1. ትሕትናን ትግሃትን ራሄል፦ ኣቦኣ ኣባጊዕ ትጓስያ ነበረት (ቁ. 9)። እዚ ማለት ድማ፡ ንሳ እያ ትከናኸነን ዝነበረት፣ ኣብ ትሕቲኣ ድማ ንኣባጊዕ ዝጓስዩ ኣገልገልቲ ነበሩዋ። ስም ራሄል ‘በጊዕ’ ማለት እዩ። እሞኸ፡ ሓቀኛን ጠቓምን ዕዮ ሓደ እኳ ኺሓፍረሉ ዘይብሉ እዩ፣ ንሓደ እኳ ድማ ንዕብየቱ ዕንቅፋት ኪኸውን የብሉን።

2. ልእዝነትን ፍቕርን ያዕቆብ። እዛ ጓል እዚኣ ኣዝማዱ ምዃና ምስ ፈለጠ (ቅድሚ ሕጂ ስማ ሰሚዑዋ ኪኸውን ይኽእል እዩ)፣ ናብታ ሃገር ዝመጸሉ ምኽንያት እንታይ ምዃኑ ስለ ዝፈልጥ፡ ንሳ ሰበይቱ ኽትከውን ከም ዘለዋ ወዲኡ ሓሲቡ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ብቕንዕናን ብጽቡቕ ገጽን ስለ እተመሰጠ (ምናልባት ብጸሓይ ተቓጺላን ብቐሊል ክዳን ጓሳ ተኸዲናን እኳ እንተ ነበረት)፣ ብፍሉይ ተገዳስን ንኣኣ ንምሕጋዝ ድማ ህንጡይን ነበረ (ቁ. 10)፣ ብናይ ሓጎስ ንብዓትን ብፍቕራዊ ምብሳምን ድማ ተቐሪቡዋ (ቁ. 11)። ንሳ ድማ ንኣቦኣ ንምሕባር ብህጹጽ ገይራ ጐየየት፣ ምኽንያቱ፡ ብዘይ ፍቓድን ፍልጠትን ኣቦኣ ንኣዘማዲኣ ኽትቕበሎ ኣይትደልን እያ (ቁ. 12)። እዚ ኣብ ፈለማ ምርኻቦም ዝገበሩዎ ናይ ክልቲኦም ኣኽብሮት፡ ንሓጐስ ዝመልኦ መርዓኦም ጽቡቕ ምልክት ነበረ።

3. ያዕቆብ ናብ ዝኸዶ ቦታ ምስ በጽሐ፡ እቲ ብኣጋጣሚ ዝመስል ዝነበረ ነገር፡ ኣምላኻዊ ምድላው ንልቡ ብቕልጡፍ ንምርጋእ ገበሮ። ኣገልጋሊ ኣብርሃም ብተመሳሳሊ ዕላማ ምስ መጸ፡ ተመሳሳሊ ምትብባዕ ረኺቡ ነበረ። ከምኡ ድማ እግዚአብሔር ንህዝቡ ብዓይኑ ይመርሖም እዩ (መዝ. 32:8)። ገሊኦም ኣይሁዳውያን ጸሓፍቲ፡ ያዕቆብ ንራሄል ምስ ሰዓማ፡ ብኤሊፋዝ ወዲ ኤሳው ብትእዛዝ ኣቦኡ ኣብ መገዱ ስለ እተዘምተን፡ ኣዲኡ ምስ ሰደደቶ ዝሃበቶ ኩሉ ገንዘቡን ኣቕሑኡን ስለ እተሰርቐን እዩ በኺዩ ዝብል መሰረት ዘይብሉ ሓሳብ ኣለዎም። እቲ ንብዓት ካብ ኣዒንቱ ዘውጸኦ፡ ንራሄል ዝነበሮ ፍቕሪን እቲ ናይ ሓጐስ ምርኻብ ድንገታዊ ነገርን ምዃኑ ግሉጽ እዩ።

4. ላባን፡ ካብቶም ዝበለጸ ባህሪ ዘለዎም ሰባት እኳ እንተ ዘይነበረ፡ ብደሓን መጻእካ በሎ፣ ብዛዕባ ነፍሱ ዝሃቦ ሓበሬታን፡ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ድኻ ዝኾነ ኩነታት ዝመጸሉ ምኽንያትን ድማ ተዓጊቡ። ብሓደ ወገን፡ ብዕሽነት ምእማን ካብ ዝብል ጽንፍና ክንርሕቕ ከለና፡ ብኻልእ ወገን ድማ፡ ብዘይ ፍቕሪ ምጥርጣርን ምቕናእን ናብ ዝብል ጽንፍና ምውዳቕ ክንጥንቀቕ ኣሎና። ላባን ከም ኣዝማዱ ገይሩ ተቐበሎ፡ ‘ንስኻ ኣጽምተይን ስጋይን ኢኻ’ (ቁ. 14)። እሞኸ፡ ንኣዝማዶም ዘይሕግዙን፡ ካብ ስጋኦም ዝሕብኡን ሰባት ብሓቂ ልቦም ደረቕ እዩ (ኢሳ. 58:7)።

29:9-14 ንትሕትናን ትግሃትን ራሄል ንርአ። ሓቀኛን ጠቓምን ዕዮ ዝሓፍረሉ የብሉን፣ ከምኡ’ውን ንዕቤት ሓደ እኳ ኸተዐናቕፎ ኣይግባእን። ያቆብ እዛ ሰበይቲ እዚኣ ኣዝማዱ ምዃና ምስ ተረድኦ፣ ንምግልጋላ ኣዝዩ ድሉው ነበረ። ላባን፣ እኳ ደኣ እቲ ዝሓሸ ባህሪ ዘይብሉ እንተኾነ፣ ብሰላም ተቐበሎ፣ ያቆብ ብዛዕባ ርእሱ ዝሃቦ ሓበሬታ ድማ ረድኤ። ኩሉ ዝንገረና ነገር ብዕሽነት ንምእማን እናሃደምና ከለና፣ ብዘይፍቕሪ ምጥርጣር ክንጥንቀቕ ይግባእ።

29:15-30 ያዕቆብ ከም ጋሻ ኮይኑ ዝጸንሓሉ ወርሒ፡ ዕርኩቕ ኮይኑ ኣይተረፈን። ኣበይ እውን እንተሃሌና፡ ርእስና ኣብ ገለ ጠቓሚ ስራሕ ምውፋር ጽቡቕ እዩ። ላባን ያዕቆብ ምስኡ ኪቕጽል ይብህግ ነበረ። ኣብቶም ትሑታት ዝምድናታት ምጭዋይ ኣይግባእን እዩ፤ ምሽልማቶም ግና ግዴታና እዩ። ያዕቆብ ንላባን ንጓሉ ራሄል ዝነበሮ ፍቕሪ ገለጸሉ። ንኣኣ ዝውዕል ናይ ዓለም ሃብቲ ስለዘይነበሮ ድማ፡ ሸውዓተ ዓመት ኣገልግሎት ተመባጽዐ። ፍቕሪ ነዊሕን ከቢድን ኣገልግሎታት ሓጺርን ቀሊልን የገብሮ፤ ስለዚ ድማ፡ ብዛዕባ 'ዕዮ ፍቕሪ' ኣብ እብራውያን 6:10 ከነንብብ ንረክብ። ንሓጎስ ሰማይ ብቑዕ ዋጋ ክንህቦ እንተፈሊና፡ መከራ ናይዚ ህሉው ግዜዚ ኣብ ቅድሜና ምንም ኣይከውንን እዩ። ሓደ ዘመን ስራሕ፡ ንኣምላኽ ንዘፍቅሩን ምምጻእ ክርስቶስ ንዝናፍቑን ሰባት ከም ሒደት መዓልታት ጥራይ ክኸውን እዩ።