መጽሓፍ እዝራ 2

BCV aksumትግርኛ70 ፍቕድታት6:49 ስማዕ

ስማዕ 6:49 · መደበኛ ኣብ Biblight ክፈት

1ናቡከድነፆር ንጉስ ባቢሎን ናብ ባቢሎን ማሪኽዎም ካብ ዝነበሩሞ፥ ካብ ምርኮ ደይቦም ናብ ኢየሩሳሌምን ናብ ይሁዳን፥ ነፍሲ ወከፍ ነናብ ከተማኣቶም ዝተመለሱ ደቂ ሃገር እዚኣቶም እዮም።

2እቶም ምስ ዘሩባቤል ዝመፁ፦ ኢያሱ፥ ነህምያ፥ ሰራያ፥ ረዕላያ፥ ካብ መርዶክዮስ፥ በላሳን፥ መሴፋር፥ በጉዋይ፥ ሬሑም፥ ምስ በዓና መፁ።

3ደቂ ፋሮስ ክልተ ሽሕን ሚእትን ሰብዓን ክልተን።

4ደቂ ሰፋጥያስ ሰለስተ ሚእትን ሰብዓን ክልተን።

5ደቂ ኤራ ሸውዓተ ሚእትን ሰብዓን ሓሙሽተን።

6ደቂ ፈሓት ሞኣብ ካብ ደቂ ኢያሱን ኢዮኣብን ክልተ ሽሕን ሸሞንተ ሚእትን ዓሰርተ ኽልተን።

7ደቂ ዔላም ሽሕን ክልተ ሚእትን ሓምሳን ኣርባዕተን።

8ደቂ ዛቱዕ ትሽዓተ ሚእትን ኣርብዓን ሓሙሽተን።

9ደቂ ዘካይ ሸውዓተ ሚእትን ስሳን።

10ደቂ ባኒ ሽዱሽተ ሚእትን ኣርብዓን ክልተን።

11ደቂ ቤባይ ሽዱሽተ ሚእትን ዕስራን ሰለስተን።

12ደቂ ዓዝጋድ ሽሕን ክልተ ሚእትን ዕስራን ክልተን።

13ደቂ ኣዶኒቃም ሽዱሽተ ሚእትን ስሳን ሽዱሽተን።

14ደቂ በጉዋይ ክልተ ሽሕን ሓምሳን ሽዱሽተን።

15ደቂ ዓዲን ኣርባዕተ ሚእትን ሓምሳን ኣርባዕተን።

16ካብ ዓሌት ሕዝቅያስ ደቂ ኣጤር ተስዓን ሸሞንተን።

17ደቂ ቤሳይ ሰለስተ ሚእትን ዕስራን ሰለስተን።

18ደቂ ዮራ ሚእትን ዓሰርተ ኽልተን።

19ደቂ ሓሱም ክልተ ሚእትን ዕስራን ሰለስተን።

20ደቂ ጋቤር ተስዓን ሓሙሽተን።

21ደቂ ቤተልሔም ሚእትን ዕስራን ሰለስተን።

22ሰብ ነጦፋ ሓምሳን ሽዱሽተን።

23ሰብ ዓናቶት ሚእትን ዕስራን ሸሞንተን።

24ደቂ ኣዝሞት ኣርብዓን ክልተን።

25ደቂ ቂርያትይዓሪምን ከፊራን ብኤሮትን ሸውዓተ ሚእትን ኣርብዓን ሰለስተን።

26ደቂ ራማን ጌባን ሽዱሽተ ሚእትን ዕስራን ሓደን።

27ሰብ ማክማስ ሚእትን ዕስራን ክልተን።

28ሰብ ቤቴልን ጋይን ክልተ ሚእትን ዕስራን ሰለስተን።

29ደቂ ናባው ሓምሳን ክልተን።

30ደቂ መጌብስ ሚእትን ሓምሳን ሽዱሽተን።

31ደቂ እቲ ኻልኣይ ዔላም ሽሕን ክልተ ሚእትን ሓምሳን ኣርባዕተን።

32ደቂ ካሪም ሰለስተ ሚእትን ዕስራን።

33ደቂ ሎድና ሓዲድን ኦኖምን ሸውዓተ ሚእትን ዕስራን ሓሙሽተን።

34ደቂ ኢያሪኮ ሰለስተ ሚእትን ኣርብዓን ሓሙሽተን።

35ደቂ ሴናኣ ሰለስተ ሽሕን ሽዱሽተ ሚእትን ሰላሳን።

36ካህናት፥ ደቂ ዮዳኤ ኻብ ቤት ኢያሱ ትሽዓተ ሚእትን ሰብዓን ሰለስተን።

37ደቂ ኢሜር ሽሕን ሓምሳን ክልተን።

38ደቂ ፋስኮር ሽሕን ክልተ ሚእትን ኣርብዓን ሸውዓተን።

39ደቂ ካሪም ሽሕን ዓሰርተ ሸውዓተን።

40ሌዋውያን፥ ደቂ ኢያሱን ቀድምኤልን፥ ካብ ደቂ ሆዳይዋ፥ ሰብዓን ኣርባዕተን።

41ዘመርቲ፥ ደቂ ኣሳፍ ሚእትን ዕስራን ሸሞንተን።

42ደቂ ኣጋፈርቲ፥ ደቂ ሰሎም፥ ደቂ ኣጤር፥ ደቂ ጢልሞን፥ ደቂ ዓቁብ፥ ደቂ ሓጢጣ፥ ደቂ ሶባይ፥ እዚኣቶም ኵላቶም ሚእትን ሰላሳን ትሽዓተን።

43ናታኒም፤ ደቂ ሲሓ፥ ደቂ ሓሱፋ፥ ደቂ ጠብዖት፥

44ደቂ ኬራስ፥ ደቂ ሲዓ፥ ደቂ ፋዶን፥

45ደቂ ልባና፥ ደቂ ኣጋባ፥ ደቂ ዓቁብ፥

46ደቂ ኣጋብ፥ ደቂ ሰምላይ፥ ደቂ ሓናን፥

47ደቂ ጌዴል፥ ደቂ ጋሓር፥ ደቂ ራያ፥

48ደቂ ረኣሶ፥ ደቂ ኔቆዳ፥ ደቂ ጋሴም፥

49ደቂ ዖዛ፥ ደቂ ፋሴሓ፥ ደቂ ቤሳይ፥

50ደቂ ኣስና፥ ደቂ ምዑናውያን፥ ደቂ ንፋሰሲም፥

51ደቂ በቅቡቅ፥ ደቂ ሓቁፋ፥ ደቂ ሓርሑር፥

52ደቂ በስሎት፥ ደቂ ምሒዳ፥ ደቂ ሓርሳ፥

53ደቂ በርቆስ፥ ደቂ ሲሳራ፥ ደቂ ቴማ፥

54ደቂ ንስያ፥ ደቂ ሓጢፋ።

55ደቂ ገላዉ ሰሎሞን፥ ደቂ ሶጣይ፥ ደቂ ሶፌሬት፥ ደቂ ፍሩዳ፥

56ደቂ የዕላ፥ ደቂ ዶርቆን፥ ደቂ ጌዴል፥

57ደቂ ሰፋጥያስ፥ ደቂ ሓጢል፥ ደቂ ፈክራት ደቂ ሃፂቦይም፥ ደቂ ኣሚ።

58እዚኣቶም ኵላቶም ናታኒምን ደቂ ኣገልገልቲ ሰሎሞንን ሰለስተ ሚእትን ተስዓን ክልተን እዮም።

59እዚኣቶም ድማ ኻብ ቴልሜላን ካብ ቴላሬሳ ካብ ከሩብ ካብ ኣዳንን ካብ ኢሜርን ዝደየቡ ነበሩ፤ ካብ እስራኤል ምዃኖም ማይ ቤት ኣቦታቶምን ዘርኦምን ክነግሩ ዘይከኣሉ፦

60ደቂ ዳላያ፥ ደቂ ጦብያ፥ ደቂ ኔቆዳ ሽዱሽተ ሚእትን ሓምሳን ክልተን ነበሩ።

61ካብ ደቂ ካህናት ከዓ፥ ደቂ ኤብያ፥ ደቂ ኣቆስ፥ ደቂ እቲ ኻብ ኣጓላት ቤርዜሊ ገለዓዳዊ ሰበይቲ ዝወሰደ ብስሞምውን እተሰምየ ቤርዜሊ እዮም።

62እዚኣቶም ኣብ መፅሓፍ ትውልዲ፥ ትውልዶም ደለዩ፤ ግናኸ ኣይተረኽቡን፤ ስለዙይ ከም ርኹሳት ተቘፂሮም ካብ ክህነት ተኸልከሉ።

63እቲ ሓቴርሰታም ኸዓ፥ ብኡሪምን ብቱሚምን ንእግዚኣብሄር ዝጥይቕ ካህን ክሳዕ ዝትስእ ካብ ዝተቐደሰ ኣይትብልዑ በሎም።

64ኵሉ እቲ ማሕበር ብምሉኡ ኣርብዓን ክልተን ሽሕን ሰለስተ ሚእትን ስሳን ነበረ።

65ብዘይ ሓሻኽሮምን ኣግራዶምን፥ ሸውዓተ ሽሕን ሰለስተ ሚእትን ሰላሳን ሸውዓተን ነበሩ። ዝዝምሩን ዝዝምራን ድማ ኽልተ ሚእቲ ነበርዎም።

66ኣፍራሶም ሸውዓተ ሚእትን ሰላሳን ሽዱሽተን፥ ኣባቕሎም ክልተ ሚእትን ኣርብዓን ሓሙሽተን፥

67ኣግማሎም ኣርባዕተ ሚእትን ሰላሳን ሓሙሽተን፥ ኣእዱጎም ሽዱሽተ ሽሕን ሸውዓተ ሚእትን ዕስራን ነበሩ።

68ገሊኣቶም ኻብቶም ዋናታት ማይ ቤት ኣቦታት ከዓ ናብታ ኣብ ኢየሩሳሌም ዘላ ቤት እግዚኣብሄር ምስ መፁ፥ ነታ ቤት እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊ እታ ቦታኣ ኽሰርሕዋ ብፍቓዶም ገንዘብ ሃቡ።

69ንመዝገብ እቲ ስራሕ ዝኸውን ከከም ዓቕሞም ስሳን ሓደን ሽሕ ዳሪክ(ሀ) ወርቂ፥ ሓሙሽተ ሽሕ ምናን(ለ) ብሩር፥ ልብሲ ኻህናት ድማ ሚእቲ ሃቡ።

70ካህናትን ሌዋውያንን ገሊኣቶም ኻብቲ ህዝብን ዘመርትን ኣጋፈርትን ናታኒምን ከዓ ኣብ ከከተማኣቶም፥ ኵላቶም እስራኤልውን ኣብ ከከተማኣቶም ተቐመጡ።

ትርጓሜ

2:1-35 ናይቶም ካብ ምርኮ ዝወጹ ስድራ-ቤታት መዝገብ ተሰኒዱ ነበረ። እንሆ ኸመይ ሓጢኣት ንሃገር ተዋርድ፣ ጽድቂ ግና ከም እተልዕሎ ተመልከት!

ምዕራፍ 2 ብዙሓት ካብ ባቢሎን ብኣዋጅ ቂሮስ ከም ዝተመልሱ ኣብ ዝሓለፈ ምዕራፍ ተነጊሩና ነይሩ፤ ኣብዚ ድማ ዝተመልሱ ዝተፈላለዩ ስድራቤታት ዝርዝር ኣሎና (ቁ. 1)።

I. መራሕቲ (ቁ. 2)።

II. ህዝቢ (ቁ. 3–35)።

III. ካህናት፣ ሌዋውያን፣ ከምኡውን ኣገልገልቲ ቤተ መቕደስ (ቁ. 35–63)።

IV. ጠቕላላ ድምር፣ ምስ ዝርዝር ኣገልገልቶም (ቁ. 64–67)።

V. ንኣገልግሎት ቤተ መቕደስ ዝገበርዎም ወፈያታት (ቁ. 68–70)።

ቁጽሪ 1-35 ኣብዚ እዚ ክንርኢ ንኽእል ኢና፦

1. ካብ ምርኮ ዝወጹ ስድራቤታትን ቁጽሪ ነፍሲ ወከፍ ስድራቤትን ብጽሑፍ ተመዝጊቡ ነይሩ። እዚ ንኽብሮም፣ ከም ክፍሊ ናይ እምነቶም፣ ትብዓቶም፣ ኣብ ኣምላኽ ዝነበሮም እምነትን ንሃገሮም ዝነበሮም ፍቕርን ዝተዋህበ ሽልማት፣ ከምኡውን ካልኦት ንጽቡቕ ኣብነቶም ክስዕቡ ንምምስጣር እዩ ተገይሩ። ንኣምላኽ ዘኽብሩ ንሱ ድማ ከምዚ ገይሩ የኽብሮም። ስም ኩሎም እቶም ብሓቂ እስራኤላውያን ዝኾኑ፣ ብክርስቶስ ዝቐረበ ናይ ምድሓን ዕድል ዝቕበሉ፣ ንኽብሮም፣ ካብዚ ዝበለጸ ቅዱስ መዝገብ፣ ማለት ኣብ መጽሓፍ ህይወት እቲ ገንሸል ክርከብ እዩ። እቲ ካብ ምርኮ ዝወጹ ስድራቤታት ዝተመዝገበሉ ምኽንያት ድማ ንጥቕሚ ወለዶታት እዩ ነይሩ፣ ካበይ ከም ዝመጹን ምስ መን ከም ዝተዛመዱን ምእንቲ ክፈልጡ።

2. ደቂ እታ ኣውራጃ ተባሂሎም ተጸዊዖም። ይሁዳ፣ ክቡር መንግስቲ ዝነበረት፣ ካልኦት መንግስታት ኣውራጃታት ዝነበሩላ፣ ትሕቲኣ ዝነበሩን ዝምርኮሱላን፣ ሕጂ ባዕላ ኣውራጃ ኮይና፣ ካብ ንጉስ ፋርስ ሕግታትን ትእዛዛትን ክትቕበልን ንኡኡ ተሓታቲት ክትከውንን ተገይራ። ሓጢኣት ንህዝቢ ከመይ ከም ዝንኪን ከም ዝዋርድን እሞ ጽድቂ ግን ከም ዘዕብዮ እዩ። ግን ከምዚ ገይሮም ባሮት ብምዃኖም (ከምቲ ኣቦታት ኣብቲ ብተስፋ ዝተዋህቦም ሃገር ስደተኛታት ብምዃኖም) ብዛዕባ እታ ዝሓሸት ሃገር፣ ማለት ሰማያዊት (እብ. 11:16)፣ ዘይትናወጽ ወይ ናብ ኣውራጃ ዘይትቕየር መንግስቲ ተዘኪሮም።

3. ነፍሲ ወከፍ ናብ ከተማኡ ከም ዝመጸ ተነጊሩ ኣሎ፣ ማለት ናብታ ዝተመደበትሎም ከተማ፣ ኣብዚ ምደባ እዚ ድማ ብዘይ ጥርጥር ናብቲ ብእያሱ ዝነበሮም ቀደም ዝነበሩሉ ቦታ ተራእዩ ነይሩ፤ ናብኡ ድማ ክሳብ ዝከኣል ተመሊሶም፤ ምኽንያቱ ካልኦት፣ ቢያንስ ክቃወምዎም ዝኽእሉ፣ ኣብ ዘይነበሩሉ እዋን ከም ዝሓዝዎም ኣይተራእየን።

4. መራሕቲ ቅድም ተጠቒሶም ኣለዉ፣ ቁ. 2። ዘሩባቤልን እያሱን ሙሴኦምን ኣሮኖምን ነበሩ፣ እቲ ቀዳማይ ቀንዲ መራሒኦም፣ እቲ ዳሕራይ ድማ ቀንዲ ሊቀ ካህንኦም ነበረ። ነህምያን ማርዶካይን ኣብዚ ተጠቒሶም ኣለዉ፤ ገሊኦም ምስቶም ጸኒሕና ብእዞም ስማት እንረኽቦም ፍሉጣት ሰባት ሓደ ኣይኮኑን ይብሉ፤ ምናልባት ግን ሓደ እዮም ነይሮም፣ ግን ጸኒሖም ንሃገሮም ንምግልጋል ናብ ቤተ መንግስቲ ተመሊሶም።

5. ገሊኦም ካብዞም ዝተፈላለዩ ስድራቤታት ብስም ኣቦሓጎታቶም ተሰይሞም፣ ገሊኦም ድማ ብስም እቲ ቀደም ዝነበሩሉ ቦታታት ተሰይሞም፤ ከምቲ ኣብ ኣባና ብዙሓት ስም ስድራቤት ናይ ሰባት ስም ዝኾኑ፣ ካልኦት ድማ ናይ ቦታታት።

6. ኣብዚን ኣብ ነህምያ 7ን፣ እዚ ዝርዝር ዝደገመሉ፣ ኣብ መንጎ ቁጽሪ ገሊኦም ስድራቤታት ንእሽቶ ፍልልይ ኣሎ፣ እዚ ድማ ካብዚ ክመጽእ ይኽእል እዩ፦ ገሊኦም መጀመሪያ ክመጹ ስሞም ዝሃቡ ጸኒሖም ዝተመለሱ—'እኸይድ እየ ጐይታይ' ኢሎም ግን ዘይከዱ፣ እዚ ድማ ቁጽሪ እቶም ዝምድና ዝነበሮም ስድራቤታት የንኪ፤ ካልኦት ድማ መጀመሪያ ዘይተሰማምዑ፣ ጸኒሖም ተነሲሖም ከዱ፣ በዚ ድማ ቁጽሪ ወሰኹ።

7. ኣብዚ ደቂ ኤላም ተባሂሎም ዝጽውዑ ክልተ ስድራቤታት ኣለዉ (ሓደ ቁ. 7፣ ካልእ ቁ. 31)፣ እቲ ዘገርም ድማ ቁጽሪ ክልቲኦም ሓደ እዩ፣ 1254።

8. ደቂ ኣዶኒቃም፣ ትርጉሙ 'ልዑል ጐይታ' ማለት እዩ፣ 666 ነበሩ፣ ልክዕ ቁጽሪ እቲ ኣራዊት (ራእ. 13:18)፣ ኣብኡ ድማ ቁጽሪ ሰብኣይ ተባሂሉ ተጠቒሱ ኣሎ፣ እዚ ድማ ሚስተር ሂዩ ብሮውተን ናብዚ ሰብኣይ እዚ ዝምልከት እዩ ዝብል እምነት ኣለዎ።

9. ደቂ ቤተልሄም (ቁ. 21) 123 ጥራይ ነበሩ፣ እኳ ደኣ ከተማ ዳዊት እንተነበረት፤ ቤተልሄም ኣብ ኣሽሓት ይሁዳ ንእሽቶ ነበረት፣ ግን ክርስቶስ ካብኣ ክወጽእ ኣለዎ፣ ሚክ. 5:2።

10. ዓናቶት ኣብ ነገድ ብንያም ፍሉጥ ቦታ ነይሩ፣ ግን ኣብዚ 128 ጥራይ እዩ ተመዝጊቡ (ቁ. 23)፣ እዚ ድማ ነቶም ካብ ከተማኦም ዝነበረ ኤርምያስ ብምስጓጎም ደቂ ዓናቶት ኣብ ርእሶም ዘምጽእዎ መርገም ኣምላኽ እዩ። ኤር. 11:21, 23፣ 'ንሳቶም ቅሪት ኣይኪህልዎምን እዩ፣ ምኽንያቱ ኣብቶም ደቂ ዓናቶት ክፉእ ከምጽእ እየ።' እሞ ኢሳ. 10:30 ድማ ተመልከት፣ 'ኣቱም ድኻታት ዓናቶት!' ካብ ስደት ንዝበለጸ ንህዝቢ ብቕልጡፍ ጥፍኣት ዘምጽእ የለን።

2:36-63 ምስ እግዚአብሔር ዘለዎም ርክብ ብጊዜ ጸርፊ፡ ስደት ወይ ጭንቂ ዘየቓድሩ፡ ግዜኡ ክብርን ረብሓን ምስ ኮነ ካብኡ ጥቕሚ ኣይረኽቡን። ብሓዳስ ልደት ብኢየሱስ ክርስቶስ ኣቢሎም ንኣምላኽ መንፈሳውያን ካህናት ከም ዝኾኑ ምስክር ዘይብሎም፡ ናይ ክርስትያናት ጽንናዕን ወንማልን መሰል የብሎምን።

ቁጥር 36-63

I. ብዛዕባ እቶም ዝተመልሱ ካህናት። እሞ ኸኣ ብዙሓት ነበሩ፣ ካብ ብምሉኡ ጉጅለ ኣስታት ዓስረኛ ክፍል እዮም ነይሮም፤ ምኽንያቱ እቲ ብምሉኡ ልዕሊ 42,000 (ቁ. 64) ነበረ፣ ኣርባዕተ ስድራቤታት ካህናት ድማ ልዕሊ 4200 (ቁ. 36-39) ነበሩ፤ በዚ ኸምዚ እቲ ዓስረኛ ክፍሊ ናይ ኣምላኽ ግደ ነበረ—ብሩኽ ምምቃል ብዓሰርተ። ሰለስተ ካብቶም ኣብዚ ተጠቒሶም ዘለዉ ኣቦታት ካህናት ሓላቑ ክፍሊ ነበሩ፣ 1 ዜና 24:7, 8, 14። እቲ ራብዓይ ድማ ፓስሑር ነበረ፣ ቁ. 38። እዚኦም ካብ ዘርኢ እቲ ንኤርምያስ ዝበደለ ፓስሑር (ኤር. 20:1) እንተኾይኖም፣ ከምዚ ዝበለ ሕማቕ ሰብ ከምዚ ዝበለ ጽቡቕን ብዙሕን ዘርኢ ምህላዉ ዘገርም እዩ።

II. ብዛዕባ ሌዋውያን። ብቑጽሮም ምሕሳበይ ኣይተርፍን፣ ምኽንያቱ ነቶም ዘመርትን ሓለውቲ ደገን (ቁ. 40-42) እንተወሲኽናዮም፣ 350 እኳ ኣይመልኡን። ሓደ እዋን ሌዋውያን ካብ ካህናት ንግቡኦም ዝያዳ ቅሩባት ዝነበሩሉ ግዜ ነበረ (2 ዜና 29:34)፣ ሕጂ ግን ከምኡ ኣይነበሩን።

ምሉእ ትርጓሜ ኣንብብ ድምጺ፣ ምሉእ ትርጓሜን ብዘይ መስመር ምንባብን

ትርጉማት8 · 6

AMHEVG የባቢሎንም ንጉሥ ናቡከደነፆር ወደ ባቢሎን ከማረካቸው ምርኮኞች ወደ ኢየሩሳሌምና ወደ ይሁዳ ወደ እየከተማቸው የተመለሱት የአገር ልጆች እነዚህ ናቸው። አማርኛ ENGNIV Now these are the people of the province who came up from the captivity of the exiles, whom Nebuchadnezzar king of Baby… English BCV ናቡከድነፆር ንጉስ ባቢሎን ናብ ባቢሎን ማሪኽዎም ካብ ዝነበሩሞ፥ ካብ ምርኮ ደይቦም ናብ ኢየሩሳሌምን ናብ ይሁዳን፥ ነፍሲ ወከፍ ነናብ ከተማኣቶም ዝተመለሱ ደቂ ሃገር እዚኣቶም እዮም። ትግርኛ GAZBIB Namoonni warri Nebukadnezaar mootiin Baabilon kutaa biyya Yihudaa keessaa booji'ee biyya Baabilonitti geessee turee, am… Afaan Oromoo BCV GIZ ወእሉ እሙንቱ ደቂቀ ብሔር እለ ዐርጉ ኢየሩሳሌም ወገብኡ እምኀበ ተፄወዉ ወፈለሱ እለ አፍለሶሙ ናቡከደነጾር ንጉሠ ባቢሎን ውስተ ባቢሎን፡ ወተመይጡ ኢየሩሳሌም፣ ወሰብአ ይሁዳኒ አተዉ ውስተ … giz GAZGAZ Namoonni warri Nebukadnezaar mootiin Baabilon kutaa biyya Yihudaa keessaa booji'ee biyya Baabilonitti geessee turee, am… Afaan Oromoo AMHNIV የባቢሎን ንጉሥ ናቡከደነፆር ወደ ባቢሎን ማርኮ ከወሰዳቸው መካከል ከምርኮ ተመልሰው ወደየራሳቸው ከተሞች ወደ ይሁዳና ወደ ኢየሩሳሌም የመጡት የአገሩ ልጆች እነዚህ ናቸው፤ አማርኛ SWAHSUV Basi hawa ndio wana wa wilaya, waliokwea kutoka katika ule uhamisho wa hao waliokuwa wamechukuliwa, ambao Nebukadneza, … Kiswahili