ኦሪት ዘጸአት 10

10:1-11 መዓትታት ግብጺ ንሓጢኣታዊነት ሓጢኣት የርእያ። ንደቂ ሰብ ከኣ ምስ ፈጣሪኦም ከይጋጥሙ የጠንቅቓ። ፈርኦን ንርእሱ ኸም ዝተሓት ኣምሲሉ ነይሩ፤ ግናኸ ዋጋ ኣይተዋህቦን፣ ምኽንያቱ ብልቡ ኣይነበረን።

መዓት ኣምበጣ ተፈራረቐቶ። እዚ ኸኣ ካብ ዝኾነ ይኹን ቅድሚኡ ዝተፈልጠ ናይዚ ዓይነት መዓት ዝኸፍአ ክኸውን እዩ። ኣገልገልቲ ፈርኦን ምስ ሙሴ ስምምዕ ክገብር ኣረድእዎ። በዚ ድማ ፈርኦን ነቶም ሰብኡት ክኸዱ ፈቐደ፣ እዚ ኸኣ ኩሉ ዝደልይዎ ጥራይ ምዃኑ ብሓሶት እናመሰለ። ደቆም (ንኣሽቱ ህጻናት) ከም ዘየውጽኡ መሐለ።

ሰይጣን ነቶም ንኣምላኽ ዘገልግሉ ሰባት፡ ደቆም ንኣምላኽ ከየገልግልዎ ንምዕጋት ብዝኽእሎ ኩሉ ይጽዕር። ንቅድስና ናይ ንእስነት ኣዝዩ ዝተማሕለለ ጸላኢ እዩ። ዝኾነ ይኹን ንደቅና ናብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ካብ ምእታው ዝዓግተና ነገር እንተሃለወ፡ ሰይጣን ኣብኡ ከም ዘሎ ንጠረጥር ምኽንያት ኣሎና።

ከምኡ'ውን መንእሰያት ምኽሪ እግዚኣብሔር፡ 'ኣብ መዓልታት ንእስነትካ ንፈጣሪኻ ዘክር' ዝብል ምዃኑ፡ ግናኸ ምኽሪ ሰይጣን ከኣ፡ ንህጻናት ኣብ ባርነት ሓጢኣትን ዓለምን ሒዙ ምዕቃብ ምዃኑ ክርስዖ የብሎምን። ኣስተብህሉ፡ ዓብዪ ጸላኢ ሰብ ብማእሰርቲ ፍቕሪ ሒዝዎ ንምብቃይ ይደሊ። ከምቲ ፈርኦን ንእስራኤላውያን ምእንቲ ክምለሱ፡ ኣንስቶምን ደቆምን ኣብ ምግላሕ ብምሓዝ በጃ ሒዝዎም ክተርፍ ዝደለየ። ሰይጣን ንግዳን ኣገልግሎትናን ምስ መድሓኒ ምስታፍ ይደሊ፣ ምኽንያቱ እቲ መድሓኒ ነዚ ኩነታት ኣይቅበሎን እዩ።

ምዕራፍ 10

ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ ካብቶም ዓሰርተ መዓት ግብጺ፡ ሻምነይን ትሽዓተይን ዝኾኑ፡ ማለት መዓት ኣንበጣን መዓት ጸልማትን ተመዝጊቦም ኣለዉ።

I. ብዛዕባ መዓት ኣንበጣ፡

1. ኣምላኽ ነዚ ዘደንቕ ኣገባብ ምምሕዳሩ ንሙሴ ይምህሮ (ጥቕሲ 1, 2)።

2. ንኣንበጣ የፈራርሖ (ጥቕሲ 3-6)።

3. ፈርኦን ብምኽሪ ኣገልገልቱ፡ ምስ ሙሴ እንደገና ንምዝርራብ ድሉው ይኸውን (ጥቕሲ 7-9)፡ ግናኸ ክሰማምዑ ኣይከኣሉን (ጥቕሲ 10, 11)።

4. ኣንበጣ ይመጽእ (ጥቕሲ 12-15)።

5. ፈርኦን፡ “በዲለ” ኢሉ ይጭድር (ጥቕሲ 16, 17)፡ ድሕሪኡ ሙሴ ነቲ መዓት ንምውጋድ ይጽሊ፡ እሞ ይኸውን፤ ግናኸ ልቢ ፈርኦን ከምቲ ዝነበሮ ደሪቑ ይተርፍ (ጥቕሲ 18-20)።

II. ብዛዕባ መዓት ጸልማት፡

1. ይወርድ (ጥቕሲ 21-23)።

2. ፈርኦን እንደገና ምስ ሙሴ ብዛዕባ ምምሕዳር ይዘራረብ፡ ግናኸ እቲ ስምምዕ ብሓይሊ ይቋረጽ (ጥቕሲ 26, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-11 ኣብዚ፡

I. ሙሴ ተመሪሑ። ንሱ ብወገኑ፡ ብድድዕና ፈርኦንን ብጽንዓት ኣምላኽን ኣዝዩ ከም ዝተገረመ፡ ከምኡውን ብዛዕባ ጥፍኣት ግብጺ ብርሕራሔ ከም ዝሓሰበ፡ እዚ ግርጭት እዚ ኣብ መወዳእታኡ ናበይ ከም ዝበጽሕ ንምግማት ከም ዝተሸገረ ኽንገምት ንኽእል ኢና። ሕጂ ኣምላኽ፡ ንእስራኤል ምድሓን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንስሙ ምዕባይ እውን ከም ዝሓሰበ ይነግሮ፡ “ንስኻ ድማ ኣብቲ ክሳዕ መወዳእታ ዓለም ዝጸንሕ ጽሑፋትካ፡ ኣብ ግብጺ ዝገበርክዎ ኹሉ ኽትነግር ኢኻ” (ዘጸኣት 10:1, 2)። እቶም ዓሰርተ መዓት ግብጺ ኽወርዱ ነበሮም፡ ከመይሲ ንዝመጽእ ወለዶታት ከም ዘይከሓድ መርትዖ ኾይኖም ኪምዝገቡ እዮም።

1. ኣብ መንግስቲ ተፈጥሮ ዘለዎ ልዕለ-ሓይሊ ኣምላኽ፡ ኣብ ልዕሊ ኹሉ ፍጥረት ዘለዎ ግዝኣት፡ ከምኡውን ብፍቓዱ መሰረት፡ ወይ ከም ኣገልገልቲ ፍትሑ ወይ ከም ተሰቀልቲ ኾይኖም ንኽጥቀመሎም ዘለዎ ስልጣን።

2. ንኽፉእነትን ንዕብዳን ጸላእቱን ጸላእቲ ቤተ-ክርስትያኑን ንምግታእን ንምቕጻዕን፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሰይጣን ዘለዎ ዓወት ዝመልኦ ሓይሊ ኣምላኽ። እዞም መዓታት እዚኦም፡ ንዓብይነት ኣምላኽ፡ ንሓጎስ ቤተ-ክርስትያን፡ ከምኡውን ንሓጢኣትነት ሓጢኣት ዝምስክሩ ዘለኣለማዊ ሓወልትታት እዮም፤ ንደቂ ሰብ ድማ ኣብ ኹሉ ዘመናት ንእግዚኣብሔር ንቕንኢት ከየበሳጩዎ ወይ ምስ ፈጣሪኦም ከይጣበቑ ዝምዕዱ ዘለኣለማዊ መምከርቲ እዮም። እቲ እዞም መምርሒታት እዚኦም ንዓለም ዝህብዎ ጥቕሚ፡ ነቲ ዝኸፍልዎ ዋጋ ብቑዕ ብዝኾነ መገዲ የካሕሶ።

II. ፈርኦን ተገኒሑ (ጥቕሲ 3)፡ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እቶም ድኻታት፡ ንዑቓት፡ ስደት ዝበጽሖም እብራውያን ከምዚ ይብል፡ “ክሳዕ መዓስ ኢኻ ኣብ ቅድመይ ንምሕናስ እትኣብይ?” ማስታወሻ፡ ካብቶም ዓበይቲ ሰባት፡ ኣብ ቅድሚ ዓብዪ ኣምላኽ ርእሶም ከሕንሱ ብቕንዕና ይጽበዩ እዮም፡ እዚ ድማ እንተ ኣበዩ ንሓደጋ የቃልዖም። እዚ ሓደ ጊዜ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ግርጭት ኣምላኽ ምስ ነገስታት ኾይኑ እዩ። ቤልሻጻር ልቡ ኣየሕነሰን (ዳንኤል 5:22)። ጼዴቅያስ ኣብ ቅድሚ ኤርምያስ ርእሱ ኣየሕነሰን (2 ዜና መዋእል 36:12)። እቶም ርእሶም ከሕንሱ ዘይደልዩ፡ ኣምላኽ ኬሕንሶም እዩ። ፈርኦን ሓድሓደ ግዜ ርእሱ ከሕንስ ከም ዝደለየ ይሕብር ነይሩ፡ ግናኸ ቅኑዕን ቀጻልን ስለ ዘይነበረ፡ ዋጋ ኣይተዋህቦን።

III. መዓት ኣንበጣ ተፈራሪሑ (ጥቕሲ 4-6)። እቲ በረድ ፍረ ምድሪ ኣጥፊእዎ ነይሩ፡ እዞም ኣንበጣታት ግና መጺኦም ኬጥፍእዎ እዮም፤ እዚ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣባይቶም ኪመልኡ እዮም፡ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ወራር እዞም ነፍሳት ግና ኣብ መሬቶም ጥራይ ተሓጺሩ ነይሩ። እዚ ኻብቲ ክሳዕ ሕጂ ዝተፈልጠ ኹሉ መዓት እቲ ንጉስ ዝኸፍአ ኪኸውን እዩ። ሙሴ መልእኽቱ ምስ ኣመሓላለፈ፡ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝረኸቦ ዝሓሸ መልሲ ስለ ዘይተጸበየ፡ ገጹ ኣዙሩ ኻብ ፈርኦን ወጸ (ጥቕሲ 6)። ከምኡ ድማ ክርስቶስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ ነቶም ዘይቕበልዎም ኪገድፍዎም፡ ከምኡውን ንምስክርነት ኣብ ልዕሊኦም ሓመድ ኣእጋሮም ከራግፉ ኣዘዞም፤ ጥፍኣት ድማ ካብቶም ብኸምዚ መገዲ ብመልእኽተኛታት እግዚኣብሔር ብቕንዕና ዝተሓድጉ ርሑቕ ኣይኮነን (1 ሳሙኤል 15:27, ወዘተ.)።

IV. ኣገልገልቲ ፈርኦን፡ ማለት ሚኒስተራት መንግስቱ ወይ ኣማኸርቱ፡ ምስ ሙሴ ንምስምማዕ ከም ዝደሊ ንምግባር ይእተዉ (ጥቕሲ 7)። ንሳቶም ድማ፡ ከም ግቡኦም፡ ነቲ ዘሕዝን ኩነታት መንግስቲ (ግብጺ ጠፊኣ) ይገልጽሉ፡ ብኹሉ መገዲ ድማ ንእሱራቱ ኺፈንዎም (እቶም ሰባት ይኺዱ) ይመኽርዎ፤ ከመይሲ ሙሴ፡ ክሳዕ እዚ ዝኸውን፡ መፈንጠራ ኪኾኖም ምዃኑ ፈሊጦም ነይሮም፡ ኣብ መወዳእታ ኻብ ምግዳልሲ ኣብ ፈለማ ምፍቓድ ይሓይሽ። እስራኤላውያን ንግብጻውያን ከቢድ እምኒ ኾይኖም ነይሮም፡ ሕጂ ድማ፡ ኣብ መወዳእታኡ፡ መሳፍንቲ ግብጺ ኻባታቶም ንምድሓን ድሉዋት ነበሩ (ዘካርያስ 12:3)። ማስታወሻ፡ ብዕብየትን ብድድዕናን መሳፍንቲ፡ ምሉእ ህዝቢ ኺጠፍእ ምዃኑ ዘሕዝን (እንተ ተኻኢሉ ድማ ኪከላኸል ዝግብኦ) ነገር እዩ። Salus populi suprema lex—ንጥቕሚ ህዝቢ ምምኻር ቀዳማይ ሕጊ እዩ።

V. ኣብዚ ድማ፡ ኣብ መንጎ ፈርኦንን ሙሴን ሓድሽ ስምምዕ ተጀሚሩ፡ ኣብኡ ድማ ፈርኦን እስራኤላውያን ንምስዋእ ናብ በረኻ ኺኸዱ ይፈቅድ፤ ግናኸ እቲ ክርክር መን ኪኸይድ ከም ዘለዎ እዩ ነይሩ (ጥቕሲ 8)።

1. ሙሴ፡ ንኹሎም ስድራቤቶምን ንኹሉ ንብረቶምን ምሳታቶም ሒዞም ኪኸዱ ይጽበቕ (ጥቕሲ 9)። ማስታወሻ፡ ነቲ ኣምላኽ ዘገልግሉ፡ ብዘለዎም ኹሉ ኬገልግልዎ ይግባእ። ሙሴ ይምሕጸን፡ “በዓል ኽንገብር ኣሎና፡ ስለዚ ድማ ስድራቤትና ምሳና ኺበዓሉ፡ ከምኡውን ንኽብሪ ኣምላኽ እንበልዖም ኣባጊዕናን ኣግማልናን ኪህልዉና ኣለዎም።”

2. ፈርኦን እዚ ፈጺሙ ኣይፈቅድን፡ እዚ ጥራይ እዩ ዝደልይዎ ነይሩ እናበለ፡ ነቶም ሰባት ኪኸዱ ይፈቅድ፡ እዚ ጉዳይ እዚ ግና ኣብ ዝኾነ ይኹን ካብቶም ቅድሚ ሕጂ ዝነበሩ ስምምዓት ተጠቒሱ ኣይፈልጥን፤ ንኣሽቱ ግና፡ ንምምላሶም ንምግዳል ከም መባጽዖ ጌሩ ኺሕዞም ይውስን (ጥቕሲ 10, 11)። ብዓብዪ ቝጥዓ ይረግሞም፡ ንኣሽቶም ኬውጽኡ እንተ ፈተኑ ድማ፡ ንሓደጋ ኬቃልዕዎም ምዃኑ የፈራርሖም። ማስታወሻ፡ ሰይጣን ነቶም ንኣምላኽ ዘገልግሉ፡ ንደቆም ንኸየገልግልዎ ኺዓግቶም ዝኽእሎ ኹሉ ይገብር። ንሱ ንቀዳማይ እምነት ዝምሕል ጸላኢ እዩ፡ ከመይሲ ንጥቕሚ መንግስቱ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝጐድእ ይፈልጥ እዩ፤ ንደቅና ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ብምሉእ ሓይሎም ካብ ምእታው ዝዓግተና ኹሉ፡ ኢድ ሰይጣን ከም ዘለዎ ንጠራጠር።

3. እቲ ስምምዕ ድማ ብሃንደበት ይቋረጽ፤ እቶም ቅድሚ ሕጂ ኻብ ቅድሚ ፈርኦን ዝወጹ (ጥቕሲ 6)፡ ሕጂ ተሰጕጎም እዮም። እቶም ግቡኦም ክሰምዑ ዘይኽእሉ፡ ብቕልጡፍ ፍርዶም ኪሰምዑ እዮም። 2 ዜና መዋእል 25:16 ተመልከት። Quos Deus destruet eos dementat—ኣምላኽ ኬጥፍኦም ዝሓስቦም፡ ንዕብዳን የረክቦም። ከም ፈርኦን ንገዛእ ርእሱ ንጥፍኣት ዝደነነ ሰብ ኣይነበረን።

ዘጸኣት 10:12-20 ኣምላኽ ንሙሴ ኢዱ ኺዝርግሕ ኣዘዞ፡ ኣንበጣ ድማ ብትእዛዙ መጸ። ንሓደ ሰራዊት ምምካት ካብዚ ብዝሒ ሓሰኻ ዝቐለለ ምኾነ። እምበኣርከ ኣብ ቅድሚ እቲ ዓብዪ ኣምላኽ ደው ኪብል ዝኽእል መን እዩ፧ ገጽ ምድሪ ኸደኑ እሞ ፍረኣውን በልዑ። ኣትክልቲ ንኣገልግሎት ሰብ እዮም ዝበቝሉ። እንተኾነ ኣምላኽ ምስ ፈቐደ ግን፡ ሓሰኻ ኺዘምቶ እዩ፡ እንጌራ ኻብ ኣፉ ድማ ኪወስድ እዩ። ዕዮና፡ ብኸምዚ ንዕንወት ዝተቓልዐ መሐደሪን ምግቢን ኣይኹን እሞ፡ እኳ ደኣ ንዘለኣለማዊ ህይወት ንዝጸንሑ ይኹን።

ፈርኦን ንሙሴን ንኣሮንን ጸሎት ኪጽልዩሉ ሓተቶም። ገሊኣቶም ኣብ ጸበባ ምስ ተረኽቡ፡ ሓገዝ ጸሎት ካልኦት ይደልዩ እምበር፡ ንርእሶም ኪጽልዩ ግን ኣይደልዩን። በዚ ድማ ንኣምላኽ ናይ ሓቂ ፍቕሪ ኸም ዘይብሎም፡ ምስኡ ሕብረት ምግባር ድማ ከም ዘየሐጕሶም የርእዩ። ፈርኦን ዝደለዮ እዚ ሞት ኪርሕቕ ጥራይ እዩ ነይሩ እምበር፡ እዚ ሓጢኣት ኣይነበረን። መርዘን ኣንበጣ ኺርሕቖ እዩ ዝደሊ እምበር፡ እቲ ዝኸፍአ ዝነበረ መርዘን ሕልኽላኽ ልቢ ኣይኮነን።

ምብራቓዊ ንፋስ ንኣንበጣ ኣምጸኦም፡ ምዕራባዊ ንፋስ ከኣ ወሰዶም። ንፋስ ብዝኾነ ይኹን ኣንፈት ይንፋስ እምበር፡ ቃል ኣምላኽ እዩ ዝፍጽም፡ ብምኽሩ ድማ ይምርሽ። ንፋስ ከም ዝደለየሉ እዩ ዝነፍስ፡ ንዓና ኸምኡ ይመስለና እምበር፡ ንኣምላኽ ግን ከምኡ ኣይኮነን። ንንስሓኦምውን ምኽንያት ነበረ፤ በዚ ድማ ኣምላኽ ንምሕረት ድሉው ምዃኑን ቀልጢፉ ምሕረት ከም ዝገብርን ተራእዩ። ብግዳማዊ ምልክታት ትሕትና ኸምዚ ዝገብር እንተኾይኑ፡ ብልብና ሓቀኛታት እንተኾይንናኸ እንታይ ኪገብር እዩ! ኣቤት፡ እዚ ሕያውነት ኣምላኽ ናብ ንስሓ ይመርሓና እሞ!

ፈርኦን ከም ብሓድሽ ናብ ውሳነኡ ተመልሰ፡ ህዝቢ ኸየፍኑውን ኣይደለየን። እቶም ንንስሓ ዝመርሖም ሕልናኦም ብዙሕ ሳዕ ዝጣበቑ፡ ብጽድቂ ንትምኒት ልቦም ይሕደጉ።

ቁጽሪ 12-20

I. ምድሪ ብኣንበጣ ምውራራ—ዓባይ ሰራዊት ኣምላኽ፣ ዮኤል 2:11። ኣምላኽ ንሙሴ ኢዱ ኺዝርግሕ ኣዘዞ (ቁ. 12)፣ ንሳቶም (ብጽውዓት ስለ ዝመጹ) ከም ዝመጹ ንምሕባር፣ ንሱ ድማ በትሩ ዘርገሐ፣ ቁ. 13። ምዕ. 9:22-23 ኣነጻጽር። ሙሴ ነዚ ዘርገሐ ኢዱ ዘይኮነስ፣ በትሪ ኣምላኽ፣ ማለት ኣምላኽ ምስኡ ከም ዘሎ ዝሕብር ምልክት ምዃኑ ገለጸ።