ኦሪት ዘዳግም 8

እቲ ምእዛዝ፡ 1. ብጥንቃቐ፡ ንምግባር ምሕላው፤ 2. ኩሉ እተኣዘዘ፡ ንኹሉ ትእዛዛት ምግባር፤ ከምኡውን 3. ካብ ጽቡቕ ምንጪ፡ ንኣምላኽ ከም እግዚኣብሔርን ኣምላኾምን ብምግምት፡ ከምኡውን ቅዱስ ፍርሀት ብምግባር ክኸውን ኣለዎ።

ንሳቶም ናብዚ ምእዛዝ እዚ ከተባብዖም፡ ሙሴ ናብ ድሕሪት ክምልከቱ መርሖም። እቲ ንሱ በዚ ምድረበዳ ዝመርሓና፡ ኩሉ መገድታት መለኮታዊ ምድላውን ጸጋኡን ምዝካር ጽቡቕ እዩ፡ ከምኡውን ብሓጎስ ከነገልግሎን ክንውከሎን ንኽእል ኢና። እቲ ሓድሓደ ግዜ ዝኣተውዎ ሽግራትን ጸበባታትን ክዝክሩ ይግባእ፡ ንትዕቢቶም ንምቕታልን፡ ንዕንፍራቶም ንምግላጽን፤ ንኽምርምሮም፡ ንሳቶምን ካልኦትን ኣብ ልቦም ዝነበረ ኹሉ ንኽፈልጡ፤ ከምኡውን ኣምላኽ ንሳቶም ብዝነበሮም ንሞገሱ ዘብቅዖም ነገራት ዘይኮነስ፡ ንሳቶም ከም ዝመረጾም ኩሉ ንኽርኢ እዩ። እቲ ዝወሃቦም ዝነበረ ተኣምራዊ ምምጋብን ክዳውንትን ክዝክሩ ይግባእ። ሓደ እኳ ካብ ውሉዳት ኣምላኽ ነቦኦም ከይተኣማመን፡ ከምኡውን ንዘድልዮም ንምርካብ ሓጢኣተኛ ዝኾነ መገዲ ኣይ ምረጽ። በሓደ ወይ ብኻልእ ኣምላኽ ንሳቶም ብመንገዲ ግዴታን ቅኑዕ ትግሃትን ከዳልወሎም እዩ፡ እሞ ብሓቂ ኺምገቡ እዮም። ብመንፈሳዊ ኣዘራርባ ኺውሰድ ይከኣል፤ ቃል ኣምላኽ መግቢ ነፍሲ እዩ። ክርስቶስ ቃል ኣምላኽ እዩ፤ ብእኡ ንነብር። እቲ ዝወረዶም ተግሳጽ ብዘይ ምኽንያት ከምዘይነበረ ክዝክሩ ይግባእ። ካብ ኩሉ መከራና እዚ ትምህርቲ እዚ ክንወስድ ይግባእ፤ ብኣታቶም ናብ ግዴታና ክንነቓቕሕ ይግባእ።

ሙሴ ድማ ናብ ከነኣን ናብ ቅድሚት ክምልከቱ መርሖም። ናብ ድሕሪትን ናብ ቅድሚትን ምምልካትና፡ ንምእዛዝ ዝኸውን መርትዖ ይህበና እዩ። ሙሴ በታ ምድሪ ምሳሌ ናይ ዝሓሸት ሃገር ረኣየ። ቤተ ክርስቲያን ወንጌል፡ ናይ ሓዲስ ኪዳን ከነኣን እያ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ብዘለዎ ውህበታትን ጸጋታትን እተጠጥዐት፡ ብኣእዋም ጽድቂ እተተኽለት፡ ፍረ ጽድቂ እተፍሪ። ሰማይ እታ ጽብቕቲ ምድሪ እያ፡ ኣብኣ ሓደ እኳ ዝጎድል የለን፡ ምልኣት ሓጎስ ድማ ኣሎ።

ምዕራፍ 8 ሙሴ ንወለዲ ንደቆም ቃል ኣምላኽ ከም ዜጽንዑዎም (ምዕ. 6:7) ነቲ ሓደ ነገር ደጋጊሞም ብምምሃር ኣዘዘ፤ ኣብዚ ድማ ንሱ ንእስራኤላውያን ከም ደቁ ገይሩ ንምምሃር ነቲ ሓደ ኣገባብ ይጥቀም፣ ነቶም ሓደ ትእዛዛትን መጠንቀቕታታትን፣ ነቶም ሓደ ምኽንያታትን መከራኸሪታትን ደጋጊሙ ብምምሃር፣ እቲ ብዙሕ ግዜ ዝሰምዑዎ ምእንቲ ኺጸንዖም። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ሙሴ ንሳቶም፣

I. ንምእዛዝ ዝምልከት ሓፈሻዊ ምዕዶታት (ፍ. 1, 6)።

II. እግዚአብሔር ኣብ ምድረበዳ ዝገበረሎም ዓበይቲ ነገራት ከም ንምእዛዝ ጽቡቕ መከራኸሪ (ፍ. 2–5, 15, 16)።

III. እግዚአብሔር ሕጂ ዜእትዎም ጽብቕቲ ምድሪ ትጽቢት (ፍ. 7-9)።

IV. ካብ ብልጽግና ዝመጽእ ፈተናታት ንምጥንቃቕ ዘድሊ መጠንቀቕታ (ፍ. 10–14, 17, 18)።

V. ካብ ኣምላኽ ምጥፋእ ዘስዕቦ ዘስካሕክሕ ሳዕቤናት ግሉጽ መጠንቀቕታ (ፍ. 19, 20) ይህቦም።

ቁጥር 1-9 ኣብዚ እተዋህቦም ትእዛዝ ከም ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ፣ ንኹሉ ትእዛዛት ኣምላኽ ምሕላውን ምግባርን እዩ። ምእዛዞም ከኣ፣

1. ጥንቁቕ ክኸውን ኣለዎ፡ ንምግባር ተጠንቀቑ።

2. ሓፈሻዊ ክኸውን ኣለዎ፡ ንኹሉ ትእዛዛት ምግባር፣ ፍ. 1።

3. ካብ ጽቡቕ መሰረት ክኸውን ኣለዎ፡ ንእግዚአብሔር ከም ጐይታኦምን ኣምላኾምን ብምርኣይ፣ ብፍላይ ድማ ብቕዱስ ፍርሃት (ፍ. 6)፣ ካብ ግርማኡ ምፍራህ፣ ንስልጣኑ ምግዛእ፣ ንቍጥዓኡ ድማ ምፍራህ። ናብዚ ምእዛዝ እዚ ንምስሓብ፣ ካብቲ ዝዓበየ ረብሓኡ ወጻኢ፣ ንሱ ኣብ ቅድሚኦም ዘንበረሎም (ከም ዝነብሩን ዝበዝሑን፣ ኩሉ ድማ ጽቡቕ ከም ዝኸውንሎም፣ ፍ. 1)፣ ንሱ ከምዚ ኢሉ መርሖም፣

I. እግዚአብሔር ሕጂ ዘምርሖም ምድረበዳ ምሕላፍ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽካ እዘን ኣርባዓ ዓመት ኣብ ምድረበዳ ዘምርሓካ ኩሉ መገዲ ዘክር፣ ፍ. 2። ሕጂ ዓቕሚ ኣኺሎም ናብ ርስቶም ኪኣትዉ ከለዉ፣ ኣብ ግዜ ንእስነቶም ዝነበሮም ስነ-ስርዓትን እግዚአብሔር ንርእሱ ንምድላዎም ዝወሰዶ ኣገባብን ኪዝክሩ ኣለዎም። ምድረበዳ እቲ ንኣርባዓ ዓመት ኣብኡ ተቐሚጦም ብመምህራንን ገዛእትን ተማሂሮምሉ ዝነበሩ ቤት ትምህርቲ እዩ ነይሩ፤ እዚ ድማ ኩሉ ንምዝካር ግዜ እዩ ነይሩ። እዘን ዝሓለፋ ኣርባዓ ዓመት ዝተፈጸማ ፍጻሜታት ኣዝየን ዘክርን ንምዝካር ድማ ብቑዓትን፣ ንምዝካር ኣዝየን ጠቓምን ረባሕን እየን ነይረን፣ ከመይሲ ንምእዛዝ ብዙሕ መከራኸሪታት ይህባ እየን፤ ንምዝካር ድማ ብፍላይ ተመዝጊበን እየን። ከምቲ በዓል ፋስጋ ንምድሓኖም ካብ ግብጺ መዘከርታ ዝነበረ፣ ከምኡ ድማ በዓል ዳስ ንምድረበዳ ምሕላፎም መዘከርታ ነበረ። ማስታወሻ፡ እግዚአብሔር ክሳዕ ሕጂ ብምድረበዳ ዘምርሓና ኩሉ መገዲ ምሕላፉን ጸጋኡን ምዝካር ኣዝዩ ጽቡቕ እዩ፣ እሞ ብሓጐስ ንምግልጋሉን ንምእማኑን ምእንቲ ኽንሕይል። ኣብዚ ንኤቤኔዘርና ንስቀል።

1. እቲ ሓድሓደ ግዜ ዝኣተዉዎ ጸበባ ኪዝክሩ ኣለዎም፣ (1.) ንትዕቢቶም ንምሕናቕ፤ ንምሕናቖም እዩ ነይሩ፣ ብብዝሒ እቲ ንሳቶም ዝተገብረሎም ተኣምራት ኣዚዮም ከይዕበዩ፣ ከምኡ ድማ ብኡብኡ ናብ ከነዓን ንምእታው ከይተኣማመኑን ከይተረጋገጹን። (2.) ንምግላጽ ዕንደራኦም፡ ንምፍታኖም እዩ ነይሩ፣ ንሳቶምን ካልኦትን ምእንቲ ኺፈልጡ (እግዚአብሔር ባዕሉ ቅድሚኡ ብፍጹም ይፈልጦ ነይሩ እዩ) ኣብ ልቦም ዝነበረ ኩሉ፣ ከምኡ ድማ እግዚአብሔር ንሳቶም ንጸጋኡ ዜቕርቦም ዝኾነ ነገር ስለ ዘይነበሮም ከም ዘይመረጾም ምእንቲ ኺርእዩ፣ ከመይሲ ኩሉ ተግባሮም ዕንደራን መበሳጭውን ነበረ። እግዚአብሔር ብዙሓት ትእዛዛት ሃቦም እዚኣቶም ብምድረበዳ እንተ ዘይመሓለፉ ምናልባት ዘየድልዩ ነይሮም፣ ከምቶም ብማና ዝምልከቱ (ዘጸ. 16:28)፤ እግዚአብሔር ድማ በዚ ፈተኖም፣ ከምቲ እቶም ቀዳሞት ወለድና ብኣእዋም ገነት እተፈተኑ፣ ትእዛዛት ኣምላኽ እንተ ሓለዉ ወይስ ኣይሓለዉን። ወይ እግዚአብሔር በዚ ፈተኖም፣ ንተስፋታቱ፣ ነቲ ንሽሕ ወለዶ ዝኣዘዞ ቃል፣ እንተ ኸኣመኑን፣ ብምውካል ኣብ ተስፋታቱ፣ ንትእዛዛቱ እንተ ታዘዙን።

2. እቲ ኩሉ ግዜ ዝወሃቦም ዝነበረ ምግቢ ኪዝክሩ ኣለዎም፣

(1.) እግዚአብሔር ባዕሉ ንምግቦም፣ ንኽዳኖም፣ ንጥዕናኦም ፍሉይ ክንክን ገበረ፤ ካብዚ ንላዕሊኸ እንታይ ይደልዩ? [1.] ማና ንምግቢ ነበሮም (ፍ. 3)፡ እግዚአብሔር ኣርበቦም፣ ብማና ድማ መገቦም፣ እቲ ኣዝዩ ዝኸፍአ ጥሜቶም ነቲ ምግቢ ዝያዳ ተቐባልነት ከም ዝህልዎ፣ ከምኡ ድማ ጽቡቕነት ኣምላኽ ኣብኡ ዝያዳ ጐሊሑ ከም ዝረአ ገበረ። እግዚአብሔር ብዙሕ ግዜ ንህዝቡ የዋርዶም፣ ምእንቲ ኺሕግዞም ክብሪ ኺረክብ። ከምኡ ድማ ማና ሰማያዊ ምጽንናዕ ንእቶም ንጽድቂ ዝጠምዩን ዝጸምኡን ይወሃብ፣ ማቴ. 5:6። ንዝጠመየ ነፍሲ ኩሉ መሪር ነገር ጥዑም እዩ። ብዛዕባ ማና ከምዚ ተባሂሉ ኣሎ፡ ንሳቶም ወይ ኣቦታቶም ዘይፈልጥዎ ዓይነት ምግቢ ነበረ። ከምኡ ድማ፣ ፍ. 16። ሓድሓደ ግዜ ምስ ጤዛ ኣብተን ሃገራት ዝወርድ ከምዚ ዝበለ ነገር ከም ዝነበረ እንተ ፈለጡ እኳ፣ ከምቲ ገሊኦም ዝሓስቡ፣ ግናኸ ብኸምዚ ዝበለ ዓብዪ ብዝሒ፣ ብኸምዚ ዝበለ ብቐጻሊ፣ ኣብ ኩሉ ግዜ ዓመት፣ ንነዊሕ ግዜ፣ ከምኡ ድማ ኣብ ሓደ ፍሉይ ቦታ ጥራይ ከም ዝወርድ ተፈልጡ ኣይፈልጥን። እዚኣቶም ኩሎም ተኣምራዊን ቅድሚኡ ዘይተራእዩን ነገራት ነበሩ፤ እግዚአብሔር ንምግቦም ሓድሽ ነገር ፈጠረ። በዚ ድማ ንሰብ ብእንጀራ ጥራይ ከም ዘይነብር መሃሮም። እግዚአብሔር እንጀራ ንምሕያል ልቢ ሰብ እንተ ወሰነ እኳ፣ እዚ ድማ ብሓፈሻ መሰረት ህይወት እዩ፣ ግናኸ እግዚአብሔር ምስ ደለየ ብዘይ እንጀራ ደገፍን ምግቢን ኪእዝዝ ይኽእል እዩ፣ ካልእ ድማ፣ ኣዝዩ ዘይከኣል ዝመስል፣ ነቲ ዕላማ ብጽቡቕ ኪፍጽም ይኽእል እዩ። ብቃል ኣምላኽ ንእኡ እንተ ተቐዲሱ፣ ብኣየር ክንነብር ንኽእል ኢና፤ ከመይሲ እግዚአብሔር ብሓፈሻ ዝጥቀመሎም ኣገባባት ኣይተኣስረሎምን፣ ግናኸ ንህዝቡ ዘለዎ ጽቡቕ ዕላማታት ብዘይኣቶም ኪፍጽም ይኽእል እዩ። መድሓኒና ነቲ ናይ ሰይጣን ፈተና፣ እዘን ኣእማን እንጀራ ክኾና እዘዝ፣ ኢሉ ብምምላስ ነዚ ጽሑፍ እዚ ጠቐሰ። ክርስቶስ፡ “እዚ እንታይ የድሊ?” ይብል፤ “ኣቦይ ሰማያዊ ብዘይ እንጀራ ኬንብረኒ ይኽእል እዩ፣” ማቴ. 4:3,4። ዝኾነ ሓደ ካብ ደቂ ኣምላኽ ንኣቦኦም ከይተኣማመኑ፣ ወይ ንጥሜቶም ንምምላእ ዝኾነ ሓጢኣተኛ ዘይቅኑዕ መገዲ ከይወስዱ። ብሓደ ወይ ብኻልእ መገዲ፣ እግዚአብሔር ብመገዲ ግቡእን ቅኑዕ ትግሃትን ኬማልኣሎም እዩ፣ ብሓቂ ድማ ኪምገቡ እዮም። ብመንፈሳዊ መገዲ ኪትርጐም ይኽእል እዩ፤ ቃል ኣምላኽ፣ ከምቲ ምግላጽ ፍቓድን ጸጋን ኣምላኽ ብእምነት ብግቡእ ዝተቐበለን ዝተሓዘን፣ ምግቢ ነፍሲ እዩ፣ እቲ በዚ ዝድገፍ ህይወት ህይወት ሰብ እዩ፣ ብእንጀራ ዝድገፍ ህይወት ጥራይ ኣይኮነን። ማና ንክርስቶስ፣ እንጀራ ህይወት፣ የርኢ ነበረ። ንሱ ቃል ኣምላኽ እዩ፤ ብእኡ ንነብር። ጐይታ ንዘለኣለማዊ ህይወት ዝጸንዕ እንጀራ ኩሉ ግዜ ይሃበና፣ ብጠፋኢ ምግቢ ድማ ከይንሕለፍ! [2.] እቲ ሓደ ክዳን ካብ ግብጺ ክሳዕ ከነዓን ኣገልገሎም፣ ቢያንስ እቲ ብዙሕ ክፋሎም። ክዳን እንተ ዘይቀየሩ እኳ፣ ኩሉ ግዜ ሓድሽ ነበረ፣ ኣይኣረገን ድማ፣ ፍ. 4። እዚ ዘይተንቀሳቐስ ተኣምር ነበረ፣ እቲ ዝዓበየ ድማ፣ ከምቲ ኣይሁድ ዝብሉዎ፣ ምስኦም እንተ ዓበየ፣ ኩሉ ግዜ ንሳቶም ዝበቅዕ ክኸውን። ግናኸ ካብ ግብጺ ብዙሕ ክዳውንቲ ኣብ ኣፍራስኦም ጽዒኖም ከም ዝወጹ ግሉጽ እዩ (ዘጸ. 12:34)፣ እዚኣቶም ድማ ከም ኣድላይነቱ ንሓድሕዶም ኪልውጡ ይኽእሉ ነይሮም፤ እዚኣቶም ድማ፣ ምስቲ ዝለበስዎ፣ ናብ ሓድሽ ክዳውንቲ ኪረኽቡ ዝኽእሉ ሃገር ክሳዕ ዝበጽሑ ይኣኽሎም ነበረ።

(2.) እግዚአብሔር ንምግቦምን ንኽዳኖምን ዝወሰዶ ኣገባብ [1.] ኣዋረዶም። ንኣርባዓ ዓመት ብሓደ ዓይነት ምግቢ፣ ብዘይ ዝኾነ ምልውዋጥ፣ ከምኡ ድማ ብሓደ ዓይነት ክዳን፣ ብሓደ ፋሽን ምእሳር ንሳቶም ውርደት ነበረ።