ኦሪት ዘዳግም 3

3:1-11 ኦግ ኣዝዩ ብርቱዕ ነበረ። ግን ብጥፍኣት ሲሆን ከይተጠንቀቐ፡ ሰላማዊ ኩነታት ክደሊ ኣይደለየን። ንገዛእ ርእሱ ሓይሉ ተወከለ እሞ፡ ናብ ጥፍኣቱ ደረቐ። ብፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ካልኦት ዘይተበራበሩ ሰባት፡ ንተመሳሳሊ ፍርዲ ኣብ ርእሶም ይበስሉ።

ምዕራፍ 3 ሙሴ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ዝገልጾ ነገር እዚ እዩ፦

I. ንኦግ ንጉስ ባሳን ምድማርን ንሃገሩ ምሓዝን (ቁ. 1-11)።

II. ነዘን ሓደስቲ ዝተረኽባ ሃገራት ንክልተ ነገድን ፍርቅን ምምቕቓል (ቁ. 12-17)። ብሓደ ሓደ ቅድመ-ኩነታትን ገደባትን (ቁ. 18-20)።

III. ንእያሱ እቲ ብኽብሪ ዝጀመረ ውግእ ንኽቕጽል ዝተዋህቦ ምትብባዕ (ቁ. 21, 22)።

IV. ሙሴ ናብ ከነዓን ንምእታው ዝገበሮ ሕቶ (ቁ. 23-25)፣ እቲ ሕቶ እኳ እንተተነጽገ፣ ግናኸ ምትካእ ዝኸውን ነገር ምሃቡ (ቁ. 26, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-11 ኣብዚ ሓንቲ ኻልእ ሃገር፣ ማለት ባሳን፣ ናብ ኢድ እስራኤል ከም ዝተዋህበት ንርኢ። ምድማር ሲሆን ምስ ምድማር ኦግ ብሓንሳእ ንምስጋና ኣምላኽ ብዙሕ ግዜ ይጥቀስ፣ ብፍላይ ድማ ኣብዚ እዩ ዓወት እስራኤል ዝጀመረ፣ መዝ. 135:11፤ 136:19, 20። እሞ ንርአ፦

I. ንኦግ፣ ንሓያል ንጉስ፣ ከመይ ገይሮም ከም ዝሰዓርዎ፣

1. ኣዝዩ ሓያል ነበረ፣ ከመይሲ ንሱ ኻብቶም ዝተረፉ ገዘፍቲ ነበረ (ቁ. 11)። ብሕታዊ ሓይሉ ፍሉይ ነበረ፣ መዘከርታኡ ድማ ብኣሞናውያን ኣብ ዓራቱ ተዓቂቡ ነበረ፣ ኣብ ቀንዲ ከተማኦም ከም ፍሉይ ነገር ይርአ ነበረ። ክብደቱ ብነገርቲ ዓራቱ ክትግምት ትኽእል ኢኻ፤ ብሓጺን ዝተሰርሐ ነበረ፣ ከምኡ ድማ ዓራት ዕንጨይቲ ንእኡ ንምጽዋር ኣዝዩ ድኹም ዝነበረ ይመስል። ቁመቱ ድማ ብስፍሓቱ ክትግምት ትኽእል ኢኻ፤ 9 እመት ንውሓት፣ 4 እመት ድማ ስፍሓት ነበሮ። ሓንቲ እመት ፍርቂ ያርድ ጥራይ እንተኾነት (ገሊኦም ምሁራት ድማ ካብኡ ንላዕሊ ምዃና ኣርእዮም እዮም)፣ 4.5 ያርድ ንውሓት፣ 2 ያርድ ድማ ስፍሓት ነበሮ። ዓራቱ ኻብ ቁመቱ ክልተ እመት ዝነውሐ እንተኾይኑ፣ እዚ ድማ እኹል እዩ፣ ንሱ 3.5 ያርድ ቁመት ነበሮ፣ ማለት ኻብ ንቡር ሰብ ክልተ ዕጽፊ ዝነውሐ፣ ብኹሉ መገዲ ድማ ዝመጣጠን ነበረ፣ ግናኸ ደበደብዎ፣ ቁ. 3። እሞ እዚ ኣስተብህል፦ ኣምላኽ ንህዝቡ ምስ ዝምጉት፣ ንገዘፍቲ ኸም ኣንበጣ ገይሩ ክርእዮም ይኽእል እዩ። ሓይሊ ዝኾነ ሰብ ንኹሉ ዝኽእል ኣምላኽ ክከላኸለሉ ኣይክእልን እዩ። ሰራዊት ኦግ ኣዝዩ ሓያል ነበረ፣ ከመይሲ ንሱ ን60 ዝተዓርዳ ከተማታት፣ ብዘይካ እተን ዘይተዓርዳ ኸተማታት፣ ይገዝእ ነበረ፣ ቁ. 5። ግናኸ እዚ ኹሉ ኣብ ቅድሚ እስራኤል ኣምላኽ፣ ንእኡ ንምድማር ፍቓድ ምስ ዝመጹ፣ ዋጋ ኣይነበሮን።

2. ኣዝዩ ደፋርን ፍርሂ ዘይብሉን ነበረ፦ ንሱ ንእስራኤል ንምውጋእ ወጸ፣ ቁ. 1። ብጥፍኣት ሲሆን መጠንቀቕታ ዘይምውሳዱን ንሰላም ዘይምሕታቱን ዘገርም ነበረ፤ ግናኸ ንሱ ብሓይሉ ተኣምነ፣ በዚ ድማ ንጥፍኣቱ ደረቐ። እሞ እዚ ኣስተብህል፦ ብፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ካልኦት ዘይነቕሑ፣ ግናኸ ንሰማይ ምቅዋሞም ዝቕጽሉ፣ ንባዕሎም ንኸምኡ ዝኣመሰለ ፍርዲ ብቕልጡፍ ይበስሉ ኣለዉ፣ ኤር. 3:8። ኣምላኽ ንሙሴ ኣይትፍርሆ ኢሉ ነገሮ፣ ቁ. 2። ሙሴ ባዕሉ ብእምነት ኣዝዩ ሓያል ስለ ዝነበረ መጠንቀቕታ እንተዘይደለየ፣ ህዝቢ ግና ከም ዝደልይዎ ይኸውን፣ እዘን ሓደስቲ መረጋገጺታት ድማ ንኣኦም ዝተዳለዋ እየን። “ኣነ ናብ ኢድካ ክህቦ እየ፤ ካብ ኢዱ ጥራይ ኣየድሕነካን እየ፣ ንሱ ጥፍኣትካ ከይከውን፣ የግዳስ ንእኡ ናብ ኢድካ ክህቦ እየ፣ ንስኻ ድማ ጥፍኣቱ ክትከውን ኢኻ፣ ንፈተነኡ ድማ ብኸቢድ ክኸፍል ክትገብሮ ኢኻ።” “ከምቲ ንሲሆን ዝገበርካዮ፣ ንእኡ ኸኣ ከምኡ ክትገብሮ ኢኻ” ኢሉ ወሰኸ፣ እዚ ድማ ብቀደም ዝረኸብዎ ዓወት ተባዕታይ ክኾኑን ንኻልእ ዓወት ድማ ብኣምላኽ ክእመኑን ከም ዝግባእ የርኢ፣ ከመይሲ ንሱ ኣምላኽ እዩ፣ ኣይቅየርን እዩ።

II. ንባሳን፣ ንኣዝያ ዝደለየቶ ሃገር፣ ከመይ ገይሮም ከም ዝሓዝዋ። ንኹለን ከተማታት (ቁ. 4)፣ ንኹሉ ምዝማትአን ድማ (ቁ. 7) ወሰድዎ። ንኹለን ናቶም ገበርወን፣ ቁ. 10። ስለዚ ሕጂ እታ ኻብ ዮርዳኖስ ምብራቕ እትርከብ፣ ኻብ ሩባ ኣርኖን ክሳዕ ሄርሞን ዘላ ኹላ ፍርያም ሃገር ኣብ ኢዶም ነበረት፣ ቁ. 8። ንዘን ሃገራት ምድማሮምን ምሓዞምን፣ ንእስራኤል ኣብ ውግኣት ከነዓን ንምትብባዕ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንሙሴ ድማ ቅድሚ ሞቱ ንምርዋይ ዝዓለመ ነበረ። ንሱ ምውዳእ ዓወቶምን ምጥንኻሮምን ንኽርኢ ስለ ዘይተፈቕደሉ፣ ኣምላኽ ከምኡ ገይሩ ንእኡ ንኣብነት ሃቦ። ከምኡ ድማ መንፈስ ንዝኣምኑ ከም መብጽዓ ውርሻኦም፣ ክሳዕ ምድሓን እቲ ዝተዓደገ ጥሪት፣ ይወሃብ።

3:12-20 እዛ ምድሪ እዚኣ ንደቂ ሮቤልን ንደቂ ጋድን ንፍርቂ ነገድ ምናሴን ተዋሂባቶም ነይራ። (ዘሁ 32 ርአ)። ሙሴ እቲ ንሳቶም ዝሰማምዕሉ ዝነበሩ መስፈርት ናይቲ ምድሪ ምውሃብ ደጊሙ ሓቢሩ። ኣብ ምዕራፍና ምስ በጻሕና፡ ኣሕዋትና እውን ኣብ ዕረፍቲ ክጸንሑ ክንብህግ ይግብኣና። ከምኡ’ውን፡ ንዕኦም እቲ ዕረፍቲ ንምምጻእ ዝከኣለና ኩሉ ንምግባር ድሉዋት ክንከውን ይግብኣና። እሞኸ፡ ንርእስና ጥራይ ኣይተወለድናን፡ የግዳስ ንሓድሕድና ኣካላት ኢና።

ቁጽሪ 12-20 እዛ ሕጂ ዘለዉዋ ሃገር ከመይ ከም እተዋሕጠት ድሕሪ ምግላጹ፣ ኣብዚኣቶም ፍቕድታት እቲ ንሩቤናውያን፣ ጋዳውያንን ፍርቂ ነገድ ምናሴን ዝተዋህበቶም ምድሪ ከመይ ከም እተሰርዐት ይሕብር። እዚ ኸኣ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዘሁልቍ 32 ዝረኣናዮ ታሪኽ እዩ። እዚ ድማ ምድግጋም እዩ።

1. ሙሴ ነቲ ንነፍሲ ወከፍ ነገድ ዝተመደበሉ ፍሉይ ክፋል ምድሪ ይገልጽ። ብፍላይ ድማ ነቲ ፍርቂ ነገድ ምናሴ ብዕጫ ዝተዋህቦ ክፍሊ፣ እቲ ናይዚ ነገድ እዚ ምምቕቓል ድማ ዝርአ እዩ። ዮሴፍ ናብ ኤፍሬምን ምናሴን ተመቒሉ ነይሩ። ምናሴ ድማ ናብ ሓደ ፍርቂ ኣብ ሓደ ሸነኽ ዮርዳኖስ፣ እቲ ሓደ ፍርቂ ድማ ኣብቲ ሓደ ሸነኽ ተመቒሉ። እቲ ኣብ ምብራቕ ዮርዳኖስ ዝነበረ ድማ እንደገና ናብ ክልተ ዓበይቲ ስድራታት ተመቒሉ፣ ንሳቶም ድማ ነናቶም ዕጫ ነበሮም፡ ያኢር፣ ቁ. 14፣ ማኪር፣ ቁ. 15። ምናልባት ድማ እቲ ያዕቆብ ብዛዕባ ንእሽቶነት እዚ ነገድ እዚ ዝተነበዮ ትንቢት ሕጂ በዚ ምምቕቓልን ንኡሳን ምምቕቓልን ተፈጺሙ ይኸውን። ባሳን ኣብዚ ምድሪ ገጋንት ተባሂላ ከም እተጸውዐት ኣስተብህል። ምኽንያቱ ኣብ ትሕቲኦም ስለ ዝነበረት እዩ፣ ኦግ ድማ እቲ ናይ መወዳእታኦም ነበረ። እዞም ገጋንት እዚኦም፣ ከም ዝመስል፣ ሃገሮም ስኢኖም፣ ካብቶም ጎረባብቶም ንላዕሊ ብቕልጡፍ ካብኣ ተመንቍሶም። ምኽንያቱ እቶም ብሓይሎምን ቁመቶምን ተኣሚኖም ንኹሉ ሰብ ዝጻረሩ ዝነበሩ፣ ኩሉ ሰብ ድማ ንኣኦም ይጻረሮም ነበረ፣ ናብ ጕድጓድ ድማ ተቐቲሎም ወረዱ፣ እኳ ደኣ ኣብ ምድሪ ህያዋን ንሓያላት ዘፍርሁ እኳ እንተ ነበሩ።

2. ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝሰማምዑሉ ዝነበሩ ናይ ምሃብ እዋን ይደግሞ፣ ቁ. 18-20። ንሳቶም ሓያል ሰራዊት ናብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ልኢኾም ኣብ ምውራስ ከነኣን ቀዳሞት ክኾኑ። ናብ ስድራቤቶም ከይተመልሱ፣ ወይ ድማ ከይሰፈሩ (እኳ ደኣ ንግዜኡ ናብኡ ናብ ወርሓት ክረምቲ መዕረፊኦም፣ ኣብ መወዳእታ ውግእ፣ ክምለሱ ይኽእሉ እዮም)። ክሳዕ ነቶም ኣሕዋቶም ከምቲ ንሳቶም ሕጂ ኣብ ናቶም ዘለዉዎ፣ ኣብ ናይ ነፍሲ ወከፎም ዕጫኦም ብምሉእ ዝረኣይዎም። በዚ ድማ ንናቶም ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንናይ ካልኦት እውን ከም ዝርእዩ ክምሃሩ ኣለዎም፣ ፊል. 2:4። ንሓደ እስራኤላዊ ስሱዕ ክኸውን፣ ወይ ድማ ዝኾነ ይኹን ውልቃዊ ረብሓ ቅድሚ ህዝባዊ ጥቕሚ ከቕድም ኣይግባእን። ንሕና ዕረፍቲ ምስ ረኸብና፣ ኣሕዋትና እውን ዕረፍቲ ክረኽቡ ክንደሊ ኣሎና፣ ናብኡ ድማ ክንገብር እንኽእሎ ክንገብር ድሉዋት ክንከውን ኣሎና። ምኽንያቱ ንርእስና ኢና ዘይተወለድና፣ እንታይ ደኣ ንሓድሕድና ኣባላት ኢና።