2ይ ነገስት 18

18:1-8 ህዝቅያስ ሓቀኛ ወዲ ዳዊት ነበረ። ገለ ካልኦት ቅኑዕ ዝገበሩ እኳ እንተነበሩ፡ ከም ዳዊት ግና ኣይነበሩን። ግዜን ሰባትን ክኸፍኡ ኸለዉ፡ ካብቲ ዝነበሮም እናኸፍኡ እዮም ዝኸዱ ኢልና ኣይንሕሰብ፡ እዚ ኣይኮነን። ድሕሪ ብዙሓት ሕሱማት ነገስታት፡ ኣምላኽ ከም ዳዊት ባዕሉ ሓደ ኣተንስአ። እቲ ናስ ዝነበረ ተመን፡ ንኣቦታቶም ኣብ ምድረበዳ ንጽቡቕነት ኣምላኽ መዘከርታ ኾይኑ፡ ብጥንቃቐ ተዓቂቡ ነበረ። ግናኸ ንኡኡ ዕጣን ምዕጣን ዕስትን ክፉእን ነበረ። ኩሉ ብቓል ኣምላኽ ዘይተረጋገጸ ንኣምልኾ ዚሕግዝ፡ ምትግባር እምነት የዐግት። ንሳቶም ኩሉ ግዜ ናብ ኣጉል እምነትን ካልኦት ሓደገኛታት ክፉኣትን ይመርሑ። ባህርይ ወዲ ሰብ ነፍሲ ወከፍ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገር የጥምዝ። ሓቀኛ እምነት ከምዚ ዝኣመሰለ ሓገዝ ኣየድልያ። መዓልታዊ እንሓስበሉን እንጽልየሉን ቃል ኣምላኽ፡ ንዓና ዝድለ ኩሉ ወጻኢኣዊ ሓገዝ እዩ።

ምዕራፍ 18 ነብዪ ንኤፍሬም ብሓሶትን ብምጥባርን ምስ ወቐዖ፡ ይሁዳ ግና “ምስ ኣምላኽ ይገዝእ ነበረ፡ ምስቲ ቅዱስ እውን እሙን ነበረ” ብምባል ንርእሱ ኣጸናንዐ። ሆሴእ 11:12። እቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ብዛዕባ ጥፍኣት እስራኤል ዘርኣየና ኣዝዩ ዜሕዝን ትርኢት ነበረ፤ እዚ ምዕራፍ እዚ ግና ኣምላኽ ዘርኢ ኣብርሃም ብምሉኡ ኸም ዘይነጸገ ንምርኣይ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ጉዳያት ይሁዳ ብጽቡቕ ኩነታት ከም ዝነበረ የርእየና። ሮሜ 11:1። ህዝቅያስ ኣብዚ ኣብ ዝፋን ኮይኑ፡

I. መንግስቱ ምምሕያሹ (ቁ. 1-6)።

II. ኣብ ኩሉ ተግባራቱ ምዕዋቱ (ቁ. 7, 8)፣ እዚ ድማ ዓሰርተ ነገዳት ተማሪኾም ኣብ ዝኸዱሉ ዝነበሩ ግዜ እዩ (ቁ. 9-12)።

III. ግናኸ ብሰናክሬም ንጉስ ኣሶር ምውራሩ (ቁ. 13)።

1. ሃገሩ ግብሪ ምኽፋላ (ቁ. 14-16)።

2. የሩሳሌም ምዕጻዋ (ቁ. 17)።

3. ኣምላኽ ምጽራፉ፡ ንሱ ባዕሉ ምጽራፉ፡ ህዝቡ ድማ ብራብሻቄ ብዝተገብረሉ ሕሱም ዘረባ ንምብጻዕ ምሕታቶም (ቁ. 18-37)። እዚ ኸኣ ክሳዕ ክንደይ ጽቡቕ ከም ዝዛዘመ፡ ንዓብዪ መሓየሺና ድማ ክሳዕ ክንደይ ክብረትን ምጽንናዕን ከም ዝኾነ፡ ኣብ ዝቕጽል ምዕራፍ ክንረክብ ኢና።

ቁጽሪ 1-8 ኣብዚ ብዛዕባ ግዝኣት ህዝቅያስ ሓፈሻዊ ጸብጻብ ኣሎና። ዕድሚኡ ምስ ናይ ኣቦኡ ብምምስሳል፡ ኣቦኡ ወዲ ዓሰርተ ሓደን ወይ ዓሰርተ ክልተን ዓመት ከሎ ከም ዝተወልደ ይርአ፣ መለኮታዊ ኣድሕኖት ድማ ናይ ኣቦኡ ገበን ምስ መልአ፡ ንሱ ድማ ንዕድመኡ በጺሑ ንዕዮ ዝበቅዕ ምእንቲ ኪኸውን ገበሮ። ኣብዚ ዘሎ፡

I. ዓብዪ እግዚኣብሔር ዝፈርህነቱ፡ ኣቦኡ ኣዝዩ እኩይን ሕሱምን ካብቶም ዝኸፉኡ ነገስታት ሓደ እኳ እንተ ነበረ፡ ንሱ ግና ካብቶም ዝበለጹ ስለ ዝነበረ፡ እዚ ድማ ኣብ ዝኾነ ሰብ ዘሎ ጽቡቕ ነገር ካብ ባህርይ ዘይኮነስ፡ ካብ ጸጋ፡ ካብ ነጻ ጸጋ፡ ካብ ልዑላዊ ጸጋ ምዃኑ ዜመልክት እዩ። እዚ ጸጋ እዚ ኸኣ፡ ንባህርይ ብምጥሓስ፡ ብባህርዩ ዱር ዝነበረ ናብ ጽቡቕ ዘይቲ ይጥብቕ (ሮሜ 11:24)፣ ከምኡ እውን ጸጋ ንዝዓበዩ ጸገማትን ጉድለታትን ይሰግር፡ ኣሓዝ ንወዱ ጽቡቕ ኣብነት ከም ዘይሃቦን ሕማቕ ትምህርቲ ኸም ዝሃቦን ይገመት፤ ኦርዮ ኻህኑ ድማ ምናልባት መምህሩ ነበረ፤ ኣገልገልቱን ብጾቱን ድማ ንጣኦት ኣምልኾ ዝተዋፈሩ ከም ዝነበሩ ክንገምት ንኽእል ኢና፤ ህዝቅያስ ግና ኣዝዩ ጽቡቕ ኾነ። ጸጋ ኣምላኽ ክሰርሕ ምስ ደለየኸ መን ከልክሎ ይኽእል፧

1. ንሱ ናይ ዳዊት ናይ ሓቂ ወዲ ነበረ፡ ዳዊት ድማ ብዙሓት ዝተበላሸዉ ውሉዳት ነበሩዎ (ቁ. 3)፡ ንሱ ኸኣ ከምቲ ኣቦኡ ዳዊት ዝገበሮ ኩሉ ቕኑዕ ገበረ፡ ምስኡ ኸኣ ኪዳን ተገይሩ ነበረ፡ ስለዚ ድማ ንጥቕሚ እቲ ኪዳን መሰል ነበሮ። ገሊኦም ቕኑዕ ዝገበሩ፡ ግናኸ ከም ዳዊት ዘይነበሩ ኣንቢብና ኢና፡ ምዕ. 14:3። ንሳቶም ከምኡ ዝገበረ ኣምላኽ ስርዓታቱ ኣፍቀርዎን ኣይተጣበቕዎን፤ ህዝቅያስ ግና ካልኣይ ዳዊት ነበረ፡ ከምኡ ዝነበሮ ፍቕሪ ንቓል ኣምላኽን ንቤት ኣምላኽን ነበሮ። ግዜን ሰባትን ሕማቕ ምስ ኮኑ፡ ብርግጽ ካብ ሕማቕ ናብ ዝኸፍአ ይኸዱ እዮም ዝብል ስግኣት ብምሓዝ ኣይንፍራሕ፤ እዚ ኸምኡ ኣይኮነን፡ ከመይሲ ድሕሪ ብዙሓት ሕማቕ ነገስታት፡ ኣምላኽ ከም ዳዊት ዝበለ ንጉስ ኣተንስአ።

2. ንሱ ንመንግስቱ ብቕንኣት ዘሐየሸ ነበረ፡ ከምቲ እንረኽቦ ድማ (2 ዜና 29:3)፡ ገና ንጉስ ምስ ኮነ ብቕልጡፍ ጀመረ፡ ናብ ዝፋን ምስ ደየበ ድማ ብቕልጡፍ ናብ ዕዮ ኣተወ፡ ግዜ እውን ኣየጥፍአን። መንግስቱ ኣዝያ ዝተበላሸወት፡ ህዝቢ ድማ ኣብ ኩሉ ነገር ኣዝዩ ኣምላኽ ዘይፈርህ ከም ዝነበረ ረኸበ። ንሳቶም ኩሉ ግዜ ከምኡ ነበሩ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ግዝኣት ግና ካብ ኩሉ ግዜ ዝኸፍአ ነበረ። ብጽልዋ እቲ እኩይ ኣቦኡ፡ ምሉእ ምድሪ ብጣኦት ኣምልኾ ተዋሒጡ ነበረ፤ መንፈሱ ድማ ንጣኦት ኣምልኾ ተላዕለ፡ ከምቲ ናይ ጳውሎስ ኣብ ኣቴና ዝነበረ፡ ኣቦኡ ከሎ፡ ስለዚ ድማ ስልጣን ኣብ ኢዱ ምስ ኣተወ፡ ንምጥፋኡ ተላዕለ (ቁ. 4)፡ እቲ ህዝቢ ምስኡ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝተጣበቐ ብምግንዛብ፡ ብዘይ ተቓውሞ ክኸውን ከም ዘይክእል ይሓስብ ነይሩ እዩ። (1.) እቶም ምስልታትን ኣግራብን ብቐጥታ ጣኦታዊያን ካብ ኣረማውያን ዝመጹ እዮም ነበሩ። ንሳቶም ከኣ ሰበሮምን ኣጥፍኦምን። ኣቦኡ ባዕሉ እኳ እንተ ኣቕመጦምን ፍቕሪ እውን እንተ ኣርኣየሎም፡ ንሱ ግና ኣይሓለዎምን። ንኣምላኽ ንምኽባር ንወለድና ኽንጸርፍ የብልናን። (2.) እቶም ኣርዑት፡ እኳ እኳ እንተኾነ ብነብያት ኣብ ፍሉያት ኣጋጣሚታት ይጥቀሙሎም ነበሩ፡ ክሳዕ ሽዑ ድማ ብጽቡቕ ነገስታት ይሕለፉ ነበሩ፡ ግናኸ ንቤተ መቕደስ ጸርፊ ነበሩ፡ ነቲ ኣብኡ ጥራይ ኸም ዜምልኹ ዜእዝዝ ሕጊ እውን ጥሕሰት ነበሩ፡ ካብ ቁጽጽር ካህናት ወጻኢ ስለ ዝነበሩ ድማ፡ ንጣኦታዊ ኣምልኾታት ንምእታው ዕድል ይህቡ ነበሩ። ህዝቅያስ ድማ፡ ቃል ኣምላኽ መምርሒኡ ዝገበረ፡ ኣብነት ናይ ቅድሚኡ ዝነበሩ ነገስታት ዘይኮነስ፡ ንሳቶም ኣልገሶም፡ ንምእላዮም ሕጊ ኣውጸአ፡ ነቶም ኣብኡ ዝተሰርሑ ኣብያተ መቕደስን ድንኳናትን መሰውኢታትን ንምፍራስን ንኣጠቓቕማኦም ንምዕጋትን፡ እዚ ሕጊ እዚ ድማ ብሓይሊ ተፈጸመ፤ እቲ መንግስቲ እስራኤል ብሰንኪ ጣኦት ኣምልኾኦም ኣብ ትሕቲኡ ዝነበሩዎ ዘሰምብድ ፍርድታት፡ ንህዝቅያስ ዝያዳ ቕንኣተኛ፡ ንህዝቢ ድማ ዝያዳ ንምእዛዝ ድሉዋት ከም ዝገበሮም ይገመት። ናይ ጎረባብትና ጉድኣት ንዓና መጠንቀቕታ ምስ ዝኸውን ጽቡቕ እዩ። (3.) እቲ ናይ ኣስራዚ ሓዊ ብመጀመርታ መለኮታዊ ትእዛዝ እዩ ነይሩ፡ ግናኸ ንጣኦት ኣምልኾ ስለ ዝተጠቕሙሉ፡ ሰበሮ። ውሉዳት እስራኤል ነዚ ናብ ከነኣን ምስኦም ኣምጺኦምዎ ነበሩ፤ ኣበይ ከም ዘቕመጥዎ ኣይተነግረናን፡ ግናኸ፡ ከም ዝመስል፡ ከም መዘከርታ ናይ ኣምላኽ ጽድቂ ንኣቦታቶም ኣብ በረኻን ከም ባህላዊ መርትዖ ናይ ሓቂ እቲ ዛንታን፡ ዘሁልቍ 21:9፡ ንሕሙማት ንምሕዋይ ናብ ኣምላኽ ንኽምህለሉን ንንስሓ ዝኣተዉ ሓጥኣን ድማ ንምሕረት ናብኡ ንኽምህለሉን ብጥንቃቐ ተሓልዩ ነበረ። ግናኸ ብምሕላፍ ግዜ፡ ንፍጥረት ካብ ፈጣሪ ዝያዳ ኬምልኹ ምስ ጀመሩ፡ ገሊኦም ጎረባብቶም ከም ዝገበሩዎ፡ ካብ ኣረማውያን ዝተለቕሑ ምስልታት ኬምልኹ ዘይደለዩ፡ ብፈታኒ ተደሪኾም ንናይ ኣስራዚ ሓዊ ዕጣን ኬዕጥኑ ጀመሩ፡ ከመይሲ እቲ ሓዊ ብትእዛዝ ኣምላኽ ባዕሉ ዝተሰርሐን ንሳቶም ድማ መሳርሒ ጽቡቕ ዝነበረን እዩ። ህዝቅያስ ግና፡ ብቕንኣት ንኽብሪ ኣምላኽ፡ ንህዝቢ ኬምልኽዎ ጥራይ ኣይከለከለን፡ የግዳስ፡ ዳግማይ ከምኡ ኸይጥቀሙሉ፡ ንህዝቢ ነሑሽታን፡ ማለት ካልእ ዘይኮነስ ቁራጽ ኣስራዚ ምዃኑ ኣርኣዮም፡ ስለዚ ድማ ዕጣን ምዕጣን ንሱ ዘይጠቅምን እኩይን ነገር ምዃኑ ገለጸሎም። ድሕሪኡ ድማ ሰበሮ፡ ማለት፡ ከምቲ ጳጳስ ፓትሪክ ዝገለጾ፡ ናብ ሓመድ ፈርከሶ፡ ኣብ ኣየር ድማ በተኖ፡ ሓንቲ ፍርፋር እኳ ኸይትተርፍ። ገሊኦም እቲ ቕኑዕ ክብሪ ናይ ኣስራዚ ሓዊ ብእኡ ከም ዝጎደለ እንተ ሓሲቦም፡ ኣብ ዮሃንስ 3:14፡ መድሓኒና ንርእሱ ምሳሌ ዝገበሮ፡ ብብዝሒ ከም ዝተመልአ ክረኽቡ እዮም። ጽቡቕ ነገራት፡ ጣኦት ምስ ዝኾኑ፡ ካብ ምሓዝ ንላዕሊ ምፍላይ ይሓይሽ።

3. ኣብዚ ንሱ ፍሉይ ነበረ፡ ቁ. 5። ካብ ኩሎም ነገስታት ይሁዳ፡ ቅድሚኡ ይኹን ድሕሪኡ፡ ከምኡ ዝበለ ኣይነበረን። ኣብ ምምሕያሹ ብኽልተ ነገራት ፍሉይ ነበረ፡—(1.) ትብዓትን ኣብ ኣምላኽ ምትእምማንን። ጣኦት ኣምልኾ ኣብ ምጥፋእ፡ ንተገዛእቱ ምሕማቕን ንምብጻዕ ምቅስቓስን ሓደጋ ነበሮ፤ ንሱ ግና ኣብ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እስራኤል ተወከለ፡ ንሱ ድማ ኣብ ዝገበሮ ኺሕግዞን ካብ ጉድኣት ኬድሕኖን። ኣብ ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ ንምክልኻልን ንምምላስን ዘሎና ጽኑዕ እምነት፡ ኣብ መገዲ ግቡእና፡ ከም ህዝቅያስ፡ ቅኑዓት፡ ትብዓተኛታት፡ ንጡፋት ክንከውን ኣዝዩ ይሕግዘና። ናብ ዝፋን ምስ ደየበ፡ መንግስቱ ብጸላእቲ ከም ዝተኸበበ ረኸበ፡ ግናኸ ከም ኣቦኡ ናብ ወጻኢ ሓገዝ ኣይደለየን፡ የግዳስ ኣብ ኣምላኽ እስራኤል፡ ሓላዊ እስራኤል፡ ተወከለ። (2.) ኣብ ግቡኡ ምጽናዕን ምጽማምን። ኣብዚ ኸምኡ ዝበለ ኣይነበረን፡ ንሱ ብጽኑዕ ውሳነ ንእግዚኣብሔር ተጣበቐ፡ ካብ ምኽታሉ ድማ ከቶ ኣይተፈልየን፡ ቁ. 6። ገሊኦም ቅድሚኡ ዝነበሩ ነገስታት ጽቡቕ ጀሚሮም እኳ እንተ ነበሩ፡ ግናኸ ወዲቖም፤ ንሱ ግና፡ ከም ካሌብ፡ ንእግዚኣብሔር ብምሉኡ ተኸተሎ። ንሱ ኩሉ ጣኦታዊ ኣምልኾታት ጥራይ ኣየጥፍአን፡ የግዳስ ትእዛዛት ኣምላኽ እውን ሓለወ፡ ኣብ ኩሉ ነገር ድማ ንግቡኡ ብሕልና ገበሮ።

II. ዓብዪ ብልጽግናኡ፡ ቁ. 7, 8። ንሱ ምስ ኣምላኽ ነበረ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣምላኽ ምስኡ ነበረ፡ ፍሉይ ምህላው ኣምላኽ ምስኡ ስለ ዝነበረ ድማ፡ ናብ ዝኸደሉ ኩሉ ይበልጽ ነበረ፡ ኣብ ኩሉ ተግባራቱ፡ ኣብ ውግኣቱ፡ ኣብ ህንጻታቱ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ምምሕያሹ፡ ዘደንቕ ዓወት ረኸበ፡ ከመይሲ እቲ ጽቡቕ ዕዮ ካብቲ ዝተጸበዮ ንላዕሊ ብቕልጡፍ ተፈጸመ። ዕዮ ኣምላኽ ንኽብሩን ብሓይሉን ዝገብሩ፡ ኣብኡ ኺበልጹ ይጽበዩ። ሓቂ ዓብዪ እያ እሞ ክትሰፍን እያ። ንርእሱ ዕዉት ኮይኑ ምስ ረኸበ፡

1. ኣቦኡ ብሕሱም ዝተገዝኣሉ ቀንዲ ኣርዑት ንጉስ ኣሶር ኣርሓቐ። እዚ ንዕኡ ምብጻዕ ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ ከመይሲ ንጉስ ኣሶር ከምኡ ይጽውዖ ነበረ፤ ግናኸ እዚ ናይ ዘውዱ ቕኑዕ መሰላት ምጽናዕ ነበረ፡ እዚ ድማ ኣሓዝ ኬርሕቖ ስልጣን ኣይነበሮን። እዚ ደፋር ቃልሲ ብቕልጡፍ ምግባሩ ዘይጥንቁቕ እንተ ነበረ እኳ፡ ገሊኦም ከም ዝሓስብዎ ግና፡ ዘይፍትሓዊ ከም ዝነበረ ኣይርእየን፤ ንጣኦት ኣምልኾ ናይ ህዝብታት ምስ ኣርሓቖ፡ ቀንዲ ኣርዑት ጭቆናኦም እውን ኬርሕቕ ይኽእል ነበረ። ናብ ሓርነት ዝወስድ ዝተረጋገጸ መገዲ ንኣምላኽ ምግልጋል እዩ።

2. ንፍልስጥኤማውያን ብሓይሊ ኣጥቅዐ፡ ክሳዕ ጋዛ ድማ ወቕዖም፡ ንገጠራት እውን ንዝተዓርደ ከተማ እውን፡ ንግምቢ ሓለውትን ንዝተዓርዳ ከተማታትን፡ ኣብ ግዜ ኣቦኡ ዝተቖጻጸርዎም ቦታታት ድማ ኣርሓቖም፡ 2 ዜና 28:18። ኣቦኡ ዘምጽኦም ብልሽዋት ምስ ኣጽረየ፡ ኣቦኡ ዝሰኣኖም ንብረታት ኬመልስ ይጽበ ነበረ።