1ይ ሳሙኤል 6

6:1-9 ፍልስጥኤማውያን ብምህላው ታቦት ሾውዓተ ወርሒ ተቐጽዑ፤ እዚ ድማ ቀልጢፎም ናብ ቤቶም ክመልስዎ ስለዘይደለዩ፡ ንሳቶም መቕጻዕቲ ኮይኑዎም። ሓጥኣን ካብ ሓጢኣቶም ክፍለዩ ብምእባዮም ስቓዮም የንውሑ። እስራኤላውያን ንታቦት ንምምላስ ጻዕሪ ኣይገበሩን። ወይለኹ! ንሃይማኖት ክንብል ዘሎና ትኩረት ካብ ኩሉ ካልእ ነገራት ቀዳምነት ዝወሃቦ ኣበይ ክንረክብ? ኣብ ግዜ ህዝባዊ ሽግር ንርእስና፡ ንስድራናን ንሃገርናን ንፈርህ፤ ግናኸ ንታቦት ኣምላኽ መን ይግደሰሉ? ወንጌል ተባሪኽናሉ ኢና፡ ግናኸ ብምልማስ ወይ ብንዕቀት ይርአ። እንተተወሲዱና ክንገርም ኣየድልየናን፤ ንብዙሓት ሰባት እዚ እቲ ዝኸበደ መዓት እኳ እንተኾነ፡ ሓዘን ኣይምስአሎምን። ዝኾነ ይኹን መርገጺ ከም ክርስትና ዘሐጕሶም ብዙሓት ሰባት ኣለዉ። ግናኸ እቶም ንቤት ኣምላኽ፡ ንቓሉን፡ ንኣገልግሎቱ ኣምላኽን ካብ ሃብቶም ንላዕሊ ዝብለጹ፡ ምጥፋእ እዞም በረኸታት እዚኣቶም ካብ ሞት ንላዕሊ ዝፈርሑ ኣለዉ። ሕሱማት ሰባት ንእምነቶም ወይ ንቅኑዕ ሕሊናኦም ብቐሊሉ ንምግንጣል ክንደይ ድሉዋት እዮም፤ ሽግር ኣብ ዝረኽቦም ድማ እዚ ከም ዘጋጣሚ ዝኾነን፡ እቲ መቕሰፍቲ ድምጺ ከምዘይብሉን፡ ክሰምዕዎ ወይ ክእዘዝዎ ዘይግባእ ምዃኑ ይኣምኑ!

ምዕራፍ 6 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ ታቦት ናብ ምድሪ እስራኤል ምምላሱ ንርኢ። ሕጂ ድማ ብሓጎስ ክንከታተሎን ክንምርምሮን ኢና።

I. ፍልስጥኤማውያን ብምኽሪ ኻህናቶም (ቁ. 1-11)፡ ንሓጢኣቶም ምእንቲ ኺድበስ ኢሎም ንኣምላኽ እስራኤል ሃብታም ህያባት ገይሮም (ቁ. 3-5)፡ እንተኾነ ግን፡ እተን ላሕሚታት ብተፈጥሮአን ናብ ምድሪ እስራኤል ከይዶም እንተዘይኮይኑ፡ ንታቦት ንምምላስ ብሓሳብ ከም ዝሰደድዎ (ቁ. 8, 9)።

II. እስራኤላውያን ከመይ ገይሮም ከም እተቐበልዎ።

1. ብዓብዪ ሓጎስን መስዋእቲ ምስጋናን (ቁ. 12-18)።

2. ብዓብዪ ድፍረት ንምርኣይ ብዝገበሩዎ ፍትወት፡ ብዙሓት ካብኣቶም ሞይቶም፡ እዚ ድማ ንታቦት ናብ ካልእ ከተማ ንምስዳድ ኣገዲድዎም (ቁ. 19-21)።

ቁጥር 1-9 እቲ ናይዚ ምዕራፍ እዚ ናይ መጀመርታ ቓላት፡ ታቦት ንኽንደይ እዋን ተማሪኹ ከም ዝጸንሐ ይነግረና—ኣብ ምድሪ ፍልስጥኤማውያን ሸውዓተ ወርሒ ጸኒሑ። ኣብ ግራት ፍልስጥኤማውያን (ከምኡ ድማ ኣብቲ ቐዳማይ ጽሑፍ ይርከብ)፡ ገሊኦም ከም ዝእክብዎ፡ ኣብ ኩለን ከተማታቶም ድሕሪ ምፍታኖም፡ ንነፍሲ ወከፍ ነባሪ ሓደጋ ከም ዝኾኖ ምስ ረኸቡ፡ ኣብ መወዳእታ ናብ ግልጽ ግራውቲ ሰደድዎ፡ ኣብኡ ድማ ብዙሓት ኣናጹ ኻብ ምድሪ ወጺኦም፡ እቲ በጺሑ ዝነበረ እኽሊ ኣጥፍኡን ንምድሪ ኣበላሸዉዋን። በዚ ፍርዲ እዚ ተቐጺዖም (ቁ. 5)፡ እንተኾነ ግን ኣብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ኣይተጠቕሰን፤ ስለዚ ኣምላኽ፡ ታቦት ክሳዕ ዝማረኸሎም፡ ናብ ዝኾነ ይኹን ቦታ እንተ ወሰድዎ፡ መርገም ከም ዝኾኖም ኣፍሊጥዎም። ኣብ ከተማኻ ረጊምካ ትኸውን፡ ኣብ ግራትካ ድማ ረጊምካ ትኸውን። ዘዳግም 28:16። እንተኾነ ግን፡ መብዛሕትኦም ከምቲ ንሕና እንትርጕሞ፡ ምድሪ ፍልስጥኤማውያን ማለት እዩ።

1. እስራኤል ንሸውዓተ ወርሒ ብዘይምህላው ታቦት፡ እቲ ፍሉይ ምልክት ምህላው ኣምላኽ፡ ተቐጺዖም። ድንኳን ብዘይኡ ክንደይ ባዶ ኮይኑ! እታ ቅድስቲ ከተማ ሕጂ ክንደይ በረኻ ኮይና፡ እታ ቅድስቲ ምድሪ ድማ ምድረበዳ! ንጽቡቕ ሰባት ኣብ መንጎኦም፡ ብፍላይ ድማ ንሳሙኤል፡ ዘሕዝን ግዜ ምንባሩ ኣየጠራጥርን እዩ፤ እንተኾነ ግን፡ ከምቲ ንሕና ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጸበባ፡ ካብ ምቾት ህዝባዊ ስርዓታት ክንፍለ ንኸሎና፡ ንርእሶም ዜጸናንዑሉ ዝነበሮም ነገር እዚ እዩ፡ ታቦት ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ይኹን እምበር፡ እግዚኣብሔር ኣብ ቅዱስ ቤተ መቕደሱ ኣሎ፡ ዝፋን እግዚኣብሔር ኣብ ሰማይ እዩ፡ ብእምነትን ጸሎትን ድማ ኣብኡ ብድፍረት ክንቀርብ ንኽእል ኢና። ታቦት ርሑቕ ክኸውን ከሎ፡ ኣምላኽ ኣብ ጥቓና ክህልወና ይኽእል እዩ።

2. ፍልስጥኤማውያን ንሸውዓተ ወርሒ ብምህላው ታቦት ተቐጺዖም፤ ንሳቶም ቀደም ናብ ቤቶም ስለ ዘይሰደድዎ፡ ንነዊሕ እዋን ሓደጋ ኮይኑሎም ነይሩ። ማስታወሻ፡ ሓጥኣን ንሓጢኣቶም ብምእባይ፡ ንመከራኦም የናውሕዎ። ልቢ ፈርኦን ንህዝቢ ንኸይሰድድ እንተዘይተደሪቑ ነይሩ፡ መዓት ግብጺ ካብ ዓሰርተ ንታሕቲ ምኾነ። እንተኾነ ግን፡ ኣብ መወዳእታ፡ ታቦት ክምለስ ከም ዘለዎ ተወሰነ፤ ካልእ መፍትሒ የለን፡ እንተ ደኣ ሓቢኦምዎ፡ ይጠፍኡ እዮም።

I. ብዛዕባኡ ንኻህናትን ንጠንቋሎን ተማኸሩ (ቁ. 2)። ንሳቶም ብሕግታት ጥበብን ብስርዓታት ኣምልኾን ምድሓንን ዝበለጸ ዝፈልጡ እዮም ተባሂሎም ይሕሰቡ ነይሮም። እስራኤላውያን ድማ ጎረባብቶም ስለ ዝነበሩ፡ ብስርዓታት ሃይማኖቶም ድማ ካብ ኩሎም ህዝብታት ዝበለጹ ስለ ዝነበሩ፡ ብሕጎታቶምን ልማዳቶምን ንምፍላጥ ፍትወት ከም ዝነበሮም ኣየጠራጥርን እዩ፤ ስለዚ ድማ፡ ንሳቶም፡ ንታቦት እግዚኣብሔር እንታይ ክንገብሮ ኢና፧ ኢሎም ምሕታት ግቡእ ነይሩ። ኩሎም ህዝብታት ንኻህናቶም፡ ከምቶም ኣፎም ፍልጠት ዝሕልዉ ሰባት ገይሮም ይርእይዎም ነይሮም። ፍልስጥኤማውያን ጠንቋሎ ነይሮምዎም ድዮም፧ ንሕና ድማ መምህራን ኣሎና፡ ብእኦም ድማ ብኸመይ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክንመጽእ ከም ዘሎናን ኣብ ቅድሚ ልዑል ኣምላኽ ክንስግድ ከም ዘሎናን ክንሓትት ይግባእ።

II. ንሳቶም ምኽሮም ብምሉኡ ሃቡ፡ ብሓደ ድምጺ ድማ ዝሰማምዑ ይመስሉ። ከም ፈተውቲ ሃገሮም፡ ከይተሓተቱ፡ ብወግዒ ምኽሪ ዘይሃቡ ምዃኖም ዘገርም እዩ።

1. ንታቦት ምምላስ ኣዝዩ ኣድላዪ ምዃኑ፡ ካብ ኣብነት ፈርኦንን ግብጻውያንን (ቁ. 6) ኣጕሊሖም ነገሩዎም። ገሊኦም፡ ምናልባት፡ ክእዘዙ ዘይደልዩ ነይሮም ይኾኑ፡ ንታቦት ድማ ንሓጺር እዋን ክሕዝዎ ደልዮም ነይሮም ይኾኑ፡ ንሳቶም ድማ ከምዚ ኢሎም ተዛረብዎም፡ ልብኹም ስለምንታይ ከም ግብጻውያንን ፈርኦንን ተደሪቕኩም፧ ንሳቶም ብታሪኽ ሙሴ ጽቡቕ ገይሮም ዝፈልጡ ነይሮም ይመስል፡ ካብኡ ድማ ኣብነታት ክጠቕሱ ይኽእሉ ነይሮም። ካብቲ ዝተረፈ ናይ ፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ዓመጸኛታት ሓጥኣን ዝርከብ ጸብጻባት፡ እዚ ጽቡቕ ኣጠቓቕማ ክንገብረሉ ይግባእ፡ ብእኦም ድማ ከምኦም ልብና ከይንደርቕ ክንጠንቀቕ ይግባእ። ብተሞክሮ ካልኦት ሰባት ምምሃር ካብ ብገዛእ ርእስና ምምሃር ኣዝዩ ዝቐለለ እዩ። ግብጻውያን ኣብ መወዳእታ ንእስራኤል ክሰድዱ ተገዲዶም፤ ስለዚ ፍልስጥኤማውያን ብግዜኡ ንታቦት ክሰድዱ ይእዘዙ።

2. ንታቦት ክመልሱ ከለዉ፡ መስዋእቲ በደል ከምኡ ምስኡ ክሰድዱ ምኸሩ (ቁ. 3)። ኣምላኽ ካልኦት ህዝብታት ዝኾነ ይኹን ይኹን እምበር፡ ንሳቶም ኣምላኽ እስራኤል ቀናእ ኣምላኽ ምዃኑን፡ ካብ ህዝቡ መስዋእቲ ሓጢኣትን መስዋእቲ በደልን ብኸመይ ብጽኑዕ ከም ዝሓትት ይፈልጡ ነይሮም፤ ስለዚ ድማ፡ ንታቦቱ ብምምራኽ ዝተሰምዖ ሕርቃን ክንደይ ዓብዪ ምዃኑ ምስ ረኸቡ፡ እቶም ምስኡ ከምዚ ዝኣመሰለ ባእሲ ዝነበሮም፡ ብዝኾነ ይኹን መገዲ መስዋእቲ በደል ክመልሱሉ ኣለዎም፡ ብኻልእ መገዲ ድማ ክሓውዩ ኣይትጽበዩ። ዝተጎድአ ፍትሒ ምትካእ ይሓትት። ክሳዕ እዚ ድማ ተፈጥሮኣዊ ብርሃን ንሰብ መሃሮ። እንተኾነ ግን፡ እቲ ምትካእ እንታይ ክኸውን ከም ዘለዎ ክሓስቡ ምስ ጀመሩ፡ ኣብ ሓሳባቶም ኣዝዮም ከንቱ ኮኑ። እንተኾነ ግን፡ ከምቲ ፍልስጥኤማውያን ንታቦት ዝገበሩዎ፡ ብፍቓዳዊ ሓጢኣት ሓቂ ኣብ ዓመጽ ዝሓበሱ (ሮሜ 1:18)፡ ነቲ ከምዚ ገይሮም ዝጎድእዎ ሰብ፡ ብመስዋእቲ ሓጢኣት እንተዘይኮይኑ፡ ሰላም ክገብሩ ከም ዘይኽእሉ ክድምድሙ ይኽእሉ እዮም፤ ንሓጢኣት ከርሕቕ ዝኽእል ድማ ሓደ ጥራይ ምዃኑ ንፈልጥ።

3. እዚ መስዋእቲ በደል እዚ፡ ንመቕጻዕቲ ዓመጻኦም መእመኒ ክኸውን ከም ዘለዎ መምርሒ ሃቡ፡ በዚ ድማ ከም ዝተሳዕሩን ዝተኣዘዙን፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ድማ በደለኛታት ምዃኖም ንርእሶም ሓፍረት ክገብሩ፡ ንኣምላኽ እስራኤል ድማ ከምቲ ብርቱዕ ሰዓርኦምን ቅኑዕ ተበቓልኦምን ክብሪ ክህቡ (ቁ. 5)። ምስሊ እቲ ሕማም ኪገብሩ ነይርዎም፡ ማለት፡ ናይቲ ዝተሰቃዩሉ ሕበጣን ቁስልን፡ በዚ ድማ ነቲ ናይቲ ዘሕፍር ሕማም ውርደት ብገዛእ ተግባሮም ዘለኣለማዊ ገበሩ (መዝሙር 78:66)፡ ከምኡ ድማ ምስሊ እተን ንምድሪ ዘበላሸዋ ኣናጹ፡ በዚ ድማ ንኹሉ ዝኽእል ሓይሊ ኣምላኽ እስራኤል ኣመኑ፡ ንሱ ድማ ኣብ መዓልቲ ዓወቶም እኳ እንተኾነ፡ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ንኣሽቱን ንዕቀት ዝግበኦምን እንስሳታት ክቐጽዖምን ከዋርዶምን ዝኽእል እዩ። እዘን ምስልታት እዚኤን ካብ ወርቂ፡ እቲ ዝበለጸ ክቡር ብረት፡ ክስርሓ ነይርወን፡ እዚ ድማ ምስ ኣምላኽ እስራኤል ሰላም ንምግባር ብዝኾነ ይኹን ዋጋ ብሓጎስ ከም ዝገዝኡ፡ ብወርቂ፡ ብብዙሕ ጽሩይ ወርቂ፡ ኣዝዩ ኸቢድ ዋጋ ከም ዝኸፍሉ ከም ዘይሓስቡ ንምሕባር እዩ። እተን ወርቃውያን ሕማማት፡ ብቑጽሪ ሓሙሽተ ክኾና ነይርወን፡ ከም ቁጽሪ እቶም ገዛእቲ፡ እቶም ድማ ኩሎም በዚ ሕማም እዚ ዝተጠቕዑ ይመስል፡ ከምኡ ድማ ክቕበልዎ ፍቑዳት ነይሮም፤ እተን ወርቃውያን ኣናጹ ድማ ሓሙሽተ ክኾና ምኽሪ ተዋሂቡ ነይሩ፡ እንተኾነ ግን፡ እታ ብምልእታ ሃገር ብኣናጹ ስለ ዝተጠቕዐት፡ ብኻልኣይ ሓሳብ፡ ብቑጽሪ እተን ዝተዓርዳ ከተማታትን እተን ገጠራት ዓድታትን ዝበዝሓ ሰዲዶም ይመስል (ቁ. 18)። ኻህናቶም ሓደ መዓት ኣብ ኩሎም ከም ዝነበረ ኣዘኻኸርዎም፤ ኩሎም ስለ ዝተቐጽዑ፡ ኩሎም በደለኛታት ምዃኖም ብንጹር ተነጊርዎም ስለ ዝነበረ፡ ንሓድሕዶም ክወቕሱ ኣይከኣሉን። እቲ ንበደሎም መስዋእቲ በደል ንምቕራብ ዝገበሩዎ ሓሳብ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ምስ መለኮታዊ ምግላጽ ዝሰማማዕ ነይሩ፤ እንተኾነ ግን፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገራት ከም መስዋእቲ በደል ምልኣኽ ኣዝዩ ዘይተለምደ ነይሩ፡ ብሕጊ ሙሴ ዝተሰርዐ መገዲ ዕርቂ ብንጹር ከም ዘይፈልጡ ድማ የርኢ ነይሩ፤ ኣብኡ ድማ ኩሉ ግዜ፡ ንነፍሲ ዝድብስ ደም እዩ እምበር ወርቂ ከም ዘይኮነ ይርአ።

4. በዚ ድማ ካብቲ መዓት ንምድሓን ሓጋዚ መገዲ ከም ዝወስዱ ተስፋ ክገብሩ ኣተባብዕዎም፡ ክትሓውዩ ኢኹም (ቁ. 3)። ምኽንያቱ፡ እቲ ሕማም፡ ሓካሞም ዝመኸሩዎ ኩሉ መገዲ ሕክምና ብጽኑዕ ይቃወም ነይሩ ይመስል። "ስለዚ ንታቦት ይምልስዎ፡ ሽዑ ድማ" ይብሉ፡ "ኢዱ ስለምንታይ ካባኻትኩም ከም ዘይተረሓቐት ክትፈልጡ ኢኹም፡ ማለት፡ በዚ ድማ ንታቦት ብምሓዝኩም ከምዚ ተቐጺዕኩም እንተኾይንኩም ክርአ እዩ፤ እንተኾይኑ ድማ፡ ምስ ምምላስኩም እቲ መዓት ክውዳእ እዩ።" ኣምላኽ ከምዚ ዝኣመሰለ ፈተና ንህዝቡ ገይሩሎም እዩ፡ ምናልባት ምምሕያሾም ምድሓኖም ይኸውን። ሕጂ በዚ ፍትኑኒ፡ ይብል እግዚኣብሔር ጐይታ ሰራዊት፡ ሚልክያስ 3:10፤ ሃጌ 2:18, 19። እንተኾነ ግን፡ ብጥርጣሬ ተዛረቡ (ቁ. 5)፡ ምናልባት ኢዱ ካባኻትኩም የቕልል ይኸውን፤ ከምኡ ድማ ሕጂ እቲ ፍርዲ ካብ ኢድ ኣምላኽ ክመጽእ ከም ዝኽእል፡ እንተኾነ ግን ታቦት ምስ ተመልሰ ብኡ ንብኡ ከም ዘይርሕቕ ክሓስቡ ጀመሩ፤ ብዝኾነ ይኹን፡ እዚ ንምሕረት ንምርካብ ዝበለጸ መገዲ ነይሩ። ምኽንያት ኣርሕቕ እሞ ውጽኢት ክውዳእ እዩ።

5.