1ይ ነገስት 2

ምዕራፍ 2 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ ዳዊት እናዓረበ፡ ሰሎሞን ድማ ብሓንሳእ እናዓረገ ንርኢ።

I. ግዝኣት ዳዊት ምስ ህይወቱ ምዝዛሙ። 1. ንኣምላኽ ኬገልግል ብሓፈሻ (ቁ. 1-4)፡ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ዮኣብ፡ ባርዚላይን ሲምኢን (ቁ. 5-9)፡ ኣብ ዓራት ሞቱ ንሰሎሞን ዝሃቦ ትእዛዝ። 2. ሞቱን ምቕባሩን፡ ዓመታት ግዝኣቱን (ቁ. 10, 11)።

II. ምጅማር ግዝኣት ሰሎሞን (ቁ. 12)። ሰሎሞን ንጉስ ሰላም ኪኸውን እኳ እንተ ነበረ፡ ግዝኣቱ ግና ብገለ ፍሉያት ተግባራት ፍርዲ ጀመረ። 1. ንኣዶንያስ፡ ንሱ ንስልጣን ብምምባዩ ሞት ፈረዶ (ቁ. 13–25)። 2. ንኣብያታር፡ ምስ ኣዶንያስ ብምውጋኑ ካብ ሊቀ ኻህንነቱ ኣውረዶ (ቁ. 26, 27)። 3. ንዮኣብ፡ ንሱ ብሰንኪ እቲ ዝገበሮ ክሕደትን ቅድሚኡ ዝፈጸሞ ቅትለትን ሞት ፈረዶ (ቁ. 28–35)። 4. ንሲምኢ፡ ንዳዊት ብምርጋሙ ናብ የሩሳሌም ሓጸሮ (ቁ. 36–38)፡ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ድማ ንሕግታት ብምጥሓሱ ሞት ፈረዶ (ቁ. 39–46)።

ቁጥር 1-11 እቲ ዓብይን ሕያዋይን ሰብኣይ ዳዊት፡ ኣብዚ እናሞተ ዝነበረ ሰብኣይ (ቁ. 1)፡ ከምኡውን ዝሞተ ሰብኣይ (ቁ. 10) እዩ። ድሕሪ እዚ ህይወት እዚ ካልእ ህይወት ምህላዉ ጽቡቕ እዩ፡ ምኽንያቱ ሞት ንኹሉ ክብሪ እዚ ህይወት እዚ የበላሽዎ እሞ ናብ ሓመድ የውርዶ። ኣብዚ ንረክብ፡

I. ዳዊት ክመውት ከሎ፡ ንወዱን ንወራሲኡ ተባሂሉ ንዝተሰየመን ሰሎሞን ዝሃቦ ትእዛዝን መምርሒታትን። ንሱ እናደኸመ ከም ዝኸደ ይስምዖ ነበረ፡ ነዚ ኺእመን ወይ ብዛዕባ ሞት ኪሰምዕ ወይ ኪዛረብ ኣይፈርሕን ነበረ። “ኣነ ኸኣ ከም ኩሉ ምድሪ እኸይድ ኣሎኹ።” ቁ. 2። እብራይስጢ፡ “ኣነ ኣብኡ እመላለስ ኣሎኹ።” መዘክር፡ ሞት መገዲ እዩ። ንህይወት ምዝዛም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናብ ዝሓሸ ህይወት መተሓላለፊ እዩ። ንኹሉ ምድሪ፡ ኣብ ምድሪ ንዝነብሩን ባዕላቶም ምድሪ ንዝኾኑን ኩሎም ደቂ ሰብ መገዲ እዩ፡ ስለዚ ድማ ናብ ምድሮም ኪምለሱ ኣለዎም። እቶም ደቂ ሰማይን ወረስቲ ሰማይን እውን መገዲ ኩሉ ምድሪ ኺኸዱ ኣለዎም፡ ኪሞቱ ግድነት እዩ። ግናኸ፡ በዚ መገዲ እዚ፡ ብሸለልያ ጽላል ሞት እናሓለፉ ብሓጎስ ይኸዱ፡ መዝሙር 23:4። ነብያትን ንጉሳትን እውን፡ ካብ ትንቢት ወይ ንግስና ዝበለጸ ብርሃንን ክብርን ንምርካብ በዚ መገዲ እዚ ኺኸዱ ኣለዎም። ዳዊት በዚ መገዲ እዚ ይኸይድ ስለ ዘሎ፡ ንሰሎሞን እንታይ ኪገብር ከም ዘለዎ መምርሒ ይህቦ።

1. ብሓፈሻ ንትእዛዛት ኣምላኽ ኪሕሉን ንግቡኡ ብሕሊና ኪፍጽምን ኣዘዞ፡ ቁ. 2-4። ንሱ ንሰሎሞን ዝሃቦ መምርሒታት፡ (1.) ዚምርሓሉ ጽቡቕ ስርዓት—መለኮታዊ ፍቓድ፡ “በዚ ተመሓደር።” እቲ ዳዊት ዝሃቦ ትእዛዝ፡ ንትእዛዝ እግዚኣብሔር ኣምላኹ ኪሕሉ እዩ። ስልጣን ዝመውት ኣቦ ዓብዪ እዩ፡ ግናኸ ምስ ስልጣን ህያው ኣምላኽ ዚወዳደር ኣይኮነን። ብእግዚኣብሔር ኣምላኽና እተዋህበና ዓበይቲ ኣደራሽታት ኣለዉና—ከምቶም ጸብጻብ ዚህቡ መጠን ብጥንቃቐ ንሕለዎም። ከምኡውን ጽቡቕ ስርዓታት ኣለዉና፡ ብእኦም ኪንመሓደር ኣሎና—ንእኦም እውን ንሕለዎም። እቲ ጽሑፍ ቃል ስርዓትና እዩ። ሰሎሞን ባዕሉ ከምቲ ኣብ ሕጊ ሙሴ እተጻሕፈ ኪገብር ኣለዎ። (2.) ዚዓየሉ ጽቡቕ መንፈስ፡ “በርትዕ፡ ሰብኣይ ምዃንካ ድማ ኣርኢ”፡ ብዕድመኡ ህጻን እኳ እንተ ነበረ። እቶም ንትእዛዝ እግዚኣብሔር ኣምላኾም ኪሕልዉ ዚደልዩ፡ ጽንዓት ኪለብሱ ኣለዎ። (3.) ነዚ ኩሉ ጽቡቕ ምኽንያታት። እዚ ብብቕዓት ኪሕግዝ እዩ፡ [1.] ንብልጽግና መንግስቱ። ኣብ ኩሉ እትገብሮ ኽትሰልጥን፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዕዮኻ ብኽብርን ብዕግበትን ኽትዕወት መገዲ እዩ። [2.] ንዘለኣለማዊነቱ፡ “እግዚኣብሔር ብዛዕባይ ዝተዛረቦ ቓሉ ኺቕጽልን ኬጽንዕን ምእንቲ።” እቶም ንዋጋ እቲ ተስፋ፡ እቲ ቅዱስ ኣደራሽ፡ ብግቡእ ዚፈልጡ፡ ንውርሻኡ ንምሕላው ኪጭነቑን፡ ድሕሪኦም ዚመጹ ድማ ንእኡ ዚቖርጽዎ ነገር ከይገብሩ ኺምነዩን ግድነት እዩ። ነፍሲ ወከፍ፡ ኣብ ወለዶኡ፡ ብተኸታታሊ ንትእዛዝ ኣምላኽ ይሕሉ፡ ሽዑ ኣምላኽ ቃሉ ኸም ዚቕጽል ርግጽ እዩ። ንትእዛዝ ክሳዕ ዘይሓደግናዮ፡ ንተስፋ ኣይንሓድጎን። ኣምላኽ ንዳዊት፡ መሲሕ ካብ ወገኑ ኸም ዚመጽእ ተስፋ ሂብዎ ነበረ፡ እቲ ተስፋ ድማ ፍጹም ነበረ። ግናኸ፡ ኣብ ዝፋን እስራኤል ሰብኣይ ከም ዘይጠፍኦ ዝሃቦ ተስፋ ብዝምድና እዩ ነይሩ—ዘርኡ ብግቡእ እንተ ተመሓዲሩ። ሰሎሞን፡ ኣብ ዘመኑ፡ ነቲ ብዝምድና እተዋህበ ተስፋ እንተ ፈጺምዎ፡ ንዘለኣለማዊነት እቲ ተስፋ ግደኡ ይፍጽም። እቲ ብዝምድና እተዋህበ ተስፋ፡ ንሱ ኣብ ኩሉ ስርዓታቱ ብቕንዕና፡ ብቕንኣትን ብጽንዓትን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ኪመላለስ እዩ። ነዚ ድማ፡ ንመገዱ ኺጥንቀቕ ኣለዎ። ኣብ ሃይማኖትና ንዘሎና ጽንዓት፡ ካብ ጥንቃቐን ምጥንቃቕን ዝበለጸ ኣድላዪ ነገር የለን።

2. ንገለ ፍሉያት ሰባት እንታይ ኪገብር ከም ዘለዎ መምርሒ ይህቦ፡ ምእንቲ ኣብ ፍርዲ ንገለ ሰባት ዘለዎ ጉድለት ኪመልእ፡ ንኻልኦት ድማ ሕያውነት ኪገብር። (1.) ብዛዕባ ዮኣብ፡ ቁ. 5። ዳዊት ንኣብኔር ቀጺሉ ድማ ንኣማሳ፡ ክልቲኦም ዓበይቲ ሰባት፡ ሓለፍቲ ሰራዊት እስራኤል፡ ብምቕታሉ፡ ንሕጊ እንደገና ተገዛኢ ምስ ገበረ ኸሎ፡ ምሕራሙ ጽቡቕ ከም ዘይነበረ ሕጂ ይፈልጥ ነበረ። ንሳቶም ብኽሕደት ቀተሎም (ደም ውግእ ብሰላም ኣፍሰሰ)፡ ንዳዊት ድማ በደሎ፡ “ንሱ ኣብኡ እንታይ ከም ዝገበረኒ ትፈልጥ ኢኻ።” ቅትለት ዜጋ ንንጉስ በደል እዩ፡ ንእኡ ክሳራ እዩ፡ ንሰላም እቲ ልዑል ጐይታና ንጉስ ድማ ዚጻረር እዩ። እዚ ቅትለት እዚ ብፍላይ ንዳዊት ዚጻረር ነበረ፡ ኣብ ልዕሊ ስሙ ጽልዋ ነበሮ፡ ንሱ በቲ ግዜ እቲ ምስቶም ግዳያት ኣብ ዝርርብ ነበረ፡ ንጥቕሙ ድማ ኣብ ሓደጋ ኣእተዎ፡ እዚ ድማ ንሳቶም ኬገልግልዎ ዚኽእሉ ነበሩ። ገዛእቲ ተበቐልቲ ደም እቶም ዚሓልይዎም እዮም። እቲ ዮኣብ ዝገበሮ ገበን ዝኸፍአ ዝገበሮ፡ ንሓጢኣቱ ዘይሓፈረ፡ ንመቕጻዕቱ ድማ ዘይፈረሐ ምዃኑ እዩ፡ ግናኸ ንፍትሒ ኣምላኽን ንጉስን ብምጽራር፡ ብዘይፍርሃት ብደም ንጹሃት ዝተበከለ መሓዘርን ኣሳእንን ለበሰ። ዳዊት ናብ ጥበብ ሰሎሞን ኣመሓለፎ (ቁ. 6)፡ ናብ ፍርዱ ኸም ዝሓደጎ ድማ ኣመላኸተ። “ሽበት ኣለዎ፡ ኪቕረጽ ምሕረት እዩ፡ ምኽንያቱ ብቕሩብ ባዕሉ ኺወድቕ እዩ” ኣይትበል። ኣይፋል፡ ብሰላም ናብ መቓብር ኣይውረድ። ነዊሕ እኳ እንተ ተናወሐ፡ ኣብ መወዳእታ ኺሕሰብ እዩ። ግዜ ንገበን ዝኾነ ሓጢኣት፡ ብፍላይ ድማ ንቕትለት ኣየጥፍኦን። (2.) ብዛዕባ ስድራቤት ባርዚላይ፡ ንሳቶም ብሰንኪ ባርዚላይ ሕያውነት ኪገብር ኣዘዞ፡ ንሱ በዚ ግዜ እዚ ሞይቱ ኪኸውን ይኽእል እዩ፡ ቁ. 7። ዳዊት ኣብ ዓራት ሞቱ ኸሎ፡ እቲ ዝተገብረ በደላት ኪዝክር ከሎ፡ እቲ ዝተገብረ ሕያውነት ኪርስዕ ኣይከኣለን፡ ግናኸ ንወዱ ኪመልሶም ከም ትእዛዝ ገዲፍዎ። መዘክር፡ እቲ ካብ ኣዕሩኽና ዝረኸብናዮ ሕያውነት ኣብ መቓብሮም ወይ ኣብ መቓብርና ኪቕበር የብሉን፡ ግናኸ ደቅና ንደቆም ኪመልስዎ ኣለዎ። ካብዚ ኸኣ ሰሎሞን እዚ ስርዓት እዚ ረኸበ (ምሳሌ 27:10)፡ “ንብጻይካን ንብጻይ ኣቦኻን ኣይትሕደጎ።” ጳውሎስ ንስድራቤት ኦኔሲፎሩስ፡ ንሱ ብዙሕ ግዜ ዘሐደሶ፡ ይጽሊ ነበረ። (3.) ብዛዕባ ሲምኢ፡ ቁ. 8, 9። [1.] ገበኑ ይዝከር፡ “ብኸቢድ መርገም ረጊሙኒ።” እቲ ዝኸፍአ ዝገበሮ፡ ኣብ መከራኡ ኸሎ ስለ ዝጸረፎን ኣብ ቁስሉ ሓምጺ ስለ ዘፍሰሰሉን እዩ። ኣይሁድ፡ እዚ ኸቢድ መርገም ዝገበሮ ሓደ ነገር፡ ካብቲ ኣብ 2 ሳሙኤል 16 እተጠቕሰ ኩሉ ብተወሳኺ፡ ሲምኢ ብዘርኡ ካብ ሩት ሞኣባዊት ምዃኑ ስለ ዝነቐፎ እዩ ይብሉ። [2.] ምሕረቱ ኣይተረስዐን። ዳዊት ንሱ ባዕሉ ከም ዘይቀትሎ መሓለሉ፡ ምኽንያቱ ብግዜኡ ስለ ዝተኣዘዘን “ሓጢኣት ገይረ” ኢሉ ስለ ዝጨደረን፡ ብፍላይ በቲ ግዜ እቲ፡ ንባዕሉ ዝተገብረ በደላት ንምብቃስ ሰይፊ ህዝባዊ ፍርዲ ኺጥቀም ኣይደለየን። [3.] ጉዳዩ፡ ከምቲ ሕጂ ዘሎ፡ ምስ ሰሎሞን ተገዲፉ፡ ንሱ እንታይ ኪግበር ከም ዚግባእ ዚፈልጥን ኣጋጣሚ ምስ ረኸበ ዚገብርን እዩ። ዳዊት ንእኡ፡ ምሕረቱ ንዘለኣለም ዚኸውን ከም ዘይነበረ፡ ግናኸ ንህይወት ዳዊት ግዜያዊ ምሕረት ጥራይ ከም ዝነበረ ኣመላኸተ፡ “ንእኡ ንጹህ ኣይትሕሰቦ። ንኣኻ ወይ ንመንግስትኻ ሓቀኛ ዓርኪ ኸም ዝኾነ ኣይትሕሰብ፡ ወይ ኪእመን ዚግባእ ኣይኮነን። ሽዑ ዝነበሮ ሕሱምነት ሕጂ እውን ኣለዎ፡ እኳ ደኣ ኺሓብኦ ዝበለጸ ጥበብ ኣለዎ። ንሱ ሽዑ ንዝገበሮ ገበን ንህዝባዊ ፍርዲ ዕዳ ኣለዎ። ኣነ ኸኣ ከም ዘይቀትሎ እኳ እንተ ተስፋ ሂበዮ፡ ወራሲይ ከም ዘይቀትሎ ግና ተስፋ ኣይሃብኩን። እቲ ህውከት ዝመልኦ መንፈሱ ብቕሩብ ኣጋጣሚ ኺህበካ እዩ፡ ንስኻ ድማ ነቲ ሽበት ዝመልኦ ርእሱ ብደም ናብ መቓብር ንምውራድ ክትጥቀመሉ ኣይትሕመቕ።” እዚ ኻብ ግላዊ ሕነ ምፍዳይ ዘይኮነስ፡ ንኽብሪ መንግስትን ኣምላኽ ምስ ስድራቤቱ ዝኣተዎ ኺዳንን ብጥበብ ዝመልኦ ቅንኣትን እዩ ዝመጸ፡ ንእኡ ምጽራፍ ከይተቐጽዐ ኺሓልፍ የብሉን። ሽበት ዝመልኦ ርእሲ እውን፡ ገበነኛን ዝተረግመን እንተ ኾነ፡ ንዝኾነ ሰብ ካብ ፍርዲ ኺከላኸሎ የብሉን። “ሓጥእ ግና ወዲ ሚእቲ ዓመት እንተ ዀነ እኳ ኺረገም እዩ።” ኢሳይያስ 65:20።

II. ሞትን ምቕባርን ዳዊት (ቁ. 10)። ንሱ ኣብ ከተማ ዳዊት ተቐብረ፡ ከም ሳኦል ኣብ መቓብር ኣቦኡ ዘይኮነስ፡ ኣብታ ባዕሉ ዝመስረታ ከተማኡ። ኣብኡ ዝፋናትን መቓብራትን ቤት ዳዊት ተነቢሩ ነበረ። ዳዊት ከኣ ብፍቓድ ኣምላኽ ንወለዶኡ ኣገልጊሉ ደቀሰ፥ ምስ ኣቦታቱ ተጸምበረ፥ ስጋኡ ኸኣ በስበሰ። ግብሪ ሃዋርያት 13:36፡ ከምኡውን ግብሪ ሃዋርያት 2:29 ርአ። ጽሑፍ መቓብሩ ኻብ 2 ሳሙኤል 23:1 ኪውሰድ ይኽእል እዩ። እዚ ዳዊት ወዲ እሴይ፡ እቲ ልዑል ዝገበሮ ሰብኣይ፡ ቅቡእ ኣምላኽ ያእቆብ፡ ሕያዋይ ዘማሪ እስራኤል፡ ንባዕሉ ቃላት ወሲኹ (መዝሙር 16:9)፡ “ስጋይ እውን ብተስፋ ኺዐርፍ እዩ።” ዮሴፉስ ከም ዝበሎ፡ ወዱ ሰሎሞን ብዝተለመደ ግርማ ብምቕባሩ ብተወሳኺ፡ ኣብ መቓብሩ ብዙሕ ገንዘብ ኣእተወ። ድሕሪ 1300 ዓመት ድማ (ከምኡ እዩ ዚሓስብ)፡ ብሊቀ ኻህናት ሂርካኑስ፡ ኣብ ዘመን ኣንቲዮኩስ ተኸፍተ፡ 3000 ታለንት ድማ ንህዝባዊ ኣገልግሎት ተወሲዱ። ዓመታት ግዝኣቱ ኣብዚ (ቁ. 11) ኣርባዓ ዓመት ተቖጺሩ ኣሎ። እቲ ኣብ ሄብሮን ካብ ሾብዓተ ዓመት ንላዕሊ ዝገዝኦ ሽዱሽተ ወርሒ ኣይተቖጽረን፡ ግናኸ እቲ ምሉእ ድምር ጥራይ እዩ።

2:1-4 እቲ ዳዊት ንሰሎሞን ዝሃቦ ትእዛዝ፡ ትእዛዝ እግዚኣብሄር ምሕላው እዩ። ስልጣን ሓደ ዝመውት ኣቦ ብዙሕ እዩ፡ ግናኸ ምስ ናይ ህያው ኣምላኽ ዜተነጻጸር የብሉን። ኣምላኽ ንዳዊት፡ መሲሕ ካብ ዘርኡ ኸም ዚመጽእ ተስፋ ሂብዎ ነበረ፡ እታ ተስፋ እቲኣ ድማ ፍጹም እያ ነይራ። ግናኸ እታ ካብኦም ሓደ ሰብኣይ ካብ ዝፋን እስራኤል ከም ዘይብጠቕ ዝብል ተስፋ፡ ግዝኣዊት ነይራ፡ እንተዳኣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብቕንዕና፡ ብቕንኣትን ብጽንዓትን ተመላሊሱ። ነዚ ንምግባር ድማ፡ መገዱ ኺጥንቀቕ ይግባእ።