1ይ ነገስት 1

1:1-4 ንዳዊት ብሕማማት እናጠሓለ ንረኽቦ። ንሱ ብዛዕባ እቶም ናይ ቀረባ ሓጢኣታቱ ተገሰጸ፡ እቲ ፍረ ናይ ቀደም ጻዕሩን መከራኡን ድማ ተሰምዖ።

1:5-10 ልስሉስ ወለዲ ንውርሶም ንምውራስ ብዝተሃንጠዩ ዘይእዙዛት ውሉዶም ብዙሕ ግዜ ይቕጽዑ። ብሓይሊ ርእሰ-ፍቕሪ ንዝነብሩ ሰባት፣ ምንም ዓለማዊ ጥበብ፣ ተመክሮ፣ ወይ ቅድስና ባህሪ ኣብ ዝሓለፈ ኣካይዳኦም ምቕጻል ክውሕስ ኣይክእልን እዩ። ግናኸ ዮኣብን ኣብያታርን ብኸመይ ተንኮል ክስሕቡ ከም ዝኸኣሉ ክንገርም ይግባእ።

ቁጽሪ 5-10 ዳዊት ብደቁ ብዙሕ ጸገም ነይርዎ። ኣምኖንን ኣቤሴሎምን ክልቲኦም ጓሂኡ ነይሮም፤ ሓደ በዅሪኡ፣ እቲ ሓደ ድማ ሳልሳይ ወዱ ነይሩ (2 ሳሙኤል 3:2, 3)። እቲ ብኣቢጋይል ዝወለዶ ካልኣይ ወዱ፣ ንሱ ምጽንናዕ ከም ዝኾኖ ንግምት፤ ራብዓዩ ድማ ኣዶንያስ ነይሩ (2 ሳሙኤል 3:4)፤ ንሱ ኣብ ሄብሮን ካብ እተወልዱ ሓደ ነይሩ፤ ክሳዕ ሕጂ ብዛዕባኡ ዝሰማዕናዮ የብልናን፣ ኣብዚ ድማ ንሱ ጽቡቕ ሰብ ከም ዝነበረን፣ ብዕድመኡ ድማ ቀጺሉ ዝመጽእ ከም ዝነበረን፣ (ከም ዝተራእየ ድማ) ብባህሪኡ ንኣቤሴሎም ዝመስል ከም ዝነበረን፣ ቁጽሪ 6 ይነግረና። ብተወሳኺ ድማ፣ ኣብ ኣዒንቲ ኣቦኡ ዕንቊ ከም ዝነበረ፣ ሕጂ ግን እሾኽ ከም ዝኾነ።

I. ኣቦኡ ኣፍቂርዎ ነይሩ፣ ቁጽሪ 6። ኣብ ዝኾነ እዋን ኣይተቘጥዖን ነይሩ። ንኣቦኡ ፈጺሙ ከም ዘየቘጥዖ ኣይተነግረን፤ ብዙሕ ግዜ ከም ዝገበሮ እዩ ዝመስል፣ ኣቦኡ ድማ ብስውር ብገበኑ ይጕሂ ነይሩ፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ድማ ይበኽየሉ ነይሩ። ግን ኣቦኡ ብባህሪኡ ብምቅዋም፣ ዝደለዮ ብምኽልካል፣ ወይ ብዛዕባ ዝገበሮን ዝነበረሉን ቦታ ብምሕታት፣ ወይ ብትምህርቱን ዕዮኡን ብምጽናዕ፣ ወይ ብዛዕባ ዝረኣዮ ወይ ዝሰምዖ ገበን ብምውቀስ ኣይተቘጥዖን ነይሩ፤ ፈጺሙ ‘ስለምንታይ ከምኡ ገበርካ?’ ኢሉ ኣይሓተቶን፣ ምኽንያቱ ንሱ ከም ዝጽበብን ብዘይ ምጕሃይ ከም ዘይጸግቦን ስለ ዝረኣየ። ብምውቃስ ምጕሃዩን ከም ውርደት ምውሳዱን፣ በዚ ድማ ረብሓኡ ምጥፋኡ፣ ናይ ወዱ ጌጋ ነይሩ፤ ምውቃስ ከም ዘጕህዮ ስለ ዝረኣየ ድማ ዘይምውቃሱ ናይ ኣቦኡ ጌጋ ነይሩ፤ ሕጂ ድማ ብምፍቃዱ ብሓቂ ይቕጻዕ ነይሩ። ንደቆም ካብ ኣምላኽ ንላዕሊ ዘኽብሩ፣ ማለት ብጽቡቕ ስነ-ምግባር ዘየዕብይዎም፣ በዚ ድማ ካብ ደቆም ዝጽበይዎ ክብሪ ይስእኑ።

II. ንሱ ድማ ብምምላስ ንኣቦኡ ዓሻ ገበሮ። ምኽንያቱ ኣረጊት ስለ ዝነበረን ኣብ ዓራት ስለ ዝነበረን፣ ንዕኡ ዝግበር ኣቓልቦ ከም ዘየድሊ ሓሰበ፣ ስለዚ ድማ ንርእሱ ኣዕበየ፣ ‘ንጉስ ክኸውን እየ’ ድማ በለ፣ ቁጽሪ 5። ዝፍቀደሎም ደቅና ትዕቢተኛታትን ሃንቀውታ ዘለዎምን ይኾኑ፣ እዚ ድማ ንብዙሓት መንእሰያት ጥፍኣት እዩ። ትሑታት ንምግባሮም፣ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምግባሮም እዩ። ዕብዳን ኣዶንያስ ኣስተብህሉ።

1. ንመዓልታት ሓዘን ኣቦኡ ቀሪቡ ከም ዝነበረ ገይሩ ረኣየ፣ ስለዚ ድማ ንዕኡ ንምውራስ ተዳለወ፣ እኳ ደኣ ብምምዳብ ኣምላኽን ዳዊትን ሰሎሞን እዩ ዝኸውን ከም ዝነበረ እንተ ፈለጠ፤ ምኽንያቱ ብዳዊት ባዕሉ ህዝባዊ መግለጺ ተዋሂቡ ነይሩ፣ ምውራስ ድማ ከም ብሕጊ ባይቶ፣ ብመሰረት ምምዳብ ኣምላኽ ተሰሪዑ ነይሩ (1 ዜና መዋእል 22:9፤ 23:1)። ኣዶንያስ ነዚ ውርሻ ብሓይሊ ንምቁራጽ ፈተነ፣ ንኣምላኽን ንኣቦኡን ብምጽራፍ። ስለዚ መንግስቲ ክርስቶስ ይቃወም፣ ‘ንሱ ኣባና ከይነግስ ኣይንደልን ኢና’ ዝብሉ ድማ ኣለዉ።

2. ንኣቦኡ ኣረጊት ከም ዝኾነን ንሓንቲ እኳ ከም ዘይጠቅም ገይሩ ረኣየ፣ ስለዚ ድማ ብኡብኡ ንዙፋን ተቖጻጸሮ። ርእሲ ኣቦኡ ክሳዕ ዝቕበር ክጽበ ኣይከኣለን፣ ግን ሕጂ ‘ኣዶንያስ ይነግስ’ (ቁጽሪ 18)፣ ‘ኣምላኽ ንንጉስ ኣዶንያስ የድሕን’ (ቁጽሪ 25) ክበሃል ኣለዎ። ኣቦኡ ንምግዛእ ኣይበቅዕን፣ ምኽንያቱ ኣረጊት እዩን ካብ ምግዛእ ሓሊፉ እዩ፣ ሰሎሞን ድማ ኣይበቅዕን፣ ምኽንያቱ ንእሽቶ እዩን ገና ንምግዛእ ኣይከኣልን፤ ስለዚ ኣዶንያስ ንግዝኣት ክወስድ እዩ። ደቂ ብሰንኪ ድኻም ዕድመኦም ንወለዶም ምጽራፍ ብጣዕሚ ሕሱርን ክፉእን ኣእምሮ የርኢ።

3. ነዚ ሃንቀውታ ዝመልኦ ትልሚ ንምፍጻም፣ (1.) ብዙሓት ኣገልገልቲ (ቁጽሪ 5)፣ ሰረገላታትን ፈረሰኛታትን፣ ንኽብሪን ንሓይሊን፣ ንምግልጋሉን ንምውጋኡን ኣከበ። (2.) ምስ ዮኣብ፣ ሓላፊ ሰራዊት፣ ከምኡ ድማ ምስ ኣብያታር፣ ሊቀ ኻህናት፣ ቁጽሪ 7፣ ዓብዪ ዝምድና ፈጠረ። ብጽልዋኦም ኣብ ቤተ ክርስትያንን ሰራዊትን ዓብዪ ኣገልግሎት ክገብሩሉ ዝኽእሉ ሰባት ምቕራቡ ዘገርም ኣይኮነን፤ ግን ብኸመይ ጥበባት ንዕኡ ንምስዓብን ንምሕጋዝን ከም ዝተሳሕቡ ክንገርም ንኽእል ኢና። ንሳቶም ኣረግቶት ሰባት ነይሮም፣ ኣብ ዝኸበዱን ዝተረበሹን ግዜያት ዳዊት እሙናት ዝነበሩ፣ ብልህታትን ተመክሮ ዘለዎምን ሰባት፣ ሓደ ሰብ ብቐሊሉ ከም ዘይስሓቡ ዝሓስብ። ንኣዶንያስ ብምድጋፍ ንርእሶም ዝኾነ ረብሓ ክሓስቡ ኣይከኣሉን፣ ምኽንያቱ ክልቲኦም ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ስልጣኖም ነይሮም፣ ኣብኡ ድማ ጸኒዖም ነይሮም። ንሳቶም ብዛዕባ ናይ ሰሎሞን ውርሻ ዘውዲ ክፈልጡ ኣይከኣሉን፣ እዚ ድማ ንምቁራጹ ኣብ ኢዶም ኣይነበረን፣ ስለዚ ንዕኡ ምሕጓስ ረብሓኦም ነይሩ። ግን ኣምላኽ፣ ኣብዚ ጉዳይ እዚ፣ ንርእሶም ገደፎም፣ ምናልባት ንዝገበርዎ ገለ ዝሓለፈ ጌጋ ብገዛእ እግሮም ብዝገበርዎ መቕጻዕቲ ንምእራም። ንኣዶንያስ ትልሙ ንምቕራብ እኳ ዘይደፈረ፣ ንዳዊት ብኸምዚ ዝበለ እሙንነት ዝነበሮም ሰባት መን ምዃኖም (ቁጽሪ 8) ተነጊርና ኣሎና—ጻዶቕ፣ በናያ፣ ከምኡ ድማ ናታን። ንጽቡቕ ብጽንዓት ምትሓዙ ዘርኣየ ሰብ፣ ሕማቕ ነገር ክገብር ኣይሕተትን። (3.) ኣብ ኤን-ሮጌል፣ ካብ የሩሳሌም ብዙሕ ዘይርሕቕ፣ ዓብዪ ድግስ ኣዳለወ (ቁጽሪ 9)፤ ዕዱማቱ ደቅንጉስን ኣገልገልቲ ንጉስን ነይሮም፣ ንሳቶም ድማ ናብ ወገኑ ንምምጻእ ኣዕገቦምን ኣፍቀሮምን፤ ግን ሰሎሞን ኣይተዓደመን፣ ወይ ስለ ዝነዓቖ ወይ ድማ ተስፋ ስለ ዝቖረጸሉ፣ ቁጽሪ 10። ንገዛእ ከርሶም ዘገልግሉ፣ ዝኾነ ይኹን ወገን ይኹን፣ ንዝድግስዎም ዝድግፉ፣ ንመታለልቲ ቐሊል ምግቢ እዮም (ሮሜ 16:18)። ገሊኦም ኣዶንያስ ነዞም ኣባጊዕን ኣሓን፣ ስቡሓት እኳ እንተኾኑ፣ ንመስዋእቲ ከም ዝሓረደ፣ ከምኡ ድማ ሃይማኖታዊ ድግስ ከም ዝገበረ ይሓስቡ፣ ንግዝኣቱ ብሃይማኖታዊ መልክዕ ከም ዝጀመረ፣ ከም ኣቤሴሎም ብሽፋን መብጽዓ (2 ሳሙኤል 15:7)፣ እዚ ድማ ሊቀ ኻህናት ባዕሉ ኣብ ወገኑ ምስ ዝነበረ ብዝያዳ ክገብሮ ይኽእል ነይሩ። ዝኾነ ይኹን ኣጋጣሚ ‘ብስም እግዚአብሔር ኩሉ ክፉእ ይጅምር’ ንምባል ምሃብ፣ ከምኡ ድማ ኩሉ ሃይማኖታዊ ተግባራት ንኹሉ ሃይማኖታዊ ልምምዳት ንምድጋፍ ምጥቃም ዘሕዝን እዩ።

1:11-31 ናይ ናታን ንባትሸባ ዝሃቦ ምዕዶ ንርአ። ንህይወትኪን ንህይወት ወድኺን ከመይ ጌርኪ ከተድሕኒ ምዕዶ ክህበኪ እዩ። ከምዚ ዝበለ ምዕዶ፡ ኣገልገልቲ ክርስቶስ ብሽሙ ዝህቡና፡ ብዅሉ ትግሃት ክንጽዕት፡ ዘውድና ሰብ ከይወስደልና ጥራይ ዘይኮነስ (ራእይ 3:11)፡ ህይወትና፡ እወ፡ ህይወት ነፍስና ኸኣ ከነድሕን እዩ። ዳዊት ሰሎሞን ወራሲኡ ኪኸውን ከም ዝግባእ፡ ንቀደም ዝገበሮ ውሳነኡ ብጽኑዕ ከም ዝሓዞ ወግዓዊ ኣዋጅ ኣወጀ። እቲ እግዚአብሔር ዝበዘሖ ዝነበረ መከራታት ምዝካሩ እኳ፡ ኣብ ትሕቲ ምድኻም ስጋኡን ንሞት ኣብ ዝቐረበሉ እዋንን፡ ምጽንናዑ ወሲኹሉ፡ ተስፋኡ ኣንቂሉ፡ ንግቡኡ ኸኣ ኣተባብዖ።

ቁጽሪ 11-31 ኣብዚ ናታን ከምኡውን ባትሸባ ንኣዶንያስ ንምጥፋእ፣ ንሰሎሞን ወራሲ ንጉስ ንምግባር ካብ ዳዊት ምጽዳቕ ንምርካብ ዝገበርዎ ጻዕሪ ንርኢ።

1. ዳዊት ባዕሉ እንታይ ከም ዝኸውን ኣይፈልጥን ነይሩ። ዘይእዙዛት ውሉዳት ነቶም ኣረገውቲ ወለዶም ብዛዕባ እከይ ተግባራቶም እንተዘይነጊሮምዎም፣ ጽቡቕ ከም ዘለዉ ይሓስቡ፤ ግናኸ ዑፍ ሰማይ ድምጺ ሒዛ ትኸይድ።

2. ባትሸባ ብተነጽሎ ትነብር ነይራ፣ ክሳዕ ናታን ዝነገራ ድማ ብዛዕባ እዚ ምንም ኣይትፈልጥን ነይራ። ብዙሓት ብዛዕባ እዚ ዓለም እዚ ብዙሕ ከይፈለጡ ብሰላም ይሓልፉ።

3. ሰሎሞን እውን ከም ዝፈልጥ ይገመት፣ ግናኸ ከም ዘይሰምዕ ጸማም ነበረ። ዕድመኡን ካብ ዕድመኡ ዝበለጸ ጥበብን እኳ እንተነበሮ፣ ንኣዶንያስ ንምቅዋም ከም ዝተንቀሳቐሰ ኣይንረክብን ኢና፣ የግዳስ ብህድኣት ተጸበየ እሞ ነቲ ጉዳይ ንኣምላኽን ንፈተውቱን ገደፎ። ስለዚ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ ንሰሎሞን፣ ሰባት ንዓለም ንምስዓብ ብኸንቱ ንግሆ ይትንስኡን ክሳዕ ድሕሪ ለይቲ ይጸንሑን ከለዉ፣ ኣምላኽ ንፍቑራቱ ድቃስ ይህቦም። መዝ. 127:1, 2። እሞ እቲ ትልሚኸ ከመይ ገይሩ ተፈጸመ፧

I. ነብዪ ናታን ንባትሸባ ብዛዕባ እቲ ኩነታት ብምሕባር ኣስጋኣ፣ ንሰሎሞን ንግስናኡ ንምጽዳቕ ካብ ንጉስ ትእዛዝ ንኽትረክብ ድማ መገዲ ኣርኣያ። ንሱ ተጨኒቑ ነበረ፣ ከመይሲ ንሓሳብ ኣምላኽን ንጥቕሚ ዳዊትን እስራኤልን ይፈልጥ ነበረ፤ ኣምላኽ ንሰሎሞን የዲድያ ዝሰመዮ ብእኡ ኣቢሉ እዩ (2 ሳሙ. 12:25)፣ ስለዚ ድማ እቲ ዝመጽእ ንግስና ናይ ሰሎሞን ምዃኑ ብፍቓድ እቲ ንግስና ዝህብ ኣምላኽ ከም ዝኾነ እናፈለጥ፣ እቲ ዝፋን ብሓይሊ ክውሰድ ክርኢ ኣይከኣለን። ኣኽሊላት ብቐጥታዊ መምርሒ ካብ ሰማይ ክወሃቡ ከለዉ፣ ነብያት ኣብቲ ጉዳይ ብዙሕ ምትእትታው ምግባሮም ኣየገርምን እዩ፤ ሕጂ ግና ልሙድ ኣምላኻዊ ምድላው ንጉዳያት መንግስቲ ሰባት ስለ ዝመርሕ (ዳን. 4:32)፣ እቲ ትሕተ-ኣገልግሎት ንልሙዳት ሰባት ክግደፍ ኣለዎ፣ ነብያት ድማ ኣብኡ ኣይእተዉ፣ የግዳስ ኣብ ጉዳያት መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ መንጎ ሰባት ይጸንሑ። ናታን ንባትሸባ፣ ንሰሎሞን ዝዓበየ ሓልዮት ዘለዋን ናብ ዳዊት ብቐሊሉ ክትቀርብ እትኽእልን ስለ ዝነበረት፣ ናብኣ ቀረበ። ብዛዕባ ፈተነ ኣዶንያስ (ቁ. 11) ከምኡውን ብፍቓድ ወይ ብፍልጠት ዳዊት ከም ዘይኮነ ነገራ። ኣዶንያስ እንተ ተዓዊቱ፣ ሰሎሞን ንኣኽሊሉ ምጥፋኡ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንሳን ንሱ እውን ህይወቶም ኣብ ሓደጋ ከም ዝወድቕ ኣዘኻኸራ። ትሑት መንፈስ ንኣኽሊል ግድየለሽ ክኸውን ይኽእል፣ እቲ ተስፋ እኳ እንተነበሮ፣ ካብ ምውራስ ንግስና ንታሕቲ ብምቕናስ ክዕገስ ይኽእል እዩ። ግናኸ ሕጊ ምሕላው ርእስን እቲ ሳድሳይ ትእዛዝን፣ ንህይወትናን ንህይወት ካልኦትን ንምሕላው ዝከኣለና ኩሉ ጻዕሪ ክንገብር የገድደና። ሕጂ ድማ ናታን በለ፣ ንህይወትክን ንህይወት ወድኽን ከመይ ጌርክን ከም እትድሕና ምኽሪ ክህበኪ፣ ቁ. 12። ከምዚ ዝኣመሰለ ምኽሪ እዩ ኣገልገልቲ ክርስቶስ ብስሙ ዝህቡና፣ ሓደ እኳ ንኣኽሊልና ከይወስዶ (ራእ. 3:11) ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንህይወትና፣ ማለት ንህይወት ነፍስና ንምድሓን ኩሉ ትግሃት ክንገብር። ናብ ንጉስ ክትከይድ (ቁ. 13)፣ ንቓሉን መሓላኡን፣ ሰሎሞን ወራሲኡ ከም ዝኸውን ከተዘኻኽሮ፤ ብትሕትና ድማ፣ ኣዶንያስ ስለምንታይ ይነግስ ኣሎ፧ ኢላ ክትሓትት መምርሒ ሃባ። ዳዊት ክሳዕ ክንድዚ ዝሑል ከም ዘይኮነን እዚ ድማ ከም ዘሐይሎን ሓሰበ። ሕልናኡን ክብሩን ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጋጣሚ ህይወት ከም ዝህቦ ሓሰበ፤ ንሱ ድማ (ቁ.