1ይ ነገስት 21

21:1-4 ናቦት፣ ምናልባት፣ ገነት ወይኑ ናብ ቤተ-መንግስቲ ቐረባ ስለ ዝነበረ ተሓጒሱ ይኸውን ነይሩ። ግን እቲ ኩነታት ንዕኡ ሞት ኮይኑዎ ተረኺቡ፤ ንብዙሓት ሰባት ጥሪትኦም መፈንጠራኦም ኮይኑ፣ ናብ ዓበይቲ ሰባት ምቕራቦም ድማ ናይ ክፉእ ሳዕቤን ምንጭታት ኮይኑዎም።

ዘይምርኣይ ናይ ገዛእ ርእሱ መቕጻዕቲ ዝኾነ ሓጢኣት እዩ፣ ንሰብኣዊ ፍጡራን ድማ ንነፍሶም ኬስቅዩ ይገብሮም። እዚ ሓጢኣት እዚ ካብ ገዛእ ርእሱ ዝፍጠር እዩ፤ ካብ ኩነታት ዘይኮነስ፣ ካብ ኣእምሮ ዝፈልፍል እዩ። ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተሓጒሱ ጸጊቡ ዝነበረ፣ ከምኡ ድማ ኣካኣብ ኣብ ቤተ-መንግስቲ ኮይኑ እኳ ደኣ ዘይተሓጐሰ። ኵሉ ሃልሃለታት ከነኣን፣ እታ ባህ እትብል ሃገር፣ ብትእዛዙ ነበሮ፤ ብልጽግና መንግስቲ፣ ሓጐስ ኣደራሽ ንጉስ፣ ክብርን ስልጣንን ዝፋን ነበሮ፤ ግናኸ ናይ ናቦት ገነት ወይን እንተዘይብሉ፣ እዚ ኵሉ ንዕኡ ዋጋ ኣይነበሮን። ሕንፍሽፍሽ ዝበለ ባህጊ ንሰባት ናብ ቀጻሊ ጭንቂ የቃልዖም፣ እቶም ድማ ዘይምርኣይ ዝመልኦም ሰባት፣ ክንደይ እኳ ሃብታማት እንተኾኑ፣ ወትሩ ዝምጕትዎ ነገር የረኽቡ።

ምዕራፍ 21 ኣሃብ ሕሩቕ ታሪኽ ቅዱስ ጽሑፋት ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ፤ ካብ ዓበይቲ ጉዳያት ሰፈሩን መንግስቱን እዚ ምዕራፍ እዚ ናብ ኣታኽልቲ ኣታኽልቱ የእትወና፣ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ገለ ሕማቕ ነገራት (ንዕኡ ድማ ብሓቂ ሕማቕ ኮይኖም ተረኺቦም) ብዛዕባ ውሽጣዊ ጉዳያቱ ሓበሬታ ይህበና።

I. ኣሃብ ብዛዕባ ወይኒ ኣታኽልቲ ናቦት ሓሚሙ (ቁ. 1-4)።

II. ናቦት ብተንኮል ኤልዛቤል ይሞት፣ እቲ ወይኒ ኣታኽልቲ ድማ ናብ ኣሃብ ንኽመሓላለፍ (ቁ. 5–14)።

III. ኣሃብ ንብረት ንምውራስ ይኸይድ (ቁ. 15–16)።

IV. ኤልያስ ይረኽቦ፣ ብዛዕባ ግፍዑ ድማ ፍርዲ ኣምላኽ ይነግሮ (ቁ. 17–24)።

V. ብምኽንያት ትሕትናኡ ድማ ምሕረት ይወሃቦ (ቁ. 25–29)።

ቁጥር 1-4 እዚ ድማ እዩ፣

1. ኣሃብ ንወይኒ ኣታኽልቲ ጎረቤቱ ዝምነ፣ እዚ ድማ ብሕማቕ ኣጋጣሚ ኣብ ጥቓ ቤተ-መንግስቱ ዝነበረን ንኣታኽልቲ ኣሕምልቲ ዝጥዕምን እዩ። ምናልባት ናቦት ንጉሳዊ ኣታኽልቲ ኣታኽልቲ ንምርኣይ ወይ ከኣ ፍርያቱ ንጉሳዊ ስድራቤት ንምሻጥ ብዝጥዕም ቦታ ዝርከብ ወይኒ ኣታኽልቲ ስለ ዝነበሮ ተሓጒሱ ይኸውን፤ ግናኸ እቲ ቦታኡ ንዕኡ ሞት ኮይኑ ተረኺቡ። ወይኒ ኣታኽልቲ እንተ ዘይብሉ ወይ ከኣ ኣብ ርሑቕ ቦታ ተሓቢኡ እንተ ዝነብር ነይሩ፣ ህይወቱ ምሓዘ ነይሩ። ግናኸ ንብረት ብዙሓት ሰባት መፈንጠራኦም ኮይኑ፣ ምስ ዓበይቲ ሰባት ምቕራቦም ድማ ሕማቕ ሳዕቤን ኣምጺኡ። ኣሃብ ኣዒንቱን ልቡን ኣብዚ ወይኒ ኣታኽልቲ ኣንቢሩ፣ ቁ. 2። ንንብረቱ ጽቡቕ ወሰኽ፣ ንቤተ-መንግስቱ ድማ ምቹእ መውጽኢ ይኸውን፤ ንሱ ድማ ናቱ እንተ ዘይኮነ ካልእ ኣይደልን። ንፍርያቱ ብደሓን መጺእካ፣ ኣብኡ ንምኻድ ብደሓን መጺእካ፤ ናቦት ምናልባት ንዕኡ ንምሕጓስ ንህይወቱ ምዝኻረሉ ነይሩ፤ ግናኸ ንሱ ወይ ከኣ ወረስቱ ንዘለኣለም ፍጹም ናይ ንብረት መሰል እንተ ዘይብሉ ካልእ ኣይሕጉሶን። ይኹን እምበር፣ ብሓይሊ ዝወስድ ጨካን ኣይነበረን፣ የግዳስ ንናቦት ምሉእ ዋጋኡ ብገንዘብ ወይ ከኣ ዝሓሸ ወይኒ ኣታኽልቲ ብምትካእ ንምሃብ ብቕንዕና ሓሳብ ኣቕሪቡ። ኣምላኽ ንመንግስቱ ንምኽባር ብዝሃቦ ዓበይቲ ረብሓታት ግዝኣቱ ንምስፋሕ ብድፍረት ተሓሊፉ ነይሩ፣ ብምስዓሩ ንሶርያውያን፣ ሕጂ ድማ ንኣታኽልቲ ኣታኽልቱ ንምስፋሕ ይጓየ፣ ንምቹእነት ቤቱ ጥራይ፣ ከምኡ ድማ ንኣሽቱ ነገራት ምጥንቃቕ ንዓበይቲ ነገራት ምጥፋእ ከም ዝካሕስ። ንንብረቱ ምቹእ ነገር ምምናይ ሕማቕ ኣይነበረን (ዝዕደግ ነገር ምምናይ እንተ ዘይብሉ ምዕዳግ ኣይነበረን፤ እታ ጽብቕቲ ሰበይቲ ግራት ትሓስብ እሞ ትዕድጎ)፤ ግናኸ ንዝኾነ ነገር ብዘይልክዕ ምምናይ፣ ብሕጋዊ መንገዲ ክንረኽቦ እንተ ደለና እኳ፣ ፍረ ናይ ርእሰ-ወዳድነት እዩ፣ ከምኡ ድማ ንኹሉ ምቹእ ነገር ክንሕዝ ከም ዘሎና፣ ካልኦት ድማ ብጥቓና ክነብሩ ወይ ብምቹእ ክነብሩ የብሎምን፣ እዚ ድማ ምስ ሕጊ ዕግበትን ምስ ትእዛዝ ዓሰርተን፣ “ንቤት ጎረቤትካ ኣይትምነ” ዝብል ቃልን ዝጻረር እዩ።

2. ኣብዚ ትምኒቱ ዝረኸቦ ምድሓር። ናቦት ብዝኾነ ይኹን መገዲ ኣይፋሉን ክብል ኣይደለየን (ቁ. 3)፡ እግዚኣብሔር ይከልኣኒ፤ እግዚኣብሔር ድማ ከሊእዎ እዩ፣ እንተ ዘይኮነስ ንንጉሱ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ንእሽቶ ነገር ከይተሓባበሮ ኣይከውንን። ከነኣን ብፍሉይ መገዲ ናይ ኣምላኽ ምድሪ ነበረት፤ እስራኤላውያን ተኻረይቲ ነበሩ፤ እዚ ድማ ሓደ ካብቲ ናይ ምዝኻር ውዕሎኦም እዩ፣ ንዝወደቖም ክፋል ኣይሽጡን (ኣይፋሉን፣ ንሓድሕዶም እኳ)፣ እንተ ዘይኮነስ ኣብ ኣዝዩ ኣድላዪ ኩነታት ጥራይ፣ ሽዑ ድማ ክሳብ ዓመት ኢዮቤል ጥራይ፣ ዘሌዋውያን 25:28። ሕጂ ናቦት፣ ወይኒ ኣታኽልቱ ንመንግስቲ እንተ ተሸይጡ፣ ንወረስቱ ከቶ ከም ዘይመለስ፣ ኣይፋሉን፣ ኣብ ኢዮቤል እኳ ከም ዘይመለስ ተረዲእዎ ነበረ። ንንጉስ ብሓጎስ ምተሓባበረ ነይሩ፣ ግናኸ ካብ ሰባት ንላዕሊ ንኣምላኽ ክእዘዝ ኣለዎ፣ ስለዚ ድማ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ምሕረት ይሓትት። ኣሃብ ሕጊ ይፈልጥ ነይሩ፣ ወይ ከኣ ክፈልጦ ነይርዎ፣ ስለዚ ድማ ተገዛኢኡ ብዘይ ሓጢኣት ክህቦ ዘይክእል ነገር ምሕታቱ ሕማቕ ገይሩ። ገለ ሰባት ናቦት ምድራዊ ውርሻኡ ኣብ ሰማያዊት ከነኣን ናይ ዕድሉ መብጽዓ ገይሩ ይርእዮ ነይሩ፣ ስለዚ ድማ ነቲ ቀዳማይ ኣይፋሉን ክብል ኣይደለየን፣ ምናልባት ነቲ ድሕረኛ ከይስእን። ንሱ ንንጉስ ከም ዘየሕጉስ ንምግባር ካብ ንኣምላኽ ምጥፋእ ዝመርጽ ሕልናዊ ሰብ ዝነበረ ይመስል፣ ምናልባት ድማ ካብቶም ንበኣል ዘይሰገዱ 7000 ሰባት ሓደ ነይሩ፣ በዚ ድማ ኣሃብ ቂም ሒዝዎ ይኸውን።

3. ብምኽንያት እዚ ናይ ኣሃብ ዓቢ ሕርቃንን ምቾት ዘይምርካብን። ከም ቅድሚ ሕጂ (ምዕ. 20:43) ከቢድን ሕሩቕን ነበረ (ቁ. 4)፣ በዚ ድማ ሓዘን ኣትይዎ፣ ኣብ ዓራቱ ተደርቢዩ፣ ኣይበልዐን ከምኡ’ውን ሰባት ናብኡ ክመጹ ኣይፈቐደን። ነቲ ውርደት ብዝኾነ ይኹን መገዲ ክቕበሎ ኣይከኣለን። ትዕቢተኛ መንፈሱ ናቦት ብምኽልካሉ ዝገበሮ ውርደት ኣጋዲዱዎ፣ ከም ዘይፍቀድ ነገር። ንሕልና ናቦት ረጊሙ፣ ንሰላሙ ዝሓስብ ከም ዝመስል፣ ብሕቡእ ድማ ሕነ ንምፍዳይ ሓሲቡ። ነቲ ምፍሻል ድማ ክጻወሮ ኣይከኣለን፤ ኣብ ትምኒቱ ምዕንቃፉ ልቡ ሰቢርዎ፣ ብምሕርቃም ድማ ብፍጹም ሓሚሙ ነበረ። ማስታወሻ፣ (1.) ሕርቃን ንርእሱ ዝቕጽዕን ንሰባት ንርእሶም ከም ዝሳቐዩ ዝገብር ሓጢኣት እዩ፤ ንመንፈስ የሕዝን፣ ንስጋ የሕምም፣ ንኹሉ ድማ መሪር ይገብሮ፤ ከብዲ ልቢን ምብልሻው ኣዕጽምትን እዩ። (2.) ንርእሱ ዝወለደ ሓጢኣት እዩ። ካብ ኩነታት ዘይኮነስ፣ ካብ ኣእምሮ እዩ ዝመጽእ። ከምቲ ጳውሎስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዕጉብ ኮይኑ ዝረኸብናዮ፣ ከምኡ ድማ ኣሃብ ኣብ ቤተ-መንግስቲ ሕሩቕ ነበረ። ንኹሉ ባህታታት ከነኣን፣ እታ ባህ ዝበለት ምድሪ፣ ንብረት መንግስቲ፣ ባህታታት ቤተ-መንግስቲ፣ ክብሪን ስልጣንን ዝፋን ነበሮ፤ ግናኸ እዚ ኩሉ ብዘይ ወይኒ ኣታኽልቲ ናቦት ንዕኡ ምንም ኣይጠቕሞን። ዘይልክዕ ትምኒታት ንሰባት ናብ ቀጻሊ ምሕርቃም የቃልዖም፣ እቶም ዝሕርቕ ዝደልዩ ድማ፣ ክሳብ ክንደይ ሕጉሳት እንተኾኑ እኳ፣ ንምሕርቃም ዝኾነ ነገር ወይ ካልእ ነገር ኩሉ ግዜ ይረኽቡ።

21:5-16 ሓጋዚት ደገፍ ኣብ ክንዲ ምዃና፡ ሰብኣይ ወኪል ሰይጣን፡ ብመልክዕ ተንኮለኛን ስርዓት ዘይብላን፡ ግናኸ ፍትውቲ ዝኾነት ሰበይቲ ምስ ዝህልዎ፡ ገዳይም ሳዕቤናት ክርአዩ ይኽእሉ እዮም። የዛቤል ናብ ገዛእቲ የዘርኤል ካብ ዝለኣኸቶም ንላዕሊ፡ ብዝኾነ ገዛኢ ዝኸፍኡን ኣረሜናውያንን ትእዛዛት ተዋሂቦም ኣይፈልጡን እዮም። ናቦት ብሽፋን ሃይማኖት ክቕተል ኣለዎ ነይሩ። ከምኡ ዝኣመሰለ ብልሹእን ዘስካሕክሕን እከይ የልቦን እሞ፡ ሃይማኖት ንእኡ መሸፈኒ ዘይኮነሉ ግዜ የልቦን። ከምኡ'ውን፡ እቲ ተግባር ብሽፋን ፍትሒ፡ ብወግዓዊ ስነ-ስርዓት ሕጊ ተሰንዩ ክግበር ነይሩዎ። ካብዛ ዘሕዝን ታሪኽ እዚኣ፡ ንእከይ እቶም እኩያት ከምኡ'ውን ንሓይሊ ሰይጣን ኣብ ውሉድ ዘይእምነት ክንግረም ይግባእ። ህይወትናን መጽንዕናን ንምሕላው ናብ ኣምላኽ ነረክቦ፡ ንጽህና ወትሩ ምሉእ መከላኸሊና ስለ ዘይኸውን። ብዓባይ መዓልቲ ኵሉ ቕኑዕ ከም ዝኸውን ኣብ ምፍላጥና ድማ ንሕጎስ።