Ba'uu 23

Seera Musee keessatti mallattoolee miira amalaa sirrii fi ogummaa siyaasaa dhugaa baay'ee ifaa ta'an jiru. Wanti hundumtuu isa keessa jiru kaayyoo barbaadamee fi mul'ifameef, jechuunis Waaqa tokkicha qofa waaqeffachuu fi Israa'el addunyaa waaqayyolii tolfamoo irraa addaan baasuuf mijataa dha. Gareen, michoonni, dhugaa baatonni, yookiin yaadni waliigalaa tokkollee nu hin kakaasin akka dogoggora guguddaa hir'isnuuf, kanneen xixiqqaa immoo hammeessinuuf, yakka raawwattootaaf sababa kenninuuf, nama qulqulluu himannuuf, yookiin wanta kamiyyuu dogoggoraan dhiheessinuuf.

Boqonnaan kun seera jalqabaa (yoon akkan jedhe) tulluu Siinaa irratti darbe itti fufa, akkasumas xumura. Kunooti, I. Seerota dirqama waliigalaa qaban, keessumaa ajaja saglaffaa, dhugaa sobaa baasuu irratti (lak. 1), fi murtii sobaa kennuu irratti (lak. 2, 3, 6-8). Akkasumas diinota keenyaaf gaarii gochuu irratti seera (lak. 4, 5), fi ormoota hin cunqursin (lak. 9). II. Seerota Yihudootaaf adda ta’an. Waggaa Sanbataa (lak. 10, 11), ayyaanota waggaa sadii (lak. 14-17), akkasumas seerota isaan ilaallatan. III. Waaqayyo hojii rahmata isaanii jalqabe akka xumuruuf waadaa gaarii, yoo isaan ajajaman. Waaqayyo lafa onaa keessa akka isaan geessu (lak. 20-24), wanta qaban hunda akka isaan milkeessu (lak. 25, 26), Kana’aan akka isaan dhaalsisu (lak. 27-31). Garuu saba wajjin wal hin makamne (lak. 32, 33).Lakk. 1-9 Kunooti, I. Murtii kennuu irratti akeekkachiisni. Seerota gaarii, saba kamiyyuu caalaa gaarii ta’an qabaachuun qofti gahaa miti, garuu seerota sanaan haala sirrii ta’een haqni akka raawwatamuuf of eeggannoon godhamuu qaba.

1. Dhugaa baatonni namoota balleessaa hin qabne irratti gabaasa sobaa uumuudhaan, akkasumas maqaa hamaa isaan irratti kaasuudhaan, yookiin namoota balleessaa hin qabne yookiin namoota balleessaa qabaachuu isaanii hin beekne irratti dhugaa baatuu ta’uudhaan, harka isaanii kennuudhaan akka hin balleessine akeekkachiifamaniiru, lak. 1. Nama irratti dhugaa sobaa baasuun, dhimma jireenya isaa tuqu keessatti, soba, kakuu sobaa, hammina, hattoommii, ajjeechaa, akkasumas wantoota kana hunda haqa fakkeessuudhaan uwwisuu fi namoota hedduu balleessaa walfakkaataa keessa galchuu qaba. Namni hojii hamaa kamiyyuu hojjechuu danda’u keessaa, kan akka kanaa hammina hedduu walitti qabate hin jiru. Haata’u malee, akeekkachiisni kun, dhimmoota murtii qofaaf osoo hin taane, haasaa idilee irrattis ni hojjeta; kanaafuu, arrabsoon fi hamii dhugaa sobaa baasuu keessaa tokko dha. Maqaan namaa, qabeenya yookiin jireenya isaa akka abbaa murtii yookiin juriitti, garee hundumaa harkatti jira; kanaafuu, namni gabaasa sobaa nama isaatti kaasu yookiin beekee tamsaasu, keessumaa gabaasni sun namoota ogeeyyii fi gaarii, kan kabaja isaanii argachuu barbaannu bira yoo gahe, akka dhugaa baatuu sobaa seera dhugaa, haqa, fi jaalalaa irratti cubbuu hojjeta—rakkoo dabalataa, namni miidhame haqa isaa akka hin argannetti dhiisa. Kan nuti hiikne, “Gabaasa sobaa hin kaasin,” jedhu, qarqara kitaaba irratti, “Gabaasa sobaa hin fudhatin,” jedha; sababiin isaa, yeroo tokko tokko fudhataan, dhimma kana keessatti, akka hattuu hamaa dha; arrabni hamii yoo deeggarame malee, miidhaa guddaa hin geessisu. Yeroo tokko tokko gabaasa sobaa dhaga’uu hin danda’u, garuu fudhachuu hin qabnu, jechuun, akka warra jal’inaatti gammadanitti gammachuudhaan dhaga’uu hin qabnu, yookiin dhugaa isaa gaafachuuf sababni yoo jiraate, amanuu hin qabnu. Kun maqaa gaarii nama keenyaaf jaalala agarsiisuu fi akka nuti nuuf godhamnu gochuu dha.

2. Abbootiin murtii murtii akka hin jal’isne akeekkachiifamaniiru. (1.) Humnaan yookiin baay’ina namootaan, murtii kennuu keessatti qalbii isaanii irratti akka hin deebine, lak. 2. Yihudoota biratti dhimmoonni abbootii murtii hedduudhaan qoratamu turan, murtii immoo sagalee baay’ee irratti hundaa’uun kennama ture, dhimma kana keessatti abbaan murtii tokkoon tokkoon isaa, dhugaa isaaf mul’ate irratti hundaa’uun, qorannoo cimaa fi loogii hin qabne booda, deemuu qaba, yoo baay’inni namootaa fi iyyi isaanii, yookiin murtii rabbii (nuti baay’ee jennee hiikna), abbootii murtii warra dulloomaa fi kabajamoo ta’an, karaa biraa deemanillee. Kanaafuu (akka nu biratti), Yihudoota biratti, abbaan murtii dargaggeessi dura sagalee kenna ture, akka inni aangoo warra maanguddootaan hin jijjiiramne yookiin hin dhiibamne. Abbootiin murtii nama kamiyyuu, paartiiwwan yookiin abbootii murtii wajjin hojjetan, kabajuu hin qaban. Kutaan jalqabaa lakkoofsa kanaa, abbootii murtii qofaaf osoo hin taane, hundumaaf seera waliigalaa kenna, baay’ina namootaa hammaa hojjechuuf hin hordofin. Amalli waliigalaa hojii hamaa keessatti nu hin dhiisu; akkasumas karaa bal’aan yeroo hundumaa sababa inni irra deebiin deemamee fi guutameef gaarii yookiin nageenya hin qabu. Nuti maal hojjechuu qabna, malee baay’een maal hojjetu hin gaafannu; sababiin isaa, nuti Gooftaa keenyaan murteeffamna, hojjettoota keenyaan miti, akkasumas waliin ta’uuf jecha gara ibiddaatti deemuuf fedhii qabaachuun kabaja guddaa dha. (2.) Murtii hin jal’isin, nama hiyyeessaafillee, lak. 3. Haqa yeroo hundumaa bakka isaa qabachuu qaba, jal’innis adabamuu qaba, haqni yeroo hundumaa hin loogin, miidhaan immoo jaalala fi gara laafina fakkeessuudhaan hin dhiifamin. Namni hiyyeessi nama hamaa yoo ta’e, wanta hamaa yoo hojjete, hiyyummaa isaatiif akka inni caalaatti jiraatu gochuun gara laafina gowwaa dha, Kes. 1:16, 17. (3.) Akkasumas murtii nama hiyyeessaaf miidhaa geessisuuf hin jal’isin, yookiin sababa inni of gargaaruuf humna hin qabneef akka inni miidhamu hin dhiisin; dhimmoota akkanaa keessatti abbootiin murtii ofii isaanii nama hiyyeessaaf falmitoota ta’uu qabu, hamma dhimmi isaanii gaarii fi qajeelaa ta’etti (lak. 6): “Murtii nama hiyyeessaa hin jal’isin; isaan hiyyeessa kee, lafee kee, ollaa kee hiyyeessa, obboloota kee hiyyeessa akka ta’an yaadadhu; kanaafuu, sababa hiyyeessa ta’aniif akka isaan hin miidhamne.” (4.