Ba'uu 1

1:1-7 Waggaa 200 oliif, Abrahaam, Isaaqii fi Yaaqoob walabaan yoo jiraatan, Ibroonni suuta suutaan baay’atan; nama gara torbaatama qofaatu gara Gibxii bu’e. Achitti, waggaa baay’ina wal fakkaataa keessatti, hidhaa hamaa jala turanillee, saba guddaa ta’an. Baay’inni dinqisiisaan kun, akkuma abdii duraan dursee abbootatti kenname ture. Yoo raawwiin abdii Waaqayyoo yeroo tokko tokko suuta jedhullee, yeroo hunda garuu mirkanaa’aa dha.

1:8-14 Biyyi Masrii Israa'eliif mana garbummaa taate. Bakki nuti itti gammade turre, yeroo gabaabaa keessatti bakka dhiphina keenyaa ta'uu danda'a; akkasumas, kan "Kunumaatu nu jajjabeessa" jenne sana, fannoo guddaa nuuf ta'uu mala. Nama irraa dhiisaa, iddoo kamiyyuu samii gadi jirtu kanaaf "Kun boqonnaa kooti" hin jedhinaa.

Warri Yoosef beekan hundinuu isa jaallatan, obboloota isaatiifis isaaf jedhanii gaarummaa godhan; garuu tajaajilli nama tokko namootaaf godhu isa baay'ee gaarii fi faayidaa qabeessa ta'eellee, du'a isaa booda dafii irraanfatama. Dhiphinni keenya inni guddaan, Waaqayyo tajaajiluu fi Isa nama qajeelaa hin taane, kan hojii fi dadhabbii jaalalaa keenya hin daganne, namoonni maal ta'anillee, gammachiisuu dha.

Yakki Israa'el, akka inni milkaa'e sana ture. Nama jal'aatti wanti milkaa'ina qajeelotaa caalaa jibbamu hin jiru. Warri Masrii ijoolleen Israa'el diinota isaanii wajjin makamanii, biyyattii keessaa ba'uu isaanii sodaatan. Jal'inni yeroo hundumaa garaa laafaa fi qajeelaa miti; nama tokko bakka sodaan hin jirreetti akka sodaatu, fi yeroo namni isa hin ari'in akka baqatu godha. Ogummaan namaas yeroo baay'ee gowwummaa fi cubbuu baay'ee qabdu dha.

Sabni Waaqayyoo hojii to'atoota isaan irra kaafaman turan, ba'aa isaanitti fe'uuf qofa osoo hin taane, ba'aa isaaniitiin akka dhiphatan gochuuf. Faara'oonii fi bu'aa isaatiif akka hojjetan qofa osoo hin taane, jireenyi isaanii akka hadhaa'u godhan. Israa'eloonni dinqisiisaatti baay'atan. Kiristinnaan yeroo itti ari'atame baay'inaan babal'ate: dhiigni wareegamtootaa sanyii waldaa ture. Warri Waaqayyoofii Israa'el isaa irratti mari'atan, wanta garaa duwwaa yaadu qofaa dha, ofiifis dhiphina guddaa uumu.

Biyyi Gibxii kun, yeroo dheeraa booda, Israa’eliif mana garbichummaa taate; yeroo sana dura garuu iddoo jireenyaa fi qubsuma gammachiisaa ture. Hubadhaa, iddoon gammachuu keenyaa dafii iddoo dhiphina keenyaa ta’uu danda’a, akkasumas wanti ‘kun nu jajjabeessa’ jenne nutti ulfaataa ta’uu danda’a. Warri abbootiin isaanii michoota amanamoo keenya turan diinota keenya guddaa ta’uu danda’u; akkasumas namoonni nu jaallatan sun nu jibbuutti jijjiiramuu danda’u: kanaafuu nama irraa fagaadhaa, iddoo samii gadi jiru kamiyyuu ilaalchisee, ‘Kun boqonnaa koo bara baraati’ hin jedhinaa. Asitti hubadhaa,

I. Dirqamni isaan Yoseefiin sababeeffachuun Israa’el irratti qaban dagatame: Mootiin haaraan, yeroo Yoseef keessa turetti mootota hedduu booda, Yoseefiin hin beekne ka’e, Lakk. 8. Warri isa beekan hundinuu isa jaallatan, sababa isaatiifis firoota isaatiif gaarummaa godhan; inni yommuu du’e garuu dafee dagatame, hojii gaarii inni hojjete yaadannoon isaa yookaan hin eegamne yookaan hin kabajamne, akkasumas gorsa isaanii irratti dhiibbaa hin qabaanne. Hubadhaa, hojiin namootaaf hojjetame keessaa isa gaarii, fayyadaa fi fudhatama qabu yeroo baay’ee hin yaadatamne, akkasumas warra hojjetaniif, yaadannoo isaanii yookaan dhaloota isaanii du’a isaanii booda yaadachuun, hin deebifamne, Lall. 9:5, 15. Kanaafuu, dhimmi guddaan nuti qabnu Waaqayyoon tajaajiluu fi isa gammachiisuu dha; inni nama kamiyyuu irra kan hin qabne, hojii fi dadhabbii jaalalaa keenya dagatuu miti, Ibr. 6:10. Yoo namaaf qofa hojjenne, hojiin keenya, baay’ee yoo ta’e, nu wajjin du’a; yoo Waaqayyoof ta’e garuu nu duukaa bu’a, Mul. 14:13. Mootiin Gibxii kun Yoseefiin hin beekne; isa boodas namni tokko, ‘Ani Waaqayyoon hin beeku’ jedhee dubbachuuf ija jabina qabu ka’e, Boq. 5:2. Hubadhaa, warri warra isaaniif gaarummaa godhan warra kaan dagatan, Waaqayyo isa gaarummaa guddaa godhu akka dagatan sodaatama, 1 Yoh. 4:20.

II. Sababoonni mootummaa Israa’eliin jabeessanii qabuuf dhihaatan, Lakk. 9, 10.

1. Isaan Gibxii caalaa baay’ee fi jabaa akka ta’an ibsamaniiru; dhugumatti akkas hin turre, garuu mootiin Gibxii, yommuu isaan dhiphisuuf murteesse, akkas akka isaanitti fakkaatu, akkasumas garee sodaachisaa akka ta’an akka ilaalaman barbaade.

2. Kana irraa kan ka’e, yoo isaan to’annaa jala tursuuf of eeggannoon hin godhamne, mootummaadhaaf balaa akka ta’an, yeroo waraanaattis diinota isaanii wajjin akka hiriiran, akkasumas mootummaa Gibxiif amanamummaa isaanii irraa akka garagalan tilmaamame. Hubadhaa, akeekni warra dhiphisan, Israa’el Waaqayyoo saba balaa qabu, moototaafii naannoleef miidhaa geessisu, amanamaa hin taane, akkasumas obsa hin qabne fakkeessuudha, kunis sababa gahaa gocha hamaa isaan irratti raawwachuuf akka qabaatan, Izraa 4:12, kkf.; Ast. 3:8. Hubadhaa, wanti isaan sodaatan, biyyattii keessaa akka hin baane ture, tarii abbootii isaaniitiif waadaa Kana’aan keessa akka qubatan dubbatame dhaga’anii jiru. Hubadhaa, akeekni diinota waldaa, waadaa Waaqayyo waldaatiif kenne fashalsuuf yaalu, garuu homaa hin buusu; gorsi Waaqayyoo ni dhaabata.

3. Kanaafuu, baay’ina isaanii ittisuuf tarkaanfii fudhatamuu akka qabu dhihaate: Kottaa, akka isaan hin baay’anneef ogummaa keenyaan isaan haa qabnu. Hubadhaa, (1.) Guddatuun Israa’el gadda Gibxiiti, akkasumas humnoota fi akeekota seexanaa kan itti xiyyeeffatame dha. (2.) Yommuu namoonni hamminaan hojjetan, ogummaadhaan akka hojjetan yaaduun isaaniif iddoo baay’ee dha; garuu gowwummaan cubbuu, dhuma irratti, nama hundumaa duratti ni mul’ata.

III. Karaan isaan ittiin isaan ukkaamsan, akkasumas guddatuun isaanii akka dhaabatu godhan, Lakk. 11, 13, 14. Israa’eloonni nagaa fi miidhaa malee waan jiraataniif, sababa waraana isaan irratti banuuf, akkasumas kanaan isaan laaffisuuf hin arganne: kanaafuu,

1.