መጽሐፈ ኢዮብ 28

ኢዮብ የመለኮታዊ አቅርቦት አሠራሮች በላቀ ጥበብ እንደሚተዳደሩ አስረግጦ ገለጸ። ይህን ለማረጋገጥ፣ ሰዎች ምን ያህል ብዙ እውቀትና ሀብት ሊቆጣጠሩ እንደሚችሉ አሳየ። የምድር ጥልቆች ሊገኙ ይችላሉ፣ ነገር ግን የሰማይ ምክሮች ሊታወቁ አይችሉም። ወደ ማዕድን ቆፋሪዎች ሂድ፣ አንተ በሃይማኖት ሰነፍ የሆንህ! መንገዳቸውን ተመልከት፥ ጠቢብም ሁን። የሚጠፋውን ሀብት በመፈለግ የእነርሱ ድፍረትና ትጋት ለእውነተኛው ሀብት በመሥራት ረገድ ካለን ስንፍናና ፈሪነት ያውጣን።

ጥበብን ማግኘት ወርቅን ከማግኘት ይልቅ ምን ያህል የተሻለ ነው! ምን ያህል ቀላል፣ ምን ያህልም ደህንነቱ የተጠበቀ ነው! ሆኖም ወርቅ ይፈለጋል፥ ነገር ግን ጸጋ ችላ ይባላል። ሰዎች የከበሩ ብለው የሚጠሯቸው ከምድር የሚገኙት ነገሮች፣ ምንም እንኳን በእውነት ኢምንትና የሚጠፉ ቢሆኑም፣ እንዲህ ዓይነቱን ትጋት የሚያነሳሳ ይሆናልን? የሰማይ እውነተኛ የከበሩ ነገሮች እርግጠኛ ተስፋ ግን ከዚህ የበለጠ አያነሳሳምን?

ምዕራፍ 28 የዚህ ምዕራፍ ይዘት ከቀሪው የመጽሐፉ ክፍል በእጅጉ የተለየ ነው። ኢዮብ ቁስሎቹንና ሐዘኖቹን ሁሉ ረስቶ እንደ ፈላስፋ ወይም እንደ ምሁር ይናገራል። በዚህ ንግግር ውስጥ ብዙ የተፈጥሮና የሥነ ምግባር ፍልስፍና አለ፤ ነገር ግን ጥያቄው፣ ይህ እንዴት እዚህ ውስጥ ገባ? የሚለው ነው። ያለ ጥርጥር፣ ይህ ከክርክሩ ለመዝናናት ወይም ትኩረትን ለመቀየር ብቻ አልነበረም፤ ምንም እንኳን እንዲሁ ብቻ ቢሆን ኖሮ፣ ምናልባት ብዙም ስህተት ባልሆነ ነበር። ክርክሮች ሲጋሉ፣ ቁጣችንን ከምንቆጣጠር ይልቅ ጥያቄውን መተው ይሻላል። ነገር ግን ይህ አግባብነት ያለውና አሁን ላለው ጉዳይ የሚጠቅም ነው። ኢዮብና ወዳጆቹ እግዚአብሔር በክፉዎችና በጻድቃን ላይ ስለሚያደርገው አያያዝ ሲነጋገሩ ቆይተዋል። ኢዮብ አንዳንድ ክፉዎች በብልጽግና እንደሚኖሩና እንደሚሞቱ፣ ሌሎች ደግሞ ወዲያውኑና በግልጽ በእግዚአብሔር ፍርድ እንደሚያዙ አሳይቷል። ነገር ግን፣ አንዳንዶች በዚህ ዓለም የሚቀጡት ለምን እንደሆነና ሌሎች ደግሞ ለምን እንደማይቀጡ ምክንያት ቢጠይቁ፣ ይህ መልስ ሊገኝለት የማይችል ጥያቄ እንደሆነ ሊነገራቸው ይገባል። እግዚአብሔር ዓለምን በሚያስተዳድርበት ጊዜ የሥርዓት ምክንያቶች ከእኛ ተሰውረዋል፣ እኛም ልናስመስልበትም ሆነ ልንደርስበት አይገባም። ጾፋር እግዚአብሔር ለኢዮብ “የጥበብን ምስጢር” እንዲያሳየው ተመኝቶ ነበር (ምዕ. 11:6)። ኢዮብ ግን “ምስጢር የሆኑት ነገሮች የእኛ አይደሉም፣ የተገለጠው ግን የእኛ ነው” (ዘዳ. 29:29) ይላል። እዚህም ላይ ያሳያል፣

I. ስለ ዓለማዊ ሀብት፣ የሰው ልጆች እንዴት በትጋት እንደሚፈልጉትና እንደሚከታተሉት፣ ምን ያህል ጥረት እንደሚያደርጉ፣ ምን ዓይነት ዘዴዎች እንዳሏቸው፣ እና ለማግኘት ምን ያህል አደጋ እንደሚጋፈጡ (ቁ. 1–11)።

II. ስለ ጥበብ (ቁ. 12)። በአጠቃላይ፣ ዋጋዋ እጅግ ታላቅ ነው፤ እጅግ የላቀ ዋጋ አላት (ቁ. 15–19)። ቦታዋም እጅግ ምስጢራዊ ነው (ቁ. 14, 20, 22)። በተለይም፣ በእግዚአብሔር የተሰወረች ጥበብ አለች (ቁ. 23–27) እና ለሰው ልጆች የተገለጠች ጥበብ አለች (ቁ. 28)። የቀድሞውን በተመለከተ የምናደርገው ጥያቄ መገደብ አለበት፣ የኋለኛውን በተመለከተ ግን መፋጠን አለበት፣ ምክንያቱም እሱ ነው የእኛ ጉዳይ።

ቁጥር 1-11 እዚህ ላይ ኢዮብ ያሳያል፣

1. የሰው ልጅ አእምሮ የተፈጥሮን ጥልቀት በመመርመርና ሀብቷን በመያዝ ምን ያህል ርቀት ሊሄድ እንደሚችል፣ ሰዎች በብልሃትና በትጋት በሚያደርጉት ፍለጋ ምን ያህል እውቀትና ሀብት ሊያገኙ እንደሚችሉ ያሳያል። ነገር ግን ከዚህ በመነሳት ሰዎች በብልሃታቸው አንዳንድ ክፉ ሰዎች የሚበለጽጉትና ሌሎች የሚቀጡት ለምን እንደሆነ፣ አንዳንድ መልካም ሰዎች የሚበለጽጉትና ሌሎች የሚሰቃዩት ለምን እንደሆነ ሊረዱ ይችላሉ ማለት ነው? በፍጹም አይደለም። የምድር ዋሻዎች ሊገኙ ይችላሉ፣ ነገር ግን የሰማይ ምክሮች ሊገኙ አይችሉም።

2. ዓለማዊ ሰዎች ሀብትን ለማግኘት ምን ያህል ጥንቃቄና ጥረት እንደሚያደርጉ። ስለ ክፉ ሰው (ምዕ. 27:16) ብርን እንደ አቧራ እንደሰበሰበ ተመልክቶ ነበር፤ አሁን ደግሞ እዚህ ላይ ያንን በጣም የሚወደው ብር ከየት እንደመጣና እንዴት እንደተገኘ ያሳያል፣ ይህም ክፉ ሀብታሞች በሀብታቸውና በታላቅነታቸው ሊኮሩ የሚችሉበት ትንሽ ምክንያት እንዳላቸው ለማሳየት ነው። እዚህ ላይ ልብ ይበሉ፣

I. የዚህ ዓለም ሀብት በምድር ውስጥ ተደብቋል። ከዚያም ብርና ወርቅ፣ በኋላም የሚያጠሩት፣ ይወጣሉ (ቁ. 1)። እዚያም ከብዙ ቆሻሻና ዝገት ጋር ተቀላቅለው፣ እንደ ከንቱ ነገር፣ ከተራ አፈር የበለጠ ዋጋ የሌላቸው ሆነው ይገኛሉ፤ ብዙዎቹም ምድርና በውስጧ ያሉት ሥራዎች ሁሉ እስኪቃጠሉ ድረስ እንዲሁ ችላ ተብለው ይቆያሉ። ቅዱስ ሚስተር ሄርበርት በአቫሪስ በተሰኘው ግጥሙ ውስጥ ይህንን በመጥቀስ ሰዎችን ከገንዘብ ፍቅር ለማሳፈር እንዲህ ይላል፦ ገንዘብ ሆይ፣ የደስታ ጠላት፣ የሐዘን ምንጭ፣ እንዴት እንዲህ ትኩስና ውብ ሆንሽ? መነሻሽ ዝቅተኛና መሠረተ ቢስ እንደሆነ አውቃለሁ፤ ሰው አንቺን በድሃና በቆሻሻ ማዕድን ውስጥ አገኘሽ። በእርግጥም አሁን ላገኘሽው ታላቅ መንግሥት በጣም ትንሽ አስተዋጽኦ አደረግሽ፣ ስለዚህ ሰው አንቺ ባዶ ስትሆኚ፣ ከጨለማ ዋሻሽና ጉድጓድሽ ሊቆፍርሽ ተገደደ። ሰው ሀብቴ ብሎ ይጠራሻል፣ አንቺን ያበለጸገው፣ እርሱም አንቺን ሲቆፍር ወደ ጉድጓድ ይወድቃል።

ብረትና ናስ፣ ብዙም ውድ ያልሆኑ ነገር ግን የበለጠ ጠቃሚ የሆኑ ማዕድናት፣ ከምድር ይወጣሉ (ቁ. 2)፣ እናም እዚያ በብዛት ይገኛሉ፣ ይህም ዋጋቸውን በእርግጥ ይቀንሳል፣ ነገር ግን ለሰው ልጅ ትልቅ በጎነት ነው፣ ምክንያቱም ያለ ብረት ከመኖር ይልቅ ያለ ወርቅ መኖር ይችላል። እንዲያውም፣ ከምድር እንጀራ ይወጣል፣ ማለትም፣ የሕይወት አስፈላጊ ድጋፍ የሆነው የእህል እንጀራ (ቁ. 5)። ከዚያም የሰው ልጅ መተዳደሪያው ይገኛል፣ ይህም የራሱን መነሻ ለማስታወስ ነው፤ እርሱ ከምድር ነው፣ እናም ወደ ምድር እየተጣደፈ ነው። ከሥሩም እንደ እሳት፣ እንደ እሳት የሚያንጸባርቁ የከበሩ ድንጋዮች—እሳት ለመያዝ የሚችል ድኝ—እሳትን ለመመገብ የሚችል ከሰል ይወጣል። ምግብ እንዳለን ሁሉ፣ ነዳጃችንንም ከምድር እናገኛለን። እዚያም ሰንፔርና ሌሎች የከበሩ ድንጋዮች አሉ፣ ከዚያም የወርቅ አቧራ ይቆፈራል (ቁ. 6)። የፈጣሪ ጥበብ እነዚህን ነገሮች አስቀምጧል፣

1. ከእይታችን ውጪ፣ ዓይኖቻችንን በእነሱ ላይ እንዳናደርግ ለማስተማር (ምሳ. 23:5)።

2. ከእግራችን በታች፣ በደረታችን ውስጥ እንዳናስቀምጣቸው፣ ወይም ልባችንን በእነሱ ላይ እንዳናደርግ፣ ነገር ግን በቅዱስ ንቀት እንድንረግጣቸው ለማስተማር። ምድር በእግዚአብሔር ሀብት ምን ያህል እንደሞላች ተመልከቱ (መዝ. 104:24) እና ከዚያም፣ ምድርና ሙላቷ የእርሱ የሆነው አምላክ ምን ያህል ታላቅ እንደሆነ (መዝ. 24:1) ብቻ ሳይሆን፣ ይህች ምድር ድሃ አገር በሆነችበት ሁኔታ፣ የታላቁ ንጉሥ ከተማ የሆነው ሰማይ በእግዚአብሔር ሀብት ምን ያህል የተሞላ መሆን እንዳለበት ተረዱ።

II. በምድር ውስጥ የተደበቀው ሀብት በብዙ ችግር ካልሆነ በስተቀር ሊገኝ አይችልም።

1. ለማግኘት አስቸጋሪ ነው፦ ለብር የሚሆን ደምስር እዚህም እዚያም ብቻ ነው ያለው (ቁ. 1)። የከበሩ ድንጋዮች፣ እራሳቸው ብሩህ ቢሆኑም፣ በጨለማ ውስጥ ስለተቀበሩና ከእይታ ውጪ ስለሆኑ፣ የጨለማ ድንጋዮችና የሞት ጥላ ይባላሉ። ሰዎች እነሱን ከማግኘታቸው በፊት ለረጅም ጊዜ ሊፈልጉ ይችላሉ።

2. ከተገኙ በኋላ ለማውጣት አስቸጋሪ ናቸው። ሰዎች ይህን የተደበቀ ሀብት በእጃቸው ለማስገባት ዘዴዎችንና መንገዶችን ለመፍጠር አእምሮአቸውን መጠቀም አለባቸው። በመብራታቸው ጨለማን ማጥፋት አለባቸው፤ አንድ ዘዴ ከከሸፈ፣ አንድ መንገድ ከወደቀ፣ ሁሉንም ፍጹምነት እስኪያገኙ ድረስ፣ እና ለማሳካት እያንዳንዱን ድንጋይ እስኪገለብጡ ድረስ ሌላ መሞከር አለባቸው (ቁ. 3)። ከመሬት በታች ካሉ ውሃዎች ጋር መታገል አለባቸው (ቁ. 4, 10, 11)፣ እናም እንደ ተራራ ሥር ባሉ ድንጋዮች ውስጥ መንገድ መክፈት አለባቸው (ቁ. 9)። አሁን እግዚአብሔር ወርቅን፣ ብርንና የከበሩ ድንጋዮችን ማግኘት በጣም አስቸጋሪ ያደረገው፣

(1.) ትጋትን ለማነሳሳትና ለማሳተፍ ነው። Dii laboribus omnia vendunt—ሥራ አማልክት ለሁሉም ነገር የሚሰጡት ዋጋ ነው። ውድ ነገሮች በቀላሉ የሚገኙ ቢሆኑ ኖሮ ሰዎች ፈጽሞ ጥረት ማድረግን ባልተማሩ ነበር። ነገር ግን የዚህን ምድር ሀብት የማግኘት ችግር የሰማይ መንግሥት ምን ያህል ግፍ እንደሚደርስበት ሊጠቁመን ይችላል።

(2.) ታላቅነትንና የቅንጦት ኑሮን ለመግታትና ለመገደብ ነው። ለፍላጎት የሚያስፈልገው ከምድር ገጽ በጥቂት ጥረት ይገኛል፤ ነገር ግን ለጌጥ የሚያስፈልገው ከውስጧ በብዙ ጥረት መቆፈር አለበት። መመገብ ርካሽ ነው፣ ነገር ግን ማጌጥ ውድ ነው።

III. ከመሬት በታች ያለው ሀብት ለማግኘት አስቸጋሪ ቢሆንም፣ ሰዎች ግን ያገኙታል። ብርን የሚወድ በብር አይጠግብም፣ ያለ ብርም አይረካም፤ ብዙ ያላቸው ደግሞ የበለጠ ሊኖራቸው ይገባል። እዚህ ላይ ተመልከቱ፣

1. ሰዎች ይህን ሀብት ለማግኘት ያላቸውን ፈጠራዎች። ሁሉንም ፍጹምነት ይፈልጋሉ (ቁ. 3)። በማዕድናቸው ውስጥ ውሃ ሲገባባቸውና ሥራውን ሊያሰጥም ሲያስፈራራ፣ ውሃውን ለማድረቅና ለማስወገድ ጥበቦችና መሣሪያዎች አሏቸው (ቁ. 4)። መንገዳቸውን ለማጽዳት ፓምፖች፣ ቧንቧዎችና ቦዮች አሏቸው፣ እናም እንቅፋቶች ሲወገዱ፣ ምንም ወፍ የማያውቀውን መንገድ ይረግጣሉ (ቁ. 7, 8)፣ ስለታምና ፈጣን እይታ ባለው አሞራ ዓይን ሳይታዩ፣ እና የዱር መንገዶችን ሁሉ በሚያቋርጡ የአንበሳ ደቦሎች ሳይረገጡ።

2. ሰዎች ይህን ሀብት ለማግኘት የሚያደርጉትን ጥረትና የሚያወጡትን ከፍተኛ ወጪ። በድንጋዮች ውስጥ መንገድ ይሠራሉ እና ተራሮችን ይቆፍራሉ (ቁ. 10)።

3. የሚጋፈጡትን አደጋዎች። በማዕድን ማውጫ ውስጥ የሚቆፍሩ ሰዎች ሕይወታቸውን በእጃቸው ይዘዋል፤ ምክንያቱም ጎርፍ እንዳይፈስ ማሰር አለባቸው (ቁ. 11)፣ እናም በጋዝ ታፍነው ለመሞት ወይም በምድር መውደቅ ተጨፍልቀው ወይም በሕይወት ለመቀበር የማያቋርጥ አደጋ ውስጥ ናቸው። ሞኝ ሰው በራሱ ላይ ሸክም እንዴት እንደሚጨምር ተመልከቱ። በግንባሩ ላብ እንጀራ እንዲበላ ተፈርዶበታል፤ ነገር ግን ያ በቂ እንዳልሆነ ያህል፣ ሕይወቱን አደጋ ላይ ጥሎ ወርቅና ብር ያገኛል፣ ምንም እንኳን ብዙ በተገኘ ቁጥር ዋጋው እየቀነሰ ቢሄድም። በሰሎሞን ዘመን ብር እንደ ድንጋይ ነበር።

4. ሰዎችን በዚህ ሁሉ ድካምና አደጋ ውስጥ የሚያሳልፋቸው ምን እንደሆነ ልብ ይበሉ፦ ዓይኖቻቸው እያንዳንዱን ውድ ነገር ያያሉ (ቁ. 10)። ብርና ወርቅ ለእነሱ ውድ ነገሮች ናቸው፣ እናም በእነዚህ ሁሉ ፍለጋዎች ውስጥ ዓይኖቻቸው በእነሱ ላይ ነው።