መጽሓፍ እዮብ 28

እዮብ 28:1-11: እዮብ ምምሕዳር ኣምላኽ ብላዕለዋይ ጥበብ ከም ዝቕየድ ተማጐተ። ነዚ ንምጽናዕ ድማ፥ ሰባት ክንደይ ዓብዪ ፍልጠትን ሃብትን ክወርሱ ከም ዝኽእሉ ኣርኣየ። ሸኻኹር ምድሪ ክርከብ ይኽእል እዩ፥ ግናኸ ምኽሪ ሰማይ ኣይርከብን እዩ። ንስኻ ኣላዪ ኣብ ሃይማኖት፥ ናብቶም ሓፈርት እተበል፥ መገድታቶም ሕሰብ እሞ ልባም ኩን። ትጽንት ሃብቲ ንምድላይ ዘለዎም ትብዓትን ትግሃትን፥ ንኣና ካብ ሰነፍነትን ትጕህትን ኣብ ምጥባር ንሓቀኛ ሃብቲ ይሓፍረና። ጥበብ ምጥራይ ካብ ወርቂ ክንደይ ዝበለጸ እዩ! ክንደይ ዝቐለለ፥ ከምኡውን ዝተኣማምን! ይኹን እምበር ወርቂ ይድለ፥ ግናኸ ጸጋ ይንዐቕ። እቲ ሰባት ካብ ምድሪ ክቡራት ዝብልዎም ነገራት ክረኽቡ ዘለዎም ተስፋ፥ ብሓቂ ግና ውሑድን ሓላፍን እኳ እንተኾኑ፥ ንጽዓት ክንድዚ ዝኸውን መዛዘሪ ይኸውን እሞ፥ ርግጽ ዝኾነ ትጽቢት ናይ ሓቀኛ ክቡራት ነገራት ኣብ ሰማይኸ ካብኡ ንላዕሊ ኣይከውንንዶ?

ምዕራፍ 28 እዚ ምዕራፍ እዚ ካብቲ ዝተረፈ ናይዚ መጽሓፍ እዚ ፍሉይ ዝኾነ ኣገባብ ኣለዎ። እዮብ ቁስሉን ኵሉ ሓዘኑን ይርስዕ እሞ ከም ፈላስፋ ወይ ከም ምሁር ይዛረብ። ኣብዚ ዘረባ እዚ ብዙሕ ተፈጥሮኣዊን ስነ-ምግባራዊን ፍልስፍና ኣሎ፤ ግናኸ እቲ ሕቶ፡ ኣብዚ ብኸመይ ኣተወ? ንሓደ መዘናግዒ ወይ ካብ ክርክር ንምርሓቕ ጥራይ ከም ዘይኮነ ኣየጠራጥርን እዩ፤ እንተኾነ ግን፡ ከምኡ ጥራይ እንተዝኸውን እውን፡ ብዙሕ ኣይጋገን ነይሩ። ክርክራት ክጋርዑ ከለዉ፡ ካብ ንቑጥዓና ምጥፋእሲ ንሕቶ ምጥፋእ ይሓይሽ። ግናኸ እዚ ንዝቐረበ ጉዳይ ዝምጥን እዩ። እዮብን ኣዕሩኹን ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ንረሲኣንን ንጻድቃንን ዝገብሮ ምምሕዳር ይዘራረቡ ነይሮም። እዮብ ገሊኦም ረሲኣን ብብልጽግና ከም ዝነብሩን ከም ዝሞቱን፡ ገሊኦም ድማ ብፍርዲ ኣምላኽ ብቕጽበትን ብግልጽን ከም ዝቕጽዑ ኣርእዩ ነይሩ። እንተኾነ ግን፡ ገሊኦም ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዝቕጽዑ፡ ገሊኦም ድማ ዘይቕጽዑሉ ምኽንያት እንተሓተቱ፡ እዚ መልሲ ዘይብሉ ሕቶ ምዃኑ ክነግሮም ይግባእ። እቲ ኣምላኽ ንዓለም ዝገዝኣሉ ምኽንያታት ካባና ተሓቢኡ እዩ፡ ንሕና ድማ ክንፈልጦ ወይ ክንረኽቦ የብልናን። ጾፋር ኣምላኽ ንእዮብ "ምስጢራት ጥበብ" ከርእዮ ተመኒዩ ነይሩ (ኢዮብ 11:6)። እዮብ ግን፡ "ምስጢራዊ ነገራት ናትና ኣይኮነን፡ እቲ ዝተገልጸ ግን ናትና እዩ" (ዘዳግም 29:29) ይብል። ኣብዚ ድማ፡

I. ብዛዕባ ዓለማዊ ሃብቲ፡ ደቂ ሰብ ንዕኡ ንምርካብ ክንደይ ብትግሃት ከም ዝደልይዎን ከም ዝስዕብዎን፡ ክንደይ ጻዕሪ ከም ዝገብሩን፡ ክንደይ ምጥንቓቕ ከም ዝገብሩን፡ ክንደይ ሓደጋ ከም ዝወስዱን (ቁ. 1–11) የርኢ።

II. ብዛዕባ ጥበብ (ቁ. 12)። ብሓፈሻ፡ ዋጋኣ ኣዝዩ ዓቢ እዩ፤ ክትግመት ዘይከኣል ዋጋ ኣለዋ (ቁ. 15–19)። ቦታኣ ኣዝዩ ምስጢራዊ እዩ (ቁ. 14, 20, 22)። ብፍላይ፡ ኣብ ኣምላኽ ዝተሓብአት ጥበብ ኣላ (ቁ. 23–27) እሞ ንደቂ ሰብ ዝተገልጸት ጥበብ ድማ ኣላ (ቁ. 28)። እቲ ናብ ቀዳማይ ዝግበር ሕቶታትና ክዕገት ኣለዎ፡ እቲ ናብ ካልኣይ ዝግበር ድማ ክቕልጥፍ ኣለዎ፡ ከመይሲ እቲ ዝምልከተና ንሱ እዩ።

ቁጽሪ 1-11 ኣብዚ እዮብ ዝሕብር ዘሎ፡

1. ሰብኣዊ ጥበብ ናብ ዕምቆት ተፈጥሮ ንምጥሓልን ሃብታ ንምሓዝን ክንደይ ርሑቕ ክኸይድ ከም ዝኽእል፡ ሰባት ብብልሓተኛን ትጉህን ምርምሮም ክንደይ ብዙሕ ፍልጠትን ሃብትን ክረኽቡ ከም ዝኽእሉ እዩ። እንተኾነ ግን፡ ሰባት ብጥበቦም ገሊኦም ረሲኣን ሰባት ዝበልጽሉ፡ ገሊኦም ድማ ዝቕጽዑሉ፡ ገሊኦም ጽቡቕ ሰባት ዝበልጽሉ፡ ገሊኦም ድማ ዝሳቐዩሉ ምኽንያታት ክርድኡ ይኽእሉ ማለት ድዩ? ኣይፋልን፡ ብፍጹም ኣይፋልን። እቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ዋሻታት ክርከብ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ምኽሪ ሰማይ ኣይርከብን።

2. ዓለማውያን ሰባት ሃብቲ ንምርካብ ክንደይ ብዙሕ ሓልዮትን ጻዕርን ከም ዝገብሩ እዩ። ብዛዕባ እቲ ረሲእ ሰብ (ኢዮብ 27:16) ብሩር ከም ሓመድ ከም ዝእክብ ርእዩ ነይሩ፤ ሕጂ ድማ እቲ ዝፈትዎ ዝነበረ ብሩር ካበይ ከም ዝመጸን ብኸመይ ከም ዝረኸቦን የርኢ፡ እዚ ድማ ረሲኣን ሃብታማት ሰባት ብሃብቶምን ብኽብሮምን ክሕበኑ ዘለዎም ምኽንያት ክንደይ ሒደት ምዃኑ ንምሕባር እዩ። ኣብዚ እሞ እዚኣቶም ተመልከት፡

I. እቲ ናይዛ ዓለም እዚኣ ሃብቲ ኣብ ምድሪ ተሓቢኡ ኣሎ። ካብኡ እቲ ብሩርን ወርቅን፡ ድሕሪኡ ድማ ዘንጽሕዎ፡ ይውሰድ (ቁ. 1)። ኣብኡ ምስ ብዙሕ ሓመድን ጓህን ተሓዊሱ፡ ከም ዋጋ ዘይብሉ ነገር፡ ካብ ንቡር ሓመድ ዝበለጸ ዋጋ ዘይብሉ ኮይኑ ይርከብ፤ ብዙሕ ካብኡ ድማ ምድሪን ኵሉ ግብራን ክሳዕ ዝቃጸል ከምኡ ተሓዲጉ ክጸንሕ እዩ። እቲ ቅዱስ ሚስተር ሄርበርት፡ ኣብቲ ኣቫሪስ ዝብሃል ግጥሙ፡ ንሰብ ካብ ፍቕሪ ገንዘብ ንምሕፋር እዚ ይጥቀስ፡— ገንዘብ፡ ንስኻ መርዛም ሓጎስ፡ ምንጪ ሓዘን፡ ካበይ መጻእካ፡ ክንደይ ሓድሽን ጽቡቕን ኢኻ? ወለድኻ ሕሱርን ትሑትን ምዃኑ እፈልጥ፤ ሰብ ኣብ ማዕድን ድኻን ርኹስን ኮይንካ ረኸበካ። ብርግጽ ንስኻ ነዚ ሕጂ ዝረኸብካዮ ዓቢ መንግስቲ ክንደይ ሒደት ኣበርኪትካ፡ ስለዚ ድማ፡ ድኻ ምስ ኮንካ፡ ካብቲ ጸልማት ዋሻኻን ጉድጓድካን ክወጽእ ተገዲዱ። ሰብ ንስኻ ሃብቱ ይብለካ፡ ንስኻ ድማ ሃብታም ገበርካዮ፡ ንስኻ ኸኣ ክትወጽእ ከሎኻ ናብ ጉድጓድ ይወድቕ።

ብረት ከምኡ እውን ነሓስ፡ ዋጋኦም ዝሓሰረ ግን ኣገልግሎቶም ዝበለጸ ማዕድናት ካብ ምድሪ ይውሰዱ (ቁ. 2)፡ ኣብኡ ድማ ብብዝሒ ይርከቡ፡ እዚ ድማ ዋጋኦም የሕስሮ እዩ፡ ግናኸ ንሰብ ዓቢ ደግነት እዩ፡ ከመይሲ ካብ ብረት ንላዕሊ ብዘይ ወርቂ ክነብር ይኽእል እዩ። ብተወሳኺ፡ ካብ ምድሪ እንጌራ ይወጽእ፡ ማለት፡ እንጌራ ዝኸውን እኽሊ፡ ንህይወት ኣድላዪ ዝኾነ ደገፍ (ቁ. 5)። ካብኡ ድማ መግቢ ሰብ ይርከብ፡ እዚ ድማ ንመበቈሉ ንምዝካር እዩ፤ ንሱ ካብ ምድሪ እዩ፡ ናብ ምድሪ ድማ ይቕልጥፍ ኣሎ። ኣብ ትሕቲኡ ድማ ከም ሓዊ ዝኾነ፡ ከም ሓዊ ዝብልጭቕ ክቡር ኣእማን—ሓዊ ንምሓዝ ዝቐርብ ዲን—ሓዊ ንምምጋብ ዝኸውን ከሰል ይርከብ። ከምቲ መግቢና ካብ ምድሪ እንረኽቦ፡ ከምኡ ድማ ነዳዲና ካብ ምድሪ ንረክብ። ኣብኡ ሰንፔርን ካልኦት ክቡራት ኣእማንን ኣለዉ፡ ካብኡ ድማ ሓመድ ወርቂ ይድስከ (ቁ. 6)። ጥበብ ፈጣሪ እዚኣቶም ኣቐሚጥዎም፡

1. ካብ ኣዒንትና ርሑቕ፡ ኣዒንትና ኣብኦም ከይንገብር ንምምሃር (ምሳሌ 23:5)።

2. ኣብ ትሕቲ ኣእጋርና፡ ኣብ ኣቕርብና ከይንገብሮም፡ ወይ ልብና ኣብኦም ከይንገብር፡ ግናኸ ብቕዱስ ንዕቀት ክንረግጾም ንምምሃር። ምድሪ ብሃብቲ ኣምላኽ ክንደይ ምልእቲ ምዃና ተመልከት (መዝሙር 104:24) እሞ ካብኡ ድማ፡ እቲ ምድሪን ምልኣታን ናቱ ዝኾነ ኣምላኽ ክንደይ ዓቢ ምዃኑ (መዝሙር 24:1) ጥራይ ዘይኮነስ፡ ሰማይ ድማ ብሃብቲ ኣምላኽ ክንደይ ምልእቲ ክትከውን ከም ዘለዋ ተረድእ፡ እዚ ድማ ከተማ እቲ ዓቢ ንጉስ እዩ፡ ምስኣ ክነጻጸር ከሎ እዛ ምድሪ እዚኣ ድኻ ሃገር እያ።

II. እቲ ኣብ ምድሪ ተሓቢኡ ዘሎ ሃብቲ ብብዙሕ ጸገም እንተዘይኮይኑ ኣይርከብን።

1. ንምርካቡ ኣጸጋሚ እዩ፡ ንብሩር ኣብዚን ኣብኡን ጥራይ ሓደ መስመር ኣሎ (ቁ. 1)። እቲ ክቡር ኣእማን፡ ንርእሱ ብሩህ እኳ እንተኾነ፡ ግናኸ ብምስጢርን ካብ ዓይኒ ርሑቕን ስለ ዝተቐብረ፡ ኣእማን ጸልማትን ጽላል ሞትን ይብሃል። ሰባት ንነዊሕ እዋን ክደልዩ ይኽእሉ እዮም ቅድሚ ምምርማሮም።

2. ምስ ተረኽበ ድማ ንምውጻኡ ኣጸጋሚ እዩ። ሰብኣዊ ብልሓት ነዚ ዝተሓብአ ሃብቲ ናብ ኢዶም ንምእታው መገዲን ኣገባብን ንምፍጣር ክዓዪ ኣለዎ። ብመብራህቶም ንጸልማት ክውድኡ ኣለዎም፤ ሓደ ኣገባብ እንተዘይሰርሐ፡ ሓደ ኣገባብ እንተፈሸለ፡ ንኹሉ ፍጽምና ክሳዕ ዝረኽቡን ንኹሉ እምኒ ንምፍጻሙ ክሳዕ ዝገልብጡን ካልእ ክፍትኑ ኣለዎም (ቁ. 3)። ምስ ትሕቲ ምድሪ ዘሎ ማያት ክቃለሱ ኣለዎም (ቁ. 4, 10, 11)፡ ብኣኻውሕ ድማ መገዶም ክገብሩ ኣለዎም፡ እዚ ድማ ከምቲ ሱር ኣኽራናት እዩ (ቁ. 9)። ሕጂ ኣምላኽ ወርቂን ብሩርን ክቡር ኣእማንን ምውሳድ ከምዚ ኣጸጋሚ ዝገበሮ፡ (1) ንትግሃት ንምትንሳእን ንምሕጋዝን እዩ። ኣማልኽቲ ንኹሉ ነገራት ብጻዕሪ ይሸጡ—ጻዕሪ እዩ እቲ ኣማልኽቲ ንኹሉ ነገራት ዝገብርዎ ዋጋ። ክቡራት ነገራት ብቐሊሉ እንተዝርከቡ፡ ሰባት ጻዕሪ ክገብሩ ኣይምሃሩን ነይሮም። ግናኸ እቲ ናይዛ ምድሪ እዚኣ ሃብቲ ንምርካብ ዘሎ ጸገም፡ መንግስቲ ሰማያት ክንደይ ግፍዒ ከም ዝቕበል ከርእየና ይኽእል እዩ። (2) ንኽብረትን ንቅንዕናን ንምቁጽጽርን ንምዕጋትን እዩ። እቲ ንኣድላይነት ዝኸውን ብሒደት ጻዕሪ ካብ ገጽ ምድሪ ይርከብ፤ እቲ ንስልማት ዝኸውን ግን ብብዙሕ ጻዕሪ ካብ ውሽጢ ምድሪ ክድስከ ኣለዎ። ምብላዕ ርካሽ እዩ፡ ግናኸ ምጽባቕ ክቡር እዩ።

III. እቲ ትሕቲ ምድሪ ዘሎ ሃብቲ ከምዚ ኣጸጋሚ እኳ እንተኾነ፡ ሰባት ግን ክረኽብዎ እዮም። ብሩር ዝፈቱ ሰብ ብብሩር ኣይጸግብን፡ ግናኸ ብዘይ ብሩር ኣይጸግብን፤ ብዙሕ ዘለዎም ግን ዝያዳ ክህልዎም ኣለዎ። ኣብዚ እሞ እዚኣቶም ተመልከት፡

1. ሰባት ነዚ ሃብቲ እዚ ንምርካብ ዘለዎም ምፍጣር። ንኹሉ ፍጽምና ይደልዩ (ቁ. 3)። ማያት ንምድርቃስን ንምውሳድን ጥበባት ከምኡ እውን ማሽናት ኣለዎም፡ እዚ ድማ ኣብ ማዕድኖም ክኣትዉን ንስራሕ ከጥልቕዎ ክዛረቡን ከለዉ እዩ (ቁ. 4)። መገዶም ንምጽራይ ፓምፕን፡ ቧንቧን፡ ጸዓዱን ኣለዎም፡ ዕንቅፋታት ምስ ተኣልዩ ድማ፡ ሓደ እውን ኣዕዋፍ ዘይፈልጥዎ መገዲ ይኸዱ (ቁ. 7, 8)፡ ብዓይኒ ንስሪ ዘይርአ፡ እዚ ድማ ኣዝዩ ዘርኢን ቅልጡፍን እዩ፡ ብውሉድ ኣንበሳ ድማ ዘይረገጽ፡ እዚ ድማ ንኹሉ መገዲ በረኻ ይኸይድ።

2. ሰባት ክንደይ ጻዕሪ ከም ዝገብሩን ክንደይ ዓቢ ወጻኢ ከም ዝገብሩን ነዚ ሃብቲ እዚ ንምርካብ። ብኣኻውሕ መገዶም ይገብሩን ኣኽራናት የፍርሱ (ቁ. 10)።

3. ክንደይ ሓደጋ ከም ዝወስዱ። ኣብ ማዕድን ዝድስኩ ሰባት ህይወቶም ኣብ ኢዶም እያ፤ ከመይሲ ንማያት ካብ ምፍሳስ ንምእሳር ይግደዱ (ቁ. 11)፡ ብጋዝ ንምሕናቕ ወይ ብምውዳቕ ምድሪ ንምሕቃቕ ወይ ብህይወት ንምቕባር ድማ ብቐጻሊ ኣብ ሓደጋ ይርከቡ። ክንደይ ዓሻ ሰብ ንርእሱ ጾር ከም ዝውስኽ ተመልከት። እንጌራ ብብልሓት ገጹ ክበልዕ ተፈሪድዎ እዩ፤ ግናኸ እዚ እኹል እንተዘይኮይኑ፡ ወርቂን ብሩርን ብሓደጋ ህይወቱ ክረክብ እዩ፡ እቲ ዝበዝሐ ዝርከብ ግን ዋጋኡ ይንኪ። ብዘመን ሰሎሞን ብሩር ከም ኣእማን ነይሩ።

4. ሰባት ነዚ ኹሉ ጻዕሪን ሓደጋን ክሓልፉ ዝገብሮም እንታይ ምዃኑ ተመልከት፡ ዓይኖም ንኹሉ ክቡር ነገር ይርኢ (ቁ. 10)። ብሩርን ወርቅን ንኣኦም ክቡራት ነገራት እዮም፡ ኣብዚ ኹሉ ምድላይ ድማ ኣብ ዓይኖም ኣለዉ። ኣብ ቅድሚ ገጾም ከም ዝብልጭቑ ይሓስቡ፡ ንምሓዞም ድማ፡ ነዚ ኹሉ ጸገማት ዋጋ የብሉን ይብሉ፤ ከመይሲ ኣብ መወዳእታ ንጻዕሮም ዋጋ ይገብሩሉ፡ እቲ ዝተሓብአ ናብ ብርሃን የውጽኦ (ቁ. 11)።