ዶዳኒም

ዶዳኒም ኣብ ዘፍጥረት 10ን ኣብ 1 ዜና መዋእል 1ን ኣብ ዝርከብ ሰሌዳ ህዝብታት ተጠቒሶም ኣለዉ። ንሳቶም ድማ ካብቶም ደቁ ናይ ያፌት ዝኾነ ያዋን ዝወጹ ዘርኢ ተባሂሎም ተዘርዚሮም ኣለዉ (ዘፍ 10:4;1ኛ ዜና 1:7)። ያፌት ካብቶም ሰለስተ ደቁ ናይ ኖህ ሓደ ኮይኑ፡ ዘርኡ ድማ ብሓፈሻ ምስ ህዝብታት ኤውሮጳን ንእሽቶ እስያን ይተሓሓዝ። እቲ ወዲ ያፌት ዝኾነ ያዋን መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ጥንታዊ ግሪኻውያንን ወይ ምስ ኢዮናውያንን ይተሓሓዝ። ዶዳኒም ምስ ካልኦት ዘርኢ ያዋን (ኤልሳ፡ ተርሺሽ፡ ኪቲም) ኮይኖም ኣብ ግሪኽ ወይ ኣብ ዓለም ሜዲተራንያን ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ህዝብታት ወይ ከባቢታት ከም ዝውክሉ ይሕሰብ። ይኹን እምበር፡ ናይ ዶዳኒም ናይ ሓቂ መንነት ግን ብርግጽ ኣይፍለጥን። ገሊኦም ምሁራት ዶዳኒም ምስቲ ኣብ ገምገም ባሕሪ ንእሽቶ እስያ እትርከብ ደሴት ሮድስ ክተሓሓዙ ከም ዝኽእሉ ይሕብሩ። ካልኦት ድማ ምስቶም ኣብ ከባቢ ዳርዳኔልስን ትሮይን ዝነበሩ ጥንታዊ ዳርዳናውያን ዝተሓሓዙ ከም ዝኾኑ ይግምቱ። ኣብ ገሊኡ ቅዳሓትን ትርጉማትን ናይ1ኛ ዜና 1:7፡ እቲ ስም “ዶዳኒም” “ሮዳኒም” ተባሂሉ ምጽሓፉ ኣቓልቦ ክወሃቦ ይግባእ፤ እዚ ድማ ስሕተት ጸሓፊ ክኸውን ይኽእል ወይ ድማ ንዘርኢ ያዋን ምስ ደሴት ሮድስ ዘራኽብ ካልእ ትውፊት ከም ዝነበረ የርኢ። ካብቶም ኣብ ሰሌዳ ህዝብታት ዝርከቡ እዚኦም ምጥቃሳት ወጻኢ፡ ብዛዕባ ዶዳኒም ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይተዋህበን። ኣብ ታሪኽ ወለዶ ምእታዎም ድማ ድሕሪ ማይ ኣይሂ ምፍሻሕ ህዝብታትን ብሄራትን ንምክትታልን፡ ዘርኢ ያፌት ምስ ግሪኽ ወይ ምስ ዓለም ሜዲተራንያን ዘለዎም ምትእስሳር ንምርግጋጽን የገልግል።